BIỆN PHÁP hóa học và THỦCÔNG PHÒNG CHỐNG sâu đục THÂN hại mía ỞMIỀN ĐÔNG NAM bộ

nhưng hiện nay hóa học vẫn là biện pháp được sử dụng phổ biến nhất trong công tác phòng chống sâu bệnh hại cây trồng ở nước ta và nhiều nước trên thế giới.. Đối với các loài sâu đục thân

Báo cáo Hội nghị Côn trùng học toàn quốc Lần thứ 5, Hà Nội 11-12/04/2005, trang 311-314

BIỆN PHÁP HÓA HỌC VÀ THỦ CÔNG PHÒNG CHỐNG SÂU

ĐỤC THÂN HẠI MÍA Ở MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

TS Đỗ Ngọc Diệp

Viện Nghiên cứu Mía Đường Bến Cát

ĐẶT VẤN ĐỀ

Mặc dù còn có những nhược điểm cố hữu như ô nhiễm môi trường, tạo ra hiện tượng kháng thuốc ở một số loài sâu hại, nhưng hiện nay hóa học vẫn là biện pháp được sử dụng phổ biến nhất trong công tác phòng chống sâu bệnh hại cây trồng ở nước

ta và nhiều nước trên thế giới

Đối với các loài sâu đục thân hại mía (SĐTM), người ta đã và đang sử dụng rất nhiều hóa chất khác nhau (diazinon, cartap, ) để mong diệt trừ được chúng Tuy nhiên, hiện nay việc sử dụng các loại thuốc hóa học theo cách thông thường (phun hoặc rải đồng loạt trên toàn diện tích), theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất (thường 20-30 kg/ha đối với thuốc hạt và từ 1-3 lít (kg/ha) đối với thuốc nước) để trừ SĐTM thường không đem lại hiệu quả mong muốn (Trại thực nghiệm Mía Bourbon Tây Ninh, 1997; Ananthanarayana và David, 1986; )

Cây mía có thời gian sinh trưởng kéo dài, lưu gốc nhiều năm và thường được trồng tập trung thành từng vùng nguyên liệu lớn từ vài trăm đến vài ngàn ha Biện pháp hóa học thường chỉ được áp dụng trong thời gian đầu, khi mía còn nhỏ dưới 4 - 6 tuổi Từ 7 tháng tuổi đến thu hoạch cây mía rất lớn khó áp dụng thuốc hóa học Điều này giải thích tại sao ở nơi có thuốc hóa học, vào giai đoạn đầu có tỷ lệ bị hại cũng như mật độ SĐTM thấp hơn so với không sử dụng thuốc hóa học (có ruộng rất sạch sâu) Đến khi mía được thu hoạch thì hầu như không thấy sự khác biệt về năng suất cũng như mức độ gây hại giữa công thức có sử dụng và không sử dụng thuốc hóa học

Nâng cao hiệu quả của các biện pháp BVTV trong phòng chống SĐTM đang là đòi hỏi cấp bách của những người trồng mía ở vùng Đông Nam bộ nói riêng và trong

cả nước nói chung

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đã thực hiện thí nghiệm phòng trừ SĐTM bằng biện pháp hóa học, kết hợp và

so sánh với biện pháp thủ công trên diện rộng tại Viện Nghiên cứu Mía Đường Bến Cát (Bình Dương) trong vụ mía Hè Thu 2001-2002 thí nghiệm gồm 5 công thức, bố trí theo kiểu khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên (RCB), nhắc lại 3 lần trên 3 lô giống mía khác nhau là VN84-4137, ROC10 và ROC16 Diện tích mỗi công thức trong mỗi lần nhắc lại là 2 ha, diện tích cho mỗi lần nhắc lại của thí nghiệm là 10 ha Tổng diện tích toàn bộ 3 lần nhắc lại của thí nghiệm 30ha (chiếm hơn 25% tổng diện tích mía của Viện) Các công thức thí nghiệm như sau:

+ Công thức 1: Định kỳ 2 lần/tháng cắt những cây bị SĐTM gây hại từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 6 sau trồng, kết hợp ngắt ổ trứng sâu đục thân mía 4 vạch, sâu đục ngọn trên lá và bắt giết sâu đục thân 4 vạch mới nở ở trong đọt, sâu non sâu đục thân mình hồng mới nở trong bẹ lá Từ tháng thứ 5 đến tháng thứ 6 sau trồng chỉ cắt bỏ những cây đã khô hẳn hoặc có ngọn đã khô không có khả năng phục hồi

