Một số biện pháp quản lý và sử dụng thiết bị dạy học, nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPTC Kim Bảng Tỉnh Hà Nam

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. Hiến pháp nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 tại Điều 35 ghi rõ “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Nhà nước và xã hội phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Trong báo cáo của BCHTW Đảng khoá VIII được trình bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX cũng khẳng định: “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường (lớp học, sân chơi bãi tập, máy tính nối mạng Internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại, thư viện, ký túc xá…” và Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự học của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, dạy chayhọc chay”. Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 BCHTW Đảng khoá VIII khẳng định: Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo và tăng cường cơ sở vật chất trường học” và “sử dụng một phần vốn vay và viện trợ của người nước ngoài để xây dựng cơ sở vật chất cho giáo dục đào tạo”. Từ quan điểm lãnh đạo của Đảng, trước yêu cầu cấp bách về chất lượng giáo dục đào tạo, Nhà nước đã và đang tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2001 2010 và các năm tiếp theo nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ hội nhập “Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục…”. Đổi mới quản lý trường trung học phổ thông nhằm triển khai thực hiện phân ban THPT, trong đó có nội dung đổi mới cơ sở vật chất thiết bị dạy học. Đổi mới chương trình gắn liền với những yêu cầu về trang bị và sử dụng thiết bị dạy bộ môn theo quan niệm tiên tiến về phương pháp dạy học, coi thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện minh hoạ trực quan hoá điều trình bày, giảng giải của giáo viên mà chính là nguồn tri thức, phương tiện truyền tải thông tin phương tiện tư duy, nghiên cứu học tập, tiếp cận tự nhiên và xã hội, giúp học sinh tự tìm kiến thức. Cần quan tâm khuyến khích giáo viên tăng cường sử dụng thiết bị dạy học, giảm dần và tiến tới xoá bỏ tình trạng dạy chay”. Xoá bỏ trường lớp tạm, từng bước kiên cố hoá trường lớp học, thiếu những thiết bị dạy học tối thiểu, bằng mọi cách xây dựng và tăng cường cơ sở vật chất trường học thành một hệ thống hữu hiệu, một yếu tố quan trọng nhằm đổi mới phương pháp, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng đòi hỏi trước mắt và lâu dài của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đặc biệt trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế. Trong điều kiện hiện nay của đất nước, việc chuẩn hoá, hiện đại hoá trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là việc làm khó khăn. Để thiết thực đổi mới phương pháp dạy học, trước mắt các nhà trường phải sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện có và huy động các nguồn lực để tăng cường cơ sở vật chất và thiết bị dạy học. Tr­êng THPT C Kim B¶ng ®­îc thµnh lËp ®Æt t¹i x• §ång Ho¸ HuyÖn Kim B¶ng – TØnh Hµ Nam theo quyÕt ®Þnh sè 1366Q§UB ngµy 30 th¸ng 12 n¨m 1999 cña UBND tØnh Hµ Nam vµ chÝnh thøc ®i vµo ho¹t ®éng tõ ngµy 15 th¸ng 6 n¨m 2000 theo quyÕt ®Þnh sè 195 ngµy 01 th¸ng 6 n¨m 2000 cña Gi¸m ®èc Së GD§T Hµ Nam, ®Õn nay ®• ®­îc 10 n¨m. Nhµ tr­êng ®• phÊn ®Êu v­ît qua mäi khã kh¨n, thi ®ua d¹y tèt, häc tèt. Quy m« ph¸t triÓn : Hµng n¨m lu«n hoµn thµnh c¸c chØ tiªu kÕ ho¹ch vÒ sè líp vµ sè häc sinh theo ®óng quy ®Þnh, n¨m häc 2009 2010 cã 25 líp víi 1122 häc sinh.Năm học 2011 2012 nhà trường ổn định ở quy mô 24 lớp với 1090 học sinh. ChÊt l­îng gi¸o dôc toµn diÖn : §¹t kÕt qu¶ tèt, nhµ tr­êng liªn tôc ®¹t danh hiÖu tËp thÓ lao ®éng tiªn tiÕn vµ tËp thÓ lao ®éng xuÊt s¾c. C¬ së vËt chÊt trang thiÕt bÞ ®­îc n©ng cÊp hoµn thiÖn theo h­íng chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Nhµ tr­êng ®• hoµn thµnh giai đo¹n I dù ¸n x©y dùng c¶i t¹o vµ n©ng cÊp tr­êng THPT C Kim B¶ng, trong hÌ 2010 ®• söa ch÷a nhµ 18 phßng häc vµ ®• ®æ xong nÒn s©n häc gi¸o dôc thÓ chÊt. Trang thiÕt bÞ d¹y häc : m¸y vi tÝnh, thiÕt bÞ thÝ nghiÖm, s¸ch th­ viÖn,các mô hình và dụng cụ của môn GDQP ®­îc trang bÞ bæ sung theo h­íng chuÈn. Tuy vậy vấn đề quản lý và sử dụng có hiệu quả trang thiết bị dạy học vẫn luôn là điều lãnh đạo nhà trường quan tâm trăn trở.Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp quản lý và sử dụng thiết bị dạy học, nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPTC Kim Bảng Tỉnh Hà Nam”.

