ĐỀ TÀI 2: Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay
Trang 1ĐỀ TÀI 2: Vận dụng những chẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh để
xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay
LỜI MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh - Người anh hùng giải phóng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam Suốt cả cuộc đời mình, Người luôn vì dân, vì nước, đấu tranh không mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Trong kho tàng tri thức quý giá mà Người
để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta, điều có giá trị lớn nhất chính là tư tưởng của Người Một trong những tư tưởng quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn đối với nước ta hiện nay
là tư tưởng về đạo đức
Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cách sâu sắc, cô đọng, thấm thía về vấn đề đạo đức mà chính bản thân Người; trong suốt cuộc đời, Người đã thực hiện một cách mẫu mực những tư tưởng và khát vọng đạo đức do mình đặt ra Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, những phẩm chất đạo đức được Người nêu ra là phù hợp với từng đối tượng, có khi Người nhấn mạnh phẩm chất này hay phẩm chất khác là nhằm đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng Việt Nam ở từng giai đoạn nhất định Bản thân Người lại thực hiện trước nhất và nhiều nhất những tư tưởng ấy, nhiều hơn cả những điều Người đã nói, lại vừa là tấm gương đạo đức trong sáng nhất, tiêu biểu nhất đã được thế giới biết đến và ghi nhận Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn coi trọng vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng, coi đạo đức là cái gốc, cái nền tảng của người cách mạng Việc chăm lo cái gốc, cái nguồn đó phải là công việc thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân cùng với mỗi gia đình, mỗi người trong xã hội
Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh rất quan tâm trong việc tu dưỡng đạo đức cho thế
hệ thanh niên trẻ Và trong thực tế hiện nay, không ít trong một bộ phận thanh niên sống thiếu lí tưởng, thiếu niềm tin, sống thực dụng, xa rời truyền thống dân tộc vì vậy, việc vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh để áp dụng xây dựng đạo đức và lối sống cho thanh niên Việt Nam hiện nay là điều rất cần thiết trong yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Căn cứ vào sự cấp thiết của vấn
đề này, nhóm 3 đã lựa chọn đề tài : “ Vận dụng những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đạo đức, lối sống cho sinh viên Việt Nam hiện nay”
Kết cấu của đề bài gồm 3 chương:
Chương 1: Tổng quan lý thuyết
Chương 2: Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Chương 3: Vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào việc xây dựng đạo đức sinh viên hiện nay
Trang 2CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
1.1 Khái niệm đạo đức.
Trong tâm lý học, đạo đức có thể được định nghĩa theo các khía cạnh sau: ( Theo từ điển wikipedia )
Nghĩa hẹp: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp các qui tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của con người, với tiến bộ xã hội trong quan hệ cá nhân - cá nhân và quan hệ cá nhân - xã hội
Nghĩa rộng hơn: Đạo đức là toàn bộ những qui tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh
và đánh giá cách ứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên
Nghĩa rộng: Đạo đức là hệ thống các qui tắc, chuẩn mực biểu hiện sự tự giác trong quan hệ con người với con người, con người với cộng đồng xã hội, với tự nhiên và với cả bản thân mình
1.2 Khái niệm chuẩn mực đạo đức.
Chuẩn mực là những tiêu chuẩn, quy định do con người đặt ra nhằm giới hạn, quy chuẩn về một cái chung
Chuẩn mực đạo đức là những quy định hay hướng dẫn giúp con người có thể đo lường được tư cách đạo đức của mình và sống theo các giá trị đạo đức ấy
