Một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động tư vấn kinh tế tại các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa sang thị trường Mỹ

Một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động tư vấn kinh tế tại các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa sang thị trường Mỹ

Lời nói đầu

Loài ngời đang trong bớc quá độ chuyển sang nền kinh tế trí thức, toàn cầu hoá là một xu hớng khách quan lôi cuốn mạnh mẽ các nền kinh tế quốc gia vào một nền kinh tế thống nhất Việt Nam đang thực hiện đờng lối chủ

động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực Đây là bớc đi quan trọng nhằm từng bớc gắn nền kinh tế Việt nam với t cách là một đơn vị độc lập, tự chủ, rộng

mở với nền kinh tế thế giới và với t cách là một hệ thống Hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực diễn ra ở nhiều cấp độ khác nhau

Việt Nam tiến hành hội nhập kinh tế chậm hơn so với các nớc trong khu vực, lại thuộc nhóm các nớc có trình độ phát triển thấp nhất trên thế giới, do vậy bên cạnh những cơ hội do quá trình tạo ra, hội nhập kinh tế của Việt Nam cũng gặp nhiều thử thách Việt Nam cần hết sức coi trọng để hội nhập một cách chủ động, tránh lệ thuộc vào quánhièu so với các nớc khác Hiện nay các ngành và các doanh nghiệp Việt Nam cha thực sự chủ động trong điều chỉnh chiến lựơc kinh doanh phù hợp với điều kiện hội nhập Điều này hạn chế khả năng tiếp cận thị trờng thế giới của doanh nghiệp, kìm hãm tốc độ tăng trởng xuất khẩu

Cùng với xu hớng phát triển và hội nhập, hoạt động xuất khẩu liên tục đợc

mở rộng và gia tăng Việc ký hiệp định và thực thi hiệp định thơng mại Việt - Mỹ

sẽ đa lại những thách thức không nhỏ cho các nhà kinh doanh xuất khẩu Việt Nam Không nằm trong trờng hợp ngoại lệ những chuyện xảy ra xung quanh việc xuất khẩu cá da trơn sang thị trờng Mỹ vừa qua là một ví dụ điển hình

Nhận thức đợc tầm quan trọng trong việc hội nhập và phát triển kinh tế của Việt Nam sang thị trờng nớc ngoài đặc biệt là thị trờng Mỹ vốn đợc coi là thị trờng rất khó tính, nên em đã chọn đề tài “Một số giải pháp nhằm tăng c-ờng hoạt động t vấn kinh tế tại các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa sang thị trờng Mỹ” Do vốn hiểu biết còn ít, em rất mong sự đánh giá của các thầy cô giáo trong khoa để bài tiểu luận của em đạt kết quả tốt hơn

Nội dung

doanh xuất khẩu cá tra và cá basa Việt Nam.

Các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức Một trong những khó khăn lớn là họ cha chuẩn bị đầy

đủ về pháp luật mỹ và cha có chiến lợc thị trờng cụ thể

Hiệp định thơng mại Việt - Mỹ ( BTA ) là kiểu hiệp định thơng mại tiêu biểu và qua hiệp định này sẽ có nhiều doanh nghiệp, hiệp hội kinh doanh của Việt Nam sẽ bị thua ngay trên sân nàh nếu không trang bị cho mình nhiều kiến thức về tranh chấp thơng mại cũng nh cha có chiến lợc phù hợp với thị tr-ờng Với các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu cá tra và cá basa, khi đi vào hoạt động đã không tính đến các khoản tiền chi phí cho việc nghiên cứu các

vụ tranh chấp, khi sắp phải đối mặt với các nguy cơ tranh chấp xảy ra thì lại không biết khai thác thông tin theo kênh nào

Lợng cá tra và cá basa Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ tăng nhanh làm cho các nhà nuôi cá ở Mỹ lo ngại Sự xuất hiện của sản phẩm cá da trơn của Việt Nam đã khiến tổng giá trị catfish bán ra của các nhà nông nghiệp Mỹ giảm mạnh, từ 446 triệu xuống còn 185 triệu USD Đó là lý do Hoa Kỳ gây khó khăn cho sản phẩm cá tra và cá basa của Việt Nam

Ba luận điểm chính mà các chủ trại cá nheo Mỹ đa ra, để chống việc nhập khẩu cá tra và basa Việt Nam gồm:

Một là, họ cho rằng cá da trơn Việt Nam nhập khẩu ồ ạt vào Mỹ làm cho giá cá Mỹ cũng bị rớt theo