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Hiến pháp nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 tại Điều

35 ghi rõ “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Nhà nước và xã hội phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Trong báo cáo của BCHTW Đảng khoá VIII được trình bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX cũng khẳng định: “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường (lớp học, sân chơi bãi tập, máy tính nối mạng Internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại, thư viện, ký túc xá…”

và "Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự học của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, dạy chay-học chay” Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 BCHTW Đảng khoá VIII khẳng định: " Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục - đào tạo và tăng cường cơ sở vật chất trường học” và “sử dụng một phần vốn vay và viện trợ của người nước ngoài để xây dựng cơ sở vật chất cho giáo dục - đào tạo”.

Từ quan điểm lãnh đạo của Đảng, trước yêu cầu cấp bách về chất lượng giáo dục - đào tạo, Nhà nước đã và đang tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2001 - 2010 và các năm tiếp theo nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển giáo

dục và đào tạo trong thời kỳ hội nhập “Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục…” Đổi mới quản lý trường trung học phổ thông nhằm triển

khai thực hiện phân ban THPT, trong đó có nội dung đổi mới cơ sở vật chất - thiết bị dạy học

"Đổi mới chương trình gắn liền với những yêu cầu về trang bị và sử dụng thiết bị dạy bộ môn theo quan niệm tiên tiến về phương pháp dạy học, coi thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện minh hoạ trực quan hoá điều

trỡnh bày, giảng giải của giỏo viờn mà chớnh là nguồn tri thức, phương tiện truyền tải thụng tin phương tiện tư duy, nghiờn cứu học tập, tiếp cận tự nhiờn và xó hội, giỳp học sinh tự tỡm kiến thức Cần quan tõm khuyến khớch giỏo viờn tăng cường sử dụng thiết bị dạy học, giảm dần và tiến tới xoỏ bỏ tỡnh trạng dạy chay”.

Xoỏ bỏ trường lớp tạm, từng bước kiờn cố hoỏ trường lớp học, thiếu những thiết bị dạy học tối thiểu, bằng mọi cỏch xõy dựng và tăng cường cơ sở vật chất trường học thành một hệ thống hữu hiệu, một yếu tố quan trọng nhằm đổi mới phương phỏp, từng bước nõng cao chất lượng giỏo dục, đỏp ứng đũi hỏi trước mắt và lõu dài của sự nghiệp cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ đất nước đặc biệt trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế Trong điều kiện hiện nay của đất nước, việc chuẩn hoỏ, hiện đại hoỏ trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là việc làm khú khăn Để thiết thực đổi mới phương phỏp dạy học, trước mắt cỏc nhà trường phải sử dụng cú hiệu quả cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện cú và huy động cỏc nguồn lực để tăng cường cơ sở vật chất và thiết

- Quy mô phát triển : Hàng năm luôn hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch về số lớp và số học sinh theo đúng quy định, năm học 2009- 2010 có 25 lớp với

1122 học sinh.Năm học 2011- 2012 nh à trường ổn định ở quy mụ 24 lớp với

nâng cấp trờng THPT C Kim Bảng, trong hè 2010 đã sửa chữa nhà 18 phòng học và đã đổ xong nền sân học giáo dục thể chất Trang thiết bị dạy học : máy

vi tính, thiết bị thí nghiệm, sách th viện,cỏc mụ hỡnh và dụng cụ của mụn GDQP đợc trang bị bổ sung theo hớng chuẩn

Tuy vậy vấn đề quản lý và sử dụng cú hiệu quả trang thiết bị dạy học vẫn luụn là điều lónh đạo nhà trường quan tõm trăn trở.Xuất phỏt từ những lý do

trờn, tụi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện phỏp quản lý và sử dụng thiết bị

dạy học, nhằm đổi mới phương phỏp dạy học ở trường THPTC Kim Bảng -Tỉnh Hà Nam”.

