Các giải pháp vượt qua rào cản thương mại đối với doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh và xuất nhập khẩu_removed

Mvc tieu - f~ tai t~p trung nghien cllu nhfrng ca SO khoa hQC va th\l'C ti~n V~ rao cim va rao can thuong ffi;li trong quan h~ kinh t~ qu6c t~ va rut ra nhfrng bai h9c kinh nghi~m cua c

- , '

BQ GIAO Dl)C & DAO TAO TRlfONG DAI HOC KINH TE TP HCM

, , "' "' BAO CAO TONG KET

THVdNG MAl DOl VOl DOANH NGHIEP

BO GIAO Dl)C & DAO TAO TRVONG DAI HOC KINH TE TP HCM

BAO CAO TONG KET

D~TAIKHOAHQC&C6NGNGHBCAPB0

THlfONG MAl DOl VOl DOANH NGHIBP

Nam 2010

NHONG NGlfCH THlJC HI$N DE TAI

I

I

Thanh vien !

TP.HCM

BQ GIAO Dl)C & DAO TAO

TRVONG DAI HQC KINH TE TP.HCM

THONG TIN KET QUA NGHIEN Clfu

1 Thong tin chong

trong san xu~t kinh doanh va xu~t nh~p kh~u

- Ma sB: B2009- 09-83

- CO' quan chu tri: TnrO'ng D~i hQC Kinh t~ TP.HCM

ThO'i gian thl}'c hi~n tir thang 3/2009 d~n 3/2011

2 Mvc tieu

- f)~ tai t~p trung nghien cllu nhfrng ca SO khoa hQC va th\l'C ti~n V~ rao cim

va rao can thuong ffi(;li trong quan h~ kinh t~ qu6c t~ va rut ra nhfrng bai h9c kinh nghi~m cua cac nu6c cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam trong vi~c

vugt: qua rao can thuang m(;li d~ thanh c6ng trong san xu~t kinh doanh va

xu~t nh~p kh~u

- Phan tich thvc tr(;lng ho(;lt d9ng rao cim thuong m(;li d6i v6i cac doanh

thuong m(;li cua cac doanh nghi~p d~ d~y m(;lnh san xu~t kinh doanh va

xu~t nh~p kh~u

Bao cao t6m t~t: 12 bim; m6i bim 22 trang

- Bai bao khoa hQc:

+ M9t s6 imh huemg tieu qrc cua ho;:tt d9ng d~u tu nuoc ngoai toi S\l" phat

- T;:tp chi Kinh t~ d6i ngo;:ti s6 44/2010

Ngay 25 thang 12 nfun 2010

PGS.TS Vii Anh Twin

3 Dong gop m6i ciia d~ tai

thuang mc;ti, tim hi~u kinh nghi~m cua m(>t s6 qu6c gia vS vi~c su dvng va d6i ph6

vai cac loc;ti rao d.n, tu d6 rut ra nhfrng bai h9c cho Vi~t Nam

Thu hai: Tren ca sa ly lu?.n vs cac loc;ti rao can, dS tai da phan tich sau s~c va

sat thl,IC thl,l'C trc;tng cac rao can rna Vi~t Nam dang phai d6i ph6 va dua ra cac tac

d(>ng cua nhfrng rao can d6 d6i vai thuang mc;ti cua Vi~t Nam D6ng thai, phan tich cac loc;ti rao can Vi~t Nam dang ap d1,1ng d~ bao h(> san xu~t trong nuac, bao v~ sue

khoe nguai tieu dung va bao v~ moi truang Tu d6 d~t ra nhfrng vk dS c~n giai

quy6t d~ vuqt qua n1o can

Thu ba: Tren ca sa cac phan tich a ph~ 2, dS xu~t cac giai phap chu y6u d~

vugt qua nlo can thuang mc;ti trong h<?i nh?.p kinh t6 qu6c t6 va ki6n nghi vs xay dl,Illg

va Slr dl,lllg cac nlo can thuang mc;ti a Vi~t Nam

4 K~t qua nghien CtfU

Cong trinh nghien cl1u da dc;tt dugc nhfrng k6t qua sau day:

Xay dl,Illg ca sa khoa h9c va thl,l'c ti~n - khung ly thuy6t vS nlo can thuang

mc;ti trong qua trinh h(>i nh?.p kinh t6 qu6c t6 cua Vi~t Nam

Phan tich sat thl,IC hi~n trc;tng va vi~c thl,IC hi~n rao can thuang mc;ti d6i vai doanh nghi~p trong ca ch6 thi trucmg va h(>i nh?.p kinh t6 qu6c t~ a Vi~t Nam

Tren ca sa khung ly thuy6t a ph~n 1, nhfrng k6t qua phan tich danh gia a ph~

2, ds tai dua ra cac d¥ bao, dS xu~t cac giai phap chu y6u va cac ki6n nghi nh~m

giup cac doanh nghi~p vuqt qua rao can thuang mc;ti trong h(>i nh?.p kinh t6 qu6c t~

5 San ph§m

Bao cao t6ng k~t: 12 ban; m6i ban g6m 168 trang c6 k~t c~u g6m 3 ph~n, 12

'

tiet

Trang

Ph~n Ma d~u: 1

Ph~n 1 Co sd khoa h9c va thtfc ti~n v€ rao can thu'ong m~i trong 'hh"' h" k' ht"' A' "" ? y·A N 9 tnn 91 n ~p m e quoc te cua 1~t am:

I Co Sv A 1 ' y t uyet ve rao cant dng h "" ;, , ? hu m~1: · 9

1 Rao can thu'dng m~i trong h(>i nh?p kinh t~ qu6c t~: 9

2 Kh'' m mt;m rao can ·~ ' th uang m~I: 11

3 N(>i dung cua rao can thu'ong m~i: 12

4 Vai tro cua rao can thu'ong m~i d6i voi phat tri~n kinh te' xah(>i: 40 II H9at d(>ng rao can thu'dng m~i C5 m9t s6 nude va nhung bai kinh nghi ~ m: 42

1 H d" ' ? h ? A A ' ' 9at Qng rao cant u'ong m~1 a mQt so nu'oc: 42

2 H oat Qng rao cant u'dng dA ' ? h m~1 a ? mQt so nu'oc: A "" ' 47 3 M9t so bai hoc kinh nghi~m: 56

Ph~n 2 Phan tich hi~n tr~ng rao can thu'ong m~i trong co che' tntong va h9i nh~p kinh te' qu6c te' cua Vi~t Nam: 58

I Tinh hlnh co che' th~ tru'ong va h9i nh~p kinh te' qu6c te cua Vi~t Nam: 58

1 Tinh hlnh h(>i nh~p kinh te' qu6c te' cua Vi~t Nam va m6i quan h~ A vo1 rao cant u'ong ;o,• ' '? h m~1: • 58

2 Kinh te thi tru'ong VN va m6i quan h~ voi rao can thuang m~i: 65

II Phan tich thtfc tr~ng rao can thu'ong m~i d6i voi hang h6a va doanh nghi~p Vi~t Nam: 66

•

1 Thvc tr~ng rao can thuang m~i d6i v6i doanh nghi~p Vi~t Nam:

2 Khai quat tinh hinh ap dl,lng cac rao can thuang ID?i cua Hoa ky' EU, Nh~t ban c6 lien quan den hQat d(>ng xw1t nh~p khffu cua Vi~t Nam:

3 Danh gia kha nang Vu'(/t rao can thu'dng ID?i cua cac doanh nghi~p Vi~t nam:

III Danh gia nguyen nhan h?n che kha nang Vu'(/t rao can thu'dng • ? , d h h A v· At N m?I cua cac oan ng 1~p 1~ am:

1 Ca cau san xuat:

2 Ti~m nang ca so v~t ch~t ky thu~t: :

3 M6i truemg san xu~t kinh doanh:

4 Ch1nh sach nha nu6c:

IV Danh gia tac d(>ng cua rao can thu'dng ID?i den hQat d(>ng san xua't kinh doanh cua doanh nghi~p Vi~t Nam:

1 Tac d(>ng de'n kha nang C?nh tranh cua doanh nghi~p, san phffm:

2 Tac d(>ng cua rao can thu'dng ID?i de'n tham nh~p thj tru'ong, d ,.,' enxuatn ?P ,.,' hA khA? au:

3 T , c1 ac Qng en t u ngan sac n a nuvc: A c1 A ' h A , h h' A V Danh gia di€m m?nh c1i€m yeu cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam Vu'(/t rao nin thu'dng m~i:

1 Di~m m~nh:

2 Di~m ySu:

Phfin 3 Cac giai phap chu ye'u nh~m Vu'(/t qua rao can c16i 66 93 99 102 102 105 106 108 111 111 113 120 122 122 123 doanh nghi~p Vi~t Nam: 126

I Nhung co h(>i va thach thuc tu rao can thuong m?i: 126

;

•

1 Cah9i:

2 Thach thl:rc:

II Dt;( bao tac d9ng cua r~w d.n thu'dng mc;ii den cac san phfim doanh nghi~p Vi~t Nam:

1 Rao dm thu~ quan:

2 Rao can phi thu~ quan:

III Quan di~m mvc tieu xay dvng va vuqt qua rao can thuang m(:li:

1 Quan di~m: · · ·

2 Mp.c tieu: · · · ···

IV Cac giai phap chu y~u nh~m Vu'Qt qua rao can d6i voi doanh nghi~p Vi~t Nam:

