tiểu luận môn văn hóa doanh nghiệp Thu hút nhân tài bằng văn hóa doanh nghiệp.doc

tiểu luận môn văn hóa doanh nghiệp Thu hút nhân tài bằng văn hóa doanh nghiệp

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

Đề tài gồm ba phần chính: 2

Chương I: Những vấn đề chung về văn hóa doanh nghiệp và thu hút nhân tài 2

Chương II: Thu hút nhân tài và thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam 2

Chương III: Một số giải pháp xây dựng văn hóa doanh nghiệp để thu hút nhân tài 2

CHƯƠNG I 3

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ THU HÚT NHÂN TÀI 3

1.1 Những vấn đề chung về văn hóa doanh nghiệp 3

1.2 Các yếu tố cấu thanh nên văn hóa doanh nghiệp 4

1.2.1 Các yếu tố hữu hình 4

1.2.2 Chất lượng ban lãnh đạo 4

1.2.3 Các quy đinh về văn hóa 5

1.2.4 Quy ước chưa thành văn 5

1.2.5 Sự tham gia của lãnh đạo và nhân viên 6

1.3 Những đặc trưng quan trọng của văn hóa doanh nghiệp 6

1.4 Những nguyên tắc xây dựng văn hóa doanh nghiệp thu hút nhân tài 8

CHƯƠNG II 10

THU HÚT NHÂN TÀI VÀ THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM 10

2.1 Sự cần thiết xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong việc thu hút nhân tài tại Việt Nam hiện nay 10

2.1.1 Sự cạnh tranh khốc liệt 10

2.1.2 Tạo sức hút của doanh nghiệp 10

2.2 Thực trạng thu hút nhân tài bằng ở nước ta 11

2.2.1 Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam hiện nay 11

2.2.2 Cuộc chiến giành nhân tài 16

CHƯƠNG III 21

MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ĐỂ THU HÚT NHÂN TÀI 21

3.1 Thu hút nhân tài bằng văn hóa doanh nghiệp 21

3.2 Một số giải pháp 23

3.3 Kiến nghị với nhà nước 24

KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

LỜI MỞ ĐẦU

Xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới đang diễn ra với tốc độ ngàycàng cao đã đem đến cho các doanh nghiệp Việt nam những thời cơ mới,đồng thời nhiều thách thức mới nảy sinh mà các doanh nghiệp phải đối mặt.Trước bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt nam phải chuẩn bị những hànhtrang cần thiết để hoà nhập cùng sự phát triển chung của nền kinh tế thế giới

Sự phát triển đó đòi hỏi ngày càng lớn về công nghệ kỹ thuật, về dòng vốnkhổng lồ cũng như việc quản lý chất lượng theo chuẩn mực quốc tế Muốnthành công các doanh nghiệp phải tự trang bị cho mình những kiến thức vàkinh nghiệm cần thiết và đặc biệt là phải có đội ngũ nhân viên đủ tài năng đểgánh vác công việc

Trong bối cảnh ngày nay nền kinh tế luôn có sự cạnh tranh rất khốc liệt

và ở thị trường tuyển dụng cũng vậy nó là cuộc đua kiếm tìm tài năng thực sự.Vậy làm sao có thể thu hút được người tài? Ngoài những yếu tố như: chế độđãi ngộ, môi trường làm việc,… thì có một yếu tố rất mới nhưng cũng manglại hình ảnh tốt để thu hút được người tài Đó chính là yếu tố văn hóa doanh

nghiệp Để làm rõ vấn đề này cho nên em đã chọn đề tài: “Thu hút nhân tài bằng văn hóa doanh nghiệp” làm đề tài nghiên cứu của mình.

CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA DOANH

NGHIỆP VÀ THU HÚT NHÂN TÀI

1.1 Những vấn đề chung về văn hóa doanh nghiệp

Qua nghiên cứu về văn hoá nói chung, đặc biệt là nghiên cứu về vănhoá của các bộ lạc thời kỳ trước đây, người ta thấy rằng, mỗi một bộ lạc đều

có một văn hoá riêng biệt, trong đó, họ thường có một vật truyền của bộ lạcmình, ví dụ như việc tôn thờ một vị thần hoặc tin vào một sức mạnh siêuphàm nào đó trong tự nhiên Mỗi một bộ lạc duy trì hoạt động của thành viênmình bằng cách ban ra các điều cấm kị hoặc những nguyên tắc khắt khe bắtbuộc thành viên này đối xử với các thành viên khác trong bộ lạc và với mộtngười xa lạ từ một bộ lạc khác ra sao Bất kỳ một cá nhân nào không tuân thủlập tức sẽ bị trừng trị theo luật lệ hà khắc của bộ lạc, bị giết hoặc làm làm mồicho thú giữ

Thực tế cũng cho thấy rằng thành công hay thất bại của nhiều doanhnghiệp ngoài sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài như điều kiện xã hội,điều kiện kinh tế chung, sự cạnh tranh từ bên ngoài v.v còn phụ thuộc rấtnhiều vào yếu tố bên trong Các yếu tố bên trong sẽ tạo ra sức mạnh củadoanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp có được cái nhìn chiến lược, hoạch định

và kiểm soát tốt hơn để có thể khống chế được các rủi ro từ bên ngoài và đạtđược các mục tiêu của mình Vậy yếu tố bên trong ấy là gì, sức mạnh doanhnghiệp có từ đâu, chất lượng quản lý chi phối các hoạt động doanh nghiệpnhư thế nào và ngược lại nó chịu những sự tác động nào Một trong nhữngnguồn sức mạnh mà doanh nghiệp có được chính là sức mạnh có được từ văn

hoá của doanh nghiệp đó Vậy văn hoá doanh nghiệp là gì ?

Có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về văn hoá doanh nghiệp,nhưng một định nghĩa được coi là khái quát nhất về văn hoá được 2 học giả làRolff Bergman và Ian Stagg đồng thời là giảng viên của khoa quản trị kinhdoanh trường đại học Monash, một trong những trường đại học lớn của Úccho rằng:

“Văn hoá doanh nghiệp là một hệ thống các ý nghĩa biểu đạt chung bao trùm lên toàn bộ doanh nghiệp, có tính chất quyết định tới mọi hành vi và hoạt động của toàn bộ các thành viên trong doanh nghiệp đó”

1.2 Các yếu tố cấu thanh nên văn hóa doanh nghiệp

1.2.1 Các yếu tố hữu hình

Trong nhóm các yếu tố nền tảng của trình độ văn hóa DN, người ta cóthể dễ dàng nhận ra các yếu tố hữu hình của văn hóa như: kiến trúc trụ sở, vănphòng, biển hiệu, tên gọi, khẩu hiệu, trang phục cán bộ nhân viên, ngôn ngữ

sử dụng… Đây chính là hình thức thể hiện bên ngoài của văn hóa Tới thămmột DN có trụ sở to đẹp, biển hiệu rõ ràng, bảo vệ đứng hai bên, thấy nhiềungười ra vào ăn mặc lịch sự… nhiều người có thể có thiện cảm và bước đầuđánh giá văn hóa DN này có thể ở mức cao

1.2.2 Chất lượng ban lãnh đạo

Hình thức cũng quan trọng, nhưng nội dung mới là cái quyết định vănhóa Có nhiều DN không có trụ sở to, chưa biết làm PR hay quảng cáo, nhưngđội ngũ lãnh đạo và đa số nhân viên lại có nhiều phẩm chất tốt đẹp, đa sốsống và làm việc theo pháp luật, theo nội quy và các chuẩn mực của văn hóaViệt Nam Văn hóa DN được xây dựng bởi đa số các cá nhân trong DN Chonên, chất lượng ban lãnh đạo DN và các nhân viên chủ chốt đóng vai trò quantrọng nhất trong việc định hướng và quản lý các hoạt động sản xuất kinhdoanh nói chung và văn hóa DN nói riêng

Nếu ai đó trong ban lãnh đạo tối cao như chủ tịch hay tổng giám đốc làngười thiếu các phẩm chất của nhà lãnh đạo như thiếu hiểu biết, thiếu đạođức, thiếu kỹ năng, có hành vi ứng xử thiếu văn hóa… thì rất khó có thể lãnhđạo DN xây dựng được một nền văn hóa tiên tiến Có lẽ đa số nhân viên đều

có cảm nhận là không muốn làm việc cho các DN kiểu này Thậm chí, quantrọng hơn, là các khách hàng có văn hóa cũng không muốn làm ăn với cácông chủ ở dạng này