Hai là, họ nói cá Việt Nam nuôi trong môi trờng ô nhiễm, thậm chí trên những dòng sông còn d lợng chất điôxin ( chất độc màu da cam ) mà mỹ dải xuống Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh, do vậy không đảm bảo chất lợng

và an toàn thực phẩm cho ngời tiêu dùng

Ba là, sản phẩm cá da trơn Việt Nam do cũng gọi là catfist nên đã tạo

ra sự nhầm lẫn cho ngời tiêu dùng và nh vậy vô hình chung đợc ăn theo uy tín của Mỹ

Đầu tháng 7/2002 hiệp hội các chủ trại cá nheo Mỹ ( CFA ) và 8 doanh nghiệp chế biến thực phẩm độc lập của Mỹ chính thức đệ đơn lên Uỷ ban

th-ơng mại quốc tế và Bộ thth-ơng mại Mỹ kiện tất cả các sản phẩm cá filê đông lạnh chế biến từ cá tra và cá basa của Việt Nam bán phá giá vào thị trờng Mỹ Cuối tháng 7, Uỷ ban thơng mại quốc tế đã tiến hành điều tra vụn kiện này Tuy nhiên, hầu hết các chuyên gia thuỷ sản trên thế giới nhận định không có chuyện này và nếu CFA thắng kiện thì ngời tiêu dùng và các nhà nhập khẩu, phân phối cá nheo ở Mỹ sẽ bịu thiệt hại lớn nhất Theo hiệp hội chế biến và xúât khẩu thuỷ sản Việt Nam ( VASEP ) trong đơn kiện CFA có nhiều nhà chế biến đợc nhắc đến 2 lần và một số doanh nghiệp chế biến hoàn toàn không xuất khẩu một mặt hàng cá nào sang Mỹ

Chống phá giá và chống nợ giá là một biện pháp thờng đợc các nớc sử dụng nh một loại rào cản thơng mại Loại rào cản này đợc các nớc phát triển

sử dụng là chủ yếu Đối tợng chiếm tỷ lệ lớn của các vụ kiện chống bán phá giá và chống nợ giá là các nớc đang phát triển một phần là các nớc phát triển, một phần là các nớc có nền kinh tế chuyển đổi, các quốc gia đang phát triển

do hạn chế về thông tin và trình độ kỹ thuật nên ít có cơ hội sử dụng các biện pháp này Biện pháp này cũng hay đợc các quốc gia phát triển áp dụng dựa trên thế lực trong kinh doanh thơng mại quốc tế để ép các nớc nhỏ Việc chống bán phá giá và trợ giá ngoài việc bảo vệ doanh nghiệp trong nớc tăng thuế của chính phủ, làm cân bằng cán cân thơng mại

Sau khi Mỹ đa ra các chiến dịc tẩy chay sản phẩm cá da trơn và kiện các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá Các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra

và cá basa sang thị trờng nớc Mỹ cũng nh các doanh nghiệp xuất khẩu khác mới đi tìm hiểu luật chống bán phá giá và trợ giá của và lúc này mới thấy báo chí đăng tải về hệ thông luật pháp Mỹ

Hiện nay, trong các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa cũng nh các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam cha có mọt tổ chức hay một ngời nào chuyên về việc t vấn pháp luật, cũng nh thiếu các hoạch định chiến lợc thị trờng giỏi để sau khi xảy ra vụ việc mới thấy vấn đề là vô cùng cần thiết Các doanh nghiệp cần chủ động đa ra các tình huống có thể xảy ra

và các biện pháp để giải quyết thoả đáng thì sẽ không bị động và tốn kém nh cá tra và cá basa theo kiểu trực tuyến Nghĩa là, ngời lãnh đạo thực hiện tất cả các chức năng quản lý tập trung, là ngời quyết định cũng nh thu thập và xử lý thông tin Việc này đòi hỏi ngời lãnh đạo phải có năng lực quản trị tốt, phải có kiến thức tổng hợp mà vấn đế này là vấn đề khó khăn của Việt nam trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực Những ngời lãnh đạo của Việt nam thờng thiếu kiến thức thực tiễn cũng nh va chạm trên thơng trờng, mô hình tổ chức này đã

bỏ qua các chuyên gia có trình độ cao Chính vì vậy, khi mà vụ kiện xảy ra các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa của Việt Nam phải nhờ đến Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cùng với hãng luật

đứng thứ 5 của Mỹ - công ty White & Case làm đại diện và đối tác phía Việt Nam , công ty t vấn đầu t YK Việt Nam

Về phía chính phủ Việt Nam có nên thúc đẩy thành lập các công ty t vấn kinh tế hay không? ở Việt Nam hoạt động t vấn kinh tế cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trờng các nớc cha phổ biến và còn nhiều bất cập nếu không muốn nói là quá yếu kém, nên khi vấp phải vấn đề nh vấn đề cá tra

và cá basa thì các doanh nghiệp thờng lúng túng, bị động, thậm chí là không biết cách xử lý

Qua vụ kiện này có thể thấy rằng đây là sự thất bại đối với các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa cũng nh các hoạch định chiến lợc kinh doanh và các nhà lập pháp Việt Nam

nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa Việt Nam.

Vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm của catfish Việt Nam mặc dù CFA đã

bỏ ra rất nhiều công sức và tiền của để tiến hành những chiến dịch tuyên truyền bôi xấu hình ảnh cảu cá tra và cá basa Việt Nam, chống lại việc nhập khẩu các loại cá Tuy nhiên, sự thật là các loại cá da trơn của Việt nam có chất lợng cao thơm ngon, cơ thịt mềm mại đợc xuất khẩu nhiều sang thị trờng trên thế giới và đợc nhiều ngời tiêu dùng ngày càng a chuộng

Việc thợng viện Mỹ thông qua điều khoản sửa đổi SA2000 và việc hạ viện Mỹ thông qua dự luật HR2964 là việc làm sai trái nhằm mục đích bảo hộ

và dành độc quyền cho ngành sản xúat cá nheo của Mỹ, hoàn toàn đi ngợc lại tinh thần của hiệp định thơng mại Việt Mỹ

Quy định về tên cá taị dự luâth HR2964 do hạ viện Mỹ thông qua ngày 5/10/2001 xuất phát từ yêu cầu của hiệp hội chủ trại cá nheo Mỹ Hiệp hội này cho rằng Việt Nam đã sử dụng tên cá “ catfish” trên nhãn hiệu hàng hoá để tạo sự nhầm lẫn cho ngời tiêu dung Mỹ VASEP khẳng địng rằng các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cá tả và cá basa Việt Nam hoàn toàn không muốn hai loại ca da trơn của Việt Nam bị nhầm lẫn là cá nheo nuôi ở Mỹ

Cá tra và cá basa Việt Nam là loài ca đặc hữu của vùng châu thổ sông

Mê Kông thuộc giống Pangasius, họ Pangasidea, bộ Siluriforns, bộ cá gồm hơn 2500 loài cá da trơn, phân bổ trên khắp thế giới kế cả cá nheo Mỹ ( Ictalurus Punctalus ), cùng có tên chung tiếng anh là “catfish” Tên catfish là tên gọi chung của nhóm cá rất đông đảo này Về mặt thơng mại và tập quán thơng mại không thể lấy tên một nhóm sản phẩm lớn của thuỷ sản thế giới để dành riêng cho một loài nào trong số đó

Thị tròng Mỹ là thị trờng “khó tính” của thế giới Hàng thuỷ sản nhập vào Mỹ phải qua sự kiểm tra chặt chẽ của cục quản lý dợc phẩm và thực phẩm Hoa Kỳ ( FDA ) theo các tiêu chuẩn HACCP Vấn đề vệ sịnh thực phẩm, ô nhiễm môi trờng, bảo vệ sinh thái là những lý do mà mỹ đa ra để hạn chế nhập khẩu thuỷ sản

Một khó khăn trong lĩnh vực tiếp thị mặc dù đã có trên 50 doanh nghiệp Việt Nam đang xuất khẩu thuỷ sản sang Mỹ nhng hầu nh cha có doanh nghiệp nào mở đợc đại diện tại Mỹ Do vậy, doanh nghuệp Việt nam ít có cơ hội giao thơng với các nhà phân phối Mỹ, nhất là tìm hiểu các luật chơi của thị trờng này

Qua vụ việc này có thể thấy rằng hoạt động t vấn kinh tế là vô cùng quan trọng T vấn kinh tế giúp cho các doanh nghiệp nắm vững và thu thập

đầy đủ thông tin về thị trờng, cơ chế chính sách, pháp luật của nớc sở tại giúp các doanh nghiệp lờng trớc đợc rắc rối để chủ động đôi phó Vụ kiện cá tra và cá basa là một cảnh báo cho csá doanh nghiệp Việt Nam khi bớc vào thị trờng