126 127 128 128 130 130 130 132 133 1 G · h' 1a1 p ap v rao c n u· at ' a' th ; q ue uan: 134

2 Giai phap vuqt rao can phi thu~ quan: 134

3 Giai phap xay dvng nio can thuang ITI(:li a Vi~t Nam: 144

4 CJ_iai phap ?ang cao kha nang c(:lnh tranh cua cac doanh nghi~p, cac san pha1n: 150

5 Giai phap chinh sach: 156

v M9t s6 ki~n nghi v~ xay dvng va vuqt rao can thuang ITI(:li cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam: 159

1 Kien nghi v6i chinh phu: 159

2 Ki~n nghi v6i Hai quan: 163

3 Kien nghi v6i thuang vv: 163

PHAN MODAU

1 Slf c&n thiit nghien ctl'u dJ tili

Ngay nay toan eau hmi va h()i nh~p kinh te quae tela m()t xu hu'dng khaeh quan dai vdi Slf phat tri~n ehung eua tat ea eae quae gia tren the gidi

trong d6 g6p ph~n quan trQng rna r(>ng thi truemg tu thi truemg n(>i dja d~n thi

truemg th~ gi&i vdi qr do thuang m~i Tuy nhien, trong qua trinh tham nh~p thi

trucmg nuae ngoai, d§.y m~nh xu~t kh§.u cac doanh nghi~p thuemg v~p pha.i slf

bao hQ thu'ong m~i a eae nude du'a ra nhCrng rao can khong d~ gi vuqt qua

H~u h~t cac qu6c gia tren th~ gi&i d~u dvng len cac rao can thuang m~i d~ bao

an toan thvc ph§.m ), d?c bi~t Ia trong thai ky khung hoang kinh t~, suy thoai

kinh t~ toan c~u nhi~u nu6e d\ffig rao can thuang m~i,coi rao can thuang m~i

nhu la cong C\1 d~ h~n ch~ nh~p kh§.u Tieu chu§.n nh~p kh§.u cua cae nu6c ngay

eang cao, cae rao can xu~t hi~n ngay eang nhi~u V~y la xu hu'dng toan ea u

hoa va h()i nh~p kinh te quae te vua la qua tr1nh h<;1p tac d€ pha t tri€n vua la qua trlnh c~nh tranh cua eac nu'dc d€ bao v~ 1<;1i ich quae gia

Trong thuang m~i qu6c t~ n6i chung va chinh sach thuang m~i cua cae

nu6c n6i rieng thi v~n d~ tv do h6a thuang m~i va bao h9 thuang m~i luon

luon di li~n v&i nhau Nghjeh ly nay duqe t~t ca cac nu6c ch~p nh~n nhu m(>t

thl,Ie t~ khach quan

Vi~t Nam dang dung tru6c nhfrng thai ea va v~n h(>i m&i, c6 th~ n6i, chua bao gia n~n kinh t~ cua chung ta l~i nang d(>ng nhu hi~n nay D6 la k~t

qua cua nhfrng c6 gftng, n6 h,rc r~t l&n cua Nha nuac Vi~t Nam d~ dua d~t nuac

ngang t~m khu vvc va th~ gi6i D6ng thai, chung ta dang phai duang d~u v6i

hoi: "Lam th~ nao d~ vuqt qua cac rao can thuang m~i trong h9i nh~p kinh t~

qu6c t~"? Tra lai duqc diu hoi d6, chung ta m6i c6 th~ dfrng vfrng va chi~n

thftng trong CUQC qtnh tranh khfJc li~t da, dang va se ti~p tl,IC dien ra trong n~n

kinh tS toan c~u V~n d~ nay cang tra thanh d?c bi~t c~p thiSt khi chung ta vua danh d~u m9t buac ngo?t l&n trong l!ch su phat tri~n kinh tS cua d~t nuac do

gi6i Vuqt qua cac rao can thuang m~i thi chung ta m6i c6 th~ rna duqc each cua cua SlJ phat tri~n kinh tS b~n vfrng, dua d~t nuac tra thanh m9t trong nhfrng

"Con r6ng Chau A"

Thl!c hi~n du'C1ng I6i d6i ngo~i md cll'a va h9i nh?p qu5c te' cua Dang

trong nhung nam qua chung ta da tung buoc chu d9ng tham gia qua trlnh h<?i nh?p kinh te qu5c te' va da d(;lt dl1<;1c nhi~u thanh c6ng nhung cung g?p kh6ng it kh6 khan

h9i va kh6ng it th<kh thuc Chung ta c6 th! truang xu~t khclu r9ng l&n bao g6m

150 thanh vien song kh6 khan IOn nha't la nhung rao can thuang m~i d6i v6i doanh nghi~p trong qua trinh h9i nh~p qu6c tS Thvc v~y, Vi~t Nam c6 t6c d9

tang truang v~ xu~t khciu r~t cao ( t6i 20%/nam ), trong khi t6c d9 tang truang

binh quan tren thS gi6i khoang 6%- 8%/nam, Vi~t Nam dfrng thu 39/160 nu6c c6 t6ng kim ng~ch xu~t khclu l&n nh~t thS gi6i D6ng thai xay ra nhi~u vv ki~n

ch6ng ban pha gia va tranh ch~p thuang m~i; giai do~n 1994 - 2009, Vi~t Nam chju t6ng c<)ng 42 Yl;l ki~n ch6ng pha gia, ch6ng trq c~p va tv v~ thuang m~i,

da s6 cc'ic v1,1 ki~n nay ph~n thi~t thoi luon thu(>c v~ doanh nghi~p nuac ta Day h1 nguy ca c~n bao d(>ng bai kinh t~ Vi~t Nam ph1,1 thu(>c nhi~u vao xu~t kh~u

Cac doanh nghi~p mtoc ta can t?n d1,1ng t6i da, kip thai nhfrng ca h(>i, lgi

d~u hi~u ph1,1c h6i, dugc xem la nam khai s~c cho xu~t kh~u Vi~t Nam Tuy

nhien, thach thuc d?t ra v6i cac doanh nghi~p xu~t kh~u cac ngfmh hang xu~t

cac thj truang XU~t kh~U, d?c bi~t Ja CaC Vl,l ki~n ch6ng pha gia Va ch6ng trg

thuang mi,ii se ngay cang cao va tinh chat se ngay cang 16n Kh6 khan va thach thuc rna cac rao can thuang mi,ii, c-a.c Vl,l ki~n ch6ng bim pha gia nhi~u khi Ia r~t b~t cong va gay nen nhfrng t6n th~t rna doanh nghi~p Vi~t Nam phai ganh chju

Song, cfing phai nh?n thuc vi~c d1,111g len cac rao can thuang mi,ii va tieu

nuac tren th~ gi6i, cac doanh nghi~p se c6 co h9i cling c6 va hoan thi~n san ph~m khi tham gia thi truang th~ gi&i Nhu v?y la xet v~ khia Ci,inh tich qrc,

trong m9t chtmg mvc nao d6, d~ d6i ph6 v6i cac do can thuang illi,ii, v6i

nhfrng guy dinh m6i kh~t khe han, d?c bi~t Ia cac tieu chu~n v~ an toan thvc

ph~m, v1,1 ki~n ch6ng ban pha gia va ch6ng trg c~p, nhi~u doanh nghi~p da tv

"cuu minh" b~ng each bu(>c phai nang cao ch~t lugng va tieu chu~n them m9t

h9i n6i chung

Ngoai ra chung ta cfing phai th~y r~ng cfing nhu cac nuac dang phat

tri~n khac, Vi~t Nam phai n6 Ivc nghien cuu ap d1,1ng cac bi~n phap bao h9 m6i

trong khuon kh6 cho phep cua WTO Do kha nang Ciitnh tranh cua h~u h~t d.c

doanh nghi~p nu6c ta con hiitn ch~, vi th~ chung ta phai khfrn truang b6 sung, ho~m thi~n h~ th6ng phap lu?t va th~ ch~ kinh t~ phu hqp v6i cac guy djnh cua

hqp bao v~ nganh san xu~t trong nu6c tru6c sue ep giam thu~ quan Bi~n phap

bao h9 thuong miiti b~ng thu~ quan thi da duqc WTO yeu c~u phai c~t giam,

theo d6 thu~ quan cua cac san ph~m I ien quan d~u duqc cam k~t a muc nit

th~p, chu y~u Ia b~ng 0% Chinh sue ep phai giam thu~ d6 da khi~n cac nu6c d~ ra cac bi~n phap bao h9 thuong m~ i tinh vi hi~n diiti khac khong phai Ia thu~, d6 Ia cac bi~n· phap phi thu~ quan (Thu~ ch6ng ban pha gia, thu~ ch6ng