Người xưa thường dùng câu “chủ nào, tôi ấy” để lấy tiêu chuẩn đạo đứchay văn hóa của người làm thuê trung thành mà miêu tả về nhân cách của ông

chủ Ngày nay, phần lớn các quan hệ lao động trên thế giới đều bình đẳng vềquyền và nghĩa vụ, mặc dù ở mức độ ít hay nhiều, vẫn còn có nơi có lao độngcưỡng bức và lao động bóc lột Nhưng câu nói này vẫn có ý nghĩa triết lý vì

nó phản ánh mức độ tác động nhất định của văn hóa ông chủ tới văn hóa củacác nhân viên trong cùng một DN Chính vì vậy mà gần đây các diễn đànthường bàn nhiều về văn hóa doanh nhân và danh hiệu doanh nhân văn hóa

Về cơ bản các khái niệm này cũng dựa trên các cơ sở lý luận về văn hóa cánhân trong văn hóa doanh nghiệp và văn hóa cộng đồng xã hội

1.2.3 Các quy đinh về văn hóa

Không cần biết định nghĩa văn hóa doanh nghiệp là gì thì doanh nghiệpnào cũng có các yếu tố văn hóa DN một cách tự nhiên ở các mức độ khácnhau Chắc chắn ban lãnh đạo DN nào cũng đều quan tâm tới văn phòng, nhàmáy và không gian làm việc cho mọi nhân viên DN nào mà chẳng có điều lệ,các quy định, nội quy… ban hành bằng văn bản, phổ biến cho các phòng banthực thi Đây là đòi hỏi bắt buộc của xã hội cũng như của luật pháp đối vớihoạt động của DN, để đảm bảo rằng DN kiếm được lợi nhuận nhưng cũngphải thực hiện các nghĩa vụ như nộp thuế, đóng góp bảo vệ môi trường, tôntrọng thuần phong mỹ tục quốc gia…

 Đạo đức kinh doanh

 Giá trị theo đuổi

 Niềm tin

 Thái độ ứng xử

 Hành vi giao tiếp

1.2.4 Quy ước chưa thành văn

Theo quan sát của tác giả, đa số các DNVN đều có các quy ước khôngthành văn và chưa thể cho thành văn quy định về các hoạt động văn hóa Có

lẽ do các quan niệm đạo đức và tồn tại xã hội có mâu thuẫn mà có nhiều điềukhó lý giải đúng sai Vì vậy, trong gia đình, xã hội hay DN vẫn có những quyước không thành văn về nhiều công việc như: Thăm hỏi thủ trưởng và anh emtrong các dịp lễ tết; tặng quà và tặng tiền; không đồng tình với tình yêu công

sở; người trẻ tuổi hơn thì đi pha trà cho cả phòng vào buổi sáng; uống trà vànói chuyện với nhau trong giờ giải lao…

Các quy ước không thành văn có ưu điểm là tế nhị và linh hoạt tronggiao tiếp, nhưng cũng có nhược điểm là tạo ra các khoảng cách nhất định vàđôi khi là thói nịnh bợ cấp trên, dễ dẫn tới chạy chức, chạy quyền… Nếu chủ

DN không có các tiêu chí khoa học và chi tiết để đánh giá chất lượng nhân lựctrước khi bổ nhiệm thì dễ để lọt người tài và sử dụng nhầm người