Mỹ Trong một nền kinh tế bao giờ cũng có một sự cạnh tranh trên thong tr-ờng, các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa Việt NAm nhận rằng CFA khởi kiện Việt Nam bán phá giá là việc tranh giành quyền sản xuất của Việt Nam Nhng cá tra và cá basa Việt nam sẽ không lùi bớc trớc thử thách mà vẫn tìm đờng vơn ra thị trờng Thế Giới

doanh nghiệp xuất khẩu cá tra và cá basa Việt nam sang Mỹ

Những vấn đề nêu trên đã đặt ra yêu cầu cho các doanh nghiệp Việt Nam là phải coi trọng hoạt động t vấn kinh tế, luật pháp, hinh thành một bộ phậnh chuyên lo việc chống bán phá giá và phục vụ chống bán phá giá, với nhiệm vụ nghiên cứu sâu luật lệ, quy trình chống phá giá ơ các nớc, tìm hiểu kinh nghiệm ứng phó với các vụ kiện này, đề xuất việc ứng phó, tổn hợp thông tin, hoàn chỉnh hồ sơ, tìm thuê luật s Các doanh nghiệp Việt Nam cần xây dựng cho riêng mình hệ thống luật s có trang bị kiến thức về mặt luật pháp quốc tế, các doanh nghiệp cũng chuẩn bị sẵn sàng có các cán bộ nắm chắc thông tin của doanh nghiệp

Để thâm nhập vào thị trờng Mỹ, phải tìm khách mua hàng lớn Đây là kinh nghiệm thành công của Hồng Kông, Hàn Quốc, Đài Loan Các doanh nghiệp Việt Nam nên chú ý tới những nhà phân phối và bán lẻ trên toàn nớc

Mỹ nh Walmart Nên mời họ đến Việt Nam, xây dựng mối quan hệ với họ , sau đó họ sẽ có những đơn đặt hàng với loại hàng nào ? số lợng bao nhiêu? mẫu mã ra sao? Đây là những khách hàng lớn, đồng thời sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam phát triển Tuy nhiên, về tơng lai lâu dài, Việt Nam cũng cần xây dựng một hệ thống phân phối của mình Nhng bớc đầu tiên để đột phá vào

thị trờng lớn thì phải dùng ngay chính các doanh nghiệp có chân trên thị trờng

đó

Một điều có thể khẳng định rằng, từng doanh nghiệp Việt Nam không

có đủ điều kiện để thuê luật s của nớc ngoài t vấn cho doanh nghiệp của mình Vì vậy, vai trò của hiệp hội là rất quan trọng Các hiệp hội có thể đứng ra mời các luật s từ Mỹ đến bàn thảo về luật doanh nghiệp Mỹ cho 50 đến 100 doanh nghiệp tham gia Việc thu nhập thông tin về hệ thống luật pháp, tìm hiểu về thị trờng, mẫu mã, các quy định về chất lợng hàng hoá Là việc mà các doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang thị trờng Mỹ đều phải làm Tốt nhất là thoong qua hiệp hội các doanh nghiệp Các nớc khác làm tốt thì Việt Nam không có

lý do gì không làm đợc Nh văn phòng hỗ trợ thơng mại CETRA một tổ chức xúc tiến đầu t thơng mại, xuất khẩu cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đài Loan, họ đã biết liên kết, hỗ trợ tài chính để vợt qua các rào cản khi vào các thị trờng lớn

Kết luận

Kiện bán phá giá cá tra và ba sa là một vụ tranh chấp thơng mại đầu tiên của Việt Nam với quốc tế ở quy mô lớn trong chuyện này có thể nói "cái lý thuộc về kẻ mạnh" và có những việc vợt ra ngoài khuôn khổ của vấn đề thơng mại mà chúng ta phải chấp nhận Nhng xét về một khía cạnh nào đó, nó cũng tạo tên tuổi cho sản phẩm thuỷ sản Việt Nam trên thị trờng quốc tế Về phía các doanh nghiệp Việt Nam, cũng phải xác định rằng, khi đã lớn mạnh, đã đạt

đợc một mức độ về vấn đề quan hệ thơng mại nào đó thì chắc chắn sẽ xẩy ra tranh chấp thơng mại Việc của chúng ta là phải hội nhập thật sự, phải nắm chắc các quy tắc, thông lệ mua bán và chấp nhận đợc đầu

Các doanh nghiệp Việt Nam cần nỗ lực nghiên cứu thị trờng Mỹ, tiếp cận thông tin một cách đầy đủ, kịp thời và chính xác, đánh giá đúng khả năng sản xuất Điều quan trọng là các doanh nghiệp cần lu giữ hồ sơ, tài liệu về hoạt

động kinh doanh khi cần thiết có thể đa ra, áp dụng quy trình quản lý chất l-ợng chặt chẽ hàng thuỷ sản xuất khẩu, tăng cờng giới thiệu, quảng cáo sản phẩm và tiếp thị bằng nhiều hình thức Chỉ có nh vậy, những cơ hội kinh doanh mà hiệp định thơng mại Việt - Mỹ mở ra cho xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam mới nắm bắt kịp thời tạo đợc đà phát triển cho các doanh nghiệp trong

xu thế hội nhập quốc tế ngày nay