2 MỤC ĐÍCH NGHIấN CỨU.

Khắc phục những hạn chế, yếu kộm trong cụng tỏc quản lý và sử dụng thiết bị dạy học Đề xuất một số biện phỏp quản lý và sử dụng thiết bị dạy học hiệu quả nhằm đổi mới phương phỏp dạy học gúp phần nõng cao chất lượng giỏo dục

3 NHIỆM VỤ NGHIấN CỨU.

3.1 Xỏc định cơ sở lý luận, cơ sở phỏp lý, cơ sở thực tiễn của việc quản

lý và sử dụng thiết bị dạy học

3.2 Phõn tớch thực trạng việc quản lý và sử dụng thiết bị dạy học ở trường THPT C Kim Bảng- Hà Nam

3.3 Đề xuất một số biện phỏp quản lý và sử dụng thiết bị dạy học

4 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIấN CỨU.

Những kinh nghiệm về biện phỏp quản lý và sử dụng TBDH ở trường THPT C Kim Bảng – Hà Nam từ khi thực hiện chương trỡnh phõn ban

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU.

Để thực hiện cỏc nhiệm vụ nghiờn cứu của đề tài, tụi đó sử dụng một số phương phỏp sau:

5.1 Nhúm phương phỏp nghiờn cứu lớ luận:

Bao gồm sưu tầm, tìm hiểu các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu

để nắm được bản chất của vấn đề đó (các văn kiện của Đảng, luật giáo dục, Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/04/2007, nhiệm vụ năm học của Bộ GDĐT, Sở GD&ĐT Tỉnh Hà Nam, Trường THPT C Kim Bảng; giáo trình quản lý giáo dục )

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát (thu thập thông tin thực tiễn )

- Phương pháp phỏng vấn (trò chuyện với các đối tượng nghiên cứu )

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia ( xin ý kiến của các chuyên gia về lĩnh vực nghiên cứu để thu thập các thông tin cần thiết)

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm ( quản lý và sử dụng TBDH ở trường THPT)

5.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

B PHẦN NỘI DUNG

Chương I

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG

THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN.

Để đổi mới giáo dục và đào tạo thì giải pháp trọng tâm là nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học Một trong những điều kiện để đổi mới phương pháp giảng dạy là cơ sở vật chất (CSVC) và thiết bị dạy học(TBDH)

1.1.1 Khái niệm CSVC và TBDH:

Là tất cả các phương tiện vật chất được huy động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác để đạt được mục đích giáo dục

1.1.2 Nội dung cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.

CSVC và TBDH bao gồm : Trường học; sách giáo khoa;thư viện trường học; thiết bị dạy học

Thiết bị dạy và học bao gồm các thiết bị dùng chung, các thiết bị trực quan, thực nghiệm và các thiết bị kỹ thuật, các phương tiện (nghe - nhìn) Thiết bị dạy học các bộ môn được sử dụng thường xuyên nhất, chúng trực tiếp tham gia vào quá trình giảng dạy và học tập, gắn liền với nội dung và phương pháp trong từng tiết học nên được xem là bộ phận quan trọng góp phần đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học

Thiết bị dạy học được sản xuất, cung cấp hàng loạt, đồng bộ theo những tiêu chuẩn kỹ thuật xác định của quốc tế hoặc trong nước là các thiết bị dạy học chính quy

Ngoài ra còn có các thiết bị dạy học không chính quy do giáo viên và học sinh tự làm hoặc sưu tầm, tận dụng, cải tiến cũng góp phần không nhỏ trong việc dạy học.

1.1.3 Vị trí CSVC và TBDH:

Quá trình dạy học, giáo dục cấu thành bởi nhiều thành tố liên quan chặt chẽ và tương tác với nhau, trong đó CSVC và TBDH là một thành tố không thể tách rời

SƠ ĐỒ CÁC CẶP THÀNH TỐ CẤU THÀNH QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

Theo sơ đồ, các cặp thành tố có quan hệ tương hỗ hai chiều việc điều khiển tối ưu các mối quan hệ của các thành tố có thể coi là một nghệ thuật về mặt sư phạm CSVC và TBDH có mặt trong quá trình trên đồng thời có vai trò như các thành tố khác và không thể thiếu một thành tố nào

xã hội,

tự nhiên

"học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn" Đứng về mặt nội dung và phương pháp dạy học thì CSVC và TBDH đóng vai trò hỗ trợ tích cực Vì có TBDH tốt thì ta mới có thể tổ chức được quá trình dạy học khoa học, đưa người học tham gia thực sự vào quá trình này, tự khai thác và tiếp nhận tri thức dưới sự hướng dẫn của người dạy.