1.2.5 Sự tham gia của lãnh đạo và nhân viên

Lãnh đạo tối cao DN như các vị chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giámđốc, giám đốc… mà không tham gia dẫn dắt các hoạt động văn hóa DN,không gương mẫu trong cả cuộc sống lẫn công việc, thì thật khó có thể duy trì

và phát triển được các giá trị nền tảng của văn hóa DN Lãnh đạo DN thấynhân viên múa dạng khỏa thân trong hội diễn hay ca hát nhại lời tác phẩm nổitiếng… mà không ngăn chặn ngay, thì văn hóa DN tốt đẹp lâu năm có thể bịhủy hoại trong vòng vài ngày Điều này chứng tỏ vai trò lãnh đạo của chủ DN

là rất quan trọng trong mọi vấn đề của quản trị DN kể cả việc quản lý văn hóaDN

Các hoạt động âm nhạc, thể thao, nghệ thuật… thể hiện trình độ hiểubiết và hưởng thụ văn hóa của các thành viên trong DN, nhưng không vì thế

mà đánh giá quá cao chỉ số này trong nhóm yếu tố nội hàm của trình độ vănhóa DN Có DN không có điều kiện để tổ chức các sự kiện như thi hát, hộidiễn văn nghệ, thi đấu thể thao thường xuyên, không có đội bóng lớn…nhưng lại có các giá trị văn hóa rất cao ở các chỉ số khác Có DN tốn nhiềutiền của và thời gian cho các hoạt động nhằm quảng bá văn hóa và thươnghiệu cho DN nhưng lại không nắm chắc các nội dung thể hiện, các quy ước vềthuần phong mỹ tục của dân tộc và nhân loại, lại thiếu quản lý chặt chẽ, chonên đã để xảy ra các sự cố đáng tiếc, làm tổn hại uy tín của DN

1.3 Những đặc trưng quan trọng của văn hóa doanh nghiệp

Văn hoá doanh nghiệp được hiểu là toàn bộ các quy tắc ứng xử, cáchnghĩ, chuẩn mực, đường lối kinh doanh có tác dụng đặt dấu ấn tới hành vi,

thái độ, niềm tin và quan hệ của các thành viên, cao hơn nữa là hình ảnh củamột doanh nghiệp trên thương trường, do vậy VHDN bao hàm 3 đặc trưngquan trọng nhất, đó là:

Văn hóa doanh nghiệp mang “tính nhân sinh”, tức là gắn với conngười Tập hợp một nhóm người cùng làm việc với nhau trong tổ chức sẽhình thành nên những thói quen, đặc trưng của đơn vị đó Theo thời gian,những thói quen này sẽ dần càng rõ ràng hơn và hình thành ra “cá tính” củađơn vị Nên, một doanh nghiệp, dù muốn hay không, đều sẽ dần hình thànhvăn hoá của tổ chức mình Văn hóa doanh nghiệp khi hình thành một cách tựphát có thể phù hợp với mong muốn và mục tiêu phát triển của tổ chức hoặckhông Chủ động tạo ra những giá trị văn hoá mong muốn là điều cần thiếtnếu doanh nghiệp muốn văn hóa thực sự phục vụ cho định hướng phát triểnchung, góp phần tạo nên sức mạnh cạnh tranh của mình

“Tính giá trị” của văn hóa doanh nghiệp Không có văn hoá doanhnghiệp “tốt” và “xấu” (cũng như cá tính, không có cá tính tốt và cá tính xấu),chỉ có văn hoá phù hợp hay không phù hợp (so với định hướng phát triển củadoanh nghiệp) Giá trị là kết quả thẩm định của chủ thể đối với đối tượng theomột hoặc một số thang độ nhất định, và những nhận định này được thể hiện rathành “đúng-sai”, “tốt-xấu”, “đẹp-xấu” , nhưng hàm ý của “sai” của “xấu”,

về bản chất, chỉ là “không phù hợp” Giá trị cũng là khái niệm có tính tươngđối, phụ thuộc vào chủ thể, không gian và thời gian Trong thực tế, người tahay áp đặt giá trị của mình, của tổ chức mình cho người khác, đơn vị khác,nên dễ có những nhận định “đúng-sai” về văn hoá của một doanh nghiệp nào

đó

Văn hóa doanh nghiệp có “tính ổn định” Cũng như cá tính của mỗi conngười, văn hoá doanh nghiệp khi đã được định hình thì “khó thay đổi” Quathời gian, các hoạt động khác nhau của các thành viên doanh nghiệp sẽ giúpcác niềm tin, giá trị được tích lũy và tạo thành văn hoá Sự tích lũy các giá trịtạo nên tính ổn định của văn hoá