V1 v~y vit$c nghien cuu rao can thU'ong m~i va VU'<;1t rao can cua ca~c

doanh nghit$p nU'oc ta nh~m phat hit$n nhung rao can thU'ong m~i cua cac nU'oc va nhung ba't c~p cua cac doanh nghit$p nude ta trong giao lU'u thU'ong

m~i qu6c te' d~ t}m ra cac giai phap VU'</t rao can CUa cac doanh nghit$p nU'OC

ta g6p phlin tang xuat kh§u phat tri~n ben vung cac doanh nghit$p nU'oc ta

va tang thu ngan sach nha nude Ia va'n de ca'p thiet, c6 y nghia ca v~ ly lu~n

va thU'c ti~n

Xu~t phat tu nhfrng phan tich va d~t v~n d~ nhu tren, cung v6i tinh hinh

thlJC t~ va nhfrng kh6 khan rna cac doanh nghi~p dang g~p phai, C~n duqc thao

ga, chung toi chQn v~n d~ nghien cuu: "Cac giai phap Vu'Q't rao can thtrO'ng

m~i d6i voi doanh nghi~p trong san xua't kinh doanh va xua't nh~p kh~u"

lam de tai nghien CUll khoa hQC kinh te c~p B9 cua minh

2 Tinh hinh nghien ciru trong va ngoai mruc lien quan tui if~ tai

2.1 Tinh hinh nghien CUu trong nuac lien quan tai a~ tai

6 nu&c ta c6 m<)t s6 d~ tai va lu~n van nghien cuu lien quan d~n rao can

thuang m;;ti, nhung mai chu y~u di sau VaO cong Cl,l thu~ quan, COn nhfrng cong

Cl,l phi thu~ quan, lu~t phap con chua chu trQng nhi~u Nhfrng cong trinh tieu bi~u c6 lien quan t&i d~ tai nghien ctru nhu:

• Lu~n van cua Nguy~n Thj Tuyen Truy~n "M9t s6 bi~n phap chien lu'QC nh~m Vu'Qt qua rao can ky thu~t thu'dng m~i quoc t~

(TBT) doi voi cac doanh nghi~p Yi~t Nam "

tren duong h9i nh~p WTO''

• Sach cua PGS.TS Phan Thanh Ph6 "Vi~t Nam trong ti~n trinh gia

nh~p WTO"

"Cac giai phap nang cao nang h,.rc c~nh tranh cua san ph~m cua

cac doanh nghi~p nha nu&c tren dja ban TP.HCM "

•

Nhfrng cong trinh nghien Clru nay da dem l~i nhfrng d6ng g6p nh~t d!nh

a ca khia c~nh ly Iu~n va thl,l"C tien nh~m giup t~o can Clr ly lu~n cho cac CO'

quan ho;;tch djnh chinh sach va bao v~ cac doanh nghi~p trong c;;tnh tranh

Tuy nhien vi~c nghien Clru m<)t each t6ng hqp h~ th6ng v~ rao can thuang m;;ti con h;;tn ch~, nh~t Ia nghien CUll va d~ xu~t cac giai phap giup

doanh nghi~p vugt qua rao can thuang m~i trong qua trinh h<)i nh~p kinh t~

toan cau con rat ft

2.2 Tinh hinh nghien ciru ngoai nuac lien quan tai tJj tai

a nu&c ngoai v~n d~ vuqt qua rao dm thuong m?i da OUQ'C nhi~u hQC gia

nghien Cll'U C6 th~ k~ d~n hang tram cu6n sach va cong trinh nghien Clru v~

v~n d~ nay nhung de'n nay chu'a c6 mQt cong trlnh nao di sau vao nghien cuu cac nlo can thuang m?i a6i vdi cac doanh nghi~p Vi~t Nam trong h9i nh?p

kinh t~ qu6c t~

3 Doz tzt(lng va phqm vi nghien cuu cua di tai

D6i tuqng nghien Clru cua d~ tai la cac rao can thuang m?i trong n~n

kinh t~ h9i nh?p to.an c~u; rao dm thuong m?i cua Vi~t Nam va m9t s6 qu6c gia tren th~ gi&i rna Vi~t Nam c6 quan h~ xu~t kh~u

Vu'Qt rao can thu'ong m~ti d6i voi cac doanh nghi~p Vi~t Nam trong h9i nh?p

kinh t~ qu6c t~

D~ tai t?p trung nghien cuu khao sat trong ca nude n6i chung va thanh ph6 H6 Chi Minh n6i rieng tru'dc va sau h9i nh~p WTO

4 M~c tieu nghien cuu cua ttJ tili

can va rao can thuong m?i trong quan h~ kinh t~ qu6c t~ va rut ra nhung bai

hQc kinh nghi~m cua cac nu&c cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam trong vi~c

vuqt qua rao can thuang m?i d~ thanh cong trong san xu~t kinh doanh va xu~t

nh?p kh~u

Phan tich thvc tr?ng ho?t d<)ng rao can thuong m?i doi vdi cac doanh

nghi~p nu'dc ta trong qua trlnh h9i nh?p kinh t~ toan c~u

D~ xu~t cac quan di~m va cac chinh sach, giai phap vugt qua rao can

thuong m(;li cua cac doanh nghi~p d~ defy m~nh san xuat kinh doanh va xuat nh~p khclu

5 Cach tiip c~n, phuung phap nghien ciru cua d~ tai

D~ tai dugc thvc hi~n phan tich cac rao can b~ng cac phuong phap lu~n

khoa hQC d~t trong moi truemg qmh tranh h<)i nh~p qu6c t~, trong b6i canh

m6i, mang tinh ch~t thai sv c6 tinh t6i tftm chi~n luge lau dai

Nh6m tac gia thvc hi~n nghien ct!u dva tren quan di~m k~ thua t~p hgp

va due k~t cac k~t qua da dugc nghien ctru c6 tru6c lien quan d~n v~n d~ rao

can thuong m(;li, xu~t nh~p khclu va hgp tao qu6c t~; cac phuong an dugc nha

nuac va nhan dan dclu tU thiJC hi~n, di vao CUQC s6ng CO hi~u qua thi~t thl,l'C;

nhfrng xu th~ phat tri~n m6i - d~c trung cua n~n kinh t~ th~ ky XXI nhu: Phat tri~n b~n vfrng; Kinh t~ tri thuc; Kinh t~ thi truong; H9i nh~p qu6c t~

Cac phuong phap nghien ct!u C\1 th~ dugc v~n dvng trong d~ tai nhu: duy v~t bi~n chung, duy v~t lich su; phuong phap t6ng hgp va h~ th6ng; phuong

phap phan tich th6ng ke; phuong phap chuyen gia qua vi~c thu th~p y ki~n cua

cac nha khoa h9c, cac chuyen gia am hi~u v~ vein d~ thuong m(;li, xu~t nh~p

khclu, rao can thuong m(;li thong qua cac phi~u phong vk, CaC CUQC trao d6i m(;ln dam trong qua trinh khao sat; cac phuong phap dv bao va H<)i thao khoa hQC

6 y nghla khoa lu;c cua d~ tai

Xucit phat tu ill\}C tieu va nhi~m V\} rna d~ tai d~t ra, bkg cac phuong

phap tin c~y, nh6m nghien cuu da dC;lt dugc nhfrng k~t qua sau:

Thu nhcit: Nghien cuu ca sa ly lu~ v~ rao can va vi~c xay dvng cac rao

can thuang m(;li, tim hi~u kinh nghi~m cua m9t s6 qu6c gia v~ vi~c su dvng va

d6i ph6 v6i cac lo(;li rao can, tu d6 rut ra nhfrng bai h9c cho Vi~t Nam

Thu hai: Tren ca sa ly lu~n v~ cac lo~i nio d.n, a~ tai eta phan tich sau

s~c va sat th1,lC th1,lC tr~mg cac rao can ma Vi~t Nam dang phai a6i ph6 va dua

ra cac tac d<)ng cua nhfrng rao can d6 a6i v6i thuang ITI?i cua Vi~t Nam D6ng

thai, phan tich cac lo?i rao can Vi~t Nam dang ap d1,mg a~ bao h9 san xu~t

trong nu6c, bao v~ sue khoe nguai tieu dung va bao v~ m6i truang Tu d6 d~t

ra nhfrng V~n 0~ C~n giai quy~t 0~ VUQ't qua rao can

Thu ba: Tren ca sa cac phan tich a phk 2, chung t6i eta xac ainh duqc

quan di~m va mvc tieu v~ xay dvng va a6i ph6 v6i cac rao can, dva tren n~n

tang GO, 0~ XU~t CaC giai phap chu y~u 0~ VUQ't qua rao can thuang m~i trong hQi

m?i a Vi~t Nam

7 Ket cfiu ni)i dung cua ttJ tai

C6ng trinh nghien cuu duqc k~t c~u ngoai ph~n ma d~u, k~t lu~n, danh

mvc tai li~u tham khao va ph1,1 l1,1c; v~ n<)i dung g6m 3 ph~n, 12 ti~t duqc ket

c~u nhu sau:

trlnh hoi nh~p kinh te qu6c te cua Vi~t Nam

trttdng va hoi nh~p kinh te qu6c te cua Vi~t Nam

nghi~p Vi~t Nam

Du6i day la nhfrng noi dung ca ban cua c6ng trinh nghien cuu:

Cd Sd KHOA HOC v A THl)'C TIEN VE RAO CAN THVdNG MAl

TRONG QUA TRINH HOI NHAP KINH TE QUOC TE CUA VIgT NAM

I-Cd Sd L y THUYET VE RAO CAN THVdNG MAl

1-Rao can thlio'ng m~i trong h()i nh~p kinh te' qu6c te'