+ Công thức 2: Phun rải chọn lọc thuốc hóa học Sử dụng thuốc Vibasu 10 H rải xuống đất dọc theo hàng, gần gốc mía Từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 4 sau trồng, định

kỳ rải thuốc 1 lần/tháng, chỉ rải những nơi bị sâu đục thân mình tím, sâu đục thân 5 vạch, sâu đục thân 4 vạch, sâu đục thân mình hồng và sâu đục ngọn gây hại (có triệu chứng héo lá bên, héo nõn, khô đọt hoặc thui chột đọt) Liều lượng rải 10 gram/m2, mỗi lần rải 10 kg Vibasu 10 H, rải xong lấp nhẹ đất lên trên Kết hợp phun thuốc Vibasu 40

ND định kỳ 2 tuần/lần trong thời gian từ 3 đến 6 tháng sau trồng, chỉ phun những nơi mía bị sâu đục thân 4 vạch, sâu đục thân mình tím và sâu đục thân mình hồng gây hại Nồng độ nước thuốc sử dụng là 0,2%, mỗi lần phun 3 bình 16 lít nước thuốc đã pha cho

1 ha

+ Công thức 3: Phun rải thuốc hóa học toàn bộ diện tích (không chọn lọc) Thuốc Vibasu 10 H rải xuống đất dọc theo hàng cho toàn bộ ruộng mía, không lấp đất sau rải và rải lên cả ngọn mía Rải 2 lần vào tháng thứ 2 và tháng thứ 4 sau trồng Liều lượng rải 30 kg/ha/lần Vào tháng thứ 3 và tháng thứ 6 sau trồng phun thuốc Vibasu 40

ND cho toàn bộ ruộng mía Nồng độ nước thuốc sử dụng là 0,2%, mỗi lần phun là 600 lít nước thuốc đã pha cho 1 ha

+ Công thức 4: Kết hợp định kỳ cắt cây bị SĐTM gây hại với phun rải chọn lọc thuốc hóa học (kết hợp công thức 1 và 2)

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Bảng 1 Hiệu quả của các biện pháp phòng chống SĐTM trong thí nghiệm

(Viện NC Mía Đường Bến Cát , Hè Thu 2001-2002) Giai đoạn mía

7 tháng tuổi

Giai đoạn mía thu hoạch Công thức Tỷ lệ

cây bị hại (%)

Tỷ lệ lóng bị hại (%)

Tỷ lệ cây bị hại (%)

Tỷ lệ lóng bị hại (%)

Mật độ cây hữu hiệu (ngàn cây/ha)

Trọng lượng cây (kg/cây)

Năng suất lý thuyết (tấn/ha)

CV%

LSD0,05

20,7 3,8

10,1 1,5

29,6 7,9

14,0 2,8

17,82 7,17

7,85 0,12

15,24 6,53

Ghi chú: - Giá mía quy 10 CCS năm 2001: 260.000 đồng/tấn

- Vibasu 10 H: 12.500 đồng/kg

- Vibasu 40 ND: 58.000 đồng/lít

- Giá công phun, rải thuốc:30.000 đồng/công

- Giá công cắt cây sâu: 20.000 đồng/công

Kết quả đánh giá hiệu quả kỹ thuật của các biện pháp áp dụng trong thí nghiệm được trình bày trong Bảng 1

Khi mía ở giai đoạn 7 tháng tuổi (1 tháng sau khi áp dụng các biện pháp BVTV), tất cả các cơng thức cĩ áp dụng các biện pháp phịng trừ SĐTM đều cĩ tỷ lệ cây và lĩng bị hại thấp hơn đối chứng Tuy nhiên chỉ cĩ cơng thức 1 (định kỳ cắt cây

bị SĐTM gây hại), cơng thức 2 (phun rải chọn lọc thuốc hĩa học) và cơng thức 4 (định

kỳ cắt cây bị SĐTM gây hại kết hợp với phun rải chọn lọc thuốc hĩa học) là cĩ tỷ lệ cây và lĩng bị hại thấp hơn một cách cĩ ý nghĩa ở mức xác xuất 95% so với cơng thức đối chứng Trong đĩ cơng thức 4 cĩ tỷ lệ cây và lĩng bị hại thấp nhất và tương ứng là 11,1% và 2,2% Cơng thức 3 (phun rải thuốc hĩa học tồn bộ diện tích) cĩ tỷ lệ cây và lĩng bị hại cao nhất tương ứng là 21,9% và 5,7% và khác biệt khơng ý nghĩa so với đối chứng tương ứng là 25,4% và 6,3%

