B ngă4.7:ăB ngăth ăhi năm iăquanăh ăgi a congăv oăc tăs ngă vƠăvi căluy năt păTDTT B ngă4.8:ăB ngăăth ăhi năm iăquanăh ăgi aăcongăv oăc tăs ngăvƠăt ăth ăđ căsáchă ănhƠ.. Hi nănay,ăh căsi
Trang 1TR NGă I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
Trang 2TR NGă I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
Trang 3Ph ngăDung
Là h c viên cao h c l p Th căs ăKinhăt và Qu n tr S c kh e, khóa 2013-2015
c a Khoa Kinh t Phát tri n,ătr ngă i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh
TôiăxinăcamăđoanăđơyălƠăph n nghiên c u do tôi th c hi n Các s li u, k t lu n nghiên c u trình bày trong lu nă v nă nƠyă lƠă trungă th că vƠă ch aă đ c công b các nghiên c u khác
Tôi xin ch u trách nhi m v nghiên c u c a mình
H c viên
Lê Th Ph ngăDung
Trang 4TRANG PH BÌA
L IăCAMă OAN
M C L C
DANH M C CÁC B NG
DANH M C CÁC HÌNH
DANH M C CH VI T T T
CH NGă1:ăT NG QUAN 1
1.1 V năđ nghiên c u: 1
1.2 M c tiêu nghiên c u 4
1.2.1 M c tiêu t ng quát 4
1.2.2 M c tiêu c th : 4
1.3 iăt ng và ph m vi nghiên c u: 4
1.4 Ph ngăphápănghiênăc u 4
1.5 K t c u c a báo cáo nghiên c u 5
CH NGă2:ăC ăS LÝ LU N VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 7
2.1 C ăs lý thuy t v v năđ nghiên c u 7
2.1.1 Gi i thi uăs ăl c v Qu n 7 7
2.1.2 Khái ni m v b nh cong v o c t s ng: 10
2.1.3 Phân lo i b nh cong v o c t s ng 12
2.1.4 D u hi u b nh cong v o c t s ng: 12
2.1.5 Tác h i c a b nh cong v o c t s ng: 13
2.1.6 Bi n pháp phòng ch ng b nh cong v o c t s ng 14
2.1.7 nhăh ng c a các y u t nhân ch ng h c,ăhƠnhăviăđ n t l m c b nh cong v o c t s ng 16
2.2 L c s các nghiên c u có liên quan 22
2.2.1 Tình hình nghiên c u trên th gi i 22
Trang 52.3.1 Tìm hi u v hành vi s c kho 26
2.3.2 Mô hình ni m tin s c kho -HBM 30
2.3.3 Mô hình nghiên c u đ xu t 32
CH NGă3:ăTHI T K NGHIÊN C U 33
3.1 Ph ngăphápănghiênăc u 33
3.2 Thi t k nghiên c u 35
3 3 Cách tính c m u 39
3.4 Ph ngăphápăthu th p và x lý s li u 40
3.4.1.ăPh ngăphápăkhámăphátăhi n b nh cong v o c t s ng 42
3.4.2 Ph ngăphápăđi uătraăb ngăphi uăph ng v n 45
3.4.3 Ph ngăphápăđi uătraăb ngăph ngăv nătr căti p 46
3.4.4 Ph ngăphápăquanăsátătr căti p 46
3.4.5 Ph ngăphápăx ălýăs ăli u 46
3.5 ánhăgiáăv d t t cong v o c t s ng 47
3.5.1 Khám, phát hi n các ki u cong v o c t s ng 47
3.5.2 So sánh các ch tiêu v cong v o c t s ng 47
3.5.3 D t t cong v o c t s ng và m t s y u t liên quan 47
CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U- TH O LU N 48
4.1 T l cong v o c t s ng 48
4.2 M i quan h gi a t t cong v o c t s ng và m t s y u t gây nhăh ng 50
4.2.1 M i quan h gi a cong v o c t s ngăvƠăt ăth ng i vi t 50
4.2.2 M i quan h gi a cong v o c t s ng và vi c mang xách n ng 51
4.2.3 M i quan h gi a cong v o c t s ng và các lo i c p h c sinh 52
4.2.4 M i quan h gi a cong v o c t s ng và các ki u ch vi t 53
Trang 6th d c th thao 54
4.2.6 M i quan h gi a cong v o c t s ng và t ăth đ c sách nhà 55
4.2.7 M i quan h gi a cong v o c t s ng và các thói quen sai 56
4.2.8 M i quan h gi a cong v o c t s ng và gi i tính 57
CH NGă5:ăK T LU N VÀ KI N NGH 58
5.1 K t lu n: 58
5.2 Ki n ngh : 59
5.3 H n ch c a đ tài 60 TÀI LI U THAM KH O
PH L C
Trang 7B ng 2.1: T ng s tr ng h c, h c sinh, giáo viên, cán b làm công tác y t trong các
tr ng h c t i Q7
B ngă4.1:ăB ngăt ăl ăcongăv oăc tăs ngătheoăc păh c
B ngă4.2:ăB ngăt ăl ăcácăki uăcongăv oăc tăs ng
B ngă4.3:ăB ngăth ăhi năquanăh ăgi aăt tăcongăv oăc tăs ngăvƠăt ăth ăng iăvi tăc aăh căsinh
B ngă4.4:ăB ngăth ăhi năm iăquanăh ăgi aăcongăv oăc tăs ngăvƠăvi cămangăxáchăn ng
B ngă4.5:ăB ngăth ăhi năm iăquanăh ăgi aăcongăv oăc tăs ngăvƠălo iăc păh căsinh
B ngă4.6ă:ăB ngăth ăhi năm iăquanăh ăgi aă congăv oăc tăs ngăvƠăki uăch ăvi t
B ngă4.7:ăB ngăth ăhi năm iăquanăh ăgi a congăv oăc tăs ngă vƠăvi căluy năt păTDTT
B ngă4.8:ăB ngăăth ăhi năm iăquanăh ăgi aăcongăv oăc tăs ngăvƠăt ăth ăđ căsáchă ănhƠ
B ngă4.9:ăB ngăăth ăhi năm iăquanăh ăgi aăcongăv oăc tăs ngăvƠăcácăthóiăquenăsaiă
B ngăă4.10:ăB ngăăth ăhi năm iăquanăh ăgi aăcongăv oăc tăs ngăvƠăgi iătính
Trang 8Hình 2.1:ăS ăđ quy ho ch không gian Q7-TPHCM
Hình 2.2: Bi uăđ tình hình dân s t iăQ7ăn mă2011
Hình 2.3: Haiămôăph ngăc aăt ăth ăng iăth ngăg p
Hình 2.4:Hai lo i hình th th ng g p c a v o c t s ng
Hình 2.5: M t s nguyên nhân cong v o c t s ng
Hình 2.6: Nh ng y u t nhăh ngăđ n hành vi s c kho
Hình 2.7: Mô hình ni m tin s c kh e (Glanz , 2008)
Hình 2.8: Mô hình nghiên c u v các y u t nhăh ngăđ n t t cong v o c t s ng tr
h căđ ngăđ c đ xu t
Trang 9
KCX Khuăch ăxu t GDTX Giáoăd căth ngăxuyên GD& T Giáoăd căvƠăđƠoăt o QLSK Qu nălýăs căkho TTYTDPQ7 TrungătơmăYăt ăD ăphòngăQu nă7 UBNDQ7 U ăbanănhơnădơnăQu nă7
YTTH Yăt ătr ngăh c YTH Yăt ăh căđ ng CBCNV Cánăb ăcôngănhơnăviên
THCS Trungăh căc ăs ă
THPT Trungăh căph ăthôngă CVCS Congăv oăc tăs ng
BDCS Bi năd ngăc tăs ng
Ct Congăhìnhăch ăCăthu n
Cn Congăhìnhăch ăCăng c
St Congăhìnhăch ăSăthu n
Sn Congăhìnhăch ăSăng c TDTT Th ăd căth ăthao
Trang 10CH NGă1:ăT NG QUAN 1.1 V năđ nghiên c u:
S căkho ălƠăv năquýănh tăc aăconăng i,ăcóăđ yăđ ăs căkho ,ăconăng iăm iăcóă
ni măvuiăvƠăh nhăphúcăth tăs ,ăđ tăbi tălƠă ăxƣăh iăv năminhăthìăv năđ ăs căkho ăcƠngă
đ că uătiênăhƠngăđ u.ă tăđ căs căkho ăt tălƠăm tătrongănh ngăm cătiêuăquanătr ngă
c aăgiáoăd cătoƠnădi năh căsinh,ăsinhăviênătrongătr ngăh căcácăc p Ch măsóc, b o v
và giáo d c s c kh e cho m iăng i,ăđ c bi t h c sinh t iăcácătr ng h c là m i quan tâm l n c a m iăgiaăđìnhăvƠătoƠnăxƣăh i H căsinhăn cătaăchi mătrênăữădơnăs ,ăthu că
l aătu iătr ăt ngălaiăc aăđ tăn c.ăVìăth ăs căkho ăc aăh căsinhăhômănayăchínhălƠăs căkho ăc aădơnăt cămaiăsau.ăTr ngăh călƠăngôiănhƠăchungăc aăh căsinh.ăH ngăngƠyăcácăemăh căt p,ărènăluy năvuiăch i,ăgi iătríă ăđó.ăDoăv y,ămôiătr ngăh căt păh tăs căquană
tr ng,ănóăs ă nhăh ngătr căti păđ năs căkho ăth ăch t,ătinhăth năvƠăh căt p,ăc ngănh ăcóă
th ăgópăph nănơngăcaoăho căgơyăt năh iăđ năs căkho ăh căsinh S c kh e c a tr em có
m tăýăngh aăđ c bi t quan tr ngăđ i v i s b n v ng c aăđ tăn c và s t n vong c a dân t c N u tr em ngày hôm nay có s c kh e không t t, g y gò, m y u, b nh t t thì đóăs là m t d u hi u không t tăđ p và nhăh ngăđ n ngu n nhân l c mai sau cho Qu c gia và dân t c H c sinh ng i trên gh nhƠătr ng ngày hôm nay s là nh ng ông b , bà
m trongăt ngălai.ăNh ngăgìăcácăemăcóăđ cătrongăt ngălaiăv s c kh e, tri th c, tình
c m,ăđ oăđ căđ u kh i hành t ngày hôm nay
Trongănhi uăn măqua,ăv năđ ăs căkho ăh căsinhăch aăđ căquanătơmăđúngăm c.ăCông tác y t ătrongăcácătr ngăh căv năcònăt năt iănhi uăkhóăkh n,ăb tăc p.ăM ngăl iăcánăb ăyăt ănhƠătr ngăcònăthi uăv ăs ăl ng,ăch aăđ măb oăch tăl ng,ăđi uăki năgiáoă
d căvƠăch măsócăs căkho ăchoăh căsinhăch aăđ măb oădoăthi uăc ăs ăv tăch t,ătrangăthi tă
b ăvƠăkinhăphíăho tăđ ng.ăCácăkhóăkh n,ăt năt iănêuătrênăđƣăd năđ nătìnhătr ngăs căkho ă
h căsinhăcóăph năgi măsút,ăgiaăt ngăm tăs ăb nh,ăt tăh căđ ng căbi tătrongăgiaiăđo nă
hi nănayătìnhătr ngăd yăthêm,ăh căthêmătrƠnălanălƠmăchoăh căsinhăph iăd năh tăs căl căvƠ
