Góp phần tìm hiểu tác dụng chống viêm của hoa cây kim ngân (lonicera japonica thump caprioliaceae) kết hợp với anpha chymotrysin

Nhûng công trînh nghiên cûu gàn dây vê tâc dung chông viêm cüa duoc lieu cho thâ'y mot trong câc nhôm hoat chat xuât hiên nhiêu trong câc duoc lieu cô khâ nâng chông viêm manh là câc sap

BÔ Y TÉTRUÔNG DAI HOC DUOC HÀ NÔI

NGUYÊN THI HONG NHIÊN

NGHIÊN CLTU TÂC DUNG

CHÔNG VIÊM MÂN CÜA SAPONIN CÂY KIM NGÂN

( LONICERA JAPONICA THUNB., CAPRIFOLIACEAE )

KÉT HOP VÔI a-CHYMOTRYPSIN VÀ a-AMYLASE

( KHOÂ LUÂN TOT NGHIÊP DUOC SŸ KHOA 2002 - 2007 )

Ngudi huông dân : Th.S Lê Thi Diêm Hong Noi thuc hiên : Bô mon Sinh Hoâ Thài gian thuc hiên : 2/2007 - 4/2007

HÀ NÔI, 5 - 2007

LÔI CÂM ON

Tôi xin bày tô long biét cfn sâu sac toi GS.TS Nguyên Xuân Thâng, chu

nhiêm Bô mon Sinh Hoâ truông Dai hoc Duoc Hà Nôi - nguôi thày dà giup dô và dông viên tôi rat nhiêu trong suô't quâ trînh nghiên crïu khoa hoc

Tôi xin bày tô long biét on chân thành nhâ't toi Th.S Lê Thi Diêm Hong,

giâng viên Bô mon Sinh hôa truông Dai hoc Duoc Hà Nôi - ngirôri dâ truc tiê'p huông dân tôi tân tînh trong suô't quâ trînh làm luân vân tôt nghiêp

Tôi xin gui lcfi câm on dén câc thày giâo, cô giâo truông Dai hoc Duoc Hà Nôi, dàc biêt là câc thày giâo, cô giâo, câc chi kÿ thuàt viên Bô mon Sinh Hoâ

dâ giüp dô tôi nhiêt tînh trong suô't quâ trînh hoc tàp và thuc hiên dê tài

Tôi xin câm on cha me, nhûng nguôi thân và ban bè dâ luôn co vü, dông viên

và giüp dô tôi trong cuôc sô'ng và hoc tàp

Hà Nôi, ngày 20 thâng 5 nam 2007

Sinh viên

Nguyên Thi Hong Nhiên

CAC KŸ HIÊU VIÉT TÂT

MUC LUC

Trang

1.1.4 Câc yéu to trung gian hoâ hoc trong quâ trînh viêm 6

2.1 NGUYÊN LIEU VÀ PHlTONG PHÂP NGHIÊN CÜU 24

2.2.2 Théo dôi su bien doi cüa mot vài chï so trong viêm man tînh

2.3 BÀN LUÂN

2.3.1 Tac dung chô'ng viêm cüa saponin cây kim ngân két hop voti

a-amylase và a-chymotrypsin trên mô hînh gây viêm man bàng amian2.3.2 Tac dung chong viêm man cüa saponin kim ngân két hop

vai a-amylase và a-chymotrypsin qua viêc theo dôi mot sô chî sô hoâ sinh và sinh hoc

KÉT LUÂN VÀ DE XUÂT

TÀI LIEU THAM KHÂO

DAT VAN DE

Viêm là mot bênh lÿ rat phé bien, gâp à nhiêu bênh và do nhiéu nguyên nhân

gây ra Vê mât sinh lÿ, viêm là mot phân ûng bâo vê cüa co thé, giüp chong lai câc tac nhân cô hai khi chüng xâm nhâp vào ca thé Tuy nhiên, khi phân un g viêm trô nên nâng và kéo dài, dâc biêt là trong nhûng truông hop viêm trô thành man tmh thi ngoài vai trô tich eue trong viêc loai trùf tac nhân gây bênh thï viêm côn gây nên nhûng ton thuong mô co thë tram trong dân dén nhung roi loan vê chûc nâng cüa câc co quan, bô phân co thë, gây ra nhiêu ânh huông xâ'u thâm chi gây nguy hai dén tmh mang nguôi bênh Do vây, viêc nghiên cûu và sân xuât ra câc loai thuôc ngân chân quâ trînh viêm trô thành mot nhiêm vu không thë thiê'u cüa nên y hoc thê' giôi

Tû nhiêu nâm nay, câc loai thuôc chông viêm co nguôn gôc hoâ duoc dà ra dôi

và duoc un g dung rông rài trên lâm sàng Trong do, hai nhôm thuôc duoc su dung chü yeu là thuôc chông viêm cô câu truc steroid và thuôc chông viêm phi steroid Qua thôi gian sü dung, câc thuôc này co uu diëm là tac dung tôt và dat hiêu quâ cao trong viêc han ché và ngân chân quâ trinh viêm Tuy nhiên, cùng dô, chüng cüng bôc lô nhiêu yéu tô bât loi dôi vôi co thë nhu: gây suy giâm miên dich, xôp xuong, teo co, viêm loét duông tiêu hoâ, ânh huông dén quâ trinh dông mâu và tao mâu, Trong khi dô, su kéo dài cüa viêm man tfnh dôi hôi nguôi bênh phâi sü dung thuôc chông viêm mot câch lâu dài Diêu dô dân dén müc dô tram trong cüa nhûng phân üng phu do câc thuôc chông viêm hoâ duoc ngày càng cao, gây de doa dén tmh mang cüa nguôi bênh

Trong nhûng nâm gân dây, su ra dôi cüa câc ché phâm enzyme nôi sinh co tâc dung chông viêm dâ mô ra mot khuynh huông môi cho y duoc hoc hiên dai Câc enzyme này không nhûng mang lai hiêu quâ diêu tri tôt cho câc bênh lÿ vê viêm mà

nô côn làm giâm toi thiëu câc tâc dung phu cüa nhôm thuôc hoâ duoc

Bên canh dô, câc hoat chat chiét xuât tû duoc lieu cüng cô tiêm nâng to lôn vôi viêc nghiên cûu thuôc chông viêm Nhûng công trînh nghiên cûu gàn dây vê tâc dung chông viêm cüa duoc lieu cho thâ'y mot trong câc nhôm hoat chat xuât hiên nhiêu trong câc duoc lieu cô khâ nâng chông viêm manh là câc saponin Nhûng

bàng chüng lâm sang dâ cho thây câc duoc liêu này không nhûng mang lai hiêu quâ chông viêm tôt mà con làm giâm toi da nhûng tac dung không mong muô'n trên nguôi bênh khi diêu tri lâu dài Trong nên y hoc truyèn thông phuong Dông nôi chung và nên y hoc dân toc Viêt Nam nôi riêng thï cây kim ngân tir lâu dâ duoc coi

là vi thuôc thanh nhiêt giâi dôc co tac dung tri mun nhot, man ngüa, viêm nhiêm thông dung và co hiêu quâ tôt Câc nghiên cü’u gân dây dâ chî ra vai trô cüa mot trong nhûng nhôm hoat chat co trong kim ngân dôi vai quâ trinh viêm do là saponin, trong do dâc biêt là câc thành phàn loniceroside A, B và C

Trên co sô do, chüng tôi tien hành dê tài:

“ Nghiên cüfu tac dung chông viêm màn cüa saponin cây kim ngân (Lonicera japonica Thunb., Caprifoliaceae) két hop voi a- chymotrypsin và a-amylase.”

