Vận dụng sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong đổi mới hiện nay.

Một khi chúng ta xác định được cơ sở lý luận và thực tiễn của thời đại mới thì khi đó “chúng ta mới có thể định ra đúng đắn sách lược của chúng ta, và chỉ có dựa trên cơ sở hiểu biết nhữ

DẪN NHÂP DẪN NHÂP::::

Do việc đánh giá thời đại từ nội dung, tính chất, đặc điểm và xu hướng phát triển đang có rất nhiều ý kiến và những dự báo khác nhau Điều đó đã đặt ra cho chúng ta rất nhiều vấn đề phải đào sâu nghiên cứu để chỉ ra cơ sở lý luận và thực tiễn về thời đại hiện nay Đó là việc làm có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, góp phần bảo vệ, phát triển sáng tạo học thuyết Mác-Lênin, góp phần thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của thế giới Một khi chúng ta xác định được cơ sở lý luận và thực tiễn của thời đại mới thì khi đó “chúng ta mới có thể định ra đúng đắn sách lược của chúng

ta, và chỉ có dựa trên cơ sở hiểu biết những điểm cơ bản của một thời đại, chúng ta mới có thể tính đến những điểm chi tiết của nước này hay nước nọ”

Mặt khác, chúng ta thấy rằng cho đến nay, chủ nghĩa xã hội (CNXH) qua những bước thăng trầm, tuy hiện thực nó tạm thời lâm vào thoái trào, nhưng ở nhiều nước CNXH đang nổ lực tìm kiếm con đường cải cách, đổi mới tiến lên Từ thực tiễn trên, một vấn đề cùng nổi bậc lên về bản chất tuy không thay đổi nhưng biểu hiện của CNXH đã khác trước, sự xuất hiện các mô hình xây dựng CNXH và con đường

đi lên CNXH là điều cần thiết để các nước xây dựng thành công CNXH Chính lúc này, chúng ta có điều kiện nhìn lại lý luận và thực tiễn rõ ràng hơn, đặc biệt là khuyết điểm về vận dụng lý luận một cách giáo điều, cứng nhắc về việc quan tâm tổng kết thực tiễn, bổ sung phát triển lý luận nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm, để tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới xây dựng CNXH ở Việt Nam Thực tiễn trên đòi hỏi chúng ta cần suy xét một cách khoa học và sâu sắc di sản lý luận của C.Mác, Ph Ănghen, VI Lênin và Hồ Chí Minh, đối chiếu lý luận với thực tiễn và tổng kết thực tiễn xây dựng CNXH ở nước ta và trên thế giới để tiếp tục bổ sung, phát triển CNXH khoa học, đồng thời phải kiên trì phê phán các luận điệu thù địch Hiện nay vấn đề này càng có ý nghĩa quan trọng, bởi nó diễn ra trong bối cảnh CNXH thế giới đang khủng hoảng Do đó, nhiệm vụ bảo vệ CNXH khoa học gắn liền với việc tổng kết thực tiễn nhằm phát triển CNXH khoa học trở thành nhiệm vụ vừa cấp bách vừa có ý nghĩa chiến lược Vì vậy việc nghiên cứu nguyên lý thống nhất giữa lý luận và thực tiễn sẽ rút ra được những bài học mang ý nghĩa phương pháp luận trong công cuộc xây dựng Xã Hội Chủ Nghĩa (XHCN) phù hợp với điều kiện Việt Nam hiện nay và trong nhiều thập kỷ tới một cách đúng đắn và hiệu quả là việc làm cần thiết và cấp bách

I

I SỰ THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄNSỰ THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄNSỰ THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN : : : :

1 Khái niệm thực tiễn và lý luận1 Khái niệm thực tiễn và lý luậnKhái niệm thực tiễn và lý luận : : : :

a Khái niệm thực tiễn :

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng : Nếu hoạt động bản năng của loài vật giúp nó thích nghi với môi trường, thì hoạt động thực tiễn của con người hướng đến cải tạo thế giới nhằm thỏa mãn nhu cầu của mình và vươn lên nắm giữ vai trò làm chủ thế giới Nếu loài vật chỉ sống bằng cách tự thỏa mãn với những gì mà tự nhiên cung cấp cho mình dưới dạng có sẵn, thì con người muốn tồn tại phải lao động tạo ra của cải vật chất để tự nuôi sống mình Để lao động có hiệu quả, con người phải chế tạo và sử dụng công cụ lao động Bằng hoạt động thực tiễn lao động, con người đã tạo nên những vật phẩm không có sẵn trong tự nhiên nhưng cần thiết cho mình Và thông qua lao động, con người có quan hệ ràng buộc nhau tạo nên cộng đồng xã hội Nhờ vào thực tiễn, con người đã tách ra khỏi thế giới tự nhiên, tôn vinh mình trong vũ trụ, và cũng nhờ vào thực tiễn, con người quay về sống hòa hợp với thế giới xung quanh, để qua đó con người và xã hội loài người tồn tại và phát triển Như vậy, thực tiễn là phương thức tồn tại của con người và xã hội loài người, là hoạt động cơ bản, tất yếu phổ biến, mang tính bản chất của con người Nói ngắn gọn, thực tiễn là phạm trù triết học dùng để chỉ toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử – xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội

Thực tiễn được tiến hành trong các quan hệ xã hội, và luôn thay đổi cùng với quá trình phát triển của xã hội Trình độ phát triển của thực tiễn nói lên trình độ chinh phục tự nhiên và làm chủ xã hội của con người Bất cứ hình thức hoạt động nào của thực tiễn cũng gồm những yếu tố chủ quan như nhu cầu, mục đích, lợi ích, năng lực, trình độ của con người đang hoạt động thực tiễn và những yếu tố khách quan như phương tiện, công cụ, điều kiện vật chất (hay tinh thần đã được vật chất hóa) do thế hệ trước để lại và điều kiện tự nhiên xung quanh Thực tiễn có thể được chia ra làm các hình thức cơ bản như thực tiễn sản xuất vật chất, thực tiễn chính trị – xã hội, thực tiễn thực nghiệm khoa học, và các hình thức không cơ bản như thực tiễn tôn giáo, thực tiễn đạo đức, thực tiễn pháp luật …… Trong đó thực nghiệm khoa học là hình thức đặc biệt của thực tiễn Dạng hoạt động thực tiễn này ngày càng có vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội, đặc biệt là trong thời kỳ cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại Đương nhiên, mỗi hình thức hoạt động cơ bản ấy có chức năng quan trọng khác nhau, không thể thay thế được cho nhau song giữa

chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau làm cho thực tiễn vận động và phát triển không ngừng

b Khái niệm lý luận :

Trước hết, ta hiểu như thế nào về nhận thức : Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng thì nhận thức là hoạt động tích cực, sáng tạo phản ánh thế giới vật chất vào trong bộ não con người, dựa trên cơ sở thực tiễn và mang tính biện chứng sâu sắc

Cơ chế của hoạt động nhận thức là sự tương tác giữa chủ thể và khách thể nhận thức

Con người tạo ra những công cụ, phương pháp nhận thức, trong đó quan trọng nhất là hệ thống ngôn ngữ Con người phản ánh thế giới một cách năng động, sáng tạo để nắm bắt bản chất của hiện thực, không sao chép hiện thực, đó là sự phản ánh có chọn lọc, chủ động, có mục đích Nó là quá trình xâm nhập của lý trí vào hiện thực, làm cho hiện thực bộc lộ các thuộc tính và thông qua các thuộc tính ấy mà con người nhận thức được bản chất của hiện thực, nhằm chi phối và cải tạo chúng vì mục đích của con người Nhận thức là quá trình hoạt động năng động, có lựa chọn, phủ định và kế thừa nhưng hình thức thông tin đã được biến đổi và tiến bộ theo lịch sử Nó không dừng lại ở cái bề ngoài, cái hiện tượng, mà đi sâu vào cái bên trong, cái bản chất của sự vật Nhận thức là quá trình con người làm phong phú mình bằng những tri thức mới Kết quả của hoạt động nhận thức là tri thức Tri thức là hình ảnh chủ quan của thế gian khách quan và có nhiều cấp độ khác nhau trong đó có tri thức lý luận (nhận thức lý luận)

2 Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn 2 Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn Mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn ::::

Trong mối quan hệ với lý luận, thực tiễn đóng vai trò quyết định vì thực tế là hoạt động vật chất, còn lý luận là sản phẩm của tinh thần vai trò quyết định của thực tiễn đối với lý luận ở chỗ :

Thực tiễn là cơ sở, động lực và mục

Thực tiễn là cơ sở, động lực và mục đích của nhận thức :đích của nhận thức :đích của nhận thức :

Sở dĩ như vậy bởi vì thực tiễn là điểm xuất phát trực tiếp của nhận thức Nó đề

ra nhu cầu, nhiệm vụ, cách thức và khuynh hướng vận động và phát triển của nhận thức Chính con người có nhu cầu tất yếu khách quan là giải thích và cải tạo thế giới mà buộc con người phải tác động trực tiếp vào các sự vật, hiện tượng bằng hoạt động thực tiễn của mình Sự tác động đó làm cho các sự vật hiện tượng bộc lộ những thuộc tính, những mối liên hệ và quan hệ khác nhau giữa chúng, đem lại tài liệu cho nhận thức, giúp cho nhận thức nắm bắt được bản chất, các quy luật vận động và phát triển của thế giới Trên cơ sở đó mà hình thành nên các lý thuyết khoa học Chẳng

hạn sự xuất hiện học thuyết macxit vào những năm 40 của thế kỷ XIX cũng bắt nguồn từ hoạt động thực tiễn của các phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản bấy giờ Ngay cả những thành tựu khoa học mới đây nhất là khám phá và giải mã bản đồ gen người cũng ra đời từ chính hoạt động thực tiễn, từ nhu cầu đòi hỏi phải chữa trị những căn bệnh nang y và từ nhu cầu tìm hiểu, khai thác những tiềm năng bí ẩn của con người …… Có thể nói, suy cho cùng không có một lĩnh vực tri thức nào mà lại không xuất phát từ thực tiễn, không nhằm vào việc phục vụ, hướng dẫn thực tiễn Do đó nếu thoát ly thực tiễn, không dựa vào thực tiễn thì nhận thức sẽ xa rời cơ sở hiện thực nuôi dưỡng sự phát sinh, tồn tại và phát triển của mình Vì thế, chủ thể nhận thức không thể có được những tri thức đúng đắn và sâu sắc về thế giới

Thực tiễn là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức còn là vì nhờ có hoạt động thực tiễn mà các giác quan của con người ngày càng được hoàn thiện, năng lực tư duy lôgic không ngừng được củng cố và phát triển, các phương tiện nhận thức ngày càng tinh vi, hiện đại, có tác dụng “nối dài” các giác quan của con người trong việc nhận thức thế giới Chẳng hạn, nhờ việc thêu ren mà bàn tay của người lao động trở nên khéo léo, khả năng phân biệt màu sắc và ánh sáng của thị giác trở nên tinh xảo hơn Hoặc từ công việc điều hành, tổ chức quản lý sản xuất, tính toán hiệu quả lao động … mà đòi hỏi nhà quản lý doanh nghiệp phải tư duy nhạy bén, năng động hơn, thói quen và nề nếp làm việc khoa học hơn Cũng nhờ thực tiễn mà kính hiển vi điện tử, kính thiên văn, tàu vũ trụ, máy vi tính …… mới xuất hiện

Những công cụ và phương tiện hiện đại đó cho phép nhận thức con người đẩy nhanh tiến trình đi sâu vào bản chất của sự vật, mở rộng tầm bao quát các quá trình đang diễn ra trong tự nhiên và xã hội

Thực tiễn còn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý :

Thực tiễn còn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý :

Bởi vì, thực tiễn là những hoạt động vật chất có tính tất yếu khách quan diễn ra độc lập với nhận thức Nó luôn luôn vận động và phát triển trong lịch sử Nhờ đó mà thúc đẩy nhận thức cùng vận động, phát triển Mọi sự biến đổi của nhận thức suy cho cùng không thể vượt ra ngoài sự kiểm tra của thực tiễn Nó thường xuyên chịu sự kiểm nghiệm trực tiếp của thực tiễn Chính thực tiễn có vai trò là tiêu chuẩn, thước đo giá trị của những tri thức đã đạt được trong nhận thức Đồng thời nó bổ sung, điều chỉnh, sửa chữa, phát triển và hoàn thiện nhận thức C Mác đã viết :

“Vấn đề tìm hiểu xem tư duy của con người có thể đạt tới chân lý khách quan hay

không, hoàn toàn không phải là vấn đề lý luận mà là một vấn đề thực tiễn chính trong thực tiễn mà con người phải chứng minh chân lý”

Như vậy, thực tiễn chẳng những là điểm xuất phát của nhận thức, là yếu tố đóng vai trò quyết định đối với hình thành và phát triển của nhận thức mà còn là nơi nhận thức luôn luôn hướng tới để thể nghiệm tính đúng đắn của mình Vì thế, thực tiễn là cơ sở, động lực mục đích của nhận thức, đồng thời là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý

Thực tiễn có vai trò quyết định đối với ký luận, song lý luận có sự tác động trở lại đối với thực tiễn:

• Lý luận có vai trò trong việc xác định mục tiêu, phương hướng cho hoạt động thực tiễn, lý luận là kim chỉ nam cho hoạt động thực tiễn

• Lý luận có vai trò điều chỉnh hoạt động thực tiễn, làm cho hoạt động thực tiễn có hiệu quả hơn

• Lý luận cách mạng có vai trò to lớn trong thực tiễn cách mạng, VI Lênin viết : “Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng”

Thực chất vai trò của lý luận đối với thực tiễn là ở chỗ, lý luận đem lại cho thực tiễn những tri thức đúng đắn về những quy luật vận động và phát triển của thế giới khách quan

II

II SSSSỰ THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LÀ NGUYÊN LÝ CƠ Ự THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LÀ NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC MAC

BẢN CỦA TRIẾT HỌC MAC –––– LÊNIN LÊNIN LÊNIN ::::

Giữa lý luận và thực tiễn có sự liên hệ, tác động qua lại tạo điều kiện cho nhau cùng phát triển

Vì thực tiễn có vai trò quyết định đối với nhận thức, lý luận Vì vậy, chúng ta cần phải quán triệt quan điểm thực tiễn Quan điểm này yêu cầu các việc nhận thức phải xuất phát từ thực tiễn, dựa trên cơ sở thực tiễn, đi sâu, đi sát thực tiễn, coi trọng việc tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận phải gắn liền với thực tiễn, “học đi đôi với hành” Nếu xa rời thực tiễn sẽ dẫn đến bệnh chủ quan duy ý chí, giáo điều, máy móc, bệnh quan liêu, chủ nghĩa xét lại Theo chủ tịch Hồ Chí Minh “lý luận là đem thực tiễn trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc đấu tranh, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng, rõ ràng, làm thành kết luận, rồi lại đem nó chứng minh với thực tế Đó là lý luận chân chính” và “lý luận cốt để áp dụng vào công việc thực tế Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là lý luận suông dù xem được hàng ngàn, hàng vạn quyển lý luận, nếu không đem ra thực hành thì khác nào một cái hòm đựng sách”

Tuy nhiên, việc coi trọng thực tiễn không có nghĩa là coi nhẹ lý luận, hạ thấp vai trò lý luận, không nên đề cao cái này hạ thấp cái kia và ngược lại Nếu hạ thấp vai trò lý luận sẽ rơi vào chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa kinh nghiệm

III

III Ý NGHĨA CỦA VIỆC VẬN DỤNG SỰ THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC VẬN DỤNG SỰ THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI HIỆN NA

THỰC TIỄN TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI HIỆN NA::::

1 Cải cách Cải cách –––– đổi mới có nguyên tắc là con đường duy nhất đúng để bảo vệ và đổi mới có nguyên tắc là con đường duy nhất đúng để bảo vệ và phát triể

phát triển của CNXHn của CNXHn của CNXH : : : :

Đổi mới đối với CNXH là một nhu cầu, một tất yếu cả về sự đòi hỏi phát triển lý luận tư tưởng và thực tiễn, đồng thời là con đường duy nhất đúng, hàm chứa các phép biện chứng của nhận thức, của thực tiễn, qua đó nâng cao khả năng tìm ra các mâu thuẫn xã hội, xác lập chủ trương giải quyết đúng đắn, tạo động lực thúc đẩy quá trình phát triển xã hội theo con đường XHCN Bởi các xã hội sinh ra không phải trong một thể hình hoàn chỉnh CNXH được đổi mới, cải cách mới có thể tự mở đường cho sự phát triển của chính nó và nhân loại tiến bộ, mới có thể đáp ứng phù hợp với yêu cầu của thời đại nhằm tiếp tục đưa loài người ra khỏi vực thẳm nghèo đói, bệnh tật và lạc hậu, đem lại tự do, công lý và quyền được tôn trọng cho con người Con người vốn có quyền được hưởng và bảo đảm cuộc sống tốt đẹp và đang tiếp tục đấu tranh không mệt mỏi vì mục tiêu đó Chủ nghĩa xã hội đổi mới chính là nhằm kiên trì và nổ lực thực hiện mục tiêu cao cả ấy Nhưng phải phát huy sáng tạo theo đúng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, nhằm khắc phục những nhược điểm, khuyết tật mà trước đây đã vấp phải

Đổi mới được tiến hành theo cách thức nào, phương pháp nào thì là công việc riêng của mỗi nước và phải do Đảng Cộng Sản và nhân dân nước đó quyết định Mọi sự dịch chuyển mô hình, kinh nghiệm một cách giáo điều chỉ đem lại sự thất vọng và việc “đốt cháy” thời gian một cách nóng vội sẽ chỉ dẫn đến hậu quả sai lầm Nếu không xuất phát từ chính mình, từ “điểm xuất phát” với các truyền thống văn hóa, dân tộc, xã hội… để lựa chọn phương thức, con đường, tốc độ cải cách, đổi mới phù hợp thì không thể tiếp tục tiến lên Nói khái quát, chủ nghĩa xã hội không thể thực hiện được một sự giải phóng hiện thực nào, nếu sự giải phóng ấy không thực hiện trong thế giới hiện thực và bằng những phương tiện hiện thực

Công cuộc cải tổ, cải cách ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu là bằng chứng về sự “nhảy cực”, tự “ly thân” với chủ nghĩa Mác – Lênin và với cả chính mình Mọi ý định tốt đẹp đã không diễn ra trên thực tế, do thiếu những cơ sở lý luận được biện chứng một cách khoa học và một cương lĩnh thực thi hiệu quả Sự

phê phán không mang tính xây dựng đã chuyển thành cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế, xã hội Kết quả là chế độ chủ nghĩa xã hội ở các nước này bị sụp đổ Nguyên nhân của sự đổ vỡ là do họ đã đi lệch khỏi những nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội trên mọi bình diện vai trò định hướng Nhà nước và sự ổn định về chính trị là vô cùng quan trọng nhưng lại bị coi nhẹ Mức sống chung của toàn dân, đặc biệt là người lao động cần được quan tâm thì không được đối xử thỏa đáng và thiếu những dự án hữu hiệu Công cuộc cải tổ toàn diện là một quá trình đòi hỏi sự thận trọng thì lại biến thành hành động vội vã và đã gánh chịu một hậu quả khôn lường Qua đây, những người Xô Viết đã thâm thía rằng: “Cải tổ bị thất bại không phải bởi không cần cải cách chủ nghĩa xã hội, không phải bởi không thể cải cách được, và cũng không phải bởi cải cách quá muộn màng, mà bởi vì “cải tổ” quá yếu ớt với tư cách là một chiến lược, một chính sách và một cẩm nang chỉ dẫn quá trình cải cách Sự thất bại của cải tổ không phải được định trước về nguyên tắc hoặc về mặt lịch sử, nó diễn ra một cách cụ thể trên thực tế”

Trong khi đó Trung Quốc, Việt Nam, Cuba… tiến hành cải cách, đổi mới lại theo những mô thức, giải pháp khác

Những luận điểm then chốt, quan trọng về mô hình “chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc” sớm được xác lập, định hình Con đường đi lên của Trung Quốc là lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm tư tưởng chỉ đạo, xuất phát từ tình hình cụ thể của mình, không rập khuôn máy móc mô hình nước ngoài Trung Quốc xây dựng đang ở giai đoạn đầu của chủ nghĩa xã hội với thời gian dài cả trăm năm Trong giai đoạn này, phải giải phóng lực lượng sản xuất, xóa bỏ bóc lột, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, nhiệm vụ trung tâm hàng đầu là xây dựng kinh tế, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, hoàn thiện chế độ hội đồng nhân dân, chế độ hợp tác với nhiều Đảng Cộng Sản Trung Quốc, trên cơ sở xác định rõ: cơ sở tư tưởng, chính trị của công cuộc cải cách là kiên trì bốn nguyên tắc: kiên trì con đường xã hội chủ nghĩa, kiên trì củng cố nhân dân, kiên trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Trung Quốc và kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông và lý luận Đặng Tiểu Bình Các nhà nghiên cứu Trung Quốc khẳng định “Người Trung Quốc nhìn nhận chủ nghĩa xã hội và đang xây dựng chủ nghĩa xã hội theo cách của riêng mình”

Cuộc cải cách “vì chân lý và lẻ phải “ở CuBa được bứt ra từ điểm xuất phát năm 1993 Đảng và nhân dân Cuba rất quan tâm đến những vấn đề cơ bản: giải phóng sức sản xuất, thừa nhận vai trò của kinh tế ngoài quốc doanh và sự linh hoạt

trong chính trị cũng như ngoại giao Ngay sau tháng 7 – 1993, Cuba ban hành một loạt biện pháp cải cách kinh tế: cải tiến quản lý Nhà nước, mở rộng ngành nghề cá thể, mở cửa hơn nữa cho đầu tư nước ngoài và phát triển du lịch, hợp thức hóa việc sử dụng ngoại tệ trong nhân dân, lành mạnh hóa nền tài chính quốc gia…

Thực chất đây là quá trình và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Cuối năm 1994, Cuba thực hiện thành công một biện pháp cải cách táo bạo: mở chợ tự do trao đổi các sản phẩm Nhà nước và tiểu thủ công nghiệp Tuy xác định kinh tế là lĩnh vực ưu tiên nhưng đồng thời từng bước cải cách hành chính, chính trị nhằm kiện toàn và phát triển thể chế dân chủ, điều chỉnh đường lối, chính sách đối ngoại năng động nhằm phá thế bị bao vây, cấm vận

Ở Việt Nam, từ năm 1986 Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới toàn diện đất nước trở thành một cuộc chuyển mình lịch sử “co ảnh hưởng vượt tầm quốc gia, gây ấn tượng cho cả thế giới” Như đồng chí Tề Kiến Quốc (Trung Quốc) nhận định Qua mỗi chặn đường lịch sử, Đảng và nhân dân ta kịp thời phát hiện, sản phẩm kết, tổng kết kinh nghiệm, điều chỉnh bước đi phù hợp nhằm tăng cường năng lực nội sinh, thâu thái sức mạnh bên ngoài, từng bước tiến lên vững chắc theo con đường xã hội chủ nghĩa Từ thực tiễn hơn 15 năm đổi mới, Đảng và nhân dân ta đã tìm tòi và thực hiện một cách thận trọng, hiệu quả sáu nguyên tắc chỉ đạo công cuộc đổi mới, sáu đặc trưng của chủ nghĩa xã hội và bảy phương hướng thực hiện Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội do Đảng ta khởi xướng, ngày càng được xác định rõ hơn thông qua công cuộc đổi mới có “ý nghĩa siêu quốc gia” như một học giả người Bungari nhận định

Các nước trên tiếp tục ổn định và phát triển theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa nhờ công cuộc cải cách, đổi mới có nguyên tắc từ suy nghĩ độc lập, sáng tạo, xuất phát từ chính thực tế của mình, thông những con đường, phương pháp, cách thức tiến hành phong phú, năng động Nói một cách khái quát là, những kết quả trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội phụ thuộc rất cơ bản vào việc kết hợp đúng đắn cái phổ biến và cái đặc thù trong sự phát triển xã hội Hiện nay, chúng ta biết không chỉ về mặt lý thuyết mà cả về mặt thực tế rằng, con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội ngày càng đa dạng và hiệu quả nhưng phải tuân theo những quy luật chung một cách thống nhất đối với tất cả các nước xã hội chủ nghĩa đồng thời cũng thấm thía rằng sự tác động của những quy luật chung chi phối các hình thức khác nhau có ý nghĩa cơ bản và quyết định, song nếu không lựa chọn đúng các bước đi thích hợp với

điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi nước thì không thể tiến hành thành công sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

2 Giữ vững độc lập dân tộc, chủ động tGiữ vững độc lập dân tộc, chủ động tăng cường hội nhậph kinh tế quốc tế một ăng cường hội nhậph kinh tế quốc tế một cách đa dạng và mềm dẻo theo nguyên tắc xã hội chủ nghĩa

cách đa dạng và mềm dẻo theo nguyên tắc xã hội chủ nghĩa –––– phương án phát phương án phát triển hiệu quả của chủ nghĩa xã hội hiện nay

triển hiệu quả của chủ nghĩa xã hội hiện nay::::

Xét trên phạm vi quốc tế, phong trào xã hội chủ nghĩa hiện nay đang ở giai đoạn thoái trào, khả năng phục hồi và phát triển ở các quốc gia xã hội chủ nghĩa tuy đã rất rõ ràng, song còn nhiều khó khăn, phức tạp Dù có đi lên chủ nghĩa xã hội bằng con đường riêng của mình, các nước cần có sự đối chiếu rộng rãi các quan điểm, các kinh nghiệm của mình và ra sức thấu thái tinh hoa của nhân loại nhằm tọa thành sức mạnh chung bảo đảm sự hoạt động tự giác và đổi mới không ngừng Đó là quy luật vận động của chủ nghĩa xã hội vì thế mở rộng quan hệ hợp tác là một đặc trưng quan trọng vốn có của chủ nghĩa xã hội, cũng là con đường phát triển và tiến bộ của các nước xã hội chủ nghĩa Do vậy xây dựng một chiến lược hợp tác dựa trên quá trình phân tích tỉnh táo, sâu sắc và không định kiến các mối quan hệ độc lập và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước và đẩy nhanh sự hội nhập kinh tế quốc tế là vấn đề tất yếu và cấp bách

Vì vậy việc thực hiện chính sách mở cửa, tạo ra nền kinh tế xã hội mở, thu hút được đầu tư nước ngoài là vấn đề đáng chú ý Làm được như vậy trước hết phải tạo

ra được một cơ chế hợp lý ổn định và thuận lợi cho các nhà đầu tư có công nghệ tốt, có thể kinh doanh có lãi Luật đầu tư nước ngoài là văn bản pháp chế quan trọng đầu tiên để thu hút vốn và công nghệ nước ngoài Tất cả các nước bước vào hiện đại hóa, thực hiện cơ chế kinh tế mở ở Đông và Đông Á ngay từ đầu đều rất chú ý xây dựng luật đầu tư, thực hiện chính sách quốc gia đối với tư bản nước ngoài và ý đồ phát triển kinh tế, hiện đại hóa đất nước, học hỏi và nắm bắt các thành tựu công nghệ tiên tiến, hiện đại hơn của cách mạng khoa học kỹ thuật từ các nước công nghiệp phát triển Quá trình này đòi hỏi phải tạo dựng những quy chế hành chính mới, xóa bỏ tệ quan liêu (vốn là thứ xó nguồn gốc sâu xa từ xã hội truyền thống), xây dựng cơ chế quản lý mới năng động hơn, thích ứng hơn với những yêu cầu tiến bộ khoa học kỹ thuật và trạng thái kinh tế xã hội đang vận động, kìm hãm tốc độ phát triển kinh tế – xã hội, trở nên bộc lộ rõ ràng hơn và đòi hỏi thay đổi nhanh hơn Đầu tư nước ngoài dưới các hình thức khác nhau đối với nước ta, Trung Quốc, Inđônêxia thì có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hiện đại hóa và công nghiệp hóa Điều này xuất phát từ tính chất yếu kém của lực lượng sản xuất, năng lực tổ

chức quản lý, khả năng tài chính và các hiểu biết về công nghệ sản xuất, thị trường… của chính các nước này

Việc họ chủ trương tranh thủ thu hút vốn đầu tư nước ngoài là con đường khắc phục sự thách đố của tiến bộ khoa học, kỹ thuật ngày nay về vấn đề thiếu vốn, về khoảng cách công nghệ và trình độ khoa học kỹ thuật nói chung Bằng cách đó, các nước này tiếp cận dần dần, từ thích ứng với tiến bộ khoa học, kỹ thuật thế giới Thực tiễn phát triển kinh tế và hiện đại hóa thành công của các nước ở khu vực này đã chứng tỏ phương thức đó là đúng đắn, thích hợp vơi khả năng họ và vơi hoàn cảnh quốc tế hiện nay

3 Luôn kiên trì mục tiêu chủ nghĩa xã hộiLuôn kiên trì mục tiêu chủ nghĩa xã hội : : : :

Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô sụp đổ đã khiến cho không ít người ngỡ ngàng, dao động, thậm chí có người mất phương hướng Ta không nên ngạc nhiên hay bi quan, bởi lẽ thoái trào chỉ là tạm thời Kinh nghiệm lịch sử 150 năm của chủ nghĩa xã hội Macxit qua những kỳ thoái trào đã chỉ rõ mỗi lần như vậy chủ nghĩa xã hội lại soát lại mình và tiếp tục phát triển, lớn mạnh hơn, tích tụ xung lực để tạo nên những ngọn sóng ngày càng mạnh mẽ hơn, phát triển theo các vòng xoáy trôn ốc với chất lượng mới, cao hơn sâu sắc hơn Còn dưới chủ nghĩa tư bản, cho dù hiện nay và có thể trong nhiều năm tới, lực lượng sản xuất vẫn tồn tại và phát triển trong khuôn khổ chật hẹp của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa (tất nhiên quan hệ đó được điều chỉnh nhất định với sự cố gắng chủ quan của giai cấp tư sản) thì những gì mà tin học hóa mang lại sức bật mới cho lực lượng sản xuất đã có đủ để chúng ta có thể nhận ra xu thế phát triển tất yếu của lực lượng sản xuất Nó sẽ vận động, phát triển đạt tới giới hạn Giới hạn đó chính là sự phát triển tới mức độ mà tiến bộ xã hội dựa trên lực lượng sản xuất ấy, muốn thực hiện được, tất yếu phải thay thế quan hệ sản xuất mới phù hợp với tính chất và trình độ lực lượng sản xuất hiện nay Vì bản chất của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dù có điều chỉnh như thế nào vẫn là sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa Trong khuôn khổ của quan hệ sản xuất ấy thì lực lượng sản xuất chỉ được chú ý, tạo điều kiện phát triển trong phạm vi không làm ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhà tư bản, trong khi tồn tại và phát triển, trái với ý muốn chủ quan của các nhà tư sản, chủ nghĩa tư bản đã tạo một cách khách quan những tiền đề và yếu tố cho chủ nghĩa xã hội ngay từ trong lòng nó, trong mỗi bước đi của nó Những thành tựu của cuộc cách mạng thông tin của kinh tế trí thức mà chủ nghĩa

tư bản hiện nay đã tạo ra và lợi dụng để duy trì sự tồn tại của nó đang dần vượt khỏi sự kiểm soát của nó Biện chứng tất yếu của lịch sử là những phương tiện mà chủ