đặc điểm lâm sàng và siêu âm doppler tim của cồn ống động mạch ở trẻ sơ sinh non tháng tại khoa nhi bệnh viện trung ương huế

Mô tả những biến đổi về hình thể và huyết động của tim ở trẻ sơ sinh non tháng còn ống động mạch bằng