1.4 Những nguyên tắc xây dựng văn hóa doanh nghiệp thu hút nhân tài

 Đặt nhân viên lên vị trí hàng đầu

Các nhà nghiên cứu thống nhất rằng cách tốt nhất để tuyển mộ và giữlại nhân tài là tạo ra một môi trường văn hóa doanh nghiệp mà ở nơi đó nhữngnhân viên giỏi nhất luôn mong muốn được làm việc, người lao động luônđược đối xử với sự tôn trọng và công bằng

Có thể xem David Packard – người đồng sáng lập Công ty Packard – là một trong những nhà lãnh đạo điển hình trong việc tận dụng sứcmạnh của sự tôn trọng Packard luôn tỏ ra tôn trọng bất cứ ai làm việc chomình Ông đã xây dựng nên môi trường văn hóa cho HP và đưa công ty nàytrở thành một mái nhà chung êm ấm của mọi người lao động

Hewlett- Tranh thủ tăng tối đa số nhân viên giỏi nhất

Đôi khi việc xây dựng một môi trường văn hóa tốt vẫn chưa đủ để giúpdoanh nghiệp tuyển dụng đủ số nhân viên giỏi cần thiết Các nhà nghiên cứucho rằng, một cách làm chắc chắn nhất giúp các doanh nghiệp tối đa hóa sốnhân viên giỏi nhất là đặt họ vào những vị trí có tầm ảnh hưởng lớn

 Tham gia vào quá trình tuyển dụng và sử dụng chỉ số EI để đánh giáứng viên

Một trong những sai lầm lớn nhất mà các doanh nghiệp nhỏ hay phạmphải trong quá trình tuyển dụng là chuyển giao quá trình này cho các đơn vịlàm dịch vụ tuyển dụng Các chuyên gia cho rằng chỉ những người chủ doanhnghiệp mới hiểu rõ về môi trường văn hóa, đường hướng và phong cách lãnhđạo của công ty, vì vậy họ nên tự mình tham gia vào quá trình tuyển dụng

Khi tuyển dụng nhân viên, người chủ doanh nghiệp nên đánh giá kỹnhững biểu hiện thuộc về cảm xúc của ứng viên (emotional intelligence – EI)bên cạnh chỉ số thong minh (IQ) vì EI sẽ cho biết một ứng viên có thích nghitốt với tổ chức mới hay không

 Linh họat trong tuyển dụng

Nếu một ứng viên tỏ ra thích hợp với môi trường, cơ cấu tổ chức củacông ty nhưng chưa thật thích hợp với vị trí mà doanh nghiệp đang cần tuyển

dụng thì doanh nghiệp nên tìm cách bố trí người đó vào một vị trí khác thíchhợp hơn nhằm khai thác điểm mạnh và kinh nghiệm của họ Thực tế cho thấytìm người thích hợp với môi trường văn hóa của công ty bao giờ cũng khókhăn hơn tìm người phù hợp với một công việc cụ thể, cho nên phải cố gắng

sử dụng và tạo cơ hội cho họ tự khẳng định tài năng

CHƯƠNG II THU HÚT NHÂN TÀI VÀ THỰC TRẠNG VĂN HÓA

DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM

2.1 Sự cần thiết xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong việc thu hút nhân tài tại Việt Nam hiện nay

2.1.1 Sự cạnh tranh khốc liệt

Ngày nay, các doanh nghiệp đang trên con đường cạnh tranh gay gắt đểphát triển và xác định vị trí Nhiều quốc gia đã gia nhập khối kinh tế EU NAFTA,gia nhập tổ chức thương mại thế giới W.T.O Việt nam đã gia nhập hiệp hội cácnước Đông Nam Châu Á ASEAN, thị trường mậu dịch tự do AFTA và thựchiện hiệp định thương mại Việt- Mỹ, ta thấy rằng kinh tế các nước và đangtrên đà hội nhập và mở ra một thời kỳ mới cho sự phát triển Những rào cảnđang được phá bỏ, đem lại cho các doanh nghiệp nhiều cơ hội hợp tác làm ăn.Bên cạnh những cơ hội đó, các doanh nghiệp cũng phải đương đầu với rấtnhiều thử thách và cuộc cạnh tranh cho sự tồn tại cũng ngày một sâu sắc hơn