Cho de'n nay toan c~u hoa va hoi nh~p kinh te' quoc te' la mot xu

huang khach quan d6i vai stf pha t tri~n chung cua tat ca cac qu6c gia tren the' giai Toan c~u hoa kinh t~ t~o ra sv phan cong lao d(>ng xa h(>i tren ph~m

vi toan c~u, t~o diSu ki~n cho SlJ chuyen giao khoa h<;>c, cong ngh~ va kinh

nghi~m quan ly, san xu~t kinh doanh, v6n va lao dong vu<Jt ra khoi bien giai

qu6c gia Hon nfra, to~m c~u hoa kinh t~ cung g6p ph~n rna rc)ng thi truemg, tu

thi truemg n(>i dia d~n thi truemg th~ gi6i

Xu huang to an c~ u hoa va h(> i nh~ p kinh te' quoc te' vua la qua trlnh h<;Jp tac d~ phat tri~n VUa la qua trlnh CC;lnh tranh cua cac nttac Q~ bao ve l<;Ji

ich cua qu6c gia

Ly thuye't v~ hoi nh~p cho r~ng trong moi tntong thuong m<;ti toan c~u

Stf ph6n vinh cua ffiQt quoc gia Se t6i da h6a nho toi thi~U h6a Stf bao hO doi

vai thi truong trong nttac Thuong m~i tv do la mc)t trong nhfrng d(>ng lvc to l6n phat triSn kinh t~ cua m6i qu6c gia Nhi~u cong trlnh khoa h<;>c cho thay

viec md ci'ta thttong m<;ti nhi~u hon dftn de'n toe do tang trudng d~ti h<;tn cao han, lo<;ti bo stf mat can doi, nho d6 rna nang cao kha nang C<;tnh tranh CUa doanh nghiep, cua san phffm va md r()ng thi trliong tieu thl;l san phffm Thvc

t~ cac nuac cho thay muon phat triSn kinh t~ thi phai a~y m~nh xu~t nh~p

kh~u, tu nhfrng nuac nong nghi~p l~c h~u, nhi~u nu6c da vuan len tra th~mh

nhiing nu6c nong- cong nghi~p phat tri~n, trong d6 c6 nhfrng nu6c da tra thanh

nuac cong nghi¢p m6i NICs Thanh n,ru phat tri~n cua Singapore g~n li~n v&i

thuang m~i, day chinh Ia k~t qua cua chinh sach cong nghi~p hoa huang t&i

xu~t kh~u ma Singapore thi hanh tu d~u nhiing nam 60 cua th~ ky tru6c Thai

xu~t kh~u tang binh quan hang nam 20- 25%, kinh t~ Thai Jan da tang truang m~nh Chinh sach mc;tnh dc;tn cua Trung Qu6c trong vi~c cai each th! truemg b~t d~u tU nam 1979 da dua nu6c nay dtmg vao trong s6 cac qu6c gia hang d~u th~

gi6i v~ thuang mc;ti Trung Qu6c da dc;tt dugc ty I~ tang truang kinh t~ nhanh

Trong thai ky ma qua trinh toan c~u h6a dang di~n ra m(>t each h~t sue

nhanh chong, d~ h(>i nh~p kinh t~ qu6c t~, cac midc tich cl.fc tham gia WTO

d6 cac doanh nghi~p khong chi ti~n hanh hoc;tt d(>ng kinh doanh b6 h~p trong

phc;tm vi m(>t qu6c gia ma vuan ra thj truang qu6c t~, sv c6ng b~ng trong d6i

xu thuang mc;ti qu6c t~, khong phai chju sv hc;tn ngc;tch va c6 quy~n dua ra ti~ng

n6i viw cac chinh sach thuang mc;ti to~m c~u

Tuy nhien, trong qua trinh tham nh~p thj truemg nuac ngoai, cac doanh

can khong d~ gi vugt qua nhu: l~nh c~m v~n, thu~ quan, quota v.v

Bao h(> thuang mc;ti se khi~n th~ gi&i chim sau vao m(>t vong tu~n hoan

x~u cua chu nghia bao h(> va sv thu h~p thuang mc;ti, mang lc;ti tac dong tieu c\}'c t6i n~n kinh t~ th~ gi6i N~u t~t ca cac qu6c gia tren th~ gi6i d~u ap dl;lng cac

bi~n phap bao h(> thuang mc;ti thi thuang mc;ti song phuang va da phuang gifra hai qu6c gia v&i nhau hay gifra cac qu6c gia v6i nhau se rai vao tinh trc;tng thu

h~p, th~m chi dinh tr~ hoan toan H~u qua cua n6 d6 la xu~t nh~p kh~u bj S\lp

d6, hang h6a bj lr dQng do khong ban dUQ'C, th~t nghi~p Jan trim, nguai tieu

dung phai mua hang h6a vai gia d~t do

Ro rang, xu ly m6i quan h~ danh d6i gifra hai xu huang tv do h6a va bao h9 thuang mc;ti d~ duy tri sim xu~t trong nuac Ia diu hoi khong d~ d6i vai cac

nha hoc;tch djnh chinh sach

2-Khai ni~m rao can thu'dng m~i

Rao can thuong m~i Ia hang rao thu~ quan va nhfrng phuang phap bi10

thuang mc;ti c6 th~ hi~u la bi~n phap hay hanh d9ng gay can tra d6i vm thuang

' '

mc;ti quae te

cac rao can d6 dUQ'C hi~u Ia cac lu~t l~, chinh sach, quy djnh hay t~p quan cua

Chinh phu m6i nu6c trong khuon kh6 phap ly chung nh~m hc;tn ch~ hay ngan

dm hoc;tt d9ng thuang mc;ti hang hoa Va djch Vl) CUa nUOC ngoai

Rao can thu'ong m~i nh~m m1,1c dich bao h9 thu'ong m~i Bao h9 thu'ong m~i la thu~t ngfr trong kinh t~ h9c qu6c t~ chi vi~c ap dvng nang cao m9t s6 tieu chu~n thu9c cac llnh vvc nhu ch~t luQ'llg, v~ sinh, an toan, lao

d9ng, moi truang, xu~t xu, v.v hay vi~c ap d?t thu~ su~t nh~p kh~u cao d6i v6i m9t s6 m?t hang nh~p kh~u nao d6 d~ bao v~ ~ganh san xu~t cac m~t hang tuang tv (hay djch Yl,l) trong m9t qu6c gia nao d6 R~iO can thu'ong m~i giup

cac doanh nghi~p trong nuac c6 di~u ki~n d~u tu nang cao cong ngh~ san xu~t,

nang cao nang life c~nh tranh Theo m9t s6 chuyen gia, rao can thuang mc;ti

cling nh~m ffil)C dich bao V~ nguai tieu dung khoi cac san ph~m hang h6a kern

ch~t luQ'llg, khong dam bao an toan, lam anh huang x~u d~n moi truang

Tu nhfrng quan ni~m tren, nh6m nghien ctru dua ra quan ni~m v~ rao can thuang mc;ti nhu sau: "Rao ccm thuang mr;zi co th~ hi~u la bi?n phap hay hanh

d(mg gay ciin tra a6i viri thuong mqi qu6c ti Riw can thuong mqi qu6c ti rdt da dgng, phuc tqp VQ aUfJC quy ajnh bai Ca h¢ thfJng phap fugt qufJc ti, cilng nhu fu(lt phap CUa timg qu6c gia, GU9'C su dl;tng khong gi6ng nhau a· cac qu6c gia va vimg lanh th6 "

3-N()i dung cua rao can thu'o'ng m~i

Theo tren, Rao can trong thuang mc;1i qu6c t~ r~t da d~g, phuc tc;1p va

duqc quy djnh b&i ca h~ th6ng lu~t phap qu6c t~ cling nhu phap lu~t cua timg

qu6c gia, duqc Slr d1,mg khong gi6ng nhau a cac nuac ho?c cac qu6c gia, vting

Hinh th6 khac nhau Ngay nay, cung vai Sl,I phat tri~n cua hoc;it d(mg thuang

ffic;ii, ngay cang XU~t hi~n nhi~u hinh thuc rao cim vai ffil,IC dich cu6i cung }a dc;it

duqc nhi~u gia tri th?ng du cho doanh nghi~p minh, d~t nuac minh trong san

chai chung toan c~u

Tren thvc t~ cac hang rao thuang mc;1i qu6c t~ ph6 bi~n thuemg g?p bao

g6m: Rao can thu~ quan; rao cim phi thu~ quan va rao can van h6a

3.1 Rao cdn Thui quan

Rfw can thue quan Ia rao din dung thu~ quan nh~m m1,1c dich tang

ngu6n thu ngan sach cho chinh phil, ngan ch?n hang nh~p kh~u va bao v~ hang

trong nuac, tra dua m(>t qu6c gia khac, bao v~ m(>t nganh san xu~t quan trQng

hay con non tre va tang nang Ivc Cc;inh tranh cua cac doanh nghi~p nuac minh

Trong n~n kinh t~ thi truemg rna cua, ffil,IC tieu cua vi~c djnh lc;ii bi~u

mlii nhQn va trq giup cac nganh non tre Ia nhfrng ph~n c~u thanh quan trQng

djnh huang chinh sach kinh te cua nhi~u qu6c gia

Trong thai dc;1i ngay nay, cac chinh sach v~ thuang mc;1i, thu~ va thu~

quan thuang duqc x~p cung nhau do anh huang chung cua chung d6i vai ca.c

chinh sach c6ng nghi~p, chinh sach nang nghi~p va chinh sach d~u tu Chinh

sach thu~ xu~t kh~u, nh~p kh~u g6p ph~n tich qrc vao vi~c chuy~n djch ca c~u,

djnh hu6ng phat tri~n cac nganh kinh t~ phu hgp v6i mvc tieu dad~ ra

WTO thua nh~n thu~ quan (Thu~ nh~p kh~u) la cong Cl;l bao h9 hgp phap

h9 it b6p meo thuang mc;ti nh~t va cling Ia bi~n phap mang tinh minh bc;tch han

ca

Thong qua cac vong dam phan, WTO luon hu6ng mvc tieu c~t giam thu~

quan Cac nu6c thanh vien khong dugc phep tang thu~ len tren muc tdn da cam k~t trong bi~u Qua tam vong dam phan trong khuon kh& GATT truoc day, d~c bi~t la sau vong Uruguay, thu~ cong nghi~p binh quan cua cac nu6c phat triSn dugc giam xu6ng 3,8%, cac nu6c nay cling d6ng y c~t giam 36%

trong linh vvc thuang mc;ti qu6c t~ D6 Ia thu~ nh~p kh~u va thu~ xu~t kh~u

Thu~ nh~p kh~u c6 th~ dugc dung nhu cong cv bao h9 m~u djch nh~m:

-Giam nh~p kh~u b~ng each lam cho chung tra nen d~t han so v6i cac

m~t hang thay th~ c6 trong nu6c va di~u nay lam giam tham hvt trong can can thuang mc;ti

-Ch6ng lc;ti cac hanh vi pha gia b~ng each tang gia hang nh~p kh~u cua

m~t hang pha gia len t6i muc gia chung cua thi truemg

-Tni dua tru6c cac himh vi d\ffig himg nio thu~ quan do qu6c gia khac

danh thu~ d6i v6i himg h6a xu~t khfru cua minh, nh~t la trong cac cu(>c chi~n

tranh thuang m:;1i

-Bao h9 cho cac linh vvc san xu~t then ch6t, ch~ng h:;1n n6ng nghi~p

gi6ng nhu cac chinh sach v~ thu~ quan ella Lien minh chfm Au da thvc hi~n

trong Chinh sach n6ng nghi~p chung cua h9

-Bao v~ cac nganh c6ng nghi~p non tre cho d~n khi chung du vfrng

m:;1nh d~ CO th~ C:;lnh tranh song ph~ng tren thj truemg qu6c t~

Tac d(>ng rao can cua thu~ nh~p kh~u th~ hi~n t~p trung va tn,rc ti~p a

chi ph6i d~n kh6i lugng cung va c~u m~t hang nh~p khfru d6 tren thj truemg

Tac d(>ng cua thu~ nh~p khfru chu y~u th~ hi~n a vi~c lam tang gia hang

nhcftp khfru do d6 lam giam kh6i lugng nh~p kh~u Cho nen khi giam thu~ nh~p kh~u cling c6 ngh1a la lam giam tac d(>ng c6 tinh ch~t "rao dm" cua hang rao thu~ quan nay va lam tang kh6i lugng nh~p khfru Kh6i lugng hang nh~p khfru

tang len se t:;1o di~u ki~n d~ giam gia hang hoa trong nu6c, tang c:;1nh tranh v~

gia gifra cac nha san xu~t, tang phuc lgi nguoi tieu dung song chinh phu se thu

dugc ti~n thu~ tu vi~c tang kh6i lugng hang nh~p khfru Vi~c giam thu~ nh~p

khfru ch~c ch~n se lam tang muc thu thu~ nh~p khfru n~u kh6i lugng nh~p khfru

tang len qua nguang bu d~p ph~n giam khoan thu thu~ nhcftp khfru do c~t giam

thu~ theo cam k~t d khia c:;1nh nay, muc thu tu thu~ nh~p khfru do giam thu~

nhcftp khau ch~ng nhfrng kh6ng bj giam xu6ng ma con tang len

Vi~c c~t giam thu~ se mang d~n h~ qua la m(>t s6 nganh, ngh~ dugc bao h9 cao ho~c kh6ng c6 lgi th~ c:;1nh tranh se phai thu hyp san xu~t, th~m chi la phai dong cua hoan toan Tuy nhien, m(>t s6 nganh, ngh~ se nang cao kha nang c:;1nh tranh d~ chi~m linh thj truemg trong va ngoai nu6c

Vi~c danh thu~ nh~p kh§u tc;to ngu6n lgi cho chinh phu, nha san xu~t

trong nu6c cling thu dugc lgi ich do dugc bao h9, giam thi~u ap h,rc cc;tnh tranh

tu ben ngoai, nguai tieu dung bi thi~t hc;ti do phai mua hang nh~p kh§u v6i gia cao tren th! truang trong nuac va xa h9i bi thi~t hc;ti m9t phfrn do m9t s6 ngu6n

h,rc bj su d1,mg lang phi (m~t khong) va m9t phfrn nfra do c6 m9t kh6i lugng

hang hoa nh~p kh§u v6i gia qua cao khong dugc su d1,mg N~u bo thu~ nh~p

kh§u thi nhfrng khoan lgi ich bi giam xu6ng cua nha san xu~t, chinh phu va m~t tr~ng cua xa h9i se rai vao nguai tieu dung Theo each xem xet nay, lgi ich xa

h9i tang len m?c du lgi ich cua cac chu th~ c6 SlJ tang giam khac nhau D6 la nguyen nhan d~ cac nu6c ti~n hanh dam phan va di d~n th6ng nh~t c~t giam

ban lgi ich eve b9 cua cac chu th~ nghia Ia c6 th~ gay ra nhfrng xao tr9n nh~t

djnh song lc;ti tc;to ra lgi ich t6ng th~ to l6n v~ lau dai

Thu~ xu~t kh§u c6 th~ dugc dung d~:

Giam xu~t kh§u do nha nuac khong khuy~n khich xu~t kh§u cac m?t

hang su d1,1ng cac ngu6n tai nguyen khan hi~m dang bj cc;tn ki~t hay cac m?t

hang rna tinh ch~t quan tr9ng cua n6 d6i v6i sv an toan luang thvc hay an ninh qu6c gia dugc d?t len tren h~t

Thu~ quan danh vao hang h6a xu~t, nh~p kh§u c6 th~ du6i dc;mg thu~

phfrn tram, thu~ d?c djnh ho?c thu~ h6n hgp (k~t hgp gifra thu~ phfrn tram va

trong m6i hc;tng mvc lc;ti c6 nhi~u muc thu~ khac nhau nhu: muc thu~ quan chung, muc thu~ uu dai, muc thu~ d?c bi~t 0

Thu~ quan chia lam nhi~u loc;ti khac nhau:

- Thu~ ph~n tram la m(>t s6 ph~n tram nh~t d!nh tren gia tri hang h6a

nh~p khiu (nhu 10%)

hang hoa (Vf dv: 1.000 d6ng/kg)

- Ngoai ra, con c6 thu~ thay th~ c6 th~ ap dvng ho~c thu~ ph~ tram ho~c

loc;ti nao cao han) Trong khi d6, thu~ k~t hqp bu(>c nguai nh~p khiu phai tra ca

hai loc;ti thu~ ph~n tram va cv th~ (Vf dv: 5% va 1000 d6ng/kg).Tuy nhien, thu~

dung han cac loc;ti thu~ khac Trong cac truang hqp ap dvng cac loc;ti thu~ khac,

bao h(> tuang trng

tcit ca cac thanh vien WTO M(>t s6 phuang thuc ky thu~t ap dvng cho cac bi~n

phap thu~ quan cua WTO:

Do tinh d~ dang va d~ dam phan c~t giam cua thu~ quan, cac thanh vien

WTO thoa thu~n m(>t each thuc moi cho vi~c ti~p c~n thi truang nang san la

"chi su dvng thu~ quan" Cac bi~n phap hc;tn ch~ s6 luqng t6n tc;ti truac Vong Uruguay nay phai ti~n hanh "thu~ hoa'' tuc la chuy~n bi~n phap phi thu~ thanh

m(>t muc thu~ quan b6 sung c6 tac dvng tuang duang Trong nang nghi~p

nguai ta con su dvng hc;tn ngc;tch thu~ quan Hc;tn ngc;tch thu~ quan la ca ch~ cho

phep duy tri muc thu~ su§t th§p ap dvng voi hang nh~p trong phc;tm vi hc;tn

ngc;tch va muc thu~ su~t cao han d6i voi hang hoa nh~p khiu vuqt hc;tn ngc;tch

Muc thu~ dc;tt duqc sau khi thu~ hoa se ti~p tl)C duqc rang bu(>c va c~t giam thong qua dam phan

- Rang bu(>c thu~:

Khi m9t nu&c thanh vien cam k~t "rang bu(>c" v~ thu~ su~t v&i m9t dong thu~, thanh vien d6 se kh6ng dugc nang thu~ nh~p khAu cao hon muc ning

bu(>c d6

D6i v&i c1k sim phAm nang nghi~p cac nu&c thanh vien cam k~t rang

bu(>c thu~ quan d6i v&i toan b9 cac m~t hang Trong llnh VlJC c6ng nghi~p, cac

nu&c phat tri~n rang bu(>c thu~ 99% s6 m~t hang Cac con s6 tuong 1mg cua

cac nu&c dang phat tri~n va cac nu&c c6 n~n kinh t~ chuy~n d6i Ia 73% va

98% Cac con s6 nay dam bao muc d9 ti~p c~n th! truemg an toan han cho cac nha dftu tu va kinh doanh qu6c t~