Trang 11th iăgianăvƠoăh căt p,ăm tăd năđiăquy năđ căvuiăch i,ăgi iătrí.ăChínhănh ngăđi uănƠyăđƣănhăh ngăkhôngănh ăt iăs căkho ăc aăh căsinh V năđ y t h căđ ng t iăcácătr ng
h căvƠăgiaăđìnhălƠănh ng y u t cóătácăđ ng r t to l n và tr c ti păđ n tình hình s c kh e
h c sinh,ăđ c bi t là các b nhănh ăc n th và cong v o c t s ng là hai b nh chính trong
tr ng h c, chúng có m i liên quan ch t ch v i quá trình h c t p c a h c sinh Ápăl că
h căt păđ iăv iătr ăemăngƠyăcƠngăl n,ăc ăs ăv tăch tăcácătr ngăh căch aăđ măb oăv ă
ch tăl ngăvƠătiêuăchu n,ăthi uăth nă(nh tălƠăvùngămi nănúi,ăvùngăsơu,ăvùngăxa),ăth iăgianăh căt p,ăngh ăng iăkhôngăh pălý, ăgơyă nhăh ngăl năt iăs căkh e,ălƠmăgi măkh ă
n ngăh căt păc aătr ăvƠălƠănguyênănhơnăngƠyăcƠngăgiaăt ngăcácăb nhăh căđ ng,ănh tălƠ
c năth ăvƠăcongăv oăc tăs ng (Ngu n: B ăYăt ,ăV ăYăt ăd ăphòng, 1998)
V o c t s ngăth ng xu t hi n tu i h căđ ng và phát tri n r t nhanh l a tu i 10-16ătrongăgiaiăđo n c t s ng phát tri n nhanh V o c t s ng n uăkhôngăđ c phát hi n
và ch a tr tu iăđangăphátătri n có th d năđ n b d d ng tr m tr ng, nhăh ng x u
đ n th hình và có th làm gi m tu i th Ngoài nguyên nhân do b nh t t, tai n n, còi
x ng,ăsuyădinhăd ng ch chi m m t t l r t nh , nguyên nhân ch y u c a cong v o
c t s ng h c sinh là do m c ph i trong quá trình h c t p, sinh ho tănh ăbƠnăgh thi u, kíchăth c không phù h p, s p x păkhôngăđúngăquyăcách,ălaoăđ ng n ng quá s m,ăt ăth
b gòăbóănh ăgánhăvác,ăđ i, cõng ho c b nách em nh ;ăđeoăc p sách quá n ng, không
đ u 2 bên ; t ăth sai, nghiêng v o trong quá trình h c t p, sinh ho t, rèn luy n, lao
đ ng Th cătr ngăcongăv oăc tăs ngăc ngăđangăcóăxuăh ngăgiaăt ngătrongăh căsinh.ăNguyênănhơnădoăđ ăcongăc tăs ngăc aătr ănh ăh năc aăng iăl n.ă ăm măd o,ălinhăho tă
c tăs ngăl n h n.ăVìăv y,ăkhiătr ăh căt p,ăsinhăho t,ăn uăt ăth ăkhôngăđúng,ăc tăs ngăd ă
m căcácăt tăkhóăch aănh :ăCongăl ngă(đo năc tăs ngăng căquáăcongăl i);ăv oăl ngă(đo nă
c tăs ngăng căcongăsangăhaiăbên)ăvƠă năl ngă(đo năc tăs ngăth tăl ngă năraătr c).ăCongăv o c tăs ngăgơyăl chătr ngătơmăc ăth ,ă nhăh ngăđ năho tăđ ngăc aătim,ăph i,ă
c ngă cóă th ă nhă h ngă đ nă s ă phátă tri nă c aă khungă ch u ă N uă m că b nhă n ngă mƠă
Trang 12khôngăđ căđi uătr ăcóăth ăd năđ năr iălo năth ăch t,ăcácăh iăch ngăviêmănhi m,ăr iălo nă
ch căn ngătu năhoƠn,ăhôăh p (Ngu n : Tr n Th Mùi, 2006 )
T ăl ăh căsinhăVi tăNamăb ăm căb nhăcongăv oăc tăs ngăchi măt ăl ăt ă15ăđ nă25%.ăNguyênănhơnălƠăkíchăth căbƠnăgh ăkhôngăphùăh păv iăchi uăcaoăh căsinh,ăt ăth ă
ng i,ămangăvácăn ng.ăT ăl ăchungătrongăđ ătu iăh căsinhă ăHƠăN i b ăcongăv oăc tăs ngă
n mă2004-2005ălƠă18,9%,ăđ nănayăđƣăt ngălênătrênă20%.ă ángăl uăý,ăh căsinhăcƠngăl pătrênăcƠngăb ăcongăv oăc tăs ngănhi uăh n,ăc ăth ăkh iă1ălƠă17%,ăkh iă5ălƠă17,6%,ăkh iă9ă
là 22,2% Hi nănay,ăh căsinhăti uăh căph iămangăquáănhi uăsách.ăTrongăkhiăquyăđ nhăv iă40ăkgătr ngăl ngăc ăth ,ăthìăch ănênămangăt ngăđ ngă1/10,ăthìănhi uăh căsinhăti uăh că
n ngă25kgăph iăđeoăc păt iă4kg.ăNgoƠiăra,ătr ăth ngăthíchăxemătivi,ăch iămáyătính ăsauă
gi ăh cănênăkhôngăcóăth iăgianăvuiăch iăgi iătrí,ăho tăđ ngăc ăb p, th ăd c,ăth ăthao,ăgơyăquáăt iăchoăh ăc ăx ngăkéoădƠiăd năđ năcongăv oăc tăs ng (Ngu n : B Giáo d căvƠă Ơoă
t o, 2007 ; Chính ph , 2009 )
Theoăbáoăcáoăth ngăkêăho tăđ ngăyăt ăh căđ ngăn măh că2013-2014ăt iăQu nă7ăchoăth y, t ăl ăm căb nhăcongăv oăc tăs ngăchungă ătu iăh căđ ngătrong toƠnăQu nălƠăăă5158/33151= 15.56%,ă c ă th :ă t ă l ă tr ă m că t că congă v oă c tă s ngă ă b că ti uă h că lƠă2440/18111=13.47%ă (ă trongă 18ă tr ng),ă b că THCSă lƠă 2204/10436=21.3%ă (ă trongă 9ă
tr ng),ăb căTHPT lƠă514/4604=11.2%ă(ătrongă3ătr ng),ătheoătƠiăli uăl uătr ăthìăconăs ănƠyăđangăcóăxuăh ngăgiaăt ngătheoăt ngăn măh c (Ngu n: Ban ch đ o Y t tr ng h c-
nh ng câu h i trên nên tác gi đƣăti n hành th c hi năđ tƠi:ăắPhân tích các y u t nh
h ngăđ n t t cong v o c t s ng l a tu i h căđ ng t i Qu n 7- TPHCM.‖
Trang 13h c nhà, y u t di truy n có nhăh ngănh ăth nào t i tình tr ng cong v o c t s ng
1.3 iăt ng và ph m vi nghiên c u: Thu th p thông qua k t qu đi u tra th c
tr ngăcácătr ng h c
iăt ng: H căsinhătrongăcácătr ng ti u h c,ăTHCS,ăTHPTătrênăđ a bàn Q7;
Ph huynh h c sinh; Ban giám hi uănhƠătr ng ; Giáo viên ch nhi m.; Cán b y t h c
đ ng; C ăs v t ch tăvƠăđi u ki n v sinhătr ng h c: b ng, bàn gh , ánh sáng
aăđi m: các tr ng h cătrongăđ a ph n Q7
1.4 Ph ngăphápănghiênăc u
Nghiên c uăđ c ti n hành ch y u là ph ng pháp th ng kê mô t t d li u s
c p mà tác gi kh o sát, thôngăquaăhaiăph ngăphápălƠănghiênăc uăđ nhătínhăvƠăđ nh
l ng
Nghiên c uăđ nh tính : ti n hành ph ng v n sâu 05 cán b y t tr ng h c Thông tin thu th p t nghiên c uăđ nh tính nh măkhámăphá,ăđi u ch nh và b sung các y u t tácăđ ngăđ n hành vi quy tăđ nhăt ăth ng i c a tr
Nghiên c uăđ nhăl ng đ c th c hi n b ng k thu t thu th p thông tin tr c ti p thông qua b ng câu h iăvƠăđ c th c hi n t i Qu n 7Thành ph H Chí Minh Nghiên
c u s d ng nhi u công c phân tích d li u: th ng kê mô t y sinh h c, v iăs ătr ăgiúpă
Trang 14c aăph năm măExcellă2003ătrênămáyăviătính.ăCácătr ăs ăsoăsánhăbaoăg mătr ăs ătrungăbìnhă
c ngă(X),ăđ ăl chăchu nă(∂)
1.5 K t c u c a báo cáo nghiên c u
Báo cáo nghiên c uănƠyăđ căchiaăthƠnhăn măch ng:
Ch ngă1:ăT ng quan v nghiên c u: ch ng này tác gi trình bày lý do và tính
c p thi t c aă đ tài, m c tiêu nghiên c u,ă đ i t ng và ph m vi nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u chính mà tác gi trình bày
Ch ngă2:ăC ăs ălíălu năvƠămôăhìnhănghiênăc u: Trình bày c s ălýăthuy t,ătómăl căcácănghiênăc uătr c,ăt ngăquanăv ămôăhìnhălýăthuy tăvƠăđ ăxu tămôăhìnhănghiênăc u.ăTrongăph năc s ălýăthuy t,ătácăgi ătrìnhăbƠyăs l căv ăQu nă7,ăđ aăph ngămƠătácăgi ă
ch năđ ăkh oăsát,ăvƠătìmăhi uăchínhăv ăb nhăcongăv oăc tăs ng,ănghiênăc uă nhăh ngă
c aăcácăy uăt ănhơnăch ngăh c,ăhƠnhăviăđ năt ăl ăm căb nhăcongăv oăc tăs ngăc aăh căsinhăt iăQu nă7.ăTrongăph nătómăl cănghiênăc uătr c,ătácăgi ătómăl căv ătìnhăhìnhănghiênăc uătrênăth ăgi iăvƠăcácăcông trình nghiênăc uăcùngăv iăcácăk tăqu ăthuăđ căt iă
Vi tăNamăv ăb nhăcongăv oăc tăs ng.ăTrongăph năt ngăquanăv ămôăhìnhălýăthuy t,ătác
gi ătrìnhăbƠyă v ălýăthuy tăhƠnhăviăs căkho ăvƠăvƠămôăni mătinăs căkho ăHBM ( The Health Belief Model -HBM)ă c aă Glanz, K., Rimer, B.K & Lewis, F.M, n m 2008 Trongăph năđ ăxu tămôăhìnhănghiênăc u,ăbi năph ăthu călƠăhành vi t th ng i h c c a
tr , t th đ c sách c a tr có nh h ng t i b nh cong v o c t s ng
Ch ngă3:ăThi t k nghiên c u: Trênăc ăs lý thuy tăvƠămôăhìnhăđƣăđ c xây
d ng Ch ngă2,ă Ch ngă3ăs trìnhăbƠyă ph ngăphápănghiênăc u chính và thi t k nghiên c u đ c s d ng, cách tính c m u, ph ng pháp khám lâm sàngăđ phát hi n
b nh cong v o c t s ng, mô t v cách thu th p và x lý d li u ki măđ nh mô hình nghiên c uăđ xu t
Trang 15Ch ngă4:ăK t qu nghiên c u và th o lu n: Tác gi trình bày v t t c các k t qu thu đ c sau khi ti n hành kh o sát và x lý s li u theo ph ng pháp nghiên c u đƣ
đ c trình bày trong ch ng 3, tác gi báo cáo v k t qu t l b nh cong v o c t s ng sau khi kh o sát t i các tr ng ti u h c, THCS, THPT Qu nă7,ăđ ng th i ki m ch ng