- Thiết bị dạy học (nhất là các phương tiện dạy học hiện đại: máy tính, máy chiếu đa năng, máy chiếu đa vật thể, video, catset ) góp phần mở rộng nguồn tri thức cho học sinh, giúp việc lĩnh hội một khối lượng tri thức lớn nhanh chóng hơn (trăm nghe không bằng một thấy), đồng thời góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên TBDH không chỉ đóng vai trò minh hoạ cho bài giảng của giáo viên, cho học sinh quen với các đặc tính bên ngoài, bên trong của sự vật và hiện tượng, diễn biến của quy trình công nghệ mà còn đảm bảo cho học sinh nhận biết sâu sắc các vấn đề đó, tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn (Theo VAT Project :"Khả năng của các giác quan trong việc duy trì học tập : Nghe 11%, nhìn 81%, các giác quan khác 8%.") Tính trực quan trong hoạt động dạy học thường được thực hiện nhờ TBDH Các TBDH thay thế cho những sự vật, hiện tượng và các quá trình xảy ra trong thực tiễn mà giáo viên và học sinh không thể tiếp cận được Chúng giúp cho giáo viên phát huy tác dụng tất cả các giác quan của học sinh trong quá trình truyền thụ kiến thức, làm cho học sinh nhận biết được quan hệ giữa những hiện tượng, tái hiện được những khái niệm, quy luật làm cơ sở cho việc

áp dụng kiến thức đã học vào thực tế sản xuất và đời sống

Như vậy, TBDH tạo điều kiện dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh

1.1.5 Yêu cầu và tính chất của CSVC và TBDH

- Yêu cầu :

+ Phù hợp đối tượng : Phải xem xét đặc điểm tâm, sinh lí lứa tuổi, khi tổ chức và thiết kế cơ sở hạ tầng trường học,lựa chọn các mẫu TBDH, nguyên vật liệu cho công tác giảng dạy, học tập

+ Phù hợp khả năng và đặc điểm tư duy học sinh : Sự hỗ trợ của các TBDH để vấn đề phức tạp trở nên dễ hiểu.

- Tính chất:

+ Tính khoa học: là mức độ chuẩn xác trong việc phản ánh hiện thực+ Tính sư phạm: sự phù hợp với các yêu cầu về mặt sư phạm như độ rõ, kích thước, màu sắc

+ Tính kinh tế: giá thành tương xứng với hiệu quả giáo dục-đào tạo, phù hợp với tình hình kinh tế đất nước

1.1.6 Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Là tác động có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển và

sử dụng có hiệu quả hệ thống CSVC và TBDH phục vụ đắc lực cho công tác dạy học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

1.1.7 Nội dung của quản lý thiết bị dạy học

Bao gồm phòng thiết bị dạy học, phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, phòng thực hành; thiết bị dạy học các môn học, các tài liệu trực quan (tranh ảnh, bản đồ, bảng biểu…) mô hình tự nhiên nhân tạo, các dụng cụ thực nghiệm (tái tạo qui luật, các sự vật hiện tượng tự nhiên), các phương tiện kỹ thuật Những điều kiện hỗ trợ khác (điện, nước, phòng chuẩn bị v.v…)

1.1.8 Chức năng của quản lý thiết bị dạy học

Lập kế hoạch sử dụng, trang bị, bảo dưỡng sửa chữa, bảo quản TBDH;

tổ chức việc thực hiện kế hoạch, chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch và

có các điều chỉnh thích hợp để đảm bảo kế hoạch thực hiện được các mục tiêu

đề ra

1.2 CƠ SỞ PHÁP LÝ.

Điều 3 chương I - Luật giáo dục 2005 quy định nguyên lý giáo dục Việt

Nam là: “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi

với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”.

Điều 106 chương VII, mục 2 luật giáo dục 2005 phần đầu tư cho giáo

dục nêu rõ: “Nhà nước có chính sách ưu đãi về thuế đối với việc xuất bản sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu dạy học; sản xuất và cung ứng thiết bị dạy học, đồ chơi cho trẻ em; nhập khẩu sách, báo, tài liệu, thiết bị dạy học, thiết

bị nghiên cứu dùng trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác”.