Để thành công, nhiều doanh nghiệp đang cố gắng tạo ra môi trường làm việchoàn thiện nhằm thu hút nhân tài và nuôi dưỡng năng lực, ngăn chặn tìnhtrạng thất thoát nhân lực và chảy máy chất xám Bên cạnh đó, bộ máy quản lýnhân lực ở nhiều nơi cũng đãxác định rõ mục tiêu hoạt động và thay đổi biệnpháp quản lí, tăng cường hiệu quả hoạt động và phát triển ra thị trường nướcngoài

2.1.2 Tạo sức hút của doanh nghiệp

Văn hoá doanh nghiệp chính là hình ảnh về một doanh nghiệp và tạonên sự khác biệt với các doanh nghiệp khác Qua văn hoá doanh nghiệp ta sẽcảm nhận rằng hoạt động của doanh nghiệp đó là mạnh hay yếu Khi đến liên

hệ công việc với một công ty, nếu bắt gặp thái độ trân trọng từ những nhânviên bảo vệ đến chị lao công, sự chỉ dẫn tận tình của các nhân viên văn phòngvới những thủ tục nhanh chóng nhất có thể, sẽ đem lại cho ta cảm giác hàilòng và hứa hẹn sự quay lại lần sau

2.2 Thực trạng thu hút nhân tài bằng ở nước ta

2.2.1 Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam hiện nay

Văn hoá doanh nghiệp là toàn bộ những giá trị tinh thần mà doanhnghiệp tạo ra trong quá trình sản xuất kinh doanh tác động tới tình cảm, lý trí

và hành vi của các thành viên cũng như sự phát triển bền vững của doanhnghiệp Văn hoá doanh nghiệp gắn với đặc điểm từng dân tộc, trong từnggiai đoạn phát triển cho đến từng doanh nhân, từng người lao động, do đó,rất phong phú, đa dạng Song Văn hoá doanh nghiệp cũng không phải là vôhình, khó nhận biết mà rất hữu hình, thể hiện rõ một cách vật chất, chẳngnhững trong hành vi kinh doanh giao tiếp của công nhân, cán bộ trong doanhnghiệp, mà cả trong hàng hoá và dịch vụ của doanh nghiệp, từ mẫu mà, kiểudáng đến nội dung và chất lượng Văn hoá doanh nghiệp là cơ sở của toàn

bộ các chủ trương, biện pháp cụ thể trong sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp, chi phối kết quả kinh doanh của doanh nghiệp Chính vì vậy, có thểnói thành công hoặc thất bại của các doanh nghiệp đều gắn với việc có haykhông có văn hoá doanh nghiệp theo đúng nghĩa của khái niệm này

Ở nước ta nếu chỉ tính trong 100 năm qua, thì trong những năm đấtnước bị đô hộ, nhiều doanh nhân đã khởi xướng những ý tưởng rất mớitrong việc phát triển công thương nghiệp, hình thành những nền móng đầutiên của văn hoá doanh nghiệp nước ta, đó là tinh thần dân tộc trong kinhdoanh, dũng cảm cạnh tranh với tư bản Pháp, Hoa lúc đó đang làm chủ trênthị trường Lịch sử đã ghi lại tên tuổi của những doanh nhân thời đó là "tưsản dân tộc" như Bạch Thái Bưởi, được coi là "vua vận tải Bắc Việt đầu thếkỷ", "bậc anh hùng trong kinh tế giới nước nhà" (lời nhà học giả NguyễnVăn Tố), như Nguyễn Sơn Hà, chủ hãng sơn Resistanco dùng thương hiệucủa mình đáng bại nhiều hãng sơn đương thời, như Trần Chánh Chiếu, đãchủ trì nhiều cơ sở kinh doanh và ra báo, là một trong những nhân vật quantrọng của phong trào Minh Tân đất Nam Kỳ vào những năm đầu của thế kỷ