m i quan h gi a t t cong v o c t s ng v i m t s y u t nhân ch ng h c, hành vi gây
nh h ng nh : tu i, gi i tính, t th ng i vi t, vi c mang xách n ng, lo i c p tr s
d ng, ki u ch mà tr đang vi t, thói quen luy n t p th d c th thao, t th tr đ c sách nhà, các thói quen sai (mang xách m t bên, b em m t bên, n m nghiêng m t bên, làm
vi c tay thu n…)
Ch ngă 5:ă K t lu n và ki n ngh : T nh ng k t qu thu đ c ch ng 4, trong
ch ng 5 tác gi tóm l i k t qu thu đ c c a toàn b quá trình nghiên c uăđ ng th i
c ng nêu ra m t s ki n ngh và h n ch c aăđ tài
Trang 16CH NGă2:ăC ăS LÝ LU N VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U
Ch ngă2ătrìnhăbƠy c ăs lý thuy t,ătómăl c các nghiên c uătr c, t ng quan v mô
hình lý thuy tăvƠăđ xu t mô hình nghiên c u
2.1 C ăs lý thuy t v v n đ nghiên c u
2.1.1 Gi i thi uăs ăl c v Qu n 7:
Hìnhă2.1:ăS ăđ quy ho ch không gian Q7-TPHCM
( Ngu n: Trungătơmăv năhoáăQ7,ă2012 )
Trang 17Qu nă7ăcóă10ăPh ngăđ c hình thành t 05 xã phía b c và m t ph n th tr n huy năNhƠăBèăc ăn m v phíaă ôngăNamăthƠnhăph Khí h uătrungăbìnhăn m:ăNhi tăđ trungăbìnhăhƠngăn mălƠ:ă27oC;ăl ngăm aăbìnhăquơnălƠă330ămm;ăăđ mătrongăn mă80% Phía B c giáp Qu n 4 và Qu n 2; ranh gi i là Kênh t và sông Sài Gòn Phía Nam giáp huy n Nhà Bè; ranh gi i là sông R chă a, sông Phú Xuân Phíaă ôngăgiápăQu n 2,
ng Nai; ranh gi i là sông Sài Gòn và sông Nhà Bè Phía Tây giáp Qu n 8 và huy n Bình Chánh; ranh gi i là sông Ông L n T ng di n tích t nhiên là : 3.569 ha Dân s
th iăđi m thành l p qu nălƠ:ă90.958ăng i.ă n 2014 dân s đƣăt ngălên là : 272.436
ng i; v i 61.167 h ;ătrongăđó, dân nh păc ăt m trú là: 37- 41 % Dân s t ngăbìnhăquơnăc ăh căhƠngăn mă7ă%ă.ăSauăh nă15ăn mădơnăs Qu nă7ăđƣăt ngăg n 3 l n V dân
t c: Dân t căKinhăđôngănh t chi m 98,5%; Hoa chi măă0,98%;ăKh ămeăchi m 0,34%; và các dân t c khác Tônăgiáo:ă o ph t: 12,58 %; Công giáo: 4,39%; Tin lành: 0,44%; CaoăđƠiă:ă0,33%.ăKhôngătônăgiáo:ă82%
Hình 2.2: Bi uăđ tình hình dân s t iăQ7ăn mă2011
(Ngu n: Trungătơmăv năhoáăQ7,ă2012ă)
Trang 18Qu n 7 có v tríăđ a lý khá quan tr ng, là c a ngõ phía nam c a thành ph V i v trí chi năl c có th khai thác t t v giao thông th y và b , là c u n i m h ng phát tri n thành ph v phía bi năđông.ăCácătr c giao thông l năđiăquaăqu nănh :ăXaăl B c ậ Nam,ăđ ng cao t c Nguy năV năLinh, sông Sài Gòn bao b căphíaă ôngăv i h th ng
c ng chuyên d ng, trung chuy năhƠngăhóaăđiăn căngòaiăvƠăng c l i, r t thu n l i cho
vi c phát tri năth ngăm i và v n t iăhƠngăhóaăc ngănh ăhƠnhăkháchăđiăcácăvùngălơnăc n
Qu n 7 có khu ch xu t Tân Thu n là KCXăđ c thành l păđ u tiên trên ph m vi c
n c,ăkhuăđôăth Phú M H ngălƠăkhuăđôăth ki u m u c a thành ph c ngănh ăc a toàn
qu c Khi thành l p Qu n,ătrênăđ a bàn Qu nă7ăcóă31ătr ng và 01 Trung tâm GDTX v i
t ng s h c sinh c a các c p h c >15.000 HS V i ch tr ngăc a qu n t pătrungăđ uăt ăcho giáo d c v c ăs v t ch tăvƠătr ng l p, nâng ch tăl ng giáo d c các b c h c năn măh c 2011 ậ 2012 toàn qu năcóă80ătr ng ( bao g m nhóm M m non ) và 01 Trung tâm GDTX v i t ng s h c sinh c a các c p h c < 28.300 HS (ăch aătínhăs sinh viênăcácătr ngăCaoăđ ng,ă i h c và Trung h c ngh ) ( Ngu n: Trungătơmăv năhoáăQ7,ă
và CBCNV
Kiêm nhi m
Trang 192.1.2 Khái ni m v b nh cong v o c t s ng
C t s ng là gì: C t s ng là tr c t c aăc ăth ,ănơngăđ toàn b kh iăl ng c a
đ u, chi trên và thân mình C t s ng v aălƠăkhungăđ , v a lƠăc ăquanăb o v cho h th n kinhătrungă ng;ăngoƠiăraătrongăc ăth còn có nh ngăc ăquanăkhácăliênăquanăt i c t s ng
nh ăc ăquanăhôăh p C t s ngăđ c t o thành t 33->34ăđ t s ng liên k t v i nhau b i
kh păbánăđ ng Các l đ t t o thành m t c t s ng ch a t y s ng C t s ng g m nhi u
đo n:ă7ăđ t s ng c ,ă12ăđ t s ng ng c,ă5ăđ t s ng th tăl ng,ă5ăđ t s ng cùng, 4-5ăđ t
s ng c t ng iătr ngăthƠnhăcácăđ t s ngăcùngăvƠăđ t s ng c t dính li n v i nhau t o thƠnhăx ngăcùngăvƠăx ngăc t C t s ng có hình ch S g m 4 khúc u n (ng c, th t
l ngăvƠăcùng)ăcóătácăd ngănh ăm t lò xo gi m b t nhăh ng c a nh ng va ch măc ăh c
đ i v iăc ăth M iăđ t s ngăđ u có các ph n:ăthơnăđ t,ăcungăđ tăvƠăcácăgaiăđ t T i các
ph n khác nhau c a c t s ng, hình d ng, c u t o c a cácăđ t s ng không gi ng nhau
C t s ng không th ng mà có các khúc u n các v trí: c , l ng,ămông,ăhông,…ănh v y
mà s di chuy n c a c t s ng r tălinhăđ ng,ăgiúpăc ăth đi u ch nhăđ c tr ng tâm m t cách d dàng nên có th gi đ căth ngăb ng m iăt ăth và s uy n chuy năkhiăđi,ă
ch y nh y, v.v…M t khác, nh ng khúc u n c a c t s ngăcóăýăngh aăr t quan tr ng, vì
nh chúng mà c t s ng có tác d ngănh ăm t lò xo làm gi m b t nhăh ng c a nh ng
va ch măc ăh căđ i v iăc ăth
Vai trò c a c t s ng: Trongă giaiă đo n phôi thai, c t s ngă ng i có hình vòm cong Sau khi sinh ra, khi tr đangăcònăn m thì c t s ng chuy n t vòm cong sang th ng,
đ n khi tr bi t ng ngăcaoăđ u và t p bò thìăđo n c b tăđ uăcongăraăphíaătr căđ nâng
đ u lên và t oăthƠnhăđo n cong c ă n tháng th 6, khi tr t p ng i thì c t s ng u n congăraăphíaătr c vùng th tăl ngăvƠăcongăraăsauă vùng cùng, c tăđ gi thân mình
th ngăđ ng.ă năkhiătr ng thành, c t s ngăcóă2ăđo n cong u n v phíaătr c là c và
th tăl ng,ă2ăđo n cong u n v phía sau là ng c và cùng ậ c t C t s ng có vai trò h t s c quan tr ng trong m i ho tăđ ng s ng c aăconăng i C t s ng là tr c t c aăc ăth , là
Trang 20ch d a v ng ch c cho các h th ngăc ăquanăphátătri n, b o v tu s ng, gi m sóc cho
b não Nh có c t s ngămƠăc ăth có th v năđ ng linh ho t, quay sang trái, sang ph i, cúi ho că n, nhún nh y m t cách d dàng, t oăchoăc ăth có nhi uăt ăth khác nhau
Cong v o là gì: Cong v oălƠădoăvai,ăcácăc ăx ngăb vai và thân hình không cân
x ng
V o c t s ng là gì : V o c t s ng là m t hình d ng b tăth ng v đ cong c a
x ngăs ng m tăng iăbìnhăth ng khi nhìn th y t phía sau, c t s ng là m tăđ ng
th ngăđ ng t m tăđ nh c a gáy xu ngăx ngăc t N uănhìnănghiêngăx ngăs ng s hình
ch S,ăcongăraăphíaătr c ph năl ngătrên và cong v phía sau ph năl ngăd i V o
c t s ngălƠăc năb nh mà c t s ng b nghiêng sang m t bên do các b tăth ng b m sinh hay m c ph i c aăcácăđ t s ng,ăc ăvƠăcácădơyăth n kinh
Cong v o c t s ng là gì: Cong v o c t s ng là b nh xu t hi n ngay t khi m i sinh ho călúcăcònăth ă uădoăcòiăx ng,ăt p ng i quá s m ho c sai l mătrongăt ăth
(Ngu n : inhăThanhăHu , 2005 ; Hoàng Th H ng,ă2006)
C thu n Căng c S thu n Săng c
Hình 2.4: Hai lo i hình th th ng g p c a v o c t s ng
Trang 21l ngăc ngăđƣăth yăđ c hình dáng cong v o c t s ng, th yăđ c u l iăs n do c t s ng
b xoáy v n B tăđ u có nhăh ngăđ n ch căn ngăhôăh p V oăđ 3: Nhìn th yărõăt ăth
l ch, c t s ng b cong nhăh ng t i quá trình hô h p, có th gây bi n d ng khung ch u,
n u là n thì nhăh ngăđ n vi c sinh con cácătr ng h p n ng, b p th t b kéoăc ngă
và có hi năt ngăđau, x ngăng c có th b bi n d ng, tim ph i xê d ch v trí, chi u dài
l ngăb ng n l i, x ngăch uăc ng có th b quay l ch, cácăc ăquan trong b ngăc ngăcóă
th d ch v trí (Ngu n : inh Th Nga, 2004 ; VõăV năThƠnh,ă2014, s c kho vƠăđ i s ng,
caythuocquanhta.net.)