Dé tài duoc thuc hiên nhâm mot sô mue tiêu sau :

1 Théo dôi tâc dung chông viêm cüa saponin kim ngân trên mô hinh gây viêm man tînh

2 Thü két hop tâc dung chông viêm man trnh cüa saponin kim ngân à liêu hiêu

quâ nhât trên viêm câp tînh két hop vdi a-chymotrypsin và vôi a-amylase

3 Théo dôi su bién doi trong quâ trinh viêm trên câc chî sô : bach câu, protein toàn phàn trong huyét thanh, seromucoid huyét thanh, câc thành phàn protein

và tÿ sô A/G (albumin/ globulin)

Phân 1

TONG QUAN

1.1 BENH HOC VIÊM

1.1.1 Dai ctïtfng vê viêm

a Khâi niêm viêm

Viêm là mot hiên tuong pho bien du'çfc biét dén tùf lâu Trong y hoc co dai, ngudi ta dâ mô tâ viêm vôi câc hiên tuçmg strng, nông, dô, dau và ton thuong chü'c nâng Théo Aldo (1973), viêm là mot phân üng tai chô cüa câc mach mâu, to chüc liên két và hê thàn kinh dôi voi câc tâc nhân gây bênh và co liên hê voi tfnh phân üng cüa co thé

Con theo tü diën Bâch khoa Duoc hoc dinh nghîa: “ Viêm là phân üng tai chô cüa co thé do câc mô bi kfch thich hoâc thuong ton Do là mot phân üng phüc tap

cüa câc mô liên két và cüa tuân hoàn mao mach à noi bi tâc dông, duoc biëu hiên

bàng câc triêu chüng sung, nông, dô, dau và roi loan chüc phân” [18, 630]

b Nguyên nhân gây viêm

Phân üng viêm do nhièu nguyên nhân khâc nhau Co thé chia làm 2 loai :

*** Nguyên nhân bên ngoài

• Nhiêm khuân: vi khuân và kÿ sinh trùng.

• Tâc nhân vât lÿ: co hoc, nhiêt hoc, büc xa ion

• Tâc nhân hoâ hoc: chât hoà tan gây hoai tü té bào và ton thuong chât gian bào, chât dâc gây thuc bào cüa bach eau da nhân

'/* Nguyên nhân bên trong: hoai tü to chüc, xuât huyét, tàc mach, roi loan thàn

kinh dinh duông, hînh thành phüc hop miën dich, su thay doi nôi sinh chât gian bào

c Phân loai viêm

*** Theo nguyên nhân: viêm nhiêm khuân và viêm vô khuân.

*** Theo vi tri: viêm nông, viêm sâu (bên ngoài và bên trong).

*** Theo dich ri viêm: viêm thanh dich, viêm to huyét, viêm mü, tuÿ theo dich

viêm giong huyét thanh, huyét tuong hay chüa nhiêu bach càu thoâi hoâ

*** Theo diên bien: viêm câp và viêm man

*** Théo tînh chat:

• Viêm dâc hiêu: thuông man tmh do phân ûng khâng nguyên - khâng thë.

• Viêm không dâc hiêu: thucmg là viêm câp

1.1.2 Câc té bào tham gia vào quâ trinh viêm

Viêm huy dông rat nhiêu thành phân té bào, bao gôm câc bach càu hat, té bào mast, hê lympho - don bào, tiëu càu và câc thành phàn cüa mô dêm

a Bach càu da nhân trung tinh

Bach càu da nhân trung tinh chiém khoâng 60 - 70% tong sô bach càu trong mâu ngoai vi, bào tuong cô dura nhiêu hat nhô Trong viêm, bach càu da nhân trung tinh cô vai trô là hàng rào bào vê dàu tiên cüa co thë vôi nhiêm trùng, thuc bào câc

vi sinh vàt, câc phuc hop khâng nguyên - khâng thë và câc chat tro Bach càu da nhân trung tmh tàng trong nhûng truông hop nhiëm khuân cap

b Bach eau âi toan

Bach càu âi toan chiém khoâng 1 - 5% tong sô bach càu trong mâu ngoai vi, bào tuong cô câc hat dâc hiêu Ua acid, trong chûa nhiêu protein cô hoat tmh sinh hoc dâc biêt là protein tinh kiêm cao - là yéu tô diêt khuân và dôc vôi câc kÿ sinh trùng

c Bach càu âi kiêm và ditâng bào (têbào Mast)

Là nhûng té bào viêm quan trong Bach càu âi kiêm tuàn hoàn trong mâu và duoc huy dông khi cô di ûng Duông bào eu trü và thuàn thuc trong câc mô Bach càu âi kiêm và duông bào sân xuàt ra nhiêu chat trung gian hoâ hoc lipid và protein

cô hoat tmh viêm nhu câc chat hoâ huông dông, câc chat hoat hoâ té bào và câc yéu

tô phât triën té bào

d Bach càu don nhân (te bào Mono) và dai thuc bào

Bach càu don nhân tao thành ô tuy xuong qua quâ trînh phân chia và biêt hoâ

tû nguyên bào don nhân Sau dô, chüng di vào vông tuàn hoàn roi vào mô Tai mô, chüng duoc thuàn thuc thành câc dai thuc bào Thuc bào don nhân tham gia vào moi thë cüa viêm và vào moi giai doan cüa quâ trînh viêm, sân xuât câc cytokine khuéch dai viêm và câc chat trung gian hoâ hoc tai vi tri viêm

e Lympho bào B, T và tê bào NK

Lympho bào duoc chia thành 2 dông theo chûc nâng là lympho B và T

Lympho T: dông vai trô trong miën dich té bào Khi tiép xüc vai khâng nguyên,

néu lympho T phù hop vai khâng nguyên thï sê tâng sinh và hinh thành câc typ lympho bào khâc nhau roi theo dông mâu, thoât mach, vào mô Lympho T mang dâu CD4 sinh câc lymphokin diêt thé la, kfch thich tong hop globulin miën dich, kfch thfch phàn üng viêm quâ mân muôn Lympho T mang dâu CDg ûc ché tâng sinh lympho, sân xuât globulin miën dich, và là trung gian trong câc phân ûng dôc té bào