Chương IV Điều lệ trường trung học về Quy chế thiết bị giáo dục trường học quy định cụ thể việc quản lý, sử dụng thiết bị dạy học

“Tất cả các thiết bị giáo dục của một cơ sở giáo dục, phải được sắp xếp khoa học, dễ sử dụng và phải có các phương tiện bảo quản (tủ, giá, hòm…), vật che phủ, phương tiện chống ẩm, chống mối mọt, dụng cụ phòng chống cháy”.

"Thiết bị dạy học phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng các yêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục”.

- "Thiết bị giáo dục phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng; định kỳ bảo dưỡng, bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật tư tiêu hao”.

"Hàng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của nhà nước về quản lý tài sản”.

Hướng dẫn thực hiện thông tư số 26/2004/TT-BGD&ĐT ngày 10/8/2004

về việc ban hành quy chế công nhận phòng học bộ môn trường trung học đạt chuẩn quốc gia, ban hành theo quyết định số 32/2004/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/9/2004 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, có quy định:

- Điều 3: Phòng học bộ môn

Mục 1: Phòng học bộ môn được thiết kế đúng tiêu chuẩn do Bộ Giáo dục

và Đào tạo quy định

- Điều 5: Thiết bị dạy học

+ Phải đảm bảo đủ thiết bị dạy học cho từng môn học theo danh mục TBDH tối thiểu để ban hành của Bộ GD&ĐT.

+ Có bản hướng dẫn cách sử dụng các thiết bị chuyên dụng

+ Ngoài các TBDH quy định, hàng năm phải bổ sung TBDH tự làm của giáo viên và học sinh

- Điều 9-10: Về quản lý phòng học bộ môn: bao gồm bảo quản, kiểm kê, thanh lý

Hướng dẫn số 7394/BGDĐT-GDTH ngày 25/8/2009 về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2009-2010 đối với giáo dục trung

học, chỉ rõ:

“ Có giải pháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) để đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG và ứng dụng trong công tác quản lý chuyên môn Coi trọng thực hành, thí nghiệm, rèn luyện kỹ năng tự học, tự nghiên cứu cho

HS, bảo đảm cân đối giữa việc truyền thụ kiến thức và rèn luyện kỹ năng cho

HS theo chuẩn kiến thức và kỹ năng của CTGDPT Khai thác tối đa hiệu quả các phòng học bộ môn, nâng cao kỹ năng thực hành, phát huy tính tích cực của HS”.

Như vậy việc quản lý thiết bị dạy học đã có đủ cơ sở pháp lý để tiến hành thực hiện đảm bảo việc quản lý và sử dụng có hiệu quả nhằm thực hiện tốt mục tiêu chương trình giáo dục

1.3 CƠ SỞ THỰC TIỄN.

Hiện nay một số nước phát triển trên thế giới đã bước sang thời kỳ của nền kinh tế tri thức, dựa trên cơ sở phát triển mạnh như vũ bão về khoa học công nghệ đặc biệt là công nghệ thông tin, toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế tất yếu của nền kinh tế thị trường Đất nước có nhiều cơ hội lớn để phát triển kinh tế Muốn "đi tắt, đón đầu", hội nhập với nền kinh tế thế giới thì yếu tố con người - sản phẩm của nền giáo dục - đào tạo - đóng vai trò quyết định Nhận thức rõ vai trò của giáo dục và đào tạo đối với sự phát

triển đất nước, Đảng ta khẳng định "Giáo dục là quốc sách hàng đầu", "giáo dục là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân” Trước yêu cầu của sự nghiệp

công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi phải phát triển nền giáo dục theo hướng: Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục; phát triển đội ngũ nhà giáo, đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới quản lý giáo dục

Để thực hiện được mục tiêu của chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn

2001 - 2010 của Đảng và Nhà nước Phải chuẩn bị nhiều điều kiện trong đó

cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng của quá trình dạy học

Trong điều kiện hiện nay của các trường, cơ sở vật chất đã có sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và xã hội Nhưng thiết bị dạy học còn thiếu về số lượng, chất lượng chưa đảm bảo, không đồng bộ về cơ cấu, một số thiết bị đã

cũ, hỏng, nguồn kinh phí do nhà nước cấp để mua sắm, sửa chữa, nâng cấp thiết bị dạy học (nhất là thiết bị hiện đại) còn hạn chế Bên cạnh đó việc quản

lý và sử dụng thiết bị dạy học hiện có của các trường còn nhiều hạn chế về nhận thức của cán bộ giáo viên, về vai trò và ý nghĩa của thiết bị dạy học trong quá trình đổi mới