2.1.4 D u hi u nh n bi t b nh cong v o c t s ng
Khiăb ăv oăc tăs ng,ănhìnăt ăphíaăsauăs ăth yăc tăs ngăcóăm tăđ ăcongăkhôngăbình
th ngăvƠăcóăcácăd uăhi uăsau:ăHaiăvaiăcao,ăth păkhôngăđ uănhau;ăM tăx ngăb ăvaiănhôăcaoăh năbênăđ iădi n;ăăEoăbênăcaoăbênăth p;ăKhiăđ ngăho căđiăl i,ăng iănghiêngăv ăm tăphía Trongătr ngăh păb ăv oăc tăs ng,ăcóăth ănhìnăth yănh ngăb tăth ngănh :ăcác gai
đ tăs ngăkhôngăth ngăhƠng;ăhaiăvaiăd căkhôngăđ u,ăbênăcaoăbênăth p;ăx ngăb ăvaiănhôăra,ăkho ngăcáchăt ă2ăm măx ngăb ăvaiăđ năgaiăđ tăs ngăkhôngăb ngănhau;ăhaiătamăgiácăeoăt oăraăgi aăcánhătayăvƠăthơnăkhôngăđ uănhau,ăbênăr ngăbênăh p;ămƠoăch uăbênăth păbên cao; hai th t l ngăm tăcơnăđ iăho căcóă ăl iădoăc tăs ngăb ăxoáyăv n,ăx ngăs năl iălên.ăN uăb ăgùăthìăquanăsátăth yăl ngătròn,ăvaiăth p,ăb ngănhô,ăđ uăng ăraăphíaătr c.ăN uă
b ă n,ăph nătrênăc aăthơnăh iăng ăv ăphíaăsau,ăb ngăx ăxu ng.ăCóănhi uănguyên nhân gơyăraăcongăv oăc tăs ng.ăM tăs ătr ăemăsinhăraăđƣăb ăcongăho căv oăc tăs ngăb măsinh.ă
M tăs ătr ăemăb ăcongăv oăc tăs ngădoăng i,ăđiăđ ngăquáăs măho căb ăm căcácăb nhăv ă
Trang 22th nă kinh,ă b nhă c ,ă b ă ch nă th ng,ă th ă tr ngă kémă vìă ítă ho tă đ ngă th ă thao, suy dinh
d ngă(còiăx ng),ăc ngăđ ălaoăđ ngăkhôngăthíchăh păv iăl aătu i.ăNhi uătr ngăh păkhôngăxácăđ nhăđ cănguyênănhơnăd năđ năcongăv oăc tăs ng.ăCongăv oăc tăs ngă ătu iă
h căsinhăcóăth ăphátăsinhădoăng iăsaiăt ăth ăvìăbƠnăgh ăkhôngăphùăh păv iăchi uăcaoăc aă
h căsinh,ăchi uăsángăbƠnăh căkém,ămangăc păsáchăquáăn ngăv ăm tăbênăvai
(Ngu n : ChuăTr ngăTrang,ă2004, TTYTDPăNgh ăAn)
2.1.5 Tácăh iăc aăb nhăcongăv oăc tăs ng
Congăv oăc tăs ngăm cănh ăth ngăítăgơyăraănh ngăh uăqu ănghiêmătr ng.ăTuyănhiên,ăn uăkhôngăđ căđi uătr ăs m,ăcongăv oăc tăs ngăcóăth ăti nătri năn ngăvƠăgơyă nhă
h ngăđ năs căkh eăc ngănh ăch tăl ngăcu căs ngăsauănƠy.ă ơyă c ngălƠăm tătrongă
nh ngă nguyênă nhơnă gơyă raă tri uă ch ngă đauă l ng,ă h nă ch ă v nă đ ngă c aă h ă th ngă c ă
x ng Tr ngăh păb nhăn ngăcóăth ăgơyăr iălo năt ăth ,ăd ăd ngăthơnăhình,ătácăđ ngăx uă
đ nătơmălýăc aătr ,ăh năch ăkh ăn ngăhòaănh păc ngăđ ng;ă nhăh ngăđ năch căn ngăc aătim,ăph iă(gi mădungătíchăs ngăc aăph i);ăgơyăbi năd ngăx ngăch u,ă nhăh ngăđ năs că
kh eăsinhăs năc aătr ăemăn ăkhiătr ngăthƠnh Chiăphíăđi uătr ăchoăcácăb nhănhơnăb ăcongă
v oăc tăs ngăr tăt năkém,ăđ căbi tălƠănh ngăb nhănhơnăc năph iăph uăthu tăch nhăhình
S c kh e : cong v o c t s ng nhăh ngăđ n ho tăđ ng c a tim, ph i, nhăh ng
đ n s phát tri n khung ch uădoăđóăc n tr vi c sinh n sau này c a h c sinh n N u
b nhăkhôngăđ c phát hi n s mănh ănhi uătr ng h p h c sinh t i m t s đ aăph ngăđƣă
đ l i nh ng di ch ng n ng n nhăh ngăđ n s c kh e phát tri n th ch t và tinh th n Khi c t s ng v o nhi u s gây t năth ngăchoătim,ăph i,ăđauăl ng,…gơyăkhóăkh năchoă
s hô h păvƠăb mămáuăt tim Khi c t s ng v o nhi u,ăx ngăs n l ng ng c nhô v phíaătr căgơyăkhóăkh năchoăvi c hô h păvƠăgơyăđauăl ng Khi v o c t s ngăđ n m căđ
n ngăx ngăs n c ng và l ch m ch máu, r t nguy hi m V o c t s ng ngoài vi c gây
Trang 23m t th măm ,ăgi m chi u cao, l ch vai, suy tim, suy hô h p,ăng i b nh còn c m th y không t tin sinh ho tăkhóăkh năvƠăgi m tu i th …
H c t p : cong v o c t s ng nhăh ng nghiêm tr ngăđ n s c kh e vì v y kéo theo nhăh ng không t tăđ n h c t p ,vì v y s c kh eăđóngăvaiătròăquanătr ng trong quá trình h c t p Khi c t s ng v o nhi u gây t năth ngătim,ăc ăquanăhôăh p và nhi uăc ăquanăkhác,ăđauăl ngălƠmăchoăh c sinh không th h c t p t t trong tình tr ng s c kh e kémănh ăv y khi n h c sinh không th t p trung t t vào vi c h c t p, th ng khó th
N u cong v o c t s ng gây bi n d ng khung ng c, khung ch u R i lo n ch căn ngăc a
h c ăquanătrongăc ăth , th tr ng y u d năđ n h c t p sa sút kém hi u qu
Sinh ho t:ăKhiăc ăth cóăt ăth khôngăbìnhăth ng do cong v o c t s ng s nh
h ng không t tăđ n các ho tăđ ng c aăcácăc ăquan,ăgơyătr ng iăchoăquáătrìnhătraoăđ i
ch t hay nh căđ u, chóng m t, m t m i, bi ngă n…ăc ăth u o i không thích v năđ ng
n giaiăđo n n ng gây bi n d ng c t s ngăkhóăkh năchoăquáătrìnhăv năđ ng, khi năđiă
l iăkhóăkh n.ăDoăcongăv o c t s ng nhăh ng nghiêm tr ngăđ n s c kh eănênăc ngă nh
h ngăđángăk đ n vi c v năđ ngăvìăc ăth s ho tăđ ng không t t n u tình tr ng s c
kh e kém N u b n ng, không nh ngăng i b cong v o c t s ng không th tham gia vào các ho tăđ ngăđòiăh i s v năđ ngănh ăth d c th thao mà ngay c vi căđiăl iăc ngă
g p nhi uăkhóăkh n (Ngu n: Bùiă i,ă2000, NXB Thanh Niên)
2.1.6 Bi năphápăphòngăch ng b nhăcongăv oăc tăs ng
ăphòngătránhăcongăv oăc tăs ngăchoăh căsinh,ăc năth căhi năcácăbi năphápăsau:
Ch ăng iăh căph iăđ ăánhăsáng,ăt ăth ăng iăph iăngayăng n; BƠnăgh ăh căsinhăph iăphùă
h păv iăl aătu i:ăchi uăr ngăc aăm tăgh ăph iăr ngăh năx ngăch uă10ăcm;ăchi uăsơuă
c aăm tăgh ăph iăb ngă2/3ăchi uădƠiăc aăđùi;ăchi uăcaoăc aăm tăgh ăph iăb ngăchi uăcaoă
c aăc ngăchơnăc ngăv iăchi u caoăc aăbƠnăchơnăvƠăc aădép;ăChi uăcaoăc aăm tăbƠnăsoă
Trang 24v iăm tăgh ăph iăphùăh păđ ăcácăemăcóăth ăng iăđ tătayălênăbƠnătho iămái,ăkhôngăb ănhô vaiălênăhayăh ăvaiăxu ng.ăKho ngăcáchăt ăl ngăgh ăđ nămépăbƠnăph iăl năh năđ ngăkínhătr căsauăc aăl ngăng că3-5ăcmăđ ăcóăth ăt aăl ngăvƠoăgh ; Nênăđeoăc păb ngăhaiăquaiăsauăl ng,ăkhôngănênăđeoăhayăxáchăc păm tăbênăvai; NgoƠiăraăc ngăc năđ măb oăch ă
đ ădinhăd ngăh pălý;ălaoăđ ngăvƠăt păluy năv aăs c ăphòngăng aăcongăv oăc tăs ngă
tr căh tăc năph iănơngăcaoăs căkh eăchungăc aăc ăth ăb ngăcáchărènăluy năth ăd căth ăthaoăchoăcácăb păth t,ăcácăt ăch căliênăk t,ădơyăch ngăcácăkh păkh e,ălƠmăt ngăs ăd oădai
b năb ăvƠăphátătri năcơnăđ i C năphòngăch ngăsuyădinhăd ng,ăcòiăx ngă ătr ănh ăCh ă
đ ă năc năcóăđ ăprotein,ăch tăkhoángăvƠăvitamin BƠnăgh ăng iăh căph iăphùăh păv iăl aă
tu iăvƠăt ăth ăng iăh căph iăđúng N iăh că t pă ătr ngăph iăđ măb oăchi uăsángăt ănhiênăvƠăchi uăsángănhơnăt o.ă ănhƠ,ăngoƠiăh ăth ngăchi uăsángăchung,ăgiaăđìnhăc ngă
c nătrangăb ăđènă ăgócăh căt păchoăcácăemăh căsinhăđ ăđ măb oăánhăsángăt tăh n.ăC nă
th căhi năgi ăngh ăgi iălaoăgi aăcácăti tăh c H căsinhăkhôngămangăc păquáăn ng,ătr ng
l ngăc păsáchăkhôngănênăv tăquáă15%ătr ngăl ngăc ăth ăC păph iăcóăhaiăquai,ăkhiă
s ăd ngăh căsinhăđeoăđ uăhaiăvai,ătránhăđeoăl chăv ăm tăphía H căsinhăc năđ căkhámă
c tăs ngăđ nhăk ănh măphátăhi năs măcácătr ngăh păcongăv oăc tăs ngăđ ăcóăth ăcóăcách x ătríăvƠăđi uătr ăk păth i
Hi nă nay,ă vi că trangă b ă bƠnă gh ă phùă h pă v iă t mă vócă c aă h că sinhă ch aă đ căngƠnhăch căn ngăquanătơmăđúngăm c;ănhƠătr ngăvƠăph ăhuynhăc ngăch aăchúătr ngă
vi căgiáoăd căh căsinhăphòngăcácăb nhăt tăh căđ ngănóiăchung,ătrongăđóăcóăb nhăcongă
v oăc tăs ng.ăDoăđó,ăđ ăth căhi năcácăbi năphápăphòngăb nhăcongăv oăc tăs ngăhi uăqu ,ăđòiăh iăs ăthamăgiaăc aănhi uăngƠnh,ăc aăcácăb căph ăhuynhăvƠăc aăcácăb năh căsinh: NgƠnhăgiáoăd căc năcóăk ăho chătrangăb ăbƠnăgh ăđúngăquyăcách,ăphùăh păv iăchi uăcaoă