Lympho B: dông vai trô trong miën dich dich thé Khi khâng nguyên vào co thé

sê gân vôi té bào B co khâng thé bê mât tuong üng, kfch thich biêt hoâ té bào B thành nguyên bào plasma, roi thành té bào plasma chfn và sân xuât IgE, IgG, IgA, IgD, IgM Môi clon té bào chî ché tiê't mot loai Ig duy nhât

T é bào K, NK: là nhûng lympho bào không biêt hoâ thành té bào B hoâc T và

tham gia vào dâp ûng miën dich qua trung gian té bào do gây dôc té bào

Dông bach eau don nhân phât triën thành dai thuc bào, lympho T và lympho B

là nhûng thành phàn cüa hê lympho - don bào, dam nhiêm nhûng chûc nâng co liên quan mât thiê't vai nhau: thuc bào và thông tin, sân xuât câc khâng thé, loai trû vât la Khi viêm kéo dài, hàu hét câc té bào hê lympho - don bào sê duoc huy dông

/ Tiéu câu

Tiëu câu tham gia vào moi giai doan cüa viêm Tiéu câu chûa nhiêu loai enzyme và câc thành phàn hat vai hoat tfnh viêm manh Vî vây, viêm thuông két hop vai tâng tiëu câu và tâng tinh trang dông mâu

g Câc thành phàn cüa mô âêm

Gôm câc té bào nôi mô, nguyên bào xO và té bào co tron, chüng giû vai trô tich eue trong viêm do không chî dâp ûng vai câc tm hiêu phân tü cüa bach câu mà côn dieu hoà câ chûc nàng cüa bach càu Câc té bào nôi mô phü mât trong tât câ câc huyét quan và tao thành hàng rào dâu tiên giûa câc thành phàn mâu và mô dêm, dông vai trô là câc té bào quan trong trong viêm

1.1.3 Câc phân img xây ra trong viêm

Trong quâ trinh viêm, tai o viêm và trong câ co thë diën ra hàng loat câc phân ûng, theo nhiêu giai doan khâc nhau Câc phân ûng này co thë duoc khâi quât theo

so dô nhu sau:

9

QUA TRINH VIÊM Sir xâm nhâp cûa tâc nhân gây viêm

ai

PHAN ÜNG TAI CHÔ

Giân tînh mach, châm tuân hoàn

Tâng dô nhôt mâu, ro rî nôi mô

LJ’trê hông càu, két tu tiëu càu

Giâi phông câc chât trung gian hoâ hoc

Hînh thành eue mâu dông

Tfch tu fibrin và lâng eân

Tich tu bach eau trung tfnh, lympho bào

Tâng thuc bào phâ huÿ mô

Giâm bach câu và tiëu eau

Tâng câc enzyme huyét thanh

Giâi phông enzyme lysosom bào tuong

Tâng sinh và phï dai mô

(2)

PHÀN ÜNG HÊ THQNG

- Tâng thân nhiêt

- Dau

- Tâng BC hat, lympho bào

- Tâng ESR, fibrinogen

- Tâng protein C hoat hoâ

Hînh 1.1 Câc phân ûng tai chô và hê thong cüa quâ trinh viêm [26,28]

1.1.4 Câc yéu tô trung gian hoâ hoc trong quâ trinh viêm

Sau câc tâc dông ban dau cüa viêm, nhiéu chât trung gian hoâ hoc duoc giâi phông ra, duy trï và khuê'ch dai phân uïig viêm Nhüng chât này cô nguôn gôc tir huyét tuong, té bào và mô bi ton thuong Câc chât trung gian hoâ hoc gôm:

a Câc yéu tô trung gian cô nguon gôc huyét tuong (câc protease huyét tuong)

Câc chat trung gian nguon gôc huyét tuong duoc hînh thành à phàn cuôi cüa

mot chuôi câc buôc hoat hoâ theo kiëu “dông thâc” Cô 4 hê thông hoat dông theo kiëu “dông thâc” nhô su hoat hoâ cüa yéu tô Hageman và lien hê tuong tâc nhau là:

hê thông kinin, hê thông bo thë, hê thông dông mâu và hê thông tiêu to huyét

*** Kinin

Là nhûng polypeptid cô tmh hoat mach duoc tao thành do su phân tâch protein tien thân là kininogen nhô enzyme tiêu protein Câc kinin làm tâng tmh tham thành mach, co co tron, kich thich bach càu di dông và là nhûng chat trung gian cüa dau Chüng là nhûng chat phât dông và duy tri viêm Câc kinin quan trong là bradykinin và kallikrein

*** Hê thông bo thê

Hê thông bo thë là mot trong nhûng chat trung gian hoâ hoc cüa phân ûng viêm và tâc dông nhu mot bô phân quan trong cüa hê thông miên dich Sau khi duoc hoat hoâ, câc thành phàn C3a và C5a làm tàng tmh tham thành mach và gây giân mach do kich thich giâi phông histamin tû câc duông bào C5a hoat hoâ con duông chuyën hoâ lipooxygenase cüa acid arachidonic ô câc bach càu da nhân trung tmh

và bach eau don nhân, gây giâi phông câc chat trung gian hoâ hoc cüa viêm và là tâc nhân gây hoâ ûng dông manh bach càu C3b hoat hoâ lympho B và T dë tham gia vào quâ trinh viêm

*** Câc yéu to dông mâu

Hê thông dông mâu bao gôm mot loat nhûng protein huyét tuong duoc hoat hoâ bôi yéu tô Hageman Kê't quâ cuôi cüng là chuyën fibrinogen thành fibrin nhô tâc dông cüa thrombin Trong quâ trînh này, cô su hînh thành câc fibrinopeptide, gây tâng tmh tham thành mach và hoâ ûng dông dôi vôi bach càu

*** Hê thông tiêu tcf huyét

Câc sân phâm tiêu to huyét cüng gôp phàn vào phân ûng viêm Enzyme gây tiêu to huyét dâu tiên là plasmin - cô nguon gôc tû tiên enzyme plasminogen

Plasmin phân chia fibrin à nhûng vi tri dâc biêt sinh ra dimer D-D và câc doan E,

gây kich thich tmh tham huyét quan

b Câc yéu tô trung gian cô nguôn gôc tù té bào

*** Câc amin hoat mach

Histamin diroc giai phông ra do su mat hat cüa câc duông bào, gây giàn mach

và tâng tmh tham thành mach cüa câc tiëu tînh mach

Serotonin duoc giai phông tù tiëu eau, co tâc dông tuong tu histamin

*** Câc thành phân cüa lysosom (proteasc)

Câc hat lysosom duoc chûa trong câc bach câu da nhân trung tînh và bach câu don nhân Nhûng hat này khi duoc giai phông cô thë tham gia vào phân ûng viêm Câc protease acid phân huÿ vi khuân và câc mânh vun té bào trong câc thë thuc bào lysosom Côn câc protease trung tfnh lai cô khâ nâng phân huÿ câc thành phàn ngoài

té bào; chüng tan công câc soi tao keo, màng dây, to huyét, soi chun và sun gây nên

su phâ huÿ mô diën hinh cüa mot viêm mü và viêm bién dang; dông thôi, câc enzyme này cüng phân tâch truc tiép C3 và C5, giâi phông dôc tô choâng phân vê và câc peptide dang kinin tù kininogen Câc hydrolase và yéu tô hoat hoâ plasminogen trong bach câu don nhân và dai thuc bào hoat dông manh trong viêm man tmh

*** Câc chat chuyén hoâ cüa acid arachidonic

Acid arachidonic duoc giâi phông tù phospholipid màng té bào, chuyën hoâ theo hai con duông Theo con duông cyclooxygenase tao prostaglandin, prostacyclin

và thromboxane A2 Theo con duông lipooxygenase tao leukotriene Prostacyclin và thromboxane cô vai trô rât quan trong trong quâ trinh diêu hoà dông mâu Leukotriene co tâc dung hoâ ûng dông bach câu

*** Yéu to hoat hoâ tiéu câu (PAF)

PAF là mot dân xuât cüa phospholipid màng, duoc sinh ra sau khi hoat hoâ phospholipase A2 PAF hoat hoâ bach câu da nhân trung tmh, kfch thfch su dfnh và xuyên mach cüa bach câu, giâi phông câc enzyme cüa thë tiêu, sinh oxy phân ûng và câc eicosanoid

*** Câc goc dân xuât oxy tu do

Gôc tu do oxy hinh thành trong ti thë dai thuc bào dâ hoat hoâ Chüng tiêu huÿ dôi tuong thuc bào Trong viêm, khi dai thuc bào bi ly giâi gây tràn gôc tu do ra ngoài, tao diêu kiên cho quâ trinh peroxyd hoâ lipid màng té bào, gây tâng tfnh tham

thành mach, tao diêu kiên thuân lçfi cho su giâi phông acid arachidonic tùphospholipid màng té bào de tong hop ra câc chât trung gian hoâ hoc.

*** Câc cytokine

Là câc polypeptid do dai thuc bào và lympho bào tiét ra Trong viêm, nông dô

câc cytokine à o viêm tâng cao Tât câ câc biê'n dôi tai o viêm nhir: ton thuong tô

chirc, roi loan chuyën hoâ, roi loan tuân hoàn, té bào tâng sinh cüng nhu câc biëu hiên toàn thân (sot, tâng bach câu, khâng thé, bô thé) dêu cô su tham gia cüa câc cytokine Câc cytokine quan trong trong viêm là interleukin (IL) và yéu tô hoai tü khôi u (TNF)

b Nguyên nhân dân den viêm man tinh

*** Nhiêm trùng kéo dài: bôi mot vi khuân (nhu truc khuân lao, xoân trùng

Treponema pallidum gây viêm giang mai) và mot sô nam Câc tâc nhân gây bênh này cô dôc tô thâp và gây nên mot phân üng miên dich goi là quâ mân châm Phân üng viêm cô thë cô hinh thâi dâc hiêu goi là viêm u hat

*** Tiê'p xûc kéo dài vâi tâc nhân gây dôc manh: câc tâc nhân này cô thë là

ngoai sinh nhu vât lieu tro không phân huÿ duoc (bui silic bi hit vào phoi gây bênh silic), hoâc nôi sinh (nhu câc thành phân lipid cüa huyét tuong néu tâng lên man tînh

së gây vüa xo dông mach)

*** Câc bênh tu miên dich: câc phân üng miên dich chông lai chfnh mô cüa co

thë chü gây nhiêu bênh man tmh (viêm khôp dang thâ'p, bênh lupus ban dô)

c Dâc diêm cüa viêm man tinh

Khâc vôi viêm cap biëu hiên chü yê'u là nhüng thay dôi vê huyê't quân, phù và xâm nhâp bach càu da nhân trung tmh manh Viêm man tmh cô câc dâc diëm sau:

*** Su xâm nhâp cüa câc té bào viêm mà chû yéu là bach càu don nhân - dai thuc bào và câc té bào lympho

Trong viêm man tmh, su xâm nhâp cüa câc té bào viêm chü yéu diên ra vôi câc bach càu don nhân, câc dai thuc bào, lympho bào và tuong bào, trong khi bach càu da nhân trung tmh và bach càu âi toan chî chiém tÿ lê nhô

Bach càu don nhân di chuyën dén o viêm và chuyën dang thành câc dai thuc bào, tiê't ra câc chat cô hoat tmh sinh hoc gây phâ huy mô, tâng sinh huyét quân và

xo hoâ - dây là nhûng dâc diëm cüa viêm man tmh Nguoc lai vôi viêm cap, khi kich thich duoc loai trù, câc dai thuc bào sê bién mât (cô thë chê't hoâc quay lai bach mach và hach) thî trong viêm man, dai thuc bào tiê'p tue tu tâp trong o viêm do su chiêu mô câc bach càu don nhân tû mâu, sân sinh tai chô câc dai thuc bào và su dùng di chuyën cüa câc dai thuc bào Nhô dô, chüng sân sinh ra mot luong lôn câc chat cô hoat tmh sinh hoc trong viêm Bên canh dai thuc bào, câc lympho bào cüng duoc huy dông trong viêm Hai loai té bào này cô tâc dung qua lai lân nhau trong viêm man tmh Lympho bào sân sinh ra câc lymphokin (dâc biêt là INF-y) kich thich câc bach càu don nhân và dai thuc bào Nguoc lai, câc cytokine tû câc dai thuc bào lai hoat hoâ câc lympho bào Do dô, tao ra thôi kÿ dai dang cüa phân ûng viêm

*** Su phâ huy mô chû yéu gây nên do câc té bào viêm

Trong viêm man tmh, su tâp trung cüa câc dai thuc bào tai o viêm tao nên mot

“kho lôn” câc chat trung gian hoâ hoc tham gia vào quâ trinh dê khâng cüa co thë chông lai nhûng tâc nhân cô hai Nhung, mât khâc, nô cüng cô thë gây nên nhûng ton thuong mô nâng nè do dai thuc bào bi hoat hoâ mot câch không thich hop Vî vây, ton thuongjnôià mfa trong nhûng Hâu hiê.ii_rna_yjp.rn jp^r^fnh^

*** Süa chüa bang mô liên két

Phâ huy mô ton tai dai dang vôi ton thuong cüa câ té bào nhu mô và khung

mô dém là dâu hiêu cüa viêm man tmh Lüc này, quâ trînh süa chüa không don thuân là tâi sinh té bào nhu mô Viêc süa chüa câc ton thuong mô bàng câch thay thé câc té bào nhu mô không tâi sinh bôi mô liên két sê gây xô hoâ và seo Cô 4 yéu

tô cüa quâ trînh này, dô là:

- Hînh thành câc huyét quân môi (tao mach)

- Di chuyën và tâng sinh câc nguyên bào soi

- Lâng dong cüa câc chat màm ngoai te bào

- Thuân thuc và to chûc hoâ câc mô xo

Quâ trinh süa chûa bât dâu s6m trong quâ trinh viêm Dôi khi, süa chûa xây

ra ngay vào thôi diëm 24 gid sau ton thuong; câc nguyên bào xo, câc te bào nôi mô huyét quân tâng sinh và tao thành mot loai mô chuyên biêt goi là mô hat - là dâu hiêu cüa su süa chûa

Viêm u hat : là mot hinh thâi dâc biêt cüa viêm man tmh trong dô loai té bào chiém Uu thé là dai thuc bào duoc hoat hoâ và chuyën dang thành té bào bân liên Phân ûng này gàp chü yéu trong câc bênh nhiêm trùng và bênh miën dich nhu bênh

lao, bênh saccharoid, bênh u hat lympho à ben, bênh phong, U hat là mot ton

thuong o cüa viêm u hat No là mot tu tâp vi thë cüa câc dai thuc bào bi chuyën dang thành té bào bân liên và bi vây quanh bôi mot riêm bach câu don nhân, mà chü yéu

là lympho bào và dôi khi co câ tuong bào Co hai loai u hat: u hat di vât (do phân ûng vciï câc di vât tuong dôi tro nhu aminan) và u hat miën djch

1.1.6 Hàn gân vêt thiïcmg

Khi co bât kÿ su ton thuong viêm xây ra thî quâ trinh süa chûa và hàn gân vêt thuong sê duoc khôi dông Vôi nhûng ton thuong nhô thi câc mô cô thë duoc tâi tao lai hoàn toàn câu truc nguyên ven ban dâu Nhung khi mât té bào và mô rông Ion hon (nhu trong nhôi mâu co tim, loét do viêm tao thành o ap-xe, vêt thuong cô bé mât rông) sê tao nên mot su thiéu hut mô lôn khiën su tâi sinh cüa té bào nhu mô không dü dë tâi tao lai mot câch hoàn chînh câu truc ban dâu Khi dô, hàn gân vêt thuong tro nên phûc tap, cô trât tu liên quan dén nhiêu quâ trinh bao gôm:

Mot viêm cap do vêt thuong gây nên: su thiéu hut mô lôn vôi nhiêu to huyét và nhiêu mânh vun té bào bi hoai tü cüng nhu chat xuât tiét phâi duoc don sach Vï vây phân ûng viêm sê manh hon

Giai doan tao xcr câc té bào nhu mô duoc tâi sinh, cüng dô là su di chuyën và

tâng sinh cüa te bào trung mô và mô liên két dë tong hop câc protein cüa chat màm ngoài té bào, tao lai mô hinh cüa mô liên két và câc thành phàn trung mô, tâi tao soi tao keo và dat dô bên cüa vêt thuong

Quâ trînh tâi tao mô và seo hoâ: là bufoc cuoi cùng quan trong cüa hàn gân

và süa chûa vêt thuong, str lang dong cüa câc chât màm cüa mô liên két dâc biêt là soi tao keo sê dân dê'n tâi tao mô liên két và chuyën thành mot seo

1.2 DAI ClTONG VE SAPONIN

1.2.1 Khâi niêm chung

Saponin (hay saponosid) là mot nhôm glycosid tir nhiên lôn, thuong gâp trong thuc vât Mot sô gâp ô dông vât nhu câc loai hâi sâm, câ sao,

Saponin cô mot sô tfnh chât dâc trung nhu sau:

-Làm giâm suc câng bê mât, tao nhiêu bot khi lâc voi nuôc, cô tâc dung nhü hoâ và tây sach

- Làm vô hông càu ngay à nhûng nông dô rat loâng.

- Dôc voi câ do làm tâng tmh thâm cüa biëu mô duông hô hâp gây mât câc chât diên giâi càn thiét Cô tâc dung diêt câc loài thân mêm nhu giun, sân,

- Kfch thfch niêm mac gây hât hoi, dô mât; cô tâc dung long dôm, loi tiëu; liêu cao gây non müa, di long

- Tao phüc vôi cholesterol hoâc câc chât 3-P-hydroxysteroid khâc

Tuy vây, mot sô tfnh chât trên không thë hiên à mot vài saponin Vf du:

sarsaparillosid thi không cô tînh phâ huyét và tfnh tao phüc vôi cholesterol

Saponin là câc hop chât két tinh hoâc dang bot vô dinh hînh, tan trong nuôc, alcol, rat ît tan trong acetone, ether, hexan và cô thë bi tüa bôi chî acetate, bari hydroxyd, amoni sulfate

1.2.2 Phân loai và câu truc hoâ hoc

Saponin là nhûng hop chât glycoside câu tao phân tü gôm 2 phân:

- Phân duông: cô thë gôm mot hoàc mot vài phân tü duông

- Phân không duông: côn goi là aglycon hoâc genin

Dua vào câu truc hoâ hoc, saponin cô thë chia làm 2 loai: saponin triterpenoid

và saponin steroid

a Saponin triterpenoid

Phân aglycon cüa saponin triterpenoid là 1 khung hydrocarbon vôi SOC (trit mot vài truông hôp không dü 30C) Khung hydrocarbon cô thë chia thành 6 nhôm

hemiterpen sâp xép theo “quy tâc dâu duôi” (trCr vông a giûa) Câc saponin

triterpenoid (chu yéu là nhôm olean, ursan) khi deshydrogen hoâ vôi selen thï cho hôn hop câc dân chat naphtalen và phenanthren, chü yéu là sapotalen (1,2,7 - trimethyl naphtalen)

Saponin triterpenoid co thë chia thành 2 nhôm: saponin triterpenoid pentacyclic và saponin triterpenoid tetracyclic Saponin triterpenoid pentacyclic cô câu truc phàn aglycon gôm 5 vông và phân thành 4 nhôm nhô là: olean, ursan, lupan, hopan Saponin triterpenoid tetracyclic cô câu truc phàn aglycon gôm 4 vông và mot mach nhânh, cô thë phân thành 3 nhôm nhô là: dammaran, lanostan và cucurbitan

b Saponin steroid

Phàn aglycon cüa câc sapogenin steroid gôm 1 khung cholesterol giong nhu nhûng acid mât và hormone sinh duc Nhân steroid cô nôi vông C/D luôn là trans Tuy theo câu truc cûa mach nhânh mà chia thành câc nhôm nhô:

Ngoài ra, côn cô mot so sapogenin steroid co câu truc mach nhânh khâc Vf

du: polydosaponin và oslandin duoc phân lâp tù rê cây Polypodium vulgare L Oslandin và a-spinasterol glycosid cô trong cây chè Camélia sinensis (L) O.Ktze

(Thea sinensis L.).

1.2.3 Phân bo

Saponin triterpenoid thuong gâp trong câc cây hai lâ mâm thuôc câc ho: Acanthaceae, Amaranthaceae, Araliaceae, Campanulaceae, Carÿophyllaceae, Fabaceae, Polygalaceae, Rubiaceae, Sapindaceae, Sapotaceae

Saponin steroid thuong gâp trong nhûng cây mot lâ màm Câc ho hay gâp là Amaryllidaceae, Dioscoreaceae, Liliaceae, Smilaceae Dâc biêt là mot sô loài thuôc

chi Dioscorea L., Agave L., Yucca L.

Trong cây, saponin thirong tfch luÿ ô nhûng bô phân khâc nhau Vf du: tich lüy trong quâ nhu bô kët, bô hôn; rë nhu cam thâo, viên chf, cât cânh; la nhu dü'a Mÿ; 1.2.4 Tmh chât cüa saponin

a Tinh chât tao bot

Dây là tfnh chât dâc trung nhât cüa saponin Tmh chât tao bot cüa saponin liên quan dën khâ nâng làm giâm sûc câng bê mât do phân tü saponin lôn, cô cùng mot dau ua nuôc và mot dau ky nuôc Nëu thuÿ phân cât phân duông - phân ua nuôc thi tmh tao bot không côn Dua vào tmh chât tao bot, cô thë so bô xâc dinh su cô mât cüa saponin trong duoc lieu Dông thôi, dua vào hiên tuong gây bot trong môi truông kiêm và acid cüng cô thë so bô phân biêt saponin steroid và triterpenoid

b Tinh chât phâ huyét

Dây cüng là tfnh chât dâc trung cüa saponin Tuy nhiên, cô mot vài saponin không thë hiên rô tfnh chât này Khâ nâng phâ huyét khâc nhau nhiêu tuy loai saponin Cô giâ thuyët cho ràng tmh phâ huyêt cüa saponin cô liên quan dën su tao phüc vôi cholesterol và câc ester cüa nô trong màng hông càu; tuy nhiên, chî sô phâ huyët và khâ nâng tao phüc lai cô nhiêu truông hop không tÿ le thuân, do dô càn phâi xét dën ânh huông cüa saponin trên câc thành phân khâc cüa màng hông càu Qua viêc theo dôi tînh phâ huyët nhân thây câ phân aglycon và phân duông dêu cô ânh huông tôi tmh chât này Hông càu cüa câc dông vât khâc nhau cüng tâc dông khâc nhau dôi vôi mot saponin Dë dânh giâ mot nguyên lieu chüa saponin, nguôi ta dua trên chî sô phâ huyët - là sô mL dung dich dêm càn thiët dë hoà tan saponin cô trong lg nguyên lieu gây ra su phâ huyët dau tiên và hoàn toàn dôi vôi mot thû mâu

dâ chon (tiën hành trong dieu kiên quy dinh)

c Tinh chât tao phûc vôi cholesterol

Dây cüng cô thë coi là tfnh chât dâc trung cüa saponin do chua tïm thây nhôm hoat chât khâc trong cây cô khâ nâng tao phûc vôi cholesterol manh nhu saponin Vê tfnh chât tao phûc vôi cholesterol, saponin triterpenoid kém hon saponin steroid Trong câc saponin steroid, digitonin kët hop vôi cholesterol gàn nhu hoàn toàn Do vây, digitonin duoc dùng là thuôc thü dinh luçfng cholesterol trong sinh hoâ

1.2.5 Tâc dung sinh hoc

a Tâc dung khâng khuân — khâng nâm

Saponin co mât trong cây cô tâc dung tu bâo vê chông lai nâm mô'c xâm nhâp Saponin làm mât nhanh câc ion Kali, Magie cüa soi nâm dât trong môi truông dêm phosphate và acetate Tâc dông khâng nâm thay doi trong mot giôi han râ't rông phu thuôc vào câu truc saponin và chüng loai nâm Câc saponin steroid cô tâc dung chông nâm manh hon saponin triterpenoid Cô giâ thuyét cho ràng tâc dung chông nâm cô liên quan dén khâ nâng tao phüc vôi câc sterol cüa màng té bào nâm làm màng té bào tan rà Câc saponin nhôm spirosolan mà câc tomatine là nhüng chât dai diên duoc biêt dén tir lâu cô tâc dung chông nâm

Tâc dung khâng khuân cüa mot sô saponin cüng dâ duoc xâc nhân Thi du: asiaticosid trong rau mâ cô tâc dung khâng truc khuân Koch và Hansen, cyclamin

trong cây Cyclamen europeum và câc spinasaponin A, B cüng cô tâc dung khâng

khuân dâng kë,

b Tâc dung chông viêm

Trên thuc nghiêm in vivo, râ't nhiêu saponin dâ duoc nghiên cûu là cô tâc dung chông viêm manh và dat hiêu quâ cao trong diêu tri câc bênh lÿ vê viêm

Saponin cüa sài hô - Bupleurum falcatum cô tâc dung chông phù trên chuôt công Saponin cây trà - The a sinensis chông tâng tiê't dich và chông viêm rô, làm binh

thuông tmh thâ'm cüa mao mach Hederagenin cô tâc dung chông viêm trên mô hînh gây viêm khôp bàng formaldehyd và gây phù bàng carragenin Saponin tû cây gâc -

Momordica cochinchinensis cô tâc dung üc ché phù trên chuôt công Glycyrrhizin

trong cây cam thâo cüng duoc chüng minh là cô tâc dung chông viêm hiêu quâ và ûng dung trên lâm sàng Nâm 1998, Just và câc công su phân lâp duoc ba saponin cô

tâc dung chông viêm (Fruticesaponin A,B và C) tû cây Bupleurum fruticescens\ câ 3

saponin dêu cô tâc dung chông phù chân trên chuôt, tuy nhiên trong dô fruticesaponin B là manh nhât Nâm 2001, Navarro và câc công su cüa ông phân lâp duoc 7 saponin triterpenoid tû dich chiét trong methanol cüa phàn trên mât dât cây

Bupleurum roîundifolium, tât câ câc saponin này dêu duoc chüng minh là cô tâc

dung giâm phù tai gây ra do 12-0-tetradecanoylphorbol-13-acetate (TPA) trên chuôt;

và trong dô chî cô 2 saponin là cô tâc dung làm giâm viêm da man tfnh gây ra bôi TPA da liêu trên chuôt Esculentoside A - mot saponin triterpenoid phân lâp tù

Phyîolacca esculenî cô tâc dung chông viêm câ'p và man tmh tuong dôi tôt trên

nhiêu dông vât thù nghiêm (Zheng QY và công sur, 1992) Hai saponin triterpenoid (Kalopanaxsaponin A và pictoside A) phân lâp tù thân và vô cây Kalopanax pictus

cüng duoc chî ra là cô tâc dung giâm tmh tham mao mach manh khi uông vôi liêu

50mg/ml (Li DW và công s u 2002); và Kalopanaxsaponin A cô thë làm giâm tînh

trang viêm khôp dang thâp gây ra bôi thuôc thü Freund trên chuôt theo co ché chông

oxy hoâ (Choi và công su, 2002) Hôn hop saponin phân lâp tù lâ trà - Camellia

sinensis cô tâc dung üc ché phù chân chuôt gây ra bôi carragenin, hai nhôm saponin

TS-1 và TS-2 phân lâp tù rê cây Camellia sinensis cüng cho tâc dung tuong tu

(Sagesaka YM và công su, 1996) Aescin - thành phàn chmh cüa Aesculus hippocastanum, trong hôn hop câc saponin triterpenoid glycoside dâ duoc chî ra là

cô tâc dung chông phù chân, chông viêm và làm bên thành mach trên nhiêu dông vât

thi nghiêm (Sur P và công su, 2001) Nâm 2002, da Silva và công su phân lâp duoc mot saponin steroid môi tù lâ cây Agave aîtenuata cô tâc dung làm giâm tînh tham

mao mach gây ra bôi acid acetic Loniceroside A phân lâp tù phàn trên mât dât cüa cây kim ngân Lonicera japonica cô tâc dung chông viêm tuong duong vôi aspirin

(Lee SJ và công su, 1995) Nâm 2003, mot saponin khâc trong cây kim ngân là

Lonicerûside-C-cüng duoc phân lâp tù phàn trên mât dât cüa cây (Kwark và công su)

và duoc chüng minh là cô tâc dung chông viêm in vivo trên thü nghiêm gây phù tai nhô dâu bông Buddlejasaponin IV phân lâp tù phàn trên mât dât cüa cây

Pleurospermum kamtschaticum ûc ché tông hop NO dông thôi làm giâm tong hop

PGE2 và TNF-a, do dô cô tâc dung chông viêm (Jung và công su, 2005), [27,147].

c Tâc dung ûc chékhôi u

Nhiêu saponin duoc tim thâ'y là cô tâc dung üc ché khô'i u và kim hâm su phât

triën cüa câc khô'i u Câc saponin cây cuôc ngô công - Hedera hélix L., Araliaceae

và câc muô'i magie cüa chüng cô tâc dung kim hâm giân phân rô rêt, ûc chê' su phât triën cüa tê' bào nhung không phâ huÿ tê' bào, dâ duoc dê nghi dùng dë üc chê' câc u

và công su dâ tâch chiét duoc ginsenosid Rh2 trong nhân sâm và thü thây co tâc dung chông ung thu Mot saponin khâc duoc Wen Chinh Liu và công su phân lâp tü

hat cây Entada phaseoloides cüng cô tâc dung chông ung thu carcinosarcom,

d Tâc dung kich thich thàn kinh trung uang

Saponin cô tâc dung lên thàn kinh trung UOng Tuy nhiên, tâc dung này cüng thay doi tuy theo loai saponin nhung nôi chung vôi liêu cao thi cô tâc dung ûc chê'

và liêu thâp cô tâc dung kfch thich Do vây, càn phâi luu ÿ khi su dung trên lâm sàng

Thi du: saponin cüa rau mâ - Centella asiatica cô tâc dung an thàn trên chuôt công

thi nghiêm, vôi saponin nhân sâm thï câc chât ginsenosid Rg cô tâc dung kfch thfch côn nhôm Rb lai cô tâc dung an thàn,

e Tâc dung kich duc

Mot sô saponin duoc tîm thây là cô tâc dông lên bô mây sinh duc cüa dông

vât thf nghiêm Thf du: saponin cüa Schefflera capitata chü yéu là schefflerosid và samanin D trong cây Pithecolobium saman cô tâc dung khâng tinh trùng cüa chuôt

công và nguôi, protopanaxatriol saponosid và protopanaxadiol trong nhân sâm dêu

làm tâng co ong dân tinh, hai saponin phân lâp tü Gledischia horrida cô tâc dung

chông thu thai trên chuôt câi,

f Mot so tâc dung khâc

- Saponin cô tâc dung long dôm chüa ho Saponin là hoat chât chfnh trong câc duoc liêu chüa ho: viên chf, cât cânh, cam thâo, thiên mon, mach mon,

- Mot sô duoc liêu chüa saponin cô tâc dung thông tiëu: rau mâ, tÿ giâi,

- Nhiêu saponin cô tâc dung diêt loài thân mêm (nhuyên thë)

- Mot sô saponin cô tâc dung ha duông huyét, chông tâng lipid mâu và chông phân giâi protein

- Saponin làm tâng tfnh thâm cüa té bào; su cô mât cüa saponin së làm cho câc hoat chât khâc dê hoà tan và hâp thu Thf du: digitonin trong lâ Digital

1.3 CÂC THUÔC CHÔNG VIÊM

1.3.1 Thuôc chông viêm steroid

Là nhôm thuôc cô câu truc giong vôi câc hormone cüa tuyê'n thuong thân Tâc dung chông viêm cüa nhôm thuôc này liên quan dén viêc üc ehé nhiêu yéu tô cô liên

quan dén câc dâp iïng viêm Co ché chông viêm cüa nhôm thuôc này là do chüng ûc ché enzyme phospholipase A2, làm giâm quâ trînh hînh thành acid arachidonic, üc ché tong hop và giâi phông câc cytokine (IL-1, IL-6, yéu tô hoai tû u TNF-a), ûc ché

su két dînh cüa bach càu lên thành nôi mô, ûc ché giâi phông histamin

Nhôm thuôc chông viêm steroid cô tâc dung duoc lÿ khâ toàn diên dôi vôi quâ trînh viêm Tuy nhiên, trên lâm sàng, nhôm thuôc này bôc lô khâ nhiêu tâc dung phu nhu: ûc ché miën dich, loàng xuong, hôi chüng suy giâm thuong thân khi düng

thuôc, bênh vê co, châm phât triën chiêu cao à trê em,

1.3.2 Thuôc chông viêm phi steroid

Là nhôm thuôc chông viêm, giâm dau cô câu trüc da dang, thuôc nhiêu nhôm hoâ hoc khâc nhau Co ché chông viêm cüa nhôm này là do chüng ûc ché enzyme cyclooxygenase (câ COX 1 và 2), ngân cân tong hop prostaglandin là chat trung gian hoâ hoc gây viêm, do dô làm giâm quâ trinh viêm Ngoài ra, câc thuôc này côn dôi khâng vôi hê enzyme phân huy protein, ngân cân quâ trînh bien doi protein làm ben vüng màng lysosom và dôi khâng tâc dung cüa câc chat trung gian hoâ hoc nhu : bradykinin, histamin, serotonin; ûc ché hoâ huông dông bach càu, ûc ché su di chuyën cüa bach càu tôi o viêm