Cac m?t hang kh6ng n~m trong Bi~u cam k~t se phai chju muc thu~ su~t

rang bu(>c Tuy nhien, ngay ca d6i v6i cac m~t hang nay v~n phai tuan thu

nguyen t~c MFN

Sau khi rang bu(>c thu~, cac nu6c se phai kh6ng ngimg cam k~t c~t giam

nu&c phat tri~n cam k~t c~t giam trung binh 36% tinh g(>p v&i t~t ca cac dong thu~, c~t giam t6i thi~u 15% m9t dong, ti~n hanh trong 6 nam k~ tu 1/1995

Trong linh VlJC c6ng nghi¢p, tuy kh6ng phai rang bu(>c toan b9 cac dong thu~

nhung xu huang c~t giam di~n ra m~nh me "thu~ quan theo nganh" va "hai hoa thu~ quan" Thu~ quan cua t~t ca cac m~t hang trong nganh c~t giam theo cac

hinh thuc nay c6 muc thu~ su~t r~t th~p (th?m chi b~ng 0%) 86 tru&c h~t Ia

san phAm cong ngh¢ thong tin, duqc phAm, m9t s6 san phAm kim Io~i, g6, b9t gi~y

3.2 Riw ciin phi thui quan

La rao can kh6ng dung thu~ quan rna chu y~u su dvng cac bi~n phap

hanh chinh d~ phan bi~t d6i xu ch6ng IC;li sv tham nh~p cua hang hoa nu6c

ngoai, bao v~ hang hoa trong nu6c

Rao can phi thu~ quan dva tren cac tieu chi dam bao ch~t lw;mg san phfrm, ty I~ n<)i dja h6a, trach nhi~m xa h<)i (an to an lao d<)ng, sue khoe ), an

toan th\fc phfrm, bao v~ moi truemg, su dvng tai nguyen hqp Iy, an sinh xa h<)i, van hoa truy~n th6ng, bao v~ lqi ich nguai tieu dung va nhfrng y~u t6 khac cua

phat tri~n b~n vfrng

Da c6 nhi~u nghien ct:ru cho th~y hang rao phi thu~ quan (NTB) gay ra

nhiSu t6n th~t kinh t~ va phuc Iqi han la hang rao thu~ quan

Hang rao phi thu~ quan NTB thuemg r~t kh6 xac d!nh va do luang

Ngoai sv da dC;lng 16n, nhiSu hang rao phi thu~ quan NTB la ng~m d!nh, v6i y

nghla la chung kh6ng duqc c6ng khai neu trong cac guy ch~ cua chinh phu

WTO thua nh~n thu~ quan la c6ng cv bao h<) hqp phap san xu~t trong

nuac Ngoai thu~ quan ra, cac hang rao can tra thuang mC;li khac phai b! loC;li

bo Tuy nhien, cac thanh vien khac c6 th~ Slr dvng cac bi~n phap phi thu~ d~

gia, van hoa truy~n th6ng, moi truang, sue khoe con nguai

S\f giam mC;lnh hang rao thu~ quan trong khuon kh6 GATT da lam cho

d~u tu

Nh~m mvc dich bao h9 cho nganh san xu~t trong nu6c ho~c nh~m m<)t mvc dich nao d6, cac nu6c thuemg ap dvng nhfrng rao can phi thu~ quan nhu quota hC;ln ch~ djnh luqng (hC;ln ngC;lch), gi~y phep (c5p phep), dinh gia hai

quan, mua s~m cua Chinh phu, doanh nghi~p nha nu6c, phi, guy dinh vS xu~t

;

pha gia, nhan mac, trq c~p, sa hfru tri tu~, quan ly ngo(:li h6i, phl,l thu hang

Cac bi~n phap dang duqc su d1,1ng r(>ng rai la:

H(ln ch~ tljnh lu(lng

H?n ch~ dinh luqng la vi~c c~m doan ho~c h?n ch~ thuang m?i v6i cac qu6c gia thanh vien khac duqc thvc hi~n b~ng h?n ng?ch (Quota), gi~y phep ho?c cac bi~n phap c6 tinh ch~t tuang tv, k~ ca cac bi~n phap va yeu c~u hanh chinh h?n ch~ thuang m?i (Chuang 3, di~u 1, Hi~p djnh CEPT) Day la cac

vao m9t qu6c gia, duqc coi la c6 tac d1,1ng bao h9 m?nh han cac bi~n phap thu~

quan va d~ b6p meo thuang m?i Cho nen, di~u XI cua Hi~p djnh GATT khong cho phep cac nu6c thanh vien ap dl,lng cac bi~n phap h?n ch~ s6 luqng nh~p

ngo?i 1~, cho phep cac nu6c thanh vien duqc ap d1,1ng cac bi~n phap h?U ch~

djnh luqng theo nhfrng di~u ki~n nghiem ng?t Vi d1,1 nhu d~ d6i ph6 v6i tinh tr?ng thi~u luang thvc tr~m trQng, bao v~ can can thanh toan, bao v~ sue khoe con nguoi, d<)ng thvc v~t, bao v~ an ninh qu&c gia

Hc;m ngc;zch xudt nhcjp khdu: H?n ng?ch la quy djnh cua nha nu6'c v~ s6 luqng m9t m?t hang nao d6 duqc nh~p kh~u ho~c xu~t kh~u trong m9t thai gian nh~t djnh (thuong la 1 nam)

Ap dvng bi~n phap quan ly nh~p kh~u b~ng h?n ng?ch nh~m bao h9 san

ngu6n ngo?i t~ Ap dvng h?n ng?ch xu~t kh~u c6 th~ vi mvc dich nang gia

hang hoa tren thj truemg qu6c t~

Hc;m ngc;zch thud quan: La lo~i h~n ng~ch trong do nha nu6c khong h~n ch~ s6 luqng hang nh?p kh~u, nhung danh thu~ th~p cho m(>t s6luqng h~n ch~

nao d6 va danh thu~ cao hon h~n cho hang nh?p kh~u vugt tren s6 luqng quy djnh H~n ng~ch thu~ quan nh~m gi6i h~n hang hoa nh?p kh~u a muc h~n

ng~ch da quy dinh

WTO cho phep cac nuac thanh vien duy tri h~n ng~ch thu~ quan Hang nh?p kh~u n~m trong mfrc h~n ng~ch nay se duqc huang thu~ su~t th~p Tuy nhien, n~u vugt qua mfrc h~n ng~ch quy dinh, m;;tt hang d6 se phai chiu thu~

thuemg nhung d~ duqc ch~p nh?n han boi vi v~ ly thuy~t thi h~ ng~ch thu~

quan v~n cho phep nh?p kh~u rna khong gi6i h~n v~ s6 luqng, n~u nha xu~t

xu huang chuy~n lo~i hinh h~ ng~ch sang h~n ng~ch thu~ quan ho;;tc thu~ h6a

cua minh

cap phep nh~p khiiu

Tru6c day, vi~c c~p phep nh?p kh~u la m(>t bi~n phap duqc su dt,mg r~t

r(>ng dii nh~m h~n ch~ nh?p kh~u Hi~n nay, cac quy dinh v~ c~p phep nh?p

kh~u cua m(>t nuac thanh vien phai tw'in thu Hi~p dinh v~ thu t\}C c~p phep

Nh?p kh~u cua WTO, tuc la dap frng cac tieu chi nhu dan gifm, minh b~ch va

dS dv doan Trinh tv, thu t\}c xin c~p phep cling nhu ly do ap d\lng gi~y phep phai duqc thong bao ro rang, d;;ic bi~t la v6i cac lo~i gi~y phep kh6ng 1\1' d(>ng

Gi~y phep nh?p kh~u chia thanh 2 lo~i: Gi~y phep nh?p kh~u 1\1' d(>ng va

Gi~y phep tv d<)ng Ia lo~i gi~y phep duqc "c~p trong mQi truemg hgp", Hi~p djnh yeu c~u vi~c phe duy~t ho~c c~p gi~y phep phai duqc thvc hi~n ngay l~p tuc, trong mQi trucmg hgp phai duqc c~p trong khoang thai gian 10 ngay

luQTig (quan ly h~n ng~ch) v6i m1,1c dich Ia h~n chS nh~p kh~u, gi~y phep nay

duqc c~p trong khoang thai gian t6i cia 30 ngay k~ tir khi nh~n duqc dan xin

D6i v6i nguai nh~p kh~u thu tl,lC c~p phep phai dam bao cac yeu c~u se

duqc c~p nhanh chong trong thai h?n da djnh, va khong bj ph~t vi nhfrng I6i

nho trong h6 sa xin c~p gi~y phep

Cdm xudt nh(lp khdu: C~m xu~t nh~p kh~u la bi~n phap bao h<) cao nh~t,

gay ra h~n chS 16n nh~t d6i v6i thuang m~i qu6c tS, cac m~t hang bj c~m

thuemg la cac m~t hang nguy hi~m, tnii v6i d~to due va thu~n phong my tl,lc,

qu6c gia thuang la vu khf, d~n duqc, rna tuy, cac ch~t d<)c h~i

Bi~n phap c~m xu~t nh~p kh~u la bi~n phap rna WTO kh6ng cho phep su

dvng nhi~u nh~t Tuy nhien, cac nu6c thanh vien c6 th~ thi hanh bi~n phap c~m

h~n, theo di~u XXI cua GATT 1994 co th~ c~m nh~p kh~u trong truemg hgp c~n thiSt d~ dam bao an ninh qu6c gia Di~u XX cua GATT 1994 cho phep cac

thanh vien su d1,1ng bi~n phap c~m nh~p kh~u vi mvc tieu bao v~ d~o due c6ng

c<)ng, sue khoe con nguai, tai nguyen thien nhien, an ninh qu6c phong Trong truang hgp kh~n c~p, cac nu6c cling c6 th~ t~m thai ap dvng bi~n phap nay nh~m bao hQ can can thanh to an, an ninh luang thvc qu6c gia