c ăth ăc aăh căsinh;ătrangăb ăđ ăánhăsángătrongăcácăl păh c;ăth căhi năcácăkhuy năngh ă
c aăngƠnhăYăt ;ăth yăcôăc năh ngăd năh căsinhăcóăt ăth ăng iăh căđúng;…ăT iăcácăh ăgiaăđình,ăph ăhuynhăc năchu năb ăch ăng iăh căt p,ăbƠnăgh ăphùăh p,ăđ ăánh sáng cho cácăem,ăgi măápăl cămangăc păsáchăn ngăkhiătr ăđ nătr ng ăCácăb năh căsinhăc năng iă
Trang 25h căđúngăt ăth ă ăn iăđ ăánhăsáng,ăđeoăxáchăc p,ălaoăđ ng,ăt păluy năh pălý (Ngu n: B ăYăt ,ăV ăYăt ăd ăphòng, 1998; L ăV năTùng,ă 2014, Vi năYăh c Laoăđ ngăvƠăV ăsinhămôiă
d t t c t s ng b m sinh, không th phòng ng a và vi căđi u tr c ngăr t ph c t p V o
c t s ng b măsinhăđ căxácăđ nh do r i lo n s hình thành và phát tri n c t s ng t trong phôi thai G năđơy,ănh ng nghiên c u cho th y d t tănƠyăcóăliênăquanăđ n gen và
do y u t di truy n
Cácătuy năn iăti t:ăcácătuy năn iăti tăđóngăvaiătròăh tăs căquanătr ngăđ iăv iăs ăsinhătr ngăvƠăphátătri năc aăc ăth ,ăs ăho tăđ ngăkhôngăbìnhăth ngăc aăcácătuy nănƠyăcóăth ăgơyănênănh ngăr iălo năho tăđ ngăc aăcácăc ăquanăch căn ng.ăCh ngăh năthi uă
n ngăho că uăn ngătuy năyênăcóăth ălƠmăchoătr ătr ănênăth păbéăho căcaoăquáăm căbìnhă
th ngăsoăv iătr ăcùngătu i.ăTuy năgiápătr ngăho tăđ ngăkhôngăbìnhăth ngălƠmăchoătr ă
ng năng ,ăgi măs căđ ăkhángăv iăb nhăt tăho căgơyănênăb nhătim.ăS ăr iălo năho tăđ ngă
c aătuy năc năgiáp,ătuy năth ngăth nălƠmăgi măkh ăn ngăh păth ăcanxiăgơyănênăb nhăcòiăx ng,ăcaoăhuy tăáp,ăs ăho tăđ ngăkhôngăbìnhăth ngăc aăcácătuy năsinhăd căgơyăr iă
lo năs ăhìnhăthƠnhăcácăđ căđi măv ăgi iătínhăvƠăc ngălƠmăchoăhìnhăth ăc aătr ăkhôngăbìnhăth ng
Cong v o theo l a tu i: tr x ngăc t s ngăch aă năđ nh Lúcăs ăsinhăc t s ng
g nănh ăth ng Khi tr bi tăđi: Khi 2-3 tháng tu i (bi t ng ng đ u) c t s ng (vùng c ) cong
v tr c; Tr 6 tháng (khi bi t ng i) c t s ng cong v phía sau; Tr 1ăn mă(ăkhiăbi tăđi)ă
c t s ngăvùngăl ngăcongăv phíaătr c; Tr 7 tu i: c t s ngăcóă2ăđo n u năcongăv nhă
vi n c và ng c l a tu i m m non, s saiăt ăth th ng hay g p tr có th l c
Trang 26phát tri n y u, tr em có b nhăcòiăx ng,ăb nh lao và tr có m t và tai kém l a
tu i ti u h c: vi c phát tri năcácăc ăvƠăx ngăd năđ c hoàn thi nănh ngătrongăgiaiăđo n này đaăs các tr em ng i h căkhôngăđúngăt ăth do thi u hi u bi tăvƠăch aăýăth c nghiêm túc
v cách ng i h c c a mình l a tu i d yăthì:ătrongăgiaiăđo n này di n bi n b nh khá nhanh, các d t t b măsinhăđ căxácăđ nh có di n bi nănhanhăăh năsoăv i v o c t s ng
m c ph i,ăđ c bi t là phát tri nănhanhătrongăgiaiăđo n này V iăng iătr ng thành c t
s ng không còn m m d oăđƣăcóăbi n d ng n ng ng i l n tu i c t s ng ngày càng lão hóa Ti păđ n là gi i tr tu i,ănhơnăviênăv năphòng,ădoăcáchăng i làm vi căkhôngăđúngăt ă
th , nh ngăng iălaoăđ ng n ng nh c bê vác n ng…Theoătu i tác, c t s ng d n thoái hóa, d năđ n các b nh c t s ng r t nguy hi m…ăv oăđ t s ngădoăthoáiăhóa,ăgƣyăđ t s ng doă loƣngă x ng.ă Theoă th i gian c t s ng s m tă điă s chuy nă đ ng t nhiên c a c t
s ng Ch b g n không th c đ ng linh ho tăđ c n a.ăThêmăvƠoăđóădoăb g n ch c v i nhau nên nó s l i gây áp l călênăcácăđ t s ng V o c t s ngăđ c chia thành nhi u m c
đ , góc v oăd iă20ăđ đ c xem là v o nh , m căđ này b nhănhơnăch aăc năđi u tr
mà ch c n t p th d c và h c cách gi t ăth cân b ng, khi góc v o t 25 - 39ăđ b nh nhân ph i mang n p ch nh hình, n u v o n ng t 40ăđ tr lên c n ph u thu t ch nh hình (th ng m c ph i ng i già) (Ngu n: Lê Th Thu Thu ,ă ng Th Liên và c ng s , 2010
<http: /document/2298668-de-tai-ve-cong-veo-cot-song.htm>)
Cong v o theo vùng: Kh o sát th c t g n 20% h c sinh th đôăb cong v o c t
s ngăcóăxuăh ngăgiaăt ngătrongăh c sinh, sinh viên Nghiên c u v tình hình cong v o
c t s ng và các y u t nguyăc ă h c sinh Hà N iăđ c công b t i H i ngh Khoa h c Giáo d c th ch t-Y t ngành giáo d căn mă2006ăthìăt l chung b cong v o c t s ng
c a h c sinh Hà N i (2004 -2005) là 18,9%; t l m c b nh này cao nh t là THCS là 22,2%, THPT là 17,6 %, Ti u h c 17,2 % K t qu đi u tra cho th y t i H i Phòng có t i 44,8% trên t ng s h c sinh b v o c t s ng Phân tích t s li u trên cho thêm nhi u k t
qu khác T l h c sinh b v o c t s ng n iăthƠnhăt ngăd n theo c p h c, s tr b v o
c t s ng ngo i thành và h iăđ o bao gi c ngăcaoăh năkhuăv c n i thành trên t t c các
Trang 27tiêu chí so sánh Nguyên nhân m t ph nălƠădoăch ngătrìnhăh c quá t i, th i gian h c sinh lên l p quá dài c ng v iăc ăs v t ch tătr ng h cănh ăbƠnăgh ch aăphùăh p làm các em d b cong v o c t s ngăh n (Ngu n : Lê Th Thu Thu ,ă ng Th Liên và c ng s ,
2010 <http: /document/2298668-de-tai-ve-cong-veo-cot-song.htm>)
Cong v o theo gi i tính: tínhătr ngăgi iătínhăđ căxácăđ nhăb iăcácăc pănhi măs că
th ăgi iătính.ăDoăv yăgi aănamăvƠăn ăcóăs ăkhácănhauăv ăhìnhătháiăc ăth ,ăc ăquanăsinhă
d că .V o c t s ng x y ra khi x ngăs ng b tăđ uăcongăkhácăth ng.ă ơyălƠăc năb nh
th ng g p béăgáiăh năsoăv iăbéătraiăvƠăcóăkhuynhăh ng x y ra nhi u tr d y thì
s m.ăTheoăđi u tra thì c 1000 tr em thì có t 3 ậ 5 em b v o c t s ng và tr gái b v o
c t s ng nhi uăh nătrai;ăt l chung c a cong v o c t s ng Hà N iălƠă18,9%ătrongăđóănam chi m 18.3% n là 19.6% Nguyên nhân d n t i hi năt ng trên là do h c ăx ngă
c aăcácăemăbéăgáiăth ng y uăh n,ăcácăch căn ngăh x ngăch aă năđ nhădoăc ăth sinh
c t s ng, c p quá n ng ho căđeoăc p m tăquai,ăđeoăkhôngăđúngăt ăth s nhăh ng nghiêm tr ngăđ n c t s ng c a tr ăCácăemăđeoăbaălôăsauăl ngăthìăv oătr c Tr còn b quá t i b i s mang vác n ng so v i tr ngăl ngăc ăth Khi tr đƣăb cong v o c t s ng,
vi c ch a tr b ng ph u thu t, luy n t p, ch nh hình s r tăkhóăkh n,ăt n kém và m t nhi u th i gian
Congăv oătheoăt ăth : T ăth ălƠăphongătháiăquenăthu c,ălƠăv ătríăc aăc ăth ăkhiă
ng i,ăđ ng,ăđi.ăT ăth ăđ căhìnhăthƠnhăt ătu iă uăth ăHìnhă nhăc aăt ăth ăph năánhă
tr ngătháiăc aăh ăv năđ ng,ăđ căbi tălƠăb ăx ng.ăCóăth ăchiaăt ăth ăthƠnhăhaiălo i:ăt ă
th ăđúngăvƠăt ăth ăkhôngăđúng.ăT ăth ăđúngă(t ăth ăbìnhăth ng):ălƠăt ăth ăthu năl iă
Trang 28nh tăđ iăv iăb ămáyăv năđ ngăc ngănh ătoƠnăb ăc ăth ăkhiăth căhi năcácăch căn ng.ăT ă
th ăđúngăđ căđ cătr ngăb iăđ ăcongăt ănhiênăc aăc tăs ng,ăhaiăx ngăb ăvaiăn măcơnă
x ng,ă b ă vaiă khôngă nhôă ra,ă haiă vaiă m ă r ng,ă chơnă th ng,ă vòmă gană bƠnă chơnă bìnhă
th ng T ăth ăkhôngăđúngă(khôngăbìnhăth ng):ălƠăt ăth ăkhôngăthu năl iăchoăb ămáyă
v năđ ng,ăcácăh ăc ăquană(tim,ăph i)ăho tăđ ngăkhóăkh n.ăT ăth ăkhôngăbìnhăth ngă
th ngăg pălƠ: So vai: do h c ăphátătri n kém (nh tălƠăc ăl ng),ăđ u và c h iăng v phíaătr c, l ng ng călép,ăvaiănhôăraătr c, b ng phình to ; Gùăl ng:ădoăcácăc ăphátătri n y u, các dây ch ngăkémăđƠnăh i, đ cong c a c t s ng vùngăl ngăt ngălên;ă n
b ng: do c t s ng vùng hông cong nhi u v phíaătr c, đ coăc ăb gi m V oăl ng:ădoăvai,ăcácăc ăx ngăb vai và thân hình không cân x ng T ăth ăvƠăh ăv năđ ngămƠă
đ căbi tălƠăc tăs ngăcóăquanăh ăv iănhauăr tăch tăch ăB tăc ăm tăt năth ngăhayăbi nă
d ngănƠoă ăc tăs ngăđ uălƠmăchoăt ăth ăkhôngăđúng ngăv ăm tăv ăsinhăh căđ ng,ă
nh ngăt năth ng,ăbi năd ngă ăc tăs ngăhayăg pălƠăcong,ăv oăc tăs ng
nhăh ngăc aămôiătr ngăs ng:ăm iăsinhăv tăc ngănh ăconăng iăđ uăsinhăraă
l nălên,ăho tăđ ngătrongăm tămôiătr ngănh tăđ nh,ăđóălƠăcácăy uăt ăbaoăquanhăc ăth ăvƠătácă đ ngă quaă l iă đ iă v iă c ă th ă Môiă tr ngă t ă nhiênă g mă cóă ă môiă tr ngă đ t,ă n c,ăkhôngăkhí,ăánhăsángăm tătr iăvƠăsinhăv t.ăRiêngăconăng iăcònăch uă nhăh ngăc aămôiă
tr ngăxƣăh iăg măăkinhăt ,ăchínhătr ,ăgiáoăd c,ăv năhoá ăT tăc ăcácăy uăt trênăđ uă nhă
h ngătr căti păho căgiánăti păđ năquáătrìnhăsinhătr ngăvƠăphátătri năc aăc ăth Bênă
c nhăđó,ătìnhătr ngădinhăd ngăc ngăcóă nhăh ngăl năđ iăv iăs ăphátătri năc aăc ăth ,ă
n uătr ăđ cănuôiăd ngăt tăs ăcóăt căđ ăl nănhanhăh năvƠăđ tăm căđ ăt iăđaăv ăkíchă
th căc ăth ămƠăgi iăh nădiătruy năchoăphép
nhăh ng chi u cao: N u tính th nh (đ v o gi aăcácăđ t s ng là 10%) thì
c tính có kho ng 2-3% dân s b v o c t s ng B nh cong v o c t s ngăth ng tr i qua quá trình t khi còn nh ,ăđ năđ tu i h căđ ng, nh t là 14-17 tu i thì nh n bi t rõ nétăh n.ă l a tu i này, h x ngăkh p phát tri n m nh.ăNh ăm t cái cây cong, n u khôngăđ c n n k p th i thì t căđ cong v oăt ngăd n cùng v iăquáătrìnhătr ng thành
Trang 29M tăk tăqu ăđi uătraăyăt ă ăn cătaăchoăth y,ăt ăl ăh căsinhăb ăv oăc tăs ngă ăn iăthƠnhă
t ngăd nătheoăc păh c,ăs ătr ăb ăv oăc tăs ngă ăngo iăthƠnhăvƠăh iăđ oăth ngăcaoăh năkhuăv căn iăthƠnhătrênăt tăc ăcácătiêuăchíăsoăsánh.ăNguyênănhơnăđ călýăgi i:ăvìăb nh v oă
c tăs ngăphátăsinhăth ngădoătr ăph iămangăvácăn ngăl chăv ăm tăphía,ătr ăph iălaoăđ ngă
s măquáăs c;ătr ăng iăh căhayăsinhăho tăkhôngăđúngăt ăth ;ăbƠn,ăgh ăvƠăánhăsángăkhôngă
đ măb oăđúngăchu n,ăbìnhăth ngăkhiăc tăs ngăb ăv oă ăth ănh ăthìăr tăkhóănh năbi t.ănăkhiăb nhăti nătri năs ăth yăhaiăvaiăl chănhau,ălúcăcúiăth păng iăthìăhaiăb ăvaiăl chănhauăr tărõ,ănhìnăd căs ngăl ngăth yăcong.ăTheoăbácăs ,ăkhiăgócăv oăcònănh ,ăcóăth ădùngăáoăch nhăhình,ănh ngăkhiăgócăv oăt ă50ăđ ătr ălên,ăáoăn păkhôngăcóătácăd ngămƠăc nă
ph uăthu tăch nhăv oăc tăs ng
Vai trò c a giáo viên: Vi c kh c ph c b nh cong v o c t s ng là nhi m v , là trách nhi m c a toàn nhân lo i nói chung và các b c ph huynh, giáoăviênănóiăriêng.ăTr c h t đòiăh i t t c th y cô ph i có m t ki n th c th t v ng ch c v c năb nh cong v o c t
s ng, đ d y b oăcácăemălƠmăsaoăchoăcácăemăphòngătránhăđ căđ n m c t t nh t các d
t t do cong v o c t s ngăđemăl i Các th y cô ph i d y các em ph i bi t ng i h căđúngă
t ăth , bàn gh ph i phù h p v i t m vóc c a mình, khi ng i h c ph i bi t ng i ngay
ng n, n u các em còn quá nh hay quên và ng iăsaiăt ăth thì các th y cô nên xem xét
s a l iăt ăth cho các em, khen ng i bi uăd ngăaiăng iăđúngăt ăth , nh c nh ai ng i khôngăđúng.ăTh ngăxuyênăđ ý và quan tâm các em nh : xem hai vai c aăbéăcóăđ ng
đ u không, hay m tăbênăx ngăb vai nhô caoăh năphíaăđ i di n, eo bên cao bên th p,
m tăx ngăhôngăcaoăh năx ngăbênăkia,ăkhiăđ ngăhayăđiăl i nghiêng v m t phía, khi
c t s ng v o nhi uăx ngăl ng ng c nhô v phíaătr c,ăgơyăkhóăkh năchoăvi c th và
c ngăgơyăraăđauăl ng…đ phát hi n s măvƠăđ a m t l iăkhuyên,ăph ngăphápăđi u tr thích h p nh t cho các em Không nên so n th i khóa bi u mà trong m t ngày có quá nhi uămôn,ăđ d n t i tình tr ng ba lô, c p táp c a các em quá n ng có th d năđ n gù
l ng,ă khuy nă khíchă cácă emă đeoă c p có quai, đeoă haiă bênă đ gi cân b ng, tránh tình
tr ng b l ch vai Các em còn nh nên h u h t c p ti u h c giáo viên c n nói rõ và ch
Trang 30ra cho các em bi tăđ c tác h i c a b nh cong v o c t s ng nhăh ngăđ n k t qu h c
t pănh ăth nào Bìnhăth ng, v o c t s ng không gây nh h ng x u cho s c kh e Tuy nhiên, khi c t s ng v o s gây t năth ngăchoătim,ăph i,ăđauăl ng, s gây t năth ngăchoă
hô h p và s b mămáuăt tim,ăgơyăđauăl ngăkinhăniên,ăviêmăx ngăkh p c t s ng V i tác h iăđó, nó s nhăh ng r t l năđ n s c kh e, h c t p c a các em h căsinh.ăC năb nh ngƠyăcƠngăgiaăt ngăvƠăđeăd a đ n s c kh e c a các m mănonăt ngălaiăc aăđ tăn c
Vi c chính y u tr c h t các th y cô giúp cho tr chính là c n có ch đ nău ngăđ prôtêin, ch t khoáng và vitamin C n th c hi n gi ngh gi i lao gi a gi , ph i nâng cao
s c kh e chung c aăc ăth b ng cách rèn luy n th thaoăchoăc ăb p kh eălƠmăt ngăs
d o dai b n b và phát tri năcơnăđ i, t ch c các trò ch iăv a ph i, phù h p v i t m vóc
và ch đ x ngăc a tr C ngày tr ng,ăt ăth ng i chi m ph n l n th i gian c a h c sinh nên vi c s d ng gh có t a, l i thoángăl ngăc ngălƠăm tăđi u ki năđ t o nên s
ti n nghi c n thi t Các thông s k ăthu t khoa h c s giúp cho h c sinh có m tăt ăth
ng i h p lí, b oăđ m s c kh e phòng tránh m t m i, t đóăcóăhi u su t cao trong h c
t p.Vì th vai trò c a giáo viên là vô cùng quan tr ng, không ch là truy năđ t ki n th c, giáo d c nhân cách cho tr mà còn d y cho tr t ăth vócădángăconăng i, giúp tr không
ch hoàn thi n v ki n th c mà còn phát tri n kh e m nh v th ch t Do v y các th y cô
s ph i n l c r t nhi u,ăđ ph nănƠoăng năch n, phòng ng a, làm gi mănguyăc ăm c
b nh v cong v o và cong v o c t s ng cho tr -nh ng m mănonăt ngălai,ătr c t cho
n c nhà (Ngu n : PhanăTh ăNg căY n,ăTr năMinhăK ăvƠăNguy năTh ăDung,ă2002ă)
Hìnhă2.3:ăHaiămôăph ngăc aăt ăth ăng iăth ngăg p
(Ngu n : T Yăt ăVi
tăNam,ă2015.<ăhttp://baithuocdangianhay.com/benh-hoc-thoai-hoa-cot-song/>)
Trang 31Taăcóăth ătómăt tănguyênănhơnăd năđ năcongăv oăc tăs ng:ăNg iăh căkhôngăđúngă
t ăth ă(ng iăh căkhôngăngayăng n,ăn m,ăqu ,ănghiêngăkhiăh căbƠi) ;ăKíchăth căbƠnăgh ăkhông phùăh pă(quáăcao,ăquáăth p,ăquáăch t) ;ăLaoăđ ngăquáăn ng,ăb ăc pănáchăemăbé,ăđeoăc păsáchăquáăn ngăho căkhôngăđ uă2ăbênăvaiăho căc păc păvƠoănách;ăM căb nhăcòiă
x ng,ăsuyădinhăd ng ( Ngu n : inhăTh ăNga,ă2004 ; HoƠngăTh ăH ng,ă2006 ; Ph mă
N ngăc ng,ă1994)
(Ngu n : Lê Th Thu Thu ,ă ng Th Liên và c ng s , 2010 <http:
/document/2298668-de-tai-ve-cong-veo-cot-song.htm>)
2.2 L c s các nghiên c u có liên quan
2.2.1 Tìnhăhìnhănghiênăc uătrênăth ăgi i
Trênăth ăgi i,ăvi căđi uătra,ătìmăhi uăv ăconăng i,ăcácăbi năphápănh măng năng aă
b nhăt t,ănơngăcaoăs căkho ăchoănhơnălo iăđƣăđ căti năhƠnhăt ăr tăs m,ăđ căbi tălƠă ăcácă
n căphátătri n.ăXétăriêngăkhíaăc nhăs căkho ăh căsinhăvƠăyăt ăh căđ ngăc ngăđƣăcóăr tănhi uăcôngătrìnhănghiênăc u.ăCácăcôngătrìnhănƠyăđƣăgópăph năkhôngănh ătrongăvi căđ mă
b oăt tănh tăchoăs ăphátătri nătoƠnădi năc aăh căsinhă- nh ngăng iăch ăt ngălaiăc aă
th ăgi i
Hình 2.5: M t s nguyên nhân cong v o c t s ng
Trang 32Ngay t ă gi aă th ă k ă IXX,ă nhi uă n că Chơuă Ểuă đƣă cóă nh ngă ch ă tr ngă vƠă
ph ngăphápăth căhi năyăt ăh căđ ng.ăCácănhƠănghiênăc uăđƣăt pătrungăvƠoăm tăph măviăgi iăh nălƠăthi tăk ăxơyăd ngătr ngăs ăvƠăđƣăb tăđ uăđ aăraănh ngătiêuăchu n v ăsinhătrongăl nhăv cănƠy
T ănh ngăn măđ uăc aăth ăk ăXXăđƣăcóănh ngănghiênăc u,ăđi uătraăt ăth ăc aă
h căsinhăti uăh căvƠătrungăh căv iăcácăph ngăti nătrongăl păh c.ăNghiênăc uănƠyădoăEastmanăBennettăti năhƠnhătrênă4000ăh căsinh.ăT ănghiênăc uănƠyăôngăđƣăchoăraăđ iă
cu năắt ăth ăng iătrongătr ngăh c‖ă- s ătayăchoăgiáoăviênă- giámăđ căth ăch tăvƠăcánăb ă
tr ngăh că(Bannettă1928)
Nh ngă nghiênă c uă v ă s ă m tă m iă c aă tr ă emă trongă h că t pă đƣă đ că trìnhă bƠyătrongăh iăngh ăqu căt ă ăTơyăBanăNhaăvƠăs ăth ngănh tăt ăch căyăt ăh căđ ngăvƠăv ăsinhăăh c đ ngăc ngăđ căđ ăc păt iă
M tănghiênăc uăkhácăc ngăđ căm tăs ăn căChơuăỂuăquanătơm,ăđóălƠănghiên
c uăc aăEdithăOckelăt ăn mă1973ă( c).ăTácăgi ăđƣăc ngătácăv iăm tăs ăn cănghiênă
c uăv ăgánhăn ngăc aătr ăemătrongăh căt p.ăNh ngănghiênăc uăđƣăch ărõăr ngănh ngăemăcóăhi uăsu tăh căt păth păcóăs ădi năbi năv ăhuy tăápăvƠăt năs ăm chăkhácăv iătr ăemă
trungăbìnhăvƠăv iătr ăemăcóăhi uăsu tăh căt păcao,ăt ăđóăđ ăxu tăc iăti năch ăđ ăh căt pă
nh m nơngăcaoăhi uăsu tăh căt pă
N mă 1981,ă Verneră Kneistă - Vi nă v ă sinhă khoaă h că C ngă hoƠă dơnă ch ă că đƣăcôngăb ămôăhìnhăxơyăd ngăyăt ătr ngăh căv iănhi măv ăth yăthu căh căđ ngăvƠăm iăliênăquanăc aăcácăt ăch căxƣăh i
Trongăs ăcácăchơuăl căthìăChơuăỂuălƠăchơuăl căđ uătiên,ăng iătaăb tăđ uăquanătơmă
t iăđi uăki năchi uăsángăvƠăđ ăyênăt nhăăphòngăh c (Ngu n : Nguy n Huy Nga, 2003)
Trang 332.2.2 Nghiênăc uăv ăcongăv oăc tăs ngă Vi tăNam
ăVi tăNamăt ănh ngăn mă1960ăyăt ătr ngăh căđƣăđ căs ăquanătơmăch ăđ oă
c aăliênăB ăyăt ă- giáoăd căvƠăcóănh ngănghiênăc uăv ăs căkho ăh căsinh.ăN mă1964,ă
B ăYăt ăđƣăbanăhƠnhătrongăđi uăl ăs căkho ăv ătiêuăchu năxơyăd ng,ătiêuăchu năánhăsáng, bànăgh ăv iă6ălo iăkíchăth căt ăIăđ năVIăphùăh păv iăt ngăl aătu i
N mă1973ăcóăthôngăt ăliênăb ă09/LB/YT-GDăngƠyă07/06/1973ăh ngăd năyăt ă
tr ngăh cătrongăđóăcóăphơnăc păvi căkhámăch aăb nhăvƠăqu nălíăs căkho ăh căsinhăt ătuy năyăt ăxƣăđ năb nhăvi năt nh, thƠnhăph
N mă 1998,ă B ă yă t ă đƣă t ă ch că nghiênă c uă đ ă tƠiă theoă mƣă s ă KHCNă 11ă ậ 06 ắNghiênăc uăxơyăd ngămôăhìnhăyăt ătr ngăh c‖.ăK tăqu ăc aănghiênăc uăđƣ giúpăvi că
đ ăxu tăv ăt ăch căm ngăl iăyăt ătr ngăh căvƠăcácăn iădungăho tăđ ngătrongănh ngă
n măt i
Theo k t qu báo cáo c a liên ngành y t , giáo d c-đƠoăt o, b o hi m xã h i thì t l
h c sinh b cong v o c t s ngăn mă2006-2007 là 0.2 %, t l t ng theo t ng c p h c
Theo ngu n: Ti n phong.vn, c p nh t 24/4/2007, h nă2%ăh c sinh l a tu i ti u
h c b cong v o c t s ng,ăvƠăh nă10%ătrongăs này có ti n tri n
Theo k t qu c p b ắnghiênăc u v b nh cong v o c t s ng h c sinh ph thông
Hà N i‖ăthìăt l h c sinh m c cong v o c t s ng Hà N iăđ c nghiên c u t i 4 qu n huy nă(HaiăBƠăTr ng,ăSócăS n,ăC u Gi y,ăGiaăLơm)ălƠă18,9%.ă ángăl uăýăh c sinh càng
l p l n càng b cong v o c t s ng nhi uăh n,ăc th là kh i 1 là 17%, kh i 5 là 17,6%,
kh i 9 là 22,2%
Theo ngu năDơnăTrí.vn:ăGiámăđ c b nh vi n Hà N iăđ aăraăt i h i th o v ắcongă
v o c t s ng‖ătr ng Ti u h c là 20%, THCS là 30% và cao nh t là THPT 50%, còn theo kh o sát c a b nh vi n ch năth ngăch nh hình TP.H Chí Minh trên 4000 h c sinh thì có t i 705 đangăb cong v o c t s ng Các y u t này càng có chi uăh ngăgiaăt ng,ă
t ngăd n theo c p h c
Trang 34Tình tr ng h c sinh b cong v o c t s ng ngày m tăgiaăt ng ơyălƠămôtăv năđ đángăbáoăđ ng c a toàn ngành giáo d c và là n i lo l ng c a t t c các b c ph huynh
T l h c sinh b cong v oăngƠyăcƠngăgiaăt ngătheoăl a tu i, l a tu i ti u h c t l h c sinh m c b nh cong v o là 20%, trung h c 30% và l a tu i ph thông là 50% (Theo giámăđ c b nh vi n Hà N iăđ aăraăt i h i th o cong v o c t s ng)
Theo kh o sát c a b nh vi n ch năth ngăch nh hình Thành Ph H Chí Minh trên 4000 h c sinh có t i 705 b cong v o c t s ng N u phân ra t ng vùng thì t l h c sinh ngo i thành và h iăđ oălúcănƠoăc ngăcaoăh năkhuăv c n i thành Còn theo gi i tính thì t l h c sinh n m c b nh cong v oăcaoăh n nam gi i, c kho ng 1000 tr em thì có t 3-5 tr b cong v o Và ch có m t nguyên nhân ch y uălƠădoăch ngătrìnhăh c
n ng, s thi u hi u bi t c a cha m , th y cô và các em v c năb nh này r i l i mang vác
ba lô quá n ng, ng i h căkhôngăđúngăt ăth , ch tăl ng bàn gh ch aăphùăh p H c ă
x ngă c aă cácă béă gáiă th ng y uă h nă cácă béă trai, ch că n ngă c a h x ngă ch aă n
đ nh.Vì th mu n gi m t l h c sinh b cong v oăc ngănh ălƠăgópăph n phát tri năđ t
n c thì chúng ta ph i kh c ph căđ c nh ng nguyên nhân trên
T tăcongăv oăc tăs ngăc ngăđƣ đ cănhi uătácăgi ănghiênăc u:
Nguy năH uăCh nh,ăTháiăLanăAnh,ăV ăV năTuý,ăNguy năTh ăThanhăBìnhăv iăcôngătrìnhăắTh cătr ngăv oăc tăs ngă ăh căsinhăph ăthôngăthƠnhăph ăH iăPhòng‖ăchoă
th yăt ăl ăv oăc t s ngălƠăn ă5,57%,ănamă4,24%;
Nhómănghiênăc uăNguy năNg căH i,ăNgôăTh ăBê,ăTônăTh ăBíchăHoƠi,ăNguy năCôngăT nh,ăNguy năTh ăGiangăAn,ă inhăTh ăNgaăkh oăsátăăcácăch ătiêuăhìnhăthái,ăt tă
h căđ ngăc aăh căsinhăvƠătrangăthi tăb ăphòngăh că ăm tăs ătr ngăph ăthôngăthu că
haiăt nhăNgh ăAn,ăThanhăHoá‖ăchoăth yăm căđ congăv oăc tăs ngăă ăh c sinhăti uăh că
là 20,22%, THCS là 28,44%, THPT là 32,98%,
V ăV năTuý (2001)ăđƣăđ aăraăm tăs ănh năxétăv ătìnhăhìnhăv oăc tăs ngă ăh căsinhăti uăh căvƠătrungăh căc ăs ăhuy năAnăH i- H iăPhòng.ă
Trang 35Nguy năTh ăBíchăLiên,ăTr năV năD n,ăNguy năTh ăThu,ă ƠoăTh ăMùi, Lê Quang Giao (2004-2005)ăv iăcôngătrìnhăắTìnhăhìnhăb nhăcongăv oăc tăs ngăvƠăcácăy uăt ănguyă
c ă ăh căsinhăHƠăN i‖
ngăTrungăkiên,ăLêăTh ăSongăH ngăvƠăc ngăs ăđƣăđánhăgiáăs ăphátătri năăb nhă
h căđ ngăc aăh căsinhăti uăh c,ătrungăh căc ăs ăt iăthƠnhăph ăH iăPhòngăvƠăhi uăqu ă
c aăcácăgi iăphápăcanăthi pănh măh năch ăcácăb nhăh căđ ng
Ph măN ngăC ngăđƣăbiênăso nătƠiăli uăắPhòngăch ngăb nhăc năth ăvƠăcongă
v oăc tăs ngătrongăh căsinh‖ănh măph ăc păr ngărƣi,ăgiúpăcácăcánăb ăyăt ,ăcácăb că
ph ăhuynhăcùngăđôngăđ oăth ăh ătr ăbi tăcáchăphòngăch ng,ăgópăph năvƠoăs ănghi pă
ch măsócăs căkho ăvƠăgiáoăd cătoƠnădi năh căsinh - t ngălaiăc aăđ tăn c
N mă2003,ăHoƠngăMinhăKhôiăđƣăkhámăphátăhi năcongăv oăc tăs ngăvƠătìmăraăm tă
s ăy uăt ăliênăquanăt iăd ăt tăh căđ ngănƠyătrênăđ iăt ngă100ăh căsinhătr ngăTi uă
h căTrungă ô,ăThƠnhăph ăVinh (Ngu n : Lê Th Thu Thu ,ă ng Th Liên và c ng s ,
2010 <http: /document/2298668-de-tai-ve-cong-veo-cot-song.htm>)
2.3 C ăs lý thuy t mô hình nghiên c u
2.3.1 Tìm hi u v hành vi s c kho :
Hành vi là gì: Hành vi là cách ng x c aăconăng iăđ i v i m t s v t, s ki n,
hi năt ng trong m t hoàn c nh, tình hu ng c th Hành vi bi u l y u t nh n th c,
hi u bi t, ki n th c, ni mătin,ătháiăđ , chu n m c, giá tr c a cá nhân và th hi n qua hƠnhăđ ng c aăconăng i
Hành vi s c kho là gì: Hành vi s c kho là hành vi c aăconăng i có liên quan
đ n vi c duy trì, b o v vƠăt ngăc ng s c kho , ho căliênăquanăđ n m t v năđ s c kho nh tăđ nh Ví d : t p th d c,ă nău ng, hút thu c lá, v sinhămôiătr ng s ng, ngh
ng i,ăkhámăs c kho đ nh k Hành vi lành m nh, có l i cho s c kho nh :ăch đ dinh
d ng h p lí, t p th d căđ uăđ n, không hút thu c lá, quan h tình d c an toàn/có b o
v , đ iăm ăb o hi măkhiăđiăxeămáy…Hành vi không lành m nh, có h i cho s c kho
Trang 36nh :ăl m d ngăbia,ăr u, hút thu c lá, quan h tình d căkhôngăanătoƠn/khôngăđ c b o
v , tiêmăchíchămaătúy…Nh ng y u t nhăh ngăđ n hành vi s c kho :
Y u t ti năđ (cá nhân):
Ki n th c: nh ng hi u bi t v lí thuy t hay th c t v m tăđ iăt ng/v năđ , có
th lí gi iăđ c trong m tăl nhăv c c th hay t ng th ,ăcóăđ c t h c t p, tr i nghi m
Ví d : Ki n th c v mang thai thanh thi u niên còn h n ch Câu h i ắLi u m t b n gái có th mang thai sau l n quan h tình d căđ u tiên không?‖ ch có : nam 67% và n 74% tr l i là "có"
Ni m tin: tin ch c m t s ki n, hi năt ngălƠăđúngăhayăcóăth t, m c dù có th khôngăđúng,ăkhôngăcóăth t Ni m tin ch u nhăh ng c a kinh nghi m (tin r ngăđi u gì đóăs x yăraănh ngăl i không x y ra khi th c hi n, thì có th d t b vƠăng c l i) Ý ngh aădoăni m tin mang l i quan tr ngăh năl i ích h có th cóăđ c:ăTh ng khó t b
ni m tin, ngay c khiă đƣă nghiă ng giá tr c a nó Ni mă tină th ngă đóngă vaiă tròă đ nh
h ngăhƠnhăđ ng
Tháiăđ :ălƠăquanăđi m, cáchăngh ,ănhìnănh n theo m tăh ngănƠoăđóătr c m t hành vi, s v t, s ki n (có th tích c c, tiêu c c hay trung tính) Nh ng bi u hi n ra bên ngoài c aăýăngh ,ătìnhăc măđ i v i ai ho c s vi cănƠoăđó.ăLƠăk t qu c a quá trình
h c t p, quan sát t môiătr ng s ng c a h Tháiăđ là n n t ng ng x c a cá nhân Giá tr : là nh ngăgìăchúngătaăchoălƠăcóăýăngh a,ăquýăgiá,ăquanătr ng,ăđángăcó,ăyêuăthích,ă nóă đ nhă h ngă hƠnhă đ ng trong cu c s ng Ví d : Trung th c, tôn tr ng cha
m /th yăcôă…Ph n nhà, lo b p núc con cái (giá tr x a);ăph n đ c l p, t ch , tham gia các ho tăđ ng xã h i (giá tr nay) Chung thu trong tình yêu, hôn nhân M i xã
h i, n năv năhóaăcóăcácăh giá tr khác nhau Cáănhơnăc ngăcóănh ng giá tr uătiênăkhácănhau
Chu n m c: là nh ng mongăđ i, yêu c u, qui t c xã h iăđ c cá nhân, c ngăđ ng,
xã h i coi là t tăđ păvƠăcóăýăngh a,ălƠăc ăs đ hƠnhăđ ng và phán xét Ví d : Không
Trang 37quan h tình d c ngoài hôn nhân (chu n m c) Chu n m c xã h i là m t thành t c a
lƣnhăđ o, ch c s c tôn giáo
K t lu n:Conăng iăth ngăcóăxuăh ng nghe và làm theo nh ng gì mà nh ngăng i có
uy tín, quan tr ngăđ i v i h đƣălƠm
Ví d : 22% V thành niên/Thi u niên hút thu c: Y u t nhăh ng: Làm theo b n bè: 54% nhóm 14-17 tu i; LƠmătheoăng i thân:57,2% ; 77%ănamăthanhăniênăđ c b n bè khuy n khích; 57,8% (>17 tu i) có cha hút thu c ; b năbèăxungăquanhăđ u hút (30,9%); ắtòămò‖ă(35,9%)
69% nam thanh niên và 21% n thanhăniênăđƣăt ng u ngăr u/bia: Y u t nh
h ng: Do b n bè: 49,7% ; 16,7% có cha m u ngăr u/bia ; u ng say trong tháng: trong s nh ng ng i b r rê u ng (46,9%)ăcaoăh năh n so v i nh ngăng i không b r
rê (25,7%)
Y u t t oăđi u ki n thu n l i là nh ngătácăđ ng/ nhăh ngăđ n hành vi m t cách
tr c ti p hay gián ti p thông qua y u t môiătr ng: Ch ngătrìnhăs c kh e; D ch v s c
kh e; Các ngu n l c c n thi tăđ cóăđ c y u t môiătr ng thu n l i, th c hi năđ c hành vi (vi c làm, thu nh p, lu tăpháp,ăquiăđ nh, t ch c ); Nh ngăk ăn ngăm i c n thi t
đ th c hi n
K t lu n:Nh ng y u t này làmthayăđ i, th c hi n và duy trì hành vi cá nhân
Ví d : 98,1% nam thanh niên d dàng ti p c n thu c lá
98% thanh niên d dàng ti p c năr u/bia
kho ngă1/3ăthanhăniênăkhóăkh nătrongăvi c ti p c n v i các d ch v t ăv n và
ch măsócăs c kho sinh s n
Trang 38K t lu n chung: Phơnătíchăđ c các y u t nhăh ngăđ n hành vi s c kh e s giúp: Xácăđ nhăph ngăphápăgiáoăd c s c kho ; Xácăđ nh gi i pháp can thi p v năđ s c kh e thích h p,; nhă h ng xây d ngă đ c nh ng chính sách phù h p, t oă raă đ c môi
tr ng h tr hi u qu ; hình thành và duy trì b n v ng nh ng hành vi có l i cho s c
kh e (Ngu n: Tr ngăQuangăTi n, 2011, B môn Giáo d c s c kh e)
Hình 2.6: Nh ng y u t nhăh ngăđ n hành vi s c kho
(Ngu n: Tr ngăQuangăTi n, 2011, B môn Giáo d c s c kh e)
Hành vi s c kho
Y u t t ngă
c ng
(reinforcing factor)
K ăn ngăc n thi t cho s thayăđ i
Trang 392.3.2 Mô hình ni m tin s c kho - HBM: Lý thuy t v mô hình ni m tin s c kh e
( The Health Belief Model -HBM) c a Glanz, K., Rimer, B.K & Lewis, F.M (2008)
Mô hình ni m tin s c kho (HBM) là m t trong nh ngămôăhìnhăđ c bi tăđ n
r ng rãi nh t trong l nhăv căthayăđ i hành vi HBMălƠămôăhìnhăđ ăgi iăthíchăvƠăd ădoánăhƠnhăviăs căkh eăthôngăquaăcácă y uăt ănh năth căvƠăni mătinăc aăcáănhơn căgi iăthi uănh ngăn mă1950ăb i các nhà tâm lý h c làm vi c t i c ăquanăyăt c ngăđ ng M Hochbaum,1958; Rosenstock, 1960, 1974; Kirscht, 1974; Becker, 1974; Strecher
&Becker, 1994 Môăhìnhăni mătinăs căkho ă(HBM)ălƠăm tătrongănh ngămôăhìnhăđ că
bi tăđ năr ngărƣiănh tă trongăl nhăv căthayăđ iăhƠnhăvi.ăL chăs ăc aămôăhình HBM là
nh ngănhƠătơmălýănƠyăquanătơmăđ năvi căphátătri năs ăd ngăd chăv ăđ ăch năđoánăs măvƠă
d ăphòngălaoăph iănh ătiêmăphòngăvƠăch păXquangăng c.ăH ăchoăr ngăđi uătr ăng iăs ă
m cănh ngăb nhăn ngăvƠănh ngăhƠnhăviăliênăquanăđ năs căkho ăph năánhăm căđ ăs hãi
c aăm tăng iăvƠăth ngăkêăbaoăg mănh ngăđi uăth yăđ căc aăvi căn uănh ngăl iăíchă
c aăvi căthayăđ iăhƠnhăviăcóăgiáătr ăh nănh ngăđi uă ngăd ngăc aănóăvƠănh ngătr ăng iătơmălýăc aăh ăNg năg năl i,ănh ngăcáănhơnăt ăđánhăgiáăbênătrongăh ănh ngăl iăíchăc aă
vi căthayăđ iăhƠnhăviăvƠăt ăquy tăđ nhăcóăhƠnhăđ ngăhayăkhông.ă
Môăhìnhăni mătinăs căkho ă(HBM)ăxácăđ nhă4ăm tăc aăs ăđánhăgiáănƠy: S ănh yă
c măhi uăđ căv ăs căkho ăkém; Hi uăđ căm căđ ănghiêmătr ngăc aăs căkho ăkém;
Hi uăđ căl iăíchăc aăthayăđ iăhƠnh vi; Hi uăđ cănh ngătr ăng iăc aăvi căhƠnhăđ ng Sauăđóăthêmănguyênăt că"ăS ăt ăch ăậ Selfefficacyă".ăM tăt ăh păchínhăxácăc aăs ănh nă
th căphátătri năthêmăs ăs năsƠngăhƠnhăđ ng.ăNh ngăthôngăđi păc iăti năs căkho ,ăthôngăquaă ph ngă ti nă truy nă thông,ă giáoă d că đ ngă đ ngă vƠă cácă cană thi pă khácă ho tă đ ngă
gi ngănh ătínăhi uă(ámăhi u,ăkêuăg i)ăhƠnhăđ ngă(cuesătoăaction)ăbi uăl ăs ăs năsƠngăho tă
đ ngăvƠăhƠnhăviăcôngăkhai.ă
Mô hình ni m tin s c kho (HBM)ăc ngăgiúpăchoăxácăđ nhăđi măđònăb y c a s thayăđ i Ví d nh ăm tăng i hút thu căngh ăr ng h không th t b thu c s đ c
Trang 40nh n nh ngă thôngă tină đ c hi uă vƠă đ că đ ng viênă đ thamă giaă vƠoă ch ngă trìnhă caiăthu c lá có tr giúp
M t s h n ch c a mô hình HBM: Nh n th c v s đeăd a c a v năđ s c kho liên quan ch t v i hành vi s c kho , tuy nhiên liên quan gi a nh n th c v tính nh y
c m và s tr m tr ng c a v năđ s c kho trong vi c hình thành nh n th c v s đeăd a đôiăkhiăkhôngărõăràng; M căđ nhăh ng/d đoánăc a các y u t (tính d đoán)ăđ i v i hành vi c ngăkhôngă năđ nh tùy thu c vào m căđ c a y u t khác và v năđ s c kho
c th ; Ch aăđ c p t i các y u t nhăh ngăkhácănh ăd đ nh,ăk ăn ng,ăthóiăquen,ămôiă
tr ng (Ngu n : Ajzen, 1991 ; Glanz, 2008, Glanz, K., Marcus Lewis, F & Rimer, B.K (1997)
S t ch (selfefficacy
n
Hình 2.7: Mô hình ni m tin s c kh e(Glanz , 2008)
(Ngu n: Tr ngăQuangăTi n, 2011, B môn Giáo d c s c kh e)
Y u t cá nhân Ni m tin cá nhân HƠnhăđ ng
Nh n th c v
tr ng i khi
th c hi n
S t ch (selfefficacy)
v i b n thân
Hành vi cá nhân (kh n ngăth c hi n