Trong khi đĩ, mặc dù cĩ năng suất mía lý thuyết cao hơn so với đối chứng (76,44 tấn/ha so với 73,1 tấn/ha), nhưng cơng thức 3 (phun rải thuốc tồn bộ diện tích) vẫn bị lỗ 560.800 đồng/ha so với cơng thức đối chứng Nguyên nhân chủ yếu khiến cho cơng thức 3 bị lỗ là do chi phí BVTV cao (tổng chi là 1.426.200 đồng/ha), nhưng hiệu quả trừ SĐTM lại thấp (tỷ lệ cây và lĩng bị hại lúc thu hoạch đạt mức khá cao, xấp xỉ bằng cơng thức đối chứng, tương ứng là 38,0% và 7,9% so với 43,7% và 8,2%)

1.035.256 đ/ha 1.188.600 đ/ha

2.572.256 đ/ha

-560.800 đ/ha

-2000000

-1500000

-1000000

-500000

0

500000

1000000

1500000

2000000

2500000

3000000

học cục bộ

3 Rải, phun thuốc hoá học toàn bộ

4 Cắt cây sâu định kỳ kết hợp rải, phun thuốc hoá học cục bộ

Hình 1 Hiệu quả kinh tế của các biện pháp hĩa học phịng trừ SĐTM

(Viện NC Mía Đường Bến Cát , Hè Thu 2001-2002)

KẾT LUẬN VÀ ĐÈ NGHỊ

Phịng trừ SĐTM ở miền Đơng Nam bộ bằng thuốc hĩa học theo phương pháp phun rải chọn lọc nhiều lần liên tục, kết hợp định kỳ cắt bỏ cây bị SĐTM gây hại cĩ hiệu quả cao nhất Biện pháp phun rải thuốc hĩa học đều khắp cho tồn bộ ruộng mía theo kiểu truyền thống, theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất khơng những khơng đem lại hiệu quả phịng trừ mà cịn gây ơ nhiễm mơi trường cao hơn do sử dụng lượng thuốc nhiều trên một đơn vị diện tích (60 kg thuốc hạt và 2,4 lít thuốc nước/ha so với 30 kg thuốc hạt và 0,768 lít thuốc nước/ha trong biện pháp phun rải chọn lọc) Biện

pháp phun rải thuốc chọn lọc thuốc hóa học còn chừa lại một khoảng không gian nhất định để các loài thiên địch cư trú và duy trì quần thể của chúng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trại thực nghiệm mía Bourbon Tây Ninh (1997) Kết quả nghiên cứu thí nghiệm

1995-1997, Công ty TNHH mía đường Bourbon Tây Ninh

2 Ananthanarayana K and David H (1986) “Chemical control”, Sugarcane entomology

in India (David H., Easwaramoorthy S and Jayanthi R., eds.), Sugarcane Breeding

Institute, Coimbatore, pp 423-436

Thẩm định khoa học: PGS TS Phạm Văn Lầm - Viện Bảo vệ thực vật

THE IMPROVEMENT IN CHEMICAL CONTROL OF

SUGARCANE STEM BORES

(Summary)

Dr Do Ngoc Diep

Ben Cat Institute of Sugarcane Research

This paper presents the results of study on improvement in using insecticides for controlling sugarcane stem borers The experiment was conducted by Institute of sugarcane Research at Ben Cat (Binh Duong) during 2001-2002

The experiment consisted of 5 treatments: (1) Cutting and removal of infested plants; (2) Selective applying insecticides to only the infested location within sugarcane fields; (3) Applying insecticides to whole sugarcane fields (non-selective applying insecticides); (4) Cutting infested plants in combination with selective applying insecticides; and (5) Check (no control measures) The experimental design was RCB in this test, with 3 replications for 3 sugarcane varieties Area of each treatment plot was 2 ha

The obtained results showed that cutting infested plants in combination with selective applying insecticides (treatment 4) gave very good control of sugarcane stem borers This treatment gave more benefit than other treatment The treatment 3 has expenditure exceeded the income