1.3 Vai trò và sức mạnh của đạo đức.
a, Đạo đức là cái gốc của nhà cách mạng
Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạng lớn Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh rất sâu sắc, phong phú cả về lý luận và thực tiễn Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, Người đã khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây, ngọn nguồn của suối Người Cách Mạng phải có đạo đức,không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Người cho rằng, làm Cách Mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới
là một sự nghiệp vẻ vang, nhưng cũng là nhiệm vụ nặng nề, “sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa” Người cách mạng phải có đạo đức cách mạnh làm nền tảng,mới hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Người luôn trăn trở với nguy cơ xa cuộc sống, xa rời quần chúng, rơi vào thoái hóa biến chất của Đảng Vì vậy, Người luôn đặt đạo đức bên cạnh tài năng, gắn đức với tài, lời nói đi đôi hành động và hiệu quả trên thực tế Như vây, trong tư tưởng đạo đức HCM, đức và tài, hồng và chuyên, phẩm chất và năng lực thống nhất làm một Trong đó, đức là gốc của tài, hồng là gốc của chuyên, phẩm chất là gốc của năng lực Theo Người, đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội, phong trào cộng sản công nhân quốc
tế trở thành lực lượng quyết định vận mệnh của loài người
Trang 3b, Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội.
Theo Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội không phải là ở lý tưởng cao xa, ở mức sống vật chất dồi dào mà đó là những giá trị cao đẹp, những phẩm chất của những người cộng sản ưu tú
Đạo đức cách mạng còn là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn cuả chủ nghĩa xã hội
Sự hấp dẫn đó được thể hiện qua đạo đức, lý tưởng cách mạng, nhân cách, lối sống gương mẫu của người cán bộ đảng viên Chính tấm gương đạo đức , lối sống cao đẹp của từng cán bộ, đảng viên đã tạo nên nét riêng biệt, đực thù của chế độ mới mà ở các chế độ khác không hề có, nhân dân không thấy được ở những con người của chế độ cũ Chính tấm gương đạo đức cách mạng, nhân cách , lý tưởng cao đẹp, lối sống giản dị, gần gũi với nhân dân lao động đã tạo nên sức hấp dẫn của chế độ chủ nghĩa xã hội được nhân dân ta và nhân dân thế giới tin theo, ca ngợi, là nguồn cổ vũ, động viên cho toàn thể dân tộc Việt Nam và nhân dân thế giới trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội
Trang 4
CHƯƠNG 2
NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
2.1 Quan niệm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng.
2.1.1 Trung với nước, hiếu với dân.
Trong mối quan hệ đạo đức thì mối quan hệ giữa mỗi người với đất nước, với nhân dân, với dân tộc là mối quan hệ lớn nhất Trung, hiếu là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất, bao trùm nhất: “Trung”, “Hiếu” là những khái niệm đã có trong tư tưởng đạo đức truyền thông Việt Nam và phương Đông, song có nội dung hạn hẹp, phản ánh bổn phận của dân đối với vua, con đối với cha mẹ: “Trung với vua, hiếu với cha mẹ”
Hồ Chí Minh đã mượn khái niệm cũ và đưa vào nội dung mới: “Trung với nước, hiếu với dân”, tạo nên một cuộc cách mạng trong quan niệm về đạo đức
Trung với nước là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trung thành với con đường đi lên của đất nước, là suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập
tự do của Tổ quốc, vì CNXH, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh bại
Trung với nước phải gắn liền hiếu với dân Vì nước là của dân, còn nhân dân là của đất nước Đây là chuẩn mực đạo đức có ý nghĩa quan trọng hàng đầu Hiếu với dân là thể hiện ở chỗ thương dân, tin dân, gắn bó với dân, kính trọng và học tập nhân dân, lấy dân làm gốc, phục vụ nhân dân hết lòng
Đối với cán bộ lãnh đạo, Hồ Chí Minh yêu cầu phải nắm vũng dân tình, hiểu rõ dân tâm, thường xuyên quan tâm cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí
2.1.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Đây là những phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của con người Hồ Chí Minh cũng dùng những phạm trù đạo đức cũ, lọc bỏ những nội dung lạc hậu, đưa vào những nội dung mới đáp ứng nhu cầu cách mạng
Bác viết:
“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông, Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc Người có 4 đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Thiếu một mùa thì không thành trời, Thiếu một phương thì không thành đất, Thiếu một đức thì không thành người”
Trang 5“Cần” là lao động cần cù, siêng năng, lao động có kế hoạch, sáng tạo, năng suất cao; lao động với tinh thần tự lức cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm
“Kiệm” là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của nhân dân, của đất nước, của bản than mình Tiết kiệm là từ cái nhỏ đến cái to; “ Không xa
xỉ, không hoang phí, không bừa bãi”, nhưng không phải là bủn xỉn Kiệm trong tư tưởng của Người còn đồng nghĩa với năng suất lao động cao
“Liêm” là luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân, không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của nhà nước, của nhân dân Phải trong sạch, không tham lam địa vị, tiền của, danh tiếng, sung sướng Không tâng bốc mình, chỉ có một thứ là ham học, ham làm, ham tiến bộ Hành vi trái với chữ Liêm là: cậy quyền thế mà đục khoét,
ăn của dân hoặc trộm của công làm của riêng Dìm người giỏi để giữ địa vị và danh tiếng của mình là trộm vị Gặp việc phải mà sợ khó nhọc, nguy hiểm, không dám làm
là tham úy lạo
“Chính” là không tà, thẳng thắn, đứng đắn đối với mình, với đời, với việc Đối với mình thì không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập, cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đôi điều dở của bản than mình Đối với người thì không nịnh hót người trên, không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết, thật thà, không dối trá, lừa lọc Đối với việc thì để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà
“Chí công vô tư” là ham làm những việc ích quốc, lợi dân, không ham địa vị, không màng công danh, vinh hoa phú quý; phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ Thực hành chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể, nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân chỉ biết đến mình, muốn “mọi người
vì mình” Nó là giặc nội xâm, còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm
Hồ Chí Minh viết: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là
vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay vẫn được mọi người yêu mến, ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” Người cũng phân biệt lợi ích cá nhân và chủ nghĩa cá nhân
“Chí công vô tư” là tính tốt có thể gồm 5 điều: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là để người cách mạng vững vàng vượt qua mọi thử thách: “giàu sang không quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục”
2.1.3 Yêu thương con người
Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ cùng với việc thể nghiệm của chính bản thân mình qua hoạt động cách mạng thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định: Yêu thương con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất
Trang 6Yêu thương con người là một tình cảm rộng lớn, trước hết là dành cho người cùng khổ, những người lao động bị áp bức bóc lột Tình yêu thương đó thể hiện ham muốn tột bậc của Hồ Chí Minh là: Làm cho đất nước được độc lập, nhân dân được tự
do, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành
Yêu thương con người còn thể hiện trong mối quan hệ bạn bè, đồng chí, và mọi người trong sinh hoạt thường ngày Tình cảm này đòi hỏi mỗi người phải luôn chặt chẽ, nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác, phải có thái độ tôn trọng con người
Tình thương yêu con người trong Tư tưởng Hồ Chí Minh còn được thể hiện đối với những người có sai lầm khuyết điểm nhưng đã nhận rõ khuyết điểm sai lầm và cố gắng sửa chữa, kể cả những người lầm đường lạc lối đã hối cải, kể cả đối với kẻ thù đã
bị thương, bị bắt hoặc đã quy hàng
Trong Di chúc thiêng liêng, Người căn dặn Đảng phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau Đây chính là điều nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải luôn chú ý đến phẩm chất yêu thương con người Đây là tình yêu trên nguyên tắc tự phê bình và phê bình một cách chân thành, nghiêm túc giữa những người cùng lý tưởng, cùng phấn đấu cho một sự nghiệp chung Nó hoàn toàn xa lạ với thái độ ''dĩ hòa vi quý'', bao che sai lầm khuyết điểm cho nhau, càng xa lạ với thái độ yêu ghét chủ quan cảm tính, các hiện tượng kéo bè, kéo cánh, phường hội có thể đưa đến những tổn thất lớn cho Đảng, cho cách mạng
2.1.4 Tinh thần quốc tế trong sáng.
Tinh thần quốc tế trong sáng là phẩm chất, là yêu cầu đạo đức của mỗi người Việt Nam trong mối quan hệ rộng lớn, vượt qua phạm vi quốc gia, dân tộc Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện ở các điểm sau:
Đó chính là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức, với nhân dân lao động các nước trong cuộc đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột mà Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình
và bằng sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc
Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã đến nhiều nước trên thế giới, các nước tư bản cũng như thuộc địa Người đã chứng kiến cảnh cùng cực của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đồng thời cũng thấy rõ cảnh sống xa hoa của bọn
tư sản Thực tế sinh động đã giúp Người đồng cảm và nhận thức rõ: Nơi đâu cũng có người nghèo như ở xứ mình, dù ở các nước thuộc địa hay chính quốc, họ đều bị áp
bức, bóc lột tàn nhẫn bởi chủ nghĩa thực dân tàn ác Người đi tới kết luận: "Dù màu da
có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống người bị bóc lột Mà cũng chỉ có một mối tính hữu ái là thật mà thôi: tình hữu ái vô sản" (Bài Đoàn kết giai cấp của Nguyễn Ái Quốc đăng trên báo Le Paria số 25 tháng
5-1924) Kết luận này cho thấy nhận thức của Hồ Chí Minh về ý thức dân tộc và ý thức giai cấp đã từ tầm nhìn quốc gia tới tầm nhìn quốc tế Kết luận trên cũng là sự
khởi đầu của tư tưởng đoàn kết quốc tế Hồ Chí Minh - đoàn kết với những người lao khổ, cần lao trên thế giới, luôn gắn liền lợi ích dân tộc với lợi ích giai cấp, lợi ích quốc
gia với lợi ích quốc tế
Tháng 6-1919, khi gửi tới Hội nghị "hòa bình" Vécxây "Bản yêu sách của nhân dân An Nam”, lần đầu tiên xuất hiện trên vũ đài quốc tế, Hồ Chí Minh đã thể hiện tư
tưởng sát cánh cùng các dân tộc bị áp bức đấu tranh cho sự bình đẳng, hợp tác quốc tế Mười năm vận động, trải nghiệm ở nhiều nước, Hồ Chí Minh đã sớm xác định, cuộc
Trang 7đấu tranh của Việt Nam, cũng như cuộc đấu tranh giải phóng của các dân tộc bị áp bức
là bộ phận của cách mạng vô sản thế giới Từ lời phát biểu đầu tiên tại Đại hội Tua (12-1920) trở đi, Người luôn khẳng định cuộc cách mạng của các dân tộc bị áp bức đều có quan hệ với nhau Nói về sự liên minh đoàn kết đấu tranh của nhân dân lao động ở các nước thuộc địa, khi đó Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, các nước thuộc địa và phụ thuộc muốn được giải phóng khỏi ách áp bức bóc lột của chủ nghĩa tư bản thì chỉ bằng cách đoàn kết chặt chẽ để chống kẻ thù chung Cũng là một người dân thuộc địa, Người thấy được khả năng, sức mạnh đoàn kết của các dân tộc thuộc địa và tin tưởng vào thắng lợi trong cuộc đấu tranh của họ
Tinh thần quốc tế trong sáng còn là vì mục tiêu chung "Bốn phương vô sản đều
là anh em" Hành trình qua các nước vào những năm đầu của thế kỷ XX giúp Hồ Chí
Minh nhận thấy rằng phải có được quan hệ hợp tác giúp đỡ giữa cách mạng chính quốc và cách mạng thuộc địa Ngay từ năm 1921, Người khẳng định thực dân đế quốc
là kẻ thù của nhân dân thuộc địa và cũng là kẻ thù của nhân dân lao động chính quốc Bởi vậy, để chống lại kẻ thù chung, đạt tới mục tiêu giải phóng thân phận nô lệ và bị bóc lột, đòi hỏi sự đoàn kết liên minh chặt chẽ nhân dân lao động ở thuộc địa và chính quốc Điểm mới và sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là Người đã chứng minh được bọn đế quốc không chỉ áp bức bóc lột nhân dân các nước thuộc địa, mà còn thống trị nhân dân lao động và giai cấp vô sản chính quốc Người đã ví chủ nghĩa đế quốc giống như “con đỉa hai vòi" Một vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc, một vòi bám vào giai cấp vô sản ở thuộc địa Muốn giết con vật ấy, phải đồng thời cắt cả hai vòi, nếu chỉ cắt một vòi thì vòi còn lại tiếp tục hút máu và vòi bị cắt tiếp tục mọc ra Vì thế, nhiệm vụ chống chủ nghĩa tư bản, đánh đổ chúng là nhiệm vụ của cả nhân dân lao động chính quốc và thuộc địa Nhiệm vụ đó đòi hỏi phải đoàn kết cả hai lực lượng nói trên
Từ những năm hai mươi của thế kỷ XX, dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, từ thành quả của Cách mạng tháng Mười Nga, Nguyễn Ái Quốc đã nhận ra giữa các quốc gia, giữa các dân tộc ở các châu lục cần có sự hợp tác giúp đỡ và học hỏi lẫn nhau Sức mạnh của mỗi nước có một phần quan trọng tuỳ thuộc vào các mối liên kết
và hiểu biết lẫn nhau Từ đó Người luôn khẳng định những cuộc cách mạng của các dân tộc bất kỳ gần hay xa, to hay nhỏ đều có quan hệ với nhau Từ năm 1924, Người
đã trở thành một trong những cán bộ châu Á đầu tiên thực thi nhiệm vụ liên kết giữa các dân tộc châu Á với phong trào cách mạng vô sản thế giới Trong những năm tháng nhân dân Việt Nam đấu tranh giành độc lập và bảo vệ nền độc lập của mình, Chủ tịch
Hồ Chí Minh hết sức quan tâm chăm lo phát triển tình hữu nghị giữa Việt Nam với các nước ở châu Á, châu Phi, châu Mỹ Latinh để mở rộng quan hệ quốc tế của Việt Nam
và tranh thủ, khẳng định sự ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội Đồng thời, Hồ Chí Minh còn luôn nhắc nhở nhân dân Việt Nam về những nhiệm vụ đối với cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân các nước này Hồ Chí Minh tha thiết với độc lập tự do của dân tộc mình, cho nên cũng rất trân trọng độc lập tự do của các dân tộc khác Bởi thế, Người hết sức căm giận trước bất cứ một hành động xâm lược nào và cho rằng: giúp đỡ một dân tộc khác bảo
vệ độc lập tự do của họ cũng chính là bảo vệ lợi ích của đất nước mình, "giúp bạn là tự
Trang 8giúp mình" Đây chính là một bước phát triển mới trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế Vì lẽ đó, Người luôn động viên nhân dân Việt Nam vừa tiến hành sự nghiệp bảo vệ độc lập tự do của dân tộc mình, vừa thực hiện sự giúp đỡ vô tư chí tình, chí nghĩa đối với các dân tộc anh em
Sự đoàn kết ấy là nhằm những mục tiêu lớn của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là hợp tác hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc Sự đoàn kết ấy dựa trên cơ sở bình đẳng và kết hợp giữa lợi ích quốc gia với lợi ích quốc tế.
Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêu nước
Trong bài "Tinh thần yêu nước và tinh thần quốc tế" (1953), Người đã nhấn mạnh:
"Tinh thần yêu nước và tinh thần Quốc tế liên hệ khăng khít với nhau Vì lẽ đó, ta vừa
ra sức kháng chiến, vừa tham gia phong trào ủng hộ hoà bình thế giới" Nếu tinh thần
yêu nước không chân chính và tinh thần quốc tế không trong sáng thì có thể dẫn đến chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, hoặc chủ nghĩa bành trướng bá quyền, kỳ thị chủng tộc… Những khuynh hướng sai lệch ấy có thể dẫn đến chỗ phá vỡ một quốc gia dân tộc hay một liên bang đa quốc gia dân tộc, phá vỡ tình đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh chung, thậm chí có thể đưa đến tình trạng đối đầu đối địch Đây là một thực tế đã diễn
ra ở châu Âu và nhiều khu vực trên thế giới hiện nay
Có thể nói tinh thần quốc tế trong sáng trong đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn
từ tình thương yêu đối với con người; vì mục tiêu giải phóng các dân tộc bị áp bức, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, mang lại tự do và bình đẳng thực sự cho con người Từ chủ nghĩa quốc tế trong sáng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng và xây dựng nên tình đoàn kết quốc tế rộng lớn của nhân dân Việt Nam với các dân tộc trên thế giới, góp phần vào những thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giới
2.2 Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới
Hồ Chí Minh nêu lên những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới trong xã hội
và chính Người đã suốt đời không mệt mỏi tự rèn mình, giáo dục, động viên cán bộ, đảng viên, nhân dân cùng thực hiện Đó là:
a Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức.
-Nói đi đôi với làm trước hết là sự nêu gương tốt Sự làm gương của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau, của lãnh đạo với nhân viên là rất quan trọng Người yêu cầu, cha mẹ làm gương cho các con, anh chị làm gương cho em, ông bà làm gương cho con cháu, lãnh đạo làm gương cho cán bộ, nhân viên
- Cán bộ đảng viên phải đầu tầu gương mẫu “miệng nói tay làm”, phải nêu tấm gương đạo đức cách mạng trước quần chúng; cán bộ, đảng viên đi trước, làng nước theo sau Sống theo phương châm “Mình vì mọi người, mọi người vì mình” Cổ vũ
“người tốt, việc tốt”
b Xây đi đôi với chống
Trang 9- Xây dựng nền đạo đức cách mạng, giáo dục chuẩn mực đạo đức mới, khơi dậy
ý thức tự giác, đạo đức lành mạnh ở mọi người, hướng mọi người vào cuộc đấu tranh cho sự trong sạch, lành mạnh về đạo đức
Nâng cao đạo đức cách mạng, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân -nguồn gốc của mọi thứ tệ nạn, thứ giặc “nội xâm” phá từ trong ra
- Để xây và chống cần phát huy vai trò của dư luận xã hội, tạo ra phong trào quần chúng rộng rãi, biểu dương cái tốt, phê phán cái xấu Người đã phát động cuộc thi đua “ba xây, ba chống”, viết sách “Người tốt, việc tốt” để tuyên truyền, giáo dục về đạo đức, lối sống
c Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
- Hồ Chí Minh khẳng định, đạo đức cách mạng phải qua đấu tranh, rèn luyện bền bỉ mới thành Người viết: “đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó
do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”
- Tự rèn luyện có vai trò rất quan trọng Người khẳng định, đã là người thì ai cũng có chỗ hay, chỗ dở, chỗ xấu, chỗ tốt, ai cũng có thiện, có ác ở trong mình Vấn đề
là dám nhìn thẳng vào con người mình, không tự lừa dối, huyễn hoặc; thấy rõ cái hay, cái tốt, cái thiện để phát huy và thấy rõ cái dở, cái xấu, cái ác để khắc phục
2.3 Một số câu chuyện về những chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tư tưởng của Hồ Chí Minh về đạo đức không chỉ thể hiện qua những lý luận, những nguyên tắc mà còn thể hiện rõ ràng qua lối sống, cách ứng xử trong cuộc sống của Người Bác sống thật sự rất cần, kiệm, giản dị, không coi trọng sự xa hoa, không
ưa chuộng những nghi thức sang trọng, sống có tình nghĩa Suốt đời, Người sống vì dân, vì nước Người đã đề ra những chuẩn mực về đạo đức, tư cách người cách mạng cho cán bộ Đảng viên, các tầng lớp trong xã hội phấn đấu và tự mình gương mẫu thực hiện Trong vô vàn câu chuyện kể về tấm gương đạo đức của Bác, nhóm 3 xin đưa vào bài thảo luận một số câu chuyện sưu tầm được để hiểu rõ hơn về những chuẩn mực đạo đức của Người
1, Câu chuyện về tính tiết kiệm.
Bà Nguyễn Thị Liên, nguyên cán bộ Văn phòng Phủ Chủ tịch, kể lại rằng:Khi làm việc ở văn phòng Bác, đôi khi bà còn đảm nhận việc khâu, vá quần áo, chăn, màn,
áo gối cho Bác Công việc này giúp bà có điều kiện được gần Bác và học tập được rất nhiều Học tập Bác đức tính giản dị, tiết kiệm Áo Bác rách, có khi vá đi vá lại, Bác mới cho thay Chiếc áo gối màu xanh hoà bình của Bác, được ông Cần (người phục vụ Bác) đưa bà vá đi vá lại Cầm chiếc áo gối của Bác, bà rưng rưng nước mắt, bà nói với ông Cần thay áo gối khác cho Bác dùng nhưng Bác chưa đồng ý Người vẫn dùng chiếc áo gối vá Những năm tháng giúp việc ở văn phòng Bác tôi có những kỷ niệm không bao giờ quên Bà còn kể rằng: Ở Việt Bắc, có một buổi Bác đi công tác về
Trang 10muộn, về qua văn phòng, Bác nghỉ lại một lát vì mệt Đồng chí Hoàng Hữu Kháng, bảo vệ của Bác nói với bà:
- Bác mệt không ăn được cơm Cô nấu cho Bác bát cháo
Bác đang nằm nghỉ nghe thấy thế liền nhỏm dậy bảo bà:
- Cô nấu cháo cho Bác bằng cơm nguội ấy, vừa chóng chín, vừa tiết kiệm được gạo, khỏi bỏ phí cơm thừa
Câu chuyện bà kể khiến chúng tôi xúc động và thương Bác quá chừng Bác thật giản dị
và tiết kiệm, chắt chiu như người cha lo cho một gia đình lớn, như cảnh nhà đông con
mà còn túng thiếu
(http://www.baotanghochiminh.vn )
2, Câu chuyện về thương yêu con người, sống có tình nghĩa: Bát chè sẻ đôi.
Đồng chí liên lạc đi công văn 10 giờ đêm mới đến Bác gọi mang ra một bát, một thìa con Rồi Bác đem bát chè đậu đen, đường phèn, mà anh em phục vụ vừa mang lên, xẻ một nửa cho đồng chí liên lạc
- Cháu ăn đi!
Thấy đồng chí liên lạc ngần ngại, lại có tiếng đằng hắng bên ngoài, Bác giục:
- Ăn đi, Bác cùng ăn
Cám ơn Bác, đồng chí liên lạc ra về Ra khỏi nhà sàn, xuống sân, đồng chí cấp dưỡng bấm vào vai anh lính thông tin:
- Cậu chán quá Cả ngày Bác có bát chè để bồi dưỡng làm đêm mà cậu lại ăn mất một nửa
- Khổ quá, anh ơi! Em có sung sướng gì đâu Thương Bác, em vừa ăn vừa rớt nước mắt, nhưng không ăn lại sợ Bác không vui, mà ăn thì biết cái chắc là các anh mắng mỏ rồi
(http://www.govap.hochiminhcity.gov.vn)
3, Câu chuyện về chí công vô tư: câu chuyện về chiếc ba lô.
Trong những ngày sống ở Việt Bắc, mỗi lần Bác đi công tác, có hai đồng chí đi
cùng Vì sợ Bác mệt, nên hai đồng chí định mang hộ ba lô cho Bác, nhưng Bác nói:
- Đi đường rừng, leo núi ai mà chẳng mệt, tập trung đồ vật cho một người mang
đi thì người đó càng chóng mệt Cứ phân ra mỗi người mang một ít
Khi mọi thứ đã được phân ra cho vào 3 ba-lô rồi, Bác còn hỏi thêm:
- Các chú đã chia đều rồi chứ?
Hai đồng chí trả lời:
- Thưa Bác, rồi ạ
Ba người lên đường, qua một chặng, mọi người dừng chân, Bác đến chỗ đồng chí bên cạnh, xách chiếc ba lô lên
- Tại sao ba lô của chú nặng mà Bác lại nhẹ?
Sau đó, Bác mở cả 3 chiếc ba lô ra xem thì thấy ba lô của Bác nhẹ nhất, chỉ có chăn, màn Bác không đồng ý và nói:
- Chỉ có lao động thật sự mới đem lại hạnh phúc cho con người
Hai đồng chí kia lại phải san đều các thứ vào 3 chiếc ba lô
(http://www.govap.hochiminhcity.gov.vn)