Djnh gia hiii quan

Ngu6n thu hai guan- m(>t b(> ph?n cua ngu6n thu thu~ 6 m(>t s6 gu6c gia

Dinh gia hai guan d~ tinh thu~ cling c6 th~ tr6 thanh m(>t rao can 16n v6i ho~t

d(>ng thuang m~i Vi d1,1 nhu guy djnh v~ ap gia t6i thi~u d~ tinh thu~ nh?p

khfiu Chinh vi v?y, Hi~p djnh v~ djnh gia hai guan cua WTO da guy djnh cac

nguyen tftc Cl} th~ trong vi~c xac djnh gia trj tinh thu~ CUa hang hoci, b~t bUQC

CaC thanh vien phai thlfC thi dung Va minh b~ch

Bang 1 : NGUON THU THUE QUA HAI QUAN

FJmz vj : ( % t6ng ngu6n thu thud)

Ru-an-da 30.32 Si-ri 11.72 Sierra Leone 49.76 Tuy-ni-si 15.43 Nam Phi 3.04

Chau A-Thai Binh Dmmg 14.92 Tay ban cAu 13.25

I Goa-te-ma-la 12.40

Ni-ca-ra-goa 10.53 Pa-na-ma 20.19 Pa-ra-guay 17.48 Pe-ru 12.80 U-ru-guay 4.14

h~u h~t cac nu6c nh~m dt;it cac ffil,IC tieu cua Chinh phu v~ phat tri~n kinh t~

-xa hQi, 6n d!nh chinh tr!

la m<?t khmin dong gop v~ tai chinh do Chfnh phu ho?c m<?t t6 chuc Nha nu&c

cung c~p, ho?c la m<?t khoan h6 trg thu nh~p, ho?c h6 trg gia va mang lt;ii lgi

ich cho d6i tugng nh~n trg c~p

Trg c~p la vi~c chinh phu trg c~p cho doanh nghi~p du6i dt;ing c~p ti~n

trvc ti~p ( cho vay ), mi~n thu ho?c hoan thu cac khoim thu~ d~n ht;in, cung c~p

hang h6a dich Vl,l nh~m giup tfmg kha nang Cl;inh tranh cua hang h6a a n<)i dia cling nhu xu~t kh~u

Bi~n phap d6i khang la vi~c chinh phu nuac nh~p kh~u xac dinh dugc

hang nh~p kh~u dugc trg c~p ban vao nu6c minh gay ra thi~t ht;ii nghiem tr9ng

ho?c de d9a gay ra thi~t ht;ii nghiem trQng cho nganh san xu~t cac m?t hang

tuang tv trong nu6c, luc nay chinh phu c6 quy~n ap dvng bi~n phap ch6ng trg c~p b~ng vi~c danh m<?t muc thu~ tuang ung vao hang nh~p kh~u dugc trg c~p

Hi~p dinh v~ trg c~p va cac bi~n phap d6i khang cua WTO dugc chia ra

lam ba c~p d9 ro r~t la den do, den vang va den xanh nhu trong giao thong v 6i

"den do" c~m hoan toan - bao g6m cac khoan trg c~p can cu vao thanh tich

lo~i trg c~p dugc phep su dvng, song cling c6 th~ bi ki~n ho?c ap dvng bi~n

phap d6i khang; cu6i cling la c~p "den xanh" la nhfrng trg c~p chung dugc tha

n6i hm1n toan, bai it b6p meo ho~t d9ng thuang m~i nhu ph6 bien va h6 trq

nghien Clru phat tri~n, h6 trq vung kh6 khan, h6 trq cai ti~n trang thiet bj dang

Slr dvng d~ dap trng cac quy djnh moi V~ moi truang

Trong WTO, trq cAp n6ng nghi~p duqc di~u chinh bai Hi~p djnh N6ng nghi~p Theo nhfrng k~t qua cua V ong dam phan Do-ha, cac nuoc phat tri~n da

d6ng y lo~i bo hoan to an trq cAp xu At kh~u nong san vao nam 2013 va thai h~n

cho cac nuoc dang phat tri~n la nam 2018 Cac nuoc thanh vi en cling da d6ng y

khang SCM di~u chinh vi~c su dvng trq cAp cong nghi~p cling nhu cac hinh

thuc d6i khang

Rieng d6i voi cac V\1 ki~n ch6ng trq cAp, voi d?c thu la kh6ng chi doanh nghi~p maca Chinh phu cling la m9t ben cua V\l ki~n va phai tham gia cac thu

1\lC t6 tvng lien quan, S\1' ph6i hqp ch?t che, kjp thai va CO trach nhi~m tu Ca hai

phia - Chinh phu va doanh nghi~p - la rAt quan tr9ng d6i voi ket qua cu6i cung

N6i each khac, kh6ng chi doanh nghi~p ma Chinh phu cling c~n c6 m9t ca che linh ho~t, khoa hQC VOi S\1' phan cong trach nhi~m C\l th~ gifra cac CO quan lien

quan va d~y du ngu6n 1\l'C d~ CO th~ phan trng kjp thai Va hi~u qua trong nhfrng

vv vi~c nhu v?y

ChBng ban phd gia

Ban pha gia la hanh vi ban hang hoa t~i th! truang nuac nh?p kh~u thAp

han gia ban t~i thi truang n<?i dja cua nuoc xuAt kh~u nh~m chi~m llnh thi

truang, hay c~nh tranh gianh thi ph~n gay thi~t h~i cho cac nganh c6ng nghi~p

cua nuoc nh?p kh~u Ban pha gia thuang duqc th\l'C hi~n khi ITIQt c6ng ty

mu6n chiem llnh thi truang hay c~nh tranh gianh thi ph~n Vi~c lam nay bi coi

la m<?t hanh vi c~nh tranh kh6ng lanh m~nh vi khong d\l'a tren nhfrng tieu chi thuang m~i chung, gay anh huang toi nganh c6ng nghi~p nuoc nh?p kh~u

Thong thuemg, cac nu6c ap d1,1ng thu~ ch6ng ban pha gia - m(>t khoan thu~ b6 sung vao thu~ nh~p kh~u thong thuemg - d~ lam tang gia hang h6a nh~p kh~u,

dinh v~ ch6ng ban pha gia cua WTO quy djnh Cl,l th~ v~ cac tieu chi d~ xac ainh hanh Vi pha gia Va bi~n phap kh~c phl,lC

Khi cac rao can thu~ quan va phi thu~ quan dang dugc giam d~ man thu v6i cac quy dinh cua T6 chuc Thuong m~i Th~ gi6i (WTO), chinh phu cac

nuac ngay cang su d1,1ng bi~n phap chong ban pha gia (AD) , c6 y 1~ d1,1ng nhfrng rao can cong ngh~ thuong m~i khuy~n khich vi~c "mua hang n(>i"

D~ tranh hi~n tuqng l~m d1,1ng thu~ ch6ng ban pha gia, gay anh huang

djnh c1,1 th~ v~ cac tieu chi d~ xac dinh hanh vi pha gia va bi~n phap kh~c ph1,1c

Hang riw ky th u~t

Cac quy djnh v~ ky thu(ll, v? sinh, nhiin mac

Hang rao ky thu~t trong thuong m~i thvc ch~t la nhfrng bi~n phap ky

bao h9 san xu~t trong nu6c N6 se giup lam giam ap Ivc c~nh tranh cua cac san

ung cac tieu chu~n bao v~ nguoi tieu dung Ngo0ai ra nh~m m1,1c dich bao v~

sue khoe con nguoi, bao v~ nguoi tieu dung dap ung cac tieu chu~n bao v~

nguoi tieu dung tre n the' gidi ngay cang ph6 bie' n hinh thuc rao can thuong

m~i mang tinh ky thu~t

Cling v6i nhfrng n6 lvc giam thu~ va di~u chinh cac bi~n phap phi thu~

m~i mang tinh k:Y thu~t nhu cac quy dinh v~ v~ sinh, ky thu~t, moi truemg,

nhan mac san ph~m, tieu chu~n san ph~m, nhung h(;ln che lien quan den ty 1~

n<)i dja h6a Day la ph;;nn vi chua dvng nhi~u quy d!nh kha phuc t~p va h~t sue

ch~t che

Nhfrng n<)i dung lien quan d~n himg rao ky thu~t trong thuong m~i la v~n

d~ n6i len sau khi r~t nhi~u khu vvc m~u d!ch tv do duqc thanh l~p vai hang

dich cua minh bfuig cac hang rao ky thu~t G6m chu y~u la cac tieu chuck, quy

Xay dlfng cac phu'ong an phong v~ chinh dang b~ng cac hang rao ky

thu~t, m<)t m~t duy tri cac bi~n phap v~ sinh va ky thu~t vi cac ly do chinh dang, m~t khac h?n ch~ kha nang l~m dl,mg cac bi~n phap nay d~ b6p meo ho~t

d<)ng thuong m~i

Bi~n phap kY thu~t ap dl,mg trong thuang m~i la nhfrng bi~n phap rna nuac nh~p kh~u dua ra nhfrng tieu chu~n mang tinh ky thu~t a6i vai hang hoa bao g6m: Tieu chu~ ch~t luqng; Quy dinh m~u rna; V~ sinh an toan thvc