Những khó khăn và bất cập của thiết bị dạy học mâu thuẫn với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, với nguyện vọng của giáo viên và học sinh Có thiết bị dạy học phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học và nắm bắt kiến thức một cách trực quan sinh động, rèn luyện kỹ năng thực hành Đây là cơ sở thực tiễn để tìm ra các biện pháp quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới và mục tiêu giáo dục

Chương IITHỰC TRẠNG QUẢN Lí VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG THPTC KIM BẢNG- TỈNH HÀ NAM

2.1 ĐẶC ĐIỂM TèNH HèNH NHÀ TRƯỜNG VÀ MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC TRONG QUẢN Lí VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC

2.1.1 Đặc điểm tỡnh hỡnh nhà trường.

1 Khuôn viên nhà trờng:

Trờng THPT C Kim Bảng đợc thành lập đặt tại xã Đồng Hoá - Huyện Kim Bảng – Tỉnh Hà Nam Nhà trờng có 1 khu riêng biệt, có tờng rào, biển trờng, cổng trờng, tất cả các khu trong nhà trờng đợc bố trí hợp lý, luôn sạch đẹp ,

đủ diện tích sử dụng để đảm bảo tổ chức tốt các hoạt động quản lý, dạy học

và sinh hoạt: Diện tích toàn trờng 25.900m2 trong đó diện tích xây dựng: 2.800m2, diện tích sân chơi:10.800m2, diện tích vờn thực hành:1.800m2 , diện tích sân học giáo dục thể chất: 10.500m2 Nhà trờng đã đợc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

2 Cú đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định tại Điều lệ trường trung học.

a Khu phũng học, phũng bộ mụn:

- Cú đủ số phũng học cho mỗi lớp học : 25 phũng học/25 lớp - học 1 ca ; diện tớch phũng học, bàn ghế học sinh, bàn ghế giỏo viờn, bảng đỳng quy cỏch hiện hành; phũng học thoỏng mỏt, đủ ỏnh sỏng, an toàn Nhà 18 phũng học ở khu nhà xõy đầu tiờn đó sửa chữa xong trong dịp học sinh nghỉ hố năm 2010

- Cú phũng y tế trường học đảm bảo theo quy định hiện hành về hoạt động y tế trong cỏc trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thụng

và trường phổ thụng cú nhiều cấp học:

Hằng năm tổ chức khám sức khoẻ định kì cho học sinh toàn trờng, theo dõi

đợc sự phát triển thể lực của học sinh trong từng khoá học: Về chiều cao cân nặng, thị lực Kiểm tra cong vẹo cột sống, tim mạch,

Tổ chức giáo dục giới tính cho học sinh theo định kì hằng năm

Đảm bảo vệ sinh môi trờng ở tất cả các khu vực của nhà trờng

- Cú cỏc phũng học bộ mụn đảm bảo Qui định về phũng học bộ mụn tại Quyết định số 37/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/7/2008 của Bộ trưởng Bộ Giỏo dục và Đào tạo :

+ Có 3 phòng bộ môn: vật lý, hoá học, sinh học: có phòng làm việc diện tích 6,1 m x 8,2m = 50,02 m2và phòng chuẩn bị diện tích 24 m2

+ Có trang thiết bị của phòng bộ môn vật lý, hoá học, sinh học: bàn ghế chuyên dùng, chậu rửa, vòi nớc, máy chiếu đa năng, bảng trợt; có đủ các thiết

bị thí nghiệm bộ môn lý, hoá, sinh trong phòng chuẩn bị

+ Có 2 phòng học tin học với 25 máy tính/phòng , diện tích 6,2 m x 11,8m = 73,2m2 đợc trang bị máy chủ và hệ thống máy tính nối mạng

+ Có phòng học tiếng anh với diện tích 6,2m2x 8,2m2 = 50,8m2

- Có 1 phòng để thiết bị dạy học khác diện tích 18m2

Tỡnh hỡnh đội ngũ giỏo viờn, học sinh và cơ sở vật chất và thiết bị dạy học phục vụ nhiệm vụ năm học 2011 - 2012 như sau:

* Đội ngũ cỏn bộ giỏo viờn:

- Tổng số cỏn bộ, giỏo viờn: 65 ; Nam : 19/65 = 29,5% ; Nữ : 46/65 = 70,5%

- Số giỏo viờn trong biờn chế : 56 ; Số giỏo viờn hợp đồng :03

- Cỏn bộ quản lớ : 02 người

- Tỉ lệ giỏo viờn/lớp : 2,3 người/lớp

- Nhõn viờn : 06 người ( kế toỏn: 01; thư viện: 01; thớ nghiệm: 01, văn thư 01, bảo vệ 02)

* Học sinh:

- Tổng số: 24 lớp + Khối 10: 08 lớp: 360 học sinh

+ Khối 11: 08 lớp: 353 học sinh+ Khối 12: 08 lớp: 346 học sinh

b.Khu phục vụ học tập

- Cú thư viện đỳng theo tiờu chuẩn quy định về tổ chức và hoạt động của thư viện trường học theo quyết định số 01/2003/QĐ - BGD&ĐT ngày 02 / 01/2003

+ Diện tích kho sách + phòng đọc giáo viên: 6,2m x 8,2 m =50,8m2

Sách nghiệp vụ: 1482 bản;Các loại sách khác: 654 bản ;Các báo, tạp chí: 17 loại

- Chỳ trọng phỏt triển nguồn tư liệu điện tử gồm: Tài liệu, sỏch giỏo khoa,

giỏo ỏn, cõu hỏi, bài tập, đề kiểm tra, đề thi; cập nhật thụng tin về giỏo dục trong và ngoài nước; đỏp ứng yờu cầu tham khảo của giỏo viờn và học sinh

Cú phũng truyền thống, khu luyện tập thể dục thể thao, phũng làm việc của Cụng đoàn, phũng hoạt động của Đoàn Thanh niờn cộng sản Hồ Chớ Minh.+ Có phòng truyền thống diện tích 5,7m x 9,5m =54m2 đồng thời là phòng khách, phòng họp trực tuyến

+ Khu luyện tập thể dục thể thao:

Sân học giáo dục thể chất diện tích 10500m2 đó được tụn nền trong hố 2010

+ Đã có phòng làm việc cho các tổ chức

Phòng làm việc của Công đoàn giáo dục diện tích:3m x 6 m =18m2

Phòng hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh DT 3m x 6 m =18m2

c Khu văn phòng.

- Cú đủ phũng làm việc của Hiệu trưởng, phũng làm việc của Phú Hiệu

trưởng, văn phũng nhà trường, phũng họp từng tổ bộ mụn, phũng thường trực, kho

+ Có phòng làm việc của hiệu trởng, phó hiệu trởng:

diện tích 3m x6 m =18m2/phòng

+ Có 1 phòng làm việc của kế toán, thủ quỹ kiêm văn th, diện tích 3m x 6m

=18m2

+ Có 4 phòng họp của 4 tổ bộ môn : DT 3mx 6m=18m2/phòng

+ Có 1 phòng họp đủ chỗ ngồi cho 80 ngời,

+ Có phòng thờng trực của bảo vệ nhà trờng có diện tích 16m2

d Khu sân chơi sạch, đảm bảo vệ sinh và có cây bóng mát

+ Sân chơi sạch đảm bảo vệ sinh

h Có đủ nớc sạch cho các hoạt động dạy- học, các hoạt động giáo dục, nớc sử

dụng cho giáo viên, học sinh, có hệ thống thoát nớc hợp vệ sinh

+ Có bể nớc ma 50m3

+ Có 3 giếng khoan với hệ thống bể lọc, bể chứá đặt ở các vị trí phù hợp

3 Cú hệ thống cụng nghệ thụng tin kết nối internet đỏp ứng yờu cầu quản lý

và dạy học; cú Website thụng tin trờn mạng internet hoạt động thường xuyờn,

hỗ trợ cú hiệu quả cho cụng tỏc dạy học và quản lý nhà trường địa chỉ web:

http://hanam.edu.vn/THPT C Kim Bảng

- Tổng số thiết bị của mỗi khối

10

Khối 11

Khối 12

TB dựng chung

* Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn: Đủ cho học sinh và giỏo viờn mỗi

người 1 bộ của chương trỡnh sỏch giỏo khoa mới

Thiết bị dạy học được cung cấp theo danh mục tối thiểu của Bộ quy định Đõy chớnh là điều kiện hết sức thuận lợi cho quỏ trỡnh đổi mới nội dung, chương trỡnh, phương phỏp giảng dạy Nhà trường đó giỏo dục được nhiều học sinh quyết tõm học tập,cú ý thức vươn lờn trong học tập và tu dưỡng

b) Khó khăn:

Mặc dù trong những năm qua nhà trường không ngừng đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học song sở vật chất của nhà trường chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa hiện nay, cụ thể:

Phòng thí nghiệm chỉ là kho chứa thiết bị dạy học, các loại thiết bị hiện đại rất ít, thiết bị lại thiếu đồng bộ, độ chính xác không cao

Thiết bị dạy học được cung cấp với số lượng tương đối lớn, chủng loại

đa dạng, phục vụ cho tất cả các môn học cơ bản, cho cả các hoạt động ngoài giờ lên lớp, cho dạy tự chọn, nhưng chưa có phòng học bộ môn, chưa có phòng thực hành, phòng đa chức năng

Nhận thức về việc sử dụng TBDH của giáo viên còn hạn chế (ngại sử dụng, chỉ dùng khi có dự giờ ) kỹ năng sử dụng các TBDH của giáo viên còn nhiều lúng túng, bất cập

Cán bộ phòng thí nghiệm 01 người trình độ cao đẳng , cùng một lúc phụ trách nhiều phòng bộ môn nên việc quản lí thiết bị, thí nghiệm còn nhiều hạn chế

2.1.2 Một số kết quả đạt được trong quản lý và sử dụng thiết bị dạy học

* Việc quản lý công tác bảo quản thiết bị dạy học:

Nhà trường có 05 phòng để bảo quản thiết bị dạy học, phòng được trang

bị giá để, tủ đựng, hòm chứa thiết bị, đảm bảo các yêu cầu về độ ẩm, ánh sáng, phòng cháy, điện Các thiết bị được sắp xếp ngăn nắp, khoa học tiện cho việc bảo quản và sử dụng Thiết bị được làm sạch, bảo quản ngay sau khi sử dụng, hàng năm có kiểm kê theo đúng quy định của nhà nước

* Việc quản lý công tác sử dụng thiết bị dạy học:

Trước yêu cầu thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa hiện nay, việc sử dụng thiết bị trong quá trình dạy học là một điều kiện quan trọng, để việc đổi mới phương pháp dạy học đạt hiệu quả

Trường có sổ theo dõi nhập kho, cho mượn các thiết bị dạy học Ban giám hiệu thường xuyên kiểm tra việc sử dụng thiết bị của giáo viên theo từng tháng, kịp thời nhắc nhở cán bộ giáo viên khai thác đảm bảo hiệu quả.

Hàng năm nhà trường đều cử giáo viên tham gia các lớp tập huấn về sử dụng thiết bị một số môn: Lý, Hoá, sinh, công nghệ, những giáo viên này khi

về trường sẽ phát huy và vận dụng tốt những kiến thức, kỹ năng đã tiếp thu và làm nòng cốt trong tổ chuyên môn, nhóm bộ môn Đồng thời bồi dưỡng, hướng dẫn cho giáo viên sử dụng thiết bị nhất là các thiết bị mới

Xây dựng tốt nội quy giữ gìn TBDH, đảm bảo tốt các điều kiện về cơ sở vật chất để bảo quản thiết bị, phân công trách nhiệm rõ ràng cho một đồng chí phó hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất phụ trách việc kiểm tra theo dõi sử dụng thiết bị

Phân tích các số liệu ở sổ mượn thiết bị dạy học của nhà trường, từ năm học 2008-2009 đến năm học 2009-2010,năm học 2010- 2011 tỉ lệ thiết bị dạy học được sử dụng so với thiết bị nhà trường hiện có của một số môn năm sau cao hơn năm trước

Năm học Toán Lý Hoá Sinh Công

Ngoại ngữ Tin học

Quốc phòng2008-2009 50% 82% 71% 71% 75% 75% 80% 76% 88% 65%2009-2010 55% 87% 77% 80% 73% 77% 87% 81% 90% 71%2010-2011 60% 89% 82% 86% 78% 88% 91% 89% 96% 87%

Bảng số liệu cho thấy tỉ lệ sử dụng thiết bị giữa các môn là tương đối đều đều, nhưng đã ở mức khá cao và đang tăng lên

* Việc quản lý công tác tự làm thiết bị dạy học:

Tuy có sẵn các thiết bị được trang cấp nhưng mới chỉ là các TBDH tối thiểu Việc đổi mới phương pháp dạy học còn đòi hỏi giáo viên phải làm thêm các TBDH phù hợp, đem lại hiệu quả tối đa cho từng bài giảng, nên hằng năm nhà trường đều tổ chức cho cán bộ giáo viên tự làm đồ dùng dạy học, thành