XX như Trương Văn Bền với nhãn hiệu xà phòng Cô Ba nổi tiếng cả nước.Thời đó, phong trào Duy Tân dấy lên rầm rộ từ miền Trung đến miền Bắc,

ngoài việc khuyến khích nâng cao dân trí, canh tân đất nước, đã kích thíchnhiều doanh nhân người Việt lập ra các hiệu buôn, đề cao tinh thần dân tộctrong kinh doanh Rồi đây, chúng ta còn có dịp tổng kết để đánh giá mộtcách đầy đủ hơn những bước phát triển của doanh nhân Việt Nam trong lịch

sử, nhưng điều có thể khẳng định là: trên khắp đất nước ta, trong những năm

bị đế quốc thống trị, đã có không ít những doanh nhân ý thức được nỗi đaumất nước, luôn luôn đề cao tinh thần dân tộc trong kinh doanh, - một nộidung cơ bản của văn hoá doanh nghiệp

Trong những năm thực hiện thể chế kế hoạc hoá tập chung, do thịtrường và các quy luật của thị trường không được công nhận, các doanhnghiệp nước ta tiến hành sản xuất kinh doanh theo chỉ tiêu pháp lệnh đượcban hành từ trên, sản phẩm làm ra được giao nộp lên cấp trên, không tínhđến nhu cầu thị trường, không hoạch toán đến giá cả, cộng với tiền lương,tiền thưởng trong doanh nghiệp không gắn với kết quả sản xuất, v.v Thểchế kế hoạch hoá tập trung cũng không bảo đảm trách nhiệm và quyền hạncủa doanh nghiệp với tư cách là một thực thể kinh doanh, hạn chế tính sángtạo, tinh thần kinh doanh của người quản lý doanh nghiệp Tình trạng đó đãlàm sai lệch bản chất của kinh doanh, cũng có thể gọi đó là "sản xuất màkhông kinh doanh"

Tuy vậy, cũng trong thời kỳ này, có những cán bộ quản lý doanhnghiệp đã mạnh dạn tìm tòi, thử nghiệp cách làm ăn mới, tạo ra một số môhình kinh doanh có hiệu quả Những mô hình này đã nêu lên một số nét đặctrưng của văn hoá doanh nghiệp thời kỳ đó: tinh thần dám nghĩ dám làm,năng động sáng tạo, vươn lên khắc phục khó khăn, thiếu thốn Truyền thốngvăn hoá đó đã có ảnh hưởng tốt đối với thế hệ doanh nhân ngày nay

Công cuộc đổi mới được khẳng định từ Đại hội toàn quốc lền thứ VIcủa Đảng (12-1986) và thể chế kinh tế thị trường được công nhận đã mở racho các doanh nghiệp, doanh nhân nước ta những điều kiện mới có ý nghĩaquyết định để từng bước hình thành văn hoá doanh nghiệp phù hợp với đặcđiểm kinh tế, xã hội ở nước ta, đó là văn hoá doanh nghiệp Việt Nam Công

cuộc đổi mới đã đem lại sự giải phóng các lực lượng sản xuất, quyền tự do

kinh doanh của mọi công dân trong những lĩnh vực mà pháp luật không cấm Đó cũng là phát huy sức mạnh của toàn dân tộc cho công cuộc trấn

hưng đất nước; mọi người được tự do phát huy tài năng, trí tuệ trong kinhdoanh, làm giàu cho mình và cho đất nước,như Đại hội IX của Đảng đãquyết định Có thể nói đây là sự thể hiện nổi bật nhất của văn hoá lãnh đạo,văn hoá quản lý: là sự lãnh đạo phù hợp quy luật phát triển của thời đại, phùhợp với nguyện vọng của cả dân tộc, một dân tộc gan góc đấu tranh chốngngoại xâm trong hàng thế kỷ, nay không cam tâm chịu mãi cảnh nghèo nàn,lạc hậu Chính công cuộc đổi mới đã mở đường cho sự ra đời và phát triểncác doanh nghiệp dân doanh và đội ngủ doanh nhân mới, mở đường cho sựhình thành và phát triển văn hoá doanh nhân mới, mở đường cho sự hìnhthành và phát triển văn hoá doanh nghiệp Việt Nam

Có thể nêu lên một số điểm nổi bật về văn hoá doanh nghiệp nước tatrong giai đạon hiện nay như sau:

Trước hết, từ công cuộc đổi mới được bắt đầu đến nay, ở nước ta đãdần dần hình thành mục đích kinh doanh mới, đó là kinh doanh vì lợi ích củamỗi doanh nghiệp và lợi ích của cả dân tộc Đương nhiên, tranh thủ lợinhuận tối đa là động cơ thúc đẩy ý trí kinh doanh của các doanh nghiệp, củamỗi doanh nhân, chúng ta cần đặc biệt quan tâm, không vì nhấn mạnh lợi íchchung mà coi nhẹ mục đích kinh doanh của mỗi cá nhân doanh nhân Song,ngay trong thời kỳ Pháp thuộc, chúng ta cũng có những doanh nhân khôngchỉ làm giàu cho mình mà còn làm giàu cho đất nước như Bạch Thái Bưởi,vừa làm giàu vừa quan tâm những hoạt động xã hội từ thiện như NguyễnSơn Hà Ngày nay, mục đích kinh doanh của mỗi doanh nghiệp gắn với côngcuộc phát triển kinh tế của đất nước, vì lợi ích của cá nhân, gia đình và lợiích của cả đất nước, dân tộc Khác với doanh nhân các nước kinh tế pháttriển và cũng không nên bị nhìn nhận như giai cấp bóc lột, doanh nhân nước

ta ngày nay cũng có nỗi nhục của một dân tộc kiên cường, thông minh màvẫn phải chịu cảnh lạc hậu, kém phát triển Mỗi doanh nghiệp phát triển

không chỉ vì bản thân doanh nhân, mà còn vì sự phát triển của quê hương,của mỗi huyện, tỉnh; động cơ đó thúc đẩy mỗi doanh nhân vươn lên Mụcđích ấy đang được thể hiện ngày càng rõ nét trong chiến lược phát triển củamỗi doanh nghiệp; cũng đã được thể hiện trong các doanh nghiệp có hànghoá được người tiêu ding bình chọn đạt chất lượng cao trong những năm gầnđây.

Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng mục đích kinh doanh của mỗi doanhnhân ở nước ta hiện nay cũng rất đa dạng về tính chất, bởi vì lẽ sống của conngười là đa dạng, phong phú, nhiều màu vẻ, nhất là trong điều kiện nền kinh

tế đang trong giai đoạn chuyển đổi, thể chế kinh tế cũng đang được chuyểnđổi từng bước Qua các cuộc kiểm tra xã hội học, có thể thấy một số khuynhhướng nổi bật như: có những người chỉ mong kiếm được nhiều tiền; cũng cóngười muốn qua kinh doanh mà, có danh tiếng lớn, uy tín và địa vị xã hộicao; có người muốn vươn lên, tiếp nỗi truyền thống gia đình, báo hiếu chamẹ; lại có những người kinh doanh vì khao khát tự hoàn thiện bản thân, có ýchí mạnh về sự phát triển tự do của con người trong chế độ xã hội mới,v.v…

Hai là, văn hoá doanh nghiệp đòi hỏi gắn bó chặt chẽ hiệu quả kinhdoanh và tính nhân văn trong kinh doanh; không thể đạt hiệu quả bằng bất

cứ giá nào mà coi nhẹ những giá trị nhân văn (tôn trọng con người, bảo vệmôi trường) Điều đặc biệt quan trọng là nâng cao tinh thần cộng đồng dântộc trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, một đặcđiểm của văn hoá doanh nghiệp mà chúng ta cần xây dựng: chúng ta đề cao

ý chí tự lập, tự cường, sức vươn lên của mỗi doanh nghiệp, đồng thời huyđộng tính cộng đồng, tính truyền thống "chị ngã, em nâng" của dân tộc.Đồng thời chúng, khuyến khích doanh nghiệp tham gia các hoạt động xã hội,như xoá đói giảm nghèo, cứu trợ đồng bào gặp thiên tai, tham gia các hoạtđộng từ thiện.v.v…

Điều cần nhấn mạnh hiện nay là khắc phục chủ nghĩa thực dụng, dùngmọi thủ đoạn để đoạt lợi nhuận cao, thậm chí siêu lợi nhuận, bất kể việc làm