duqc nh~p kh~u vao thi trucmg n<)i d!a

APEC da dua ra huang d~n cho cac nuac thanh vien nen d!nh ra cac tieu

d<)ng san xu~t kinh doanh dap ung yeu c~u bao v~ nguai tieu dung nhung a6ng thai khong t~o ra rao can, phai minh b~ch h6a cac quy dinh phan dinh r5 cac tieu chu~ ky thu~t va quy dinh ky thu~t; hang h6a phai OUQ'C a6i xu binh d~ng;

cac hang h6a chi c6 th~ thi~t l~p cac yeu c~u ky thu~t khi lien quan d~n v~ sinh,

an toan, ctisu ki~n moi truang

Hi~n nay, trong WTO, Hi~p d!nh SPS (Ki~m djeh v~ sinh d<)ng thl.Jc v~t)

chuAn san phAm, dan nhan, chtmg nh~n va c6ng nh~n hgp chuk Mvc tieu cua

hai hi~p d!nh nay la cho phep cac mr6c thanh vien m9t m~t duy tri cac bi~n phap v~ sinh va ky thu~t vi cac ly do chfnh dang, m~t khac hC;ln ch~ kha nang

lC;im dl,lng cac bi~n phap nay d~ bop meo hOC;lt OQng thuang ID?i toan C~U

Cac bi¢n phap kiim djch d(mg thvc v¢.t: Cac bi~n phap ki~m djch d()ng

thvc v~t bao gbm t~t ca cac lu~t, ngh! djnh, guy dinh, yeu c~u va thu tvc lien

quan nhu: cac tieu chuAn a6i voi san phAm cu6i cung; cac phuang phap san

xu~t va ch~ bi~n; cac thu tvc xet nghi~m, giam d!nh, chung nh~n va ch~p

cay trbng va v~t nu6i, hay cac ch~t nu6i duong chung trong qua trinh v~n

chuy~n; nhfrng guy d!nh v~ cac phuang phap th6ng ke, thu tvc ch9n m~u va cac phuang phap danh gia rui ro lien quan; cac yeu c~u v~ dong goi va nhan

mac lien quan tn,.rc ti~p t6i an toan thvc phAm Nhfrng bi~n phap thuemg dugc

ap dvng trong thuang m?i qu6c t~ la HACCP d6i v6i thuy san va th!t, SPS d6i

v6i cac san phAm c6 ngubn g6c da dC;lng sinh h9c

Cac tieu chudn, quy djnh kjJ thu¢.t dbi vai scm phdm: Tieu chuAn va guy dinh ky thu~t d~t ra cac yeu c~u lien quan chu y~u t6i kich thu6c, hinh dang, thi~t k~, d9 dai va cac chuc nang cua san phAm Mvc dich cua cac tieu chuAn

va guy dinh nay nh~m bao v~ an toan, sue kh6e con nguoi, bao v~ sue kh6e,

doi s6ng d()ng thvc v~t, bao v~ m6i truemg M9t trong nhfrng guy dinh qu6c tS

ph6 biSn ap dvng trong thuang IDC;li qu6c tS la Hi~p dinh v~ rao can ky thu~t

trong thuang m?i (TBT)

Hi~p djnh v~ cac hang rao ky thu~t d6i v6i thuang IDC;li TBT (Technical

Bariers to Trade) guy d!nh r~ng cac nu6c kh6ng dugc su dvng nhfrng tieu

chuAn san phAm b~t bu<)c nay d~ gay ra nhfrng tro ngC;li kh6ng c~n thiSt d6i v6i

thuang m?i qu6c t~ Han th~, vi~c su d1,mg chung phai dva tren nhfrng can cu

khoa hQC ro rang Hi~p dinh chi ro cac tieu chufrn san phfrm b~t bu<)c khong t?O

ra nhfrng can tra khong cfrn thi~t d6i v&i thuang m?i n~u chung duqc xay dvng

tren nhfrng tieu chufrn duqc qu6c t~ thua nh?n D6i v&i nhfrng nu&c ap d1,mg

cac quy dinh b~t bu<)c nay vi nhfrng ly do d!a ly, khi h?u va cac ly do khac thi

h9 phai minh b?ch hoa nhfrng tieu chufrn nay du&i d?ng m§.u phac thao, sau d6 gui t&i nguai san xu~t a cac nu&c khac tham khao xin y ki~n Hi~p dinh cilng

bu<)c cac nu&c thfmh vien phai can nh~c nhfrng y ki~n dong g6p nay trong qua

trinh hoan thi~n cac quy dinh v~ tieu chufrn b~t bu<)c va bao dam r~ng t~t ca

nhfrng di;ic tinh cua san phfrm san xu~t t?i nu&c khac hoi;ic nh?p khfru tir nu&c khac t&i phai duqc phan anh d~y du Cac tieu chufrn tv nguy~n khong c6 tinh

rang bu<)c cilng c6 th~ gay tra ng?i d6i v&i thuang m?i qu6c t~ n~u c6 sv khac

nhau l&n gifra nhfrng tieu chufrn nay cua cac nu&c thanh vien Do d6 cac quy djnh trong Hi~p djnh TBT v~ SO?n thao, thong qua va ap dvng nhfrng tieu

chufrn nay da yeu c~u cac nu&c bu9c cac ca quan tieu chufrn qu6c gia trong khi SO?n thao tv nguy~n phai Slr d1,1ng cac quy d!nh Va nguyen t~C tuang tv v&i cac tieu chufrn b~t bU<)C Cac nu&c cilng yeu c~u cac san phfrm nong nghi~p nh?p

khfru phai tuan thu cac quy dinh v~ sinh thvc v?t va v~ sinh djch t~ cua hQ Mvc

dich chinh cua nhfrng quy dinh nay Ia debao v~ con nguai, d<)ng, thvc v?t khoi nhfrng con trung va b~nh t?t c6 th~ tham nh?p qua cac san phfrm nong nghi~p nh~p kh~u Cac nguyen t~c do Hi~p dinh v~ v~ sinh djch t~ d~ ra cilng tuang tv

nhu cac nguyen t~c v~ tieu chufrn b~t bu<)c Tuy nhien v§.n c6 m9t s6 sv khac

bi~t quan trQng gifra Hi~p dinh TBT va Hi~p djnh SPS (Ki~m dich v~ sinh d<)ng thvc v?t )

Nhiin hi¢u himg hoa: Nhan hi~u hang hoa la cong Cl,l cho phep phan bi~t m<)t san phfrm v&i cac san phfrm tuang tv khac Chi d§.n dia ly cua sim phfrm cilng duang nhien mang mvc dich thuang m?i N6 t?o ra ni~m tin a nguai tieu dung, d6ng thai giup cho nha san xu~t phat huy t6t han th~ m?nh cua minh tren

•

thi truemg trong nuac va qu6c t~ Ch~ng h~n, nguoi tieu dung Chau Au c6 m9t th6i quen van hoa v~ su dt,mg san ph~m c6 ten gQi xu~t xu ho~c chi d~n dia ly M9t san ph~m mang ten dia ly khac v6i san ph~m thong thuemg se duqc nguoi tieu dung s~n sang tn1 gia d~t han Chi d~n dja ly duqc d~c bi~t quan tam trong cac ngfmh cong nghi~p thvc ph~m va nong nghi~p, nh~t Ia cac nganh san xu~t

ruqu vang va d6 u6ng c6 c6n Gi6ng cay tr6ng mai duqc ling dt,mg trong cong

hqp la c6t loi cua nganh cong nghi~p vi di~n tu

Trong danh sach 100 thuang hi~u m~nh nh~t th~ giai nam 2002 do Tuftn bao Buiness Week (Hoa Ky) cong b6, nhan hi~u Coca- Cola duqc dinh gia tai 69,6 ty USD, Microsoft 64 ty USD, IBM 51,1 ty USD, GE 41,3 tY USD, Intel 30,8 tY USD, Nokia 29,9 ty USD

QuyRn sif hifu tri tu? SHTT

Tai san vo hinh nay ngay cimg kh~ng djnh vai tro hi y~u t6 ca ban t~o

nen gia trj cua doanh nghi~p va tinh c~nh tranh cua doanh nghi~p tren thi truong Ngay nay tai san vo hinh chi~m ty trQng ngay cang Ian trong t6ng gia trj tai san cua doanh nghi~p

nhien ho~c lao d9ng re, rna nghieng v~ ti~m Ivc tri thuc va cong ngh~, duqc chua dvng chu y~u trong cac d6i tuqng SHCN Cac d6i tuQTig SHCN tra thanh

"hang hoa" thong qua cac ho~t d9ng chuy~n giao quy~n SHCN, theo d6 chu sa

hfru t6 kha nang thu lqi b~ng each cho phep nguoi khac khai thac cac d6i

tuqng SHCN duqc bao h9 M9t s6 qu6c gia c6 n~n kinh t~ phat triSn da d~y

Iniitnh vi~c dang ky bao h9 sang ch~ va nhan hi~u hang hoa a trong nuac cfing nhu a nuac ngoai nh~m mvc dich thu lqi

Rao can v~ bao h9 quy~n sa hfru tri tu~, vi~c thvc thi khong dfty du

quy~n sa hfru tri tu~ cung duqc coi Ia m9t rao can lan vai ho~t d9ng thuang