Ngoài tâc dung chông viêm, câc thuôc chông viêm phi steroid côn cô tâc dung giâm dau ngoai vi và ha nhiêt Do ûc ché tong hop prostaglandin - mot yéu tô cô tâc dung bâo vê nên câc thuôc chông viêm phi steroid thuông gây nhiêu tâc dung phu trên duông tiêu hoâ (nhu gây loét, chây mâu duông tiêu hoâ ), kéo dài thôi gian chây mâu, gây co thât phé quân,

1.3.3 Câc enzyme chông viêm

Ngày nay, câc enzyme chông viêm duoc sü dung rông râi bên canh câc thuôc chông viêm steroid và phi steroid Câc protease chông viêm cô bân chat tu nhiên, cô iru diëm gân güi vôi co thë hon nên phàn nào giüp trânh duoc nhûng tâc dung không mong muôn cüa thuôc hoâ duoc Câc enzyme thuông sü dung là: chymotrypsin, bromelain, serratiopeptidase, amylase, Mac dù cô nguon gôc khâc nhau nhung chüng dêu cô khâ nâng chông viêm trên dông vàt thuc nghiêm cüng nhu trên nguôi

a a-Chymotrypsin

a-Chymotrypsin là enzyme thuÿ phân protein, thu duoc do hoat hoâ chymotrypsinogen chiét xuât tùr tuy bô a-Chymotrypsin co trong luong phân tù 21.600, câu tao bôi 3 chuôi peptide, so luong acid amin là 241, thuôc loai serin- protease uu tien cât câc liên két tyrosin, tryptophan, phenylalanin, leucin

a-Chymotrypsin thuÿ phân câc kinin duoc giâi phông bôi kininogen thông qua yéu tô Hageman, kim hâm su tiê't leukotriene tù bach câu don nhân trung tfnh a-Chymotrypsin thuÿ phân fibrin, quâ trinh này duoc tâng cu’üng bôi tâc dung cüa heparin, dextran sulfate, polyvinyl sulfate trong dung dich NaCl 0,1M

a-Chymotrypsin cô tâc dung cüa mot enzyme phân giâi protein, tâc dung này phu thuôc vào trang thâi co chat a-Chymotrypsin chî thuÿ phân nhûng protein bi biê'n tfnh mà không tâc dông tôi protein vân giû nguyên duoc câu truc không gian tù bâc hai trô lên

a-Chymotrypsin duoc dùng uô'ng, tiêm bâp hay dùng tai chô dë chông viêm

và diêu trj mot sô chân thuong Ngoài ra, a-chymotrypsin côn duoc chî dinh trong câc truông hop chông phù nê, khâng viêm trong chân thuong, dùng tai chô hoàc tiêm bâp trong câc khoa: nôi, tai müi hong, phu, ngoai khoa (chân thuong chînh hinh), da liêu,

b a-Amylase

Amylase là mot nhôm enzyme thuÿ phân, xüc tâc su phân giâi câc liên két glucoside nôi phân tü trong câc polysaccharide vôi su tham gia cüa nuôc Amylase thuÿ phân tinh bot, glycogen, dextrin thành glucose, maltose và dextrin phân tü nhô

G dông vât, amylase là mot chuôi polipeptide don chûa khoâng 496 acid amin cô hai nhôm -SH, 4 câu S-S và mot vùng chûc nàng gân chât vôi Ca2+ Amylase gôm 3 loai: a-amylase, (3-amylase và y-amylase

a-Amylase (1,4-a-D-glucan-glucanohydrolase) cô trong nuôc bot, tuyén tuy, nâm môc, vi khuân a-Amylase xüc tâc cho phân ûng thuÿ phân tinh bot, glycogen

và câc polysaccharide tuong tu, phân giâi liên két a-l,4-glucoside cüa co chât mot câch ngâu nhiên tao thành dextrin phân tü thâp Duôi tâc dung cüa enzyme, dung dich tinh bôt nhanh chông mât khâ nàng tao màu vôi iod và giâm dô nhôt manh

Üng dung cüa a-amylase trên thuc té là rat to 1cm, duoc sü dung câ trong công nghiêp, nông nghiêp và y hoc Trong y duoc, a-amylase duoc dua thêm vào co thë nguôi bênh khi không sân xuâ't du enzyme này a-Amylase tü câc nguôn khâc nhau duoc sü dung là thành phân cüa câc ché phâm enzyme tiêu hoâ và giâm viêm duông

hô hâp, sung phù tai chô Mot sô ché phâm chông viêm, giâm phù nê: Mégamylase (Leurquin Mediolanum), Fungamyl (Novo),

1.3.4 Duoc liêu chông viêm

Trong nhüng nâm gàn dây, y duoc hoc trong nuôc và trên thé giôi dâ cô nhiêu công trînh nghiên cüu cho thây duoc liêu mang lai nhüng tiêm nâng to lôn trong viêc diêu tri nhüng bênh lÿ liên quan dén viêm Phân lôn câc vi thuôc cô khâ nâng chông viêm thuông thuôc nhôm thanh nhiêt giâi dôc nhu ké dau ngua, kim ngân, bô công anh, rau ma, Ngoài ra, chüng côn duoc dùng dë chüa mot sô bênh nhu mun nhot, mân ngüa, di üng Qua mot sô nghiên cüu vê nhôm thuôc thanh nhiêt giâi dôc, cho thây câc duoc liêu này dêu cô chüa câc hop chât saponin vôi hàm luong dâng kë

Do vây, saponin cô thë là nhüng hop chât cô hoat tinh chông viêm, giâi dôc Trong nên y hoc co truyên Viêt Nam, cây kim ngân và câc vi thuôc duoc bào ché tü nô tü lâu dâ trô thành mot duoc liêu thanh nhiêt, giâi dôc, tri mun nhot, mân ngüa, vô cùng thông dung và hiêu quâ Gân dây, nhüng công trînh nghiên cüu dâ chî ra vai trô chông viêm cüa cây kim ngân liên quan dê'n su cô mât cüa hai nhôm hop chât chü yê'u là saponin và flavonoid

Duoc liêu kim ngân chiira saponin

a Tên khoa hoc

Lonicera japonica Thunb., thuôc ho Kim ngân Caprifoliacae

Tên goi khâc: Dây nhân dông

b Bô phân dùng

- Hoa kim ngân (Flos Lonicera) là hoa phoi sâ'y khô cüa cây kim ngân.

- Cành và lâ kim ngân (Cauliscum folium Lonicera) là cành và lâ phoi hay

sâ'y khô cüa cây kim ngân

c Thành phân hoâ hoc

- Cây chüa tanin và mot saponin