CÁC BÊNH TIÊU CHẢY DO VIRUS GÂY RA TRÊN LỢN

Đây là tài liệu về bệnh tiêu chảy trên heo do vius gây ra.Tài liệu được thu thập và tổng kết lại từ nhiều nguồn tài liệu tin cậy và được giảng viên hướng dẫn chỉnh sửa và hoàn thiện lại kiến thức trong môn bệnh truyền nhiễm thú y 1.chúc các bạn tìm được tài liệu như mong muốn

BỆNH TRUYỀN NHIỄM THÚ Y 2

Chuyên đề

Bệnh gây tiêu chảy ở lợn do virus gây ra

Giảng Viên Hướng Dẫn : Đặng Hữu Anh

Các bệnh gây bệnh tiêu chảy cho lợn do virus gây ra có thể kể đến: DTL, TED, TGE, Rotavirus.

1 Lịch sử - địa dư bệnh

1.1 - DỊCH TẢ LỢN (Hog cholera suis, classical swine fever)

- Năm 1810, phát hiện lần đầu tiên ở Tennessce

- Năm 1833,ổ dịch đầu tiên xuất hiện tại bang Ohio Mỹ

- Năm 1990, dịch bệnh xảy ra mạnh ở Hà Lan ,Bỉ, Đức và Tây Ban Nha, hàng trăm nghìn con lợn bị tiêu hủy

- Hiện nay, bệnh dịch tả lợn vẫn là mối đe dọa nguy hiểm cho ngành chăn nuôi lợn ở nhiều nước trên thế giới

- Ở Việt Nam phát hiện đầu tiên vào năm 1923, hiện nay, vẫn xảy ra lác đác ở những nơi chưa tiêm phòng

1.2 - PED

- Bệnh phát hiện đầu tiên tại Anh năm 1971

- 1976,nhiều vụ dịch xảy ra mọi lứa tuổi ở lợn mà nguyên nhân bệnh là “EDV typ 2”

- 1978, tác nhân gây bệnh giống Coronavirus được phân lập và đặt tên là Dịch tiêu chảy ở lợn

- Năm 1982-1990,kháng thể kháng virus gây tiêu chảy được phát hiện trên nhiều đàn lợn tại các nước của châu Âu

- Năm 2008, virut PED đã được phát hiện trong một số đàn lợn bị tiêu chảy ở Việt Nam

1 Lịch sử - địa dư bệnh

1.3 - TGE

- Năm 1945, được Doyle và Hutchings mô tả lần đầu tiên tại Mỹ

- Hiện nay, bệnh được ghi nhận ở hầu hết các nước trên thế giới

1 Lịch sử - địa dư bệnh

1.4 - ROTAVIRUS

Virus Rota (RV) được phát hiện vào đầu những năm 70 của thế kỷ XX do Bishop R.F và cộng sự

Rotavirus được xem là yếu tố mở đường

cho khoảng 10-15% trường hợp lợn mắc bệnh tiêu chảy (Utrea, 1984)

1 Lịch sử - địa dư bệnh

- Chủng PED 1(châu Âu):

Nhiễm trên lợn trên 5 tuần tuổi

- Chủng PED2 (châu Á):

Nhiễm trên toàn đàn

2 Căn bệnh

HÌNH THÁI, CẤU TRÚC

Dịch tả lợn (CSF)

Nhân có cấu trúc ARN sợi đơn Nhân có cấu trúc ARN sợi đơn Nhân có cấu trúc ARN sợi đơn Nhân có cấu trúc ARN sợi đôi

Có vỏ bọc lipid Có vỏ bọc

Có 1 lớp bề mặt hình dùi cui nhô ra

Có vỏ bọc lipid

Có 1lớp bề mặt hình dùi cui nhô ra dài

Chỉ có 1 serotype duy nhất Chỉ có 1 serotype duy nhất Chỉ có 1 serotype duy nhất

Đặc tính kháng nguyên và di

truyền có thế thay đổi

Không có khả năng gây ngưng kết hồng cầu

Hình ảnh về Virus

2 Căn bệnh

SỨC ĐỀ KHÁNG

Dịch tả lợn

(CSF)

- Dễ dàng bị bất hoạt bởi nhiệt độ;

NaOH 2% -15ph; nước vôi 10%,

axit phenic – 15ph

-Mẫn cảm với ether, chloroform

- Nhiệt độ ≥ 60°C -> mất hoạt tính sau 30ph

- Dễ phá hủy bởi nhiệt độ phòng

- Mẫn cảm với ánh sáng và tia tử ngoại

- Bất hoạt với formalin 0.03%, lysovet 1%, ete …

Dễ bị bất hoạt ở nhiệt độ cao (>450C)

- Tại chuồng và phân: bất hoạt sau

- Bền khi được bảo quản đông lạnh

- Các chất hóa học thông thường:

tương đối bền

- 4oC - 20oC +CaCl2 vẫngiữ được tính gây nhiễm trùng trong nhiều tháng

- Bền vững với pH ở diện rộng (pH

từ 3 đến 10) -Sống nhiều ngày trên bề mặt rắn

3 Dịch Tễ Học

Dịch tễ Dịch tả lợn

(CSF)

PED TGE Rotavirus

Lứa tuổi

Mọi lứa tuổi Mẫn cảm: 2-3 tháng tuổi

Mọi lứa tuổi Mẫn cảm: lợn con <10

ngày tuổi

Mọi lứa tuổi Mẫn cảm: lợn con <7 ngày tuổi

Mọi lứa tuổi Mẫn cảm: 1-6 tuần tuổi, đặc biệt 3 tuần tuổi

Mùa vụ Quanh năm, chủ yếu vụ đông xuân

Mức độ lây lan

Nhanh – Mạnh

Không khí, sinh dục, nhau thai

Chất chứa mầm bệnh Máu (con vật sốt)

CQ phủ tạng: hạch lâm

ba, lách, chất bài xuất,

Cơ chế gây bệnh

Dịch tả lợn

(CSF)

- Nhân lên ở hạch amidan Hạch Lympho

Hệ tuần hoàn Các CQ trong cơ thể (tủy

xương, lách, ruột non …) tồn tại trong 6

ngày

- Suy giảm miễn dịch, giảm số lượng

bạch cầu trong máu

- Độc tố phá hủy thành mạch Xuất

huyết/nhồi huyết ở 1 số CQ , bộ phận;

gây hoại tử

- Thường kế phát sang viêm phổi và viêm

đường tiêu hóa do Vk gây ra

- Tại ruột non: Giống TGE

- Thời gian nhân lên của PEDV chậm hơn TGEV nên thời gian nung bệnh dài hơn

- VR có nhân lên ở tế bào biểu mô ở kết tràng

- Xâm nhập qua đường tiêu hóa: teo lông nhung - giảm hoạt tính các men tiêu hóa ở

RN, phá hủy sự tiêu hóa, vận chuyển chất dinh dưỡng và điện giải Gây HCRL hấp thu cấp tính

- Không có khả năng phân giải lactose + chất DD -Thiếu DD

- Lactose không được tiêu hóa -dịch giữ lại ở đường tiêu hóa –Tiêu chảy, mất nước

- Xâm nhập qua đường hô hấp –đại thực bào phế nang

- Phân/miệng - Cơ thể - Nhân lên ở niêm mạc tá tràng

- VR nhân lên trong bào tương + phá hủy tế bào - tế bào bị tổn thương: Vi nhung mao thưa thớt, teo ngắn; bể lưới nội sinh căng phồng, ty lạp thể phồng -

RL hấp thu chất dinh dưỡng, nước, điện giải

- Carbonhydrat ứ đọng trong ruôt -Tăng

P TT, kéo nước vào lòng ruột - RL tiêu hóa -Tiêu chảy: mất nước và chất điện giải

Cấp tính

 Ủ rũ, kém ăn, nằm chồng lên nhau sốt

Cấp tính

 Vùng da mỏng xuất huyết hình đinh ghim  Heo thường thở khó, heo ngồi như chó ngồi và

ngáp.

Cấp tính

 Tiêu chảy : phân vàng, vàng nâu hoặc nâu đỏ (lẫn

máu), phân bết vào mông và đuôi có mùi thối

khắm.

 Giai đoạn cuối heo bị liệt 2 chân sau đi loạng

choạng hoặc không đi được

Mạn tính

 Bệnh kéo dài khoảng vài tuần.

 Lợn háo nước, tiêu chảy gầy yếu, lợn bệnh chết do kiệt sức, lợn có

thể khỏi bệnh nhưng vẫn mang vi rút.

4 Triệu chứng

4.2 PED

Đặc trưng: Lợn bỏ ăn, mệt mỏi, tiêu chảy phân nhiều nước, nôn mửa

 Lợn con theo mẹ: lười bú, ỉa chảy, phân lỏng, tanh, màu vàng, có sữa không tiêu.

Lợn sụt cân nhanh

Lợn con thích nằm trên bụng mẹ

 Lợn trưởng thành ỉa chảy nhưng thường qua khỏi sau 1 tuần

Nếu dịch xảy ra ở đàn lợn sinh sản, tỷ lệ ốm và chết rất khác nhau Một số trại lợn ở mọi lứa tuổi đều mắc với TL 100%, tốc độ lây lan bệnh chậm hơn so với TGE.

Sau khi có dịch cấp tính xảy ra, lợn sau cai sữa 2-3 tuần thường bị tiêu chảy và là nguồn lây lan bệnh cho lợn mới nhập đàn

Lợn nuôi vỗ béo khi mắc bệnh có triệu chứng nặng hơn so với TGE Lợn bị đau bụng, và thường qua khỏi sau 7-10 ngày, tỷ lệ chết thấp

4.Triệu chứng

4.3 TGE

 Bệnh chia làm 2 thể:

- Thể lưu hành: Gặp ở những đàn lợn mẫn cảm, ổ dịch có thể bột phát Ở thể này sảy ra ở mọi lứa tuổi của lợn

- Thể địa phương: Thường xẩy ra ở những đàn nái sinh sản

Thể lưu hànhLợn con nôn mửa tiêu chảy mạnh Mùi phân thối khắm

có chứa nhiều sữa chưa tiêu hóa

Thể lưu hành

 Lợn con mất nước và giảm trọng lương nhanh.

Thể lưu hành

 Tỷ lệ chết rất cao có thể 100% Chết giảm khi lứa tuổi tăng.

 - Lợn cai sữa và trưởng thành: kém ăn, bỏ ăn, nôn mửa và tiêu chảy.

 - Lợn nái: kém ăn, bỏ ăn, có thể sốt, sảy thai, lây lan nhanh nhưng ít chết

Bệnh khỏi trong 7- 10 ngày

Thể dịch địa phương

 - Triệu chứng lâm sàng ít nghiêm trọng hơn.

 - Lợn ốm chủ yếu ở lợn sau cai sữa hai tuần tuổi.

 - Tỷ lệ chết thấp.

 - Lợn mắc bệnh sinh trưởng kém.

 - Khả năng tạo sữa của lợn mắc bệnh giảm.

 - Nái nuôi con có thể dừng tiết sữa.

4.Triệu chứng

4.4 Tiêu chảy ở Lợn do Rotavirus

 tiêu chảy kéo dài, lúc đầu tiêu chảy phân màu trắng hoặc vàng, sau vài

giờ hoặc vài ngày phân đặc như kem rồi keo quánh trước khi trở lại bình

thường.

Rotavirus

Tiêu chảy ở Lợn do Rotavirus

 - Lợn con lười bú, lười vận động.

 - Ói mửa ít hơn TGE.

 - Gầy nhanh do mất nước nặng.

 - Bệnh rất nặng trên lợn con theo mẹ và nhẹ hơn trên lợn đã cai sữa.

Bảng so sánh triệu chứng giữa 4 bệnh

Dịch tả lợn

(CSF)

Sốt cao: 41- 420C kéo dài Sốt 40-40,70 C Thân nhiệt bình thường

- Lúc đầu sốt thì táo bón; khi hạ

sốt thì tiêu chảy, phân có thể lẫn

các mảng niêm mạc ruột bị

bong chóc, có mùi thối khắm

- Tiêu chảy cấp tính phân lỏng màu vàng xám

- Lợn con tiêu chảy phân lỏng mùi tanh đặc trưng

- Gây dịch tiêu chảy cấp tính

- Phân nhiều nước màu vàng có thể có sữa không tiêu

- Tiêu chảy kéo dài

- Lúc đầu tiêu chảy, phân màu trắng hoặc vàng; sau vài giờ hoặc vài ngày, phân đặc như kem rồi keo quánh trước khi trở lại bình thường

- Vào giai đoạn cuối của bệnh,

lợn bị liệt 2 chân sau

- Lợn nái mang thai dễ bị sẫy

- Gầy nhanh

- Lợn trưởng thành ỉa chảy nhưng thường qua khỏi sau 1 tuần

- Kém ăn, tu quanh mẹ và lò sưởi

- Ói mửa nhiều

- Khát nước

- Gầy nhanh

- Lợn con <3 tuần tuổi dễ chết trong vòng 2-4 ngày, những con sống sót qua 6-8 ngày thì hồi phục nhưng còi cọc

- Lợn con lười bú, lười vận động

- Ói mửa ít hơn TGE

- Gầy nhanh do mất nước nặng

- Bệnh rất nặng ở trên lợn con theo mẹ và nhẹ hơn trên lợn

đã cai sữa

5.BỆNH TÍCH

 Xuất huyết da sau khi đã chết5.1 Dịch tả lơn:

 Loét có hình cúc áo trên có

bựa vàng ở ruột già đặc biệt là van

hồi manh tràng

 Lách: nhồi huyết rìa lách

5.1 Dịch tả lơn:

 Xuất huyết đá hoa vân trên mặt cắt hạch lâm ba

Và niêm mạc ruột

5.1 Dịch tả lơn:

 Thanh quản: xuất huyết trên bề mặt  Thận: các điểm xuất huyết hình đinh gim trên bề mặt

5.1 Dịch tả lơn:

 Xuất huyết niêm mạc bóng đái

5.1 Dịch tả lơn:

Ruột non căng phồng lên, mỏng, chứa đầy dịch vàng

Lông nhung ở ruột non bị bong tróc, ngắn đi nhanh và giảm hoạt tính men tiêu hóa

1.Bệnh tích đại thể

Bệnh tích thường dược giới hạn ở đường tiêu hóa (trừ hiện tượng mất nước)

Dạ dày: căng phồng, chứa các cục sữa vón, có thể có đám xuất huyết ở bờ cong lớn

Ruột non : căng, nhiều dịch bọt màu vàng, nhiều hạt sữa không tiêu bị vón lại, thành ruột mỏng và trong suốt

Phổi : có thể bị viêm khi gây bệnh thực nghiệm

2.Bệnh tích vi thể

Ruột : lông nhung bị teo ở phần không tràng và hồi tràng, biểu mô trụ của mảng payer xuất hiện nốt loét

5.3 TGE

Lông nhung bị bong tróc, ngắn đi và giảm

hoạt tính men tiêu hóa

5.4 rotavirus

 - Chủ yếu ở đoạn ruột tiếp xúc với 1/3 đến 2/3 ở dạ dày

 - Thành ruột mỏng, trong ruột chứa chất màu vàng, ghi xám tương đối dính

 - Dạ dày thường đầy và căng phồng sữa đặc

 - Hạch lympho màng treo ruột nhỏ, rắn chắc

Dịch tiêu chảy trong ruột

Dịch tả lợn

(CSF)

- Viêm ruột, ruột có những nốt loét

hình tròn

+ Van hồi manh tràng có nốt loét

hình cúc áo

- Bệnh mãn tính thường thấy ở ruột

có những vết loét lõm sâu, bờ cao

phủ nhựa vàng

- Tập trung chủ yếu ở ruột non:

+Ruột căng phồng có nhiều dịch màu vàng

+Lông nhung bị bong tróc,ngắn,teo

- Hạch màng treo ruột sưng lớn

- Ruột non căng chứa nhiều dịch,bọt màu vàng

+ Thành ruột mỏng, trong suốt do lông nhung bị teo

- Dạ dày: chứa sữa không tiêu; loét;

căng phồng; Xuất huyết niêm mạc

- Dạ dày thường đầy và căng phồng sữa đặc

- Hạch lympho màng treo ruột nhỏ, rắn chắc

- Xác chết gầy - Xác có xung huyết ở bụng, cổ và

gốc tai

So sánh bệnh tích:

So sánh bệnh tích:

Dịch tả lợn (CSF)

- Hạch lâm ba xuất huyết ở ba trạng thái: vùng đầu,

rìa, vân đá hoa

-Lách nhồi huyết hình răng cưa

- Da xuất huyết lấm tấm, đặc biệt là vùng da mỏng

-Thận sưng có nhiều điểm xuất huyết lấm tấm như

đầu ghim ở vỏ thận và tủy thận; bể thận ứ máu hoặc

có cục máu

- Niêm mạc bàng quang bị tụ huyết, xuất huyết

Chẩn đoán virus học: RT-PCR Chẩn đoán virus học: RT-PCR Chẩn đoán virus học: nuôi cấy

trên môi trường tế bào

Chẩn đoán virus học

Chẩn đoán huyết thanh học:

miễn dịch huỳnh quang, hóa

mô miễn dịch, ELISA

Chẩn đoán huyết thanh học:

miễn dịch huỳnh quang, hóa mô miễn dịch, ELISA

Chẩn đoán huyết thanh học:

miễn dịch huỳnh quang, hóa mô miễndịch ELISA, phản ứng trung hòa

Chẩn đoán huyết thanh học: miễn dịch huỳnh quang

Phòng bệnh chung:

 Vệ sinh phòng bệnh

 Phòng bệnh bằng vacxin

 Nâng cao sức đề kháng không đặc hiệu cho con vật

 Thực hiện quy trình chăn nuôi cùng vào cùng ra

 Cách ly lợn mắc bệnh và lợn nghi mắc bệnh với lợn khỏe mạnh trong đàn

7 Phòng bệnh

Vệ sinh phòng bệnh:

 Đảm bảo chuồng trại sạch sẽ

 Đảm bảo tiểu khí hậu chuồng nuôi:

Chuồng thông thoáng

Lưu thông không khí

 Định kỳ phun thuốc sát trùng

 Ngăn các vật trung gian truyền bệnh xâm nhập vào khu chuồng nuôi

7 Phòng bệnh

Đường vào trại được sát trùng bằng vôi bột

Định kỳ phun thuốc sát trùng

Lợn nái

Phòng bệnh riêng đối với từng bệnh

Phòng bệnh bằng vacxin

Dịch tả lợn:

 Cách phòng bệnh tốt nhất là dùng vacxin.

 Cho lợn mẹ ăn ruột của lợn con bị bệnh trước khi đẻ để tạo miễn dịch cho lợn con.

Ruột lợn

con có PED Xay nhỏ Hỗn hợp

+ nước cất, lọc Nước trong

+ colistin Dung dịch Trộn thức ăn

Lợn nái, hậu

bị

3 TGE

 Vector truyền bệnh: Chim sáo đá – Nhân tố trung gian truyền bệnh vào mùa đông – Tập trung với số lượng lớn ăn xung quanh khu vực chăn nuôi

Ngoài ra: mèo, chó, cáo, …

 Cho lợn ăn ruột của lợn bị bệnh làm rút ngắn thời gian lây bệnh trong đàn, đảm bảo toàn bộ lợn có miễn dịch đồng đều

4 Rotavirus

Tiêm vaccine Porcine Pili ShieldTM cho nái mang thai để

phòng bệnh cho lợn con

Nguyên tắc điều trị chung:

Tất cả các bệnh trên đều chưa có thuốc đặc trị

8 Điều trị:

- Có hai trường hợp xảy ra:

+ Số lợn phát bệnh thì tiếp tục tiêu hủy

+ Số lợn không phát bệnh 2 tuần sau tiêm phòng là đã qua dịch

8 Điều trị:

2 PED

 Lợn con theo mẹ: uống nước tự do – hạn chế sự mất nước, giảm khẩu phần ăn

 Lợn vỗ béo: nên cho nhịn ăn

 Bổ sung: Vitamin, nước, chất điện giải, tăng cường ủ ấm

 Điều trị phụ nhiễm: Tiêm Fortius L.A – 1ml/13kg – lặp lại sau 72h hoặc tiêm Fortius L.A – 1ml/40kg – lặp lại mỗi ngày

8 Điều trị:

4 Rotavirus

 Nâng cao sức đề kháng và chống mất nước

 Dùng kháng sinh chống bội nhiễm do vi khuẩn

 Kết hợp với tiêm glucose 5% phúc mạc + tiêm bắp Vitamin C

8 Điều trị:

4 Rotavirus

Phác đồ điều trị tham khảo:

8 Điều trị:

Trong thực tế chăn nuôi lợn các bệnh truyền nhiễm có mức ảnh hưởng rất lớn đếntình hình chăn nuôi cũng như hiệu quả kinh tế Trong đó ta không thể không chú ý tới các bệnh gây tiêu chảy ở lợn có nguyên nhân do virus và hậu quả do chúng gây ra Do vậy cần phải có những biện pháp phát hiện, phòng chống bệnh một cách kịp thời để giảm thiệt hại một cách thấp nhất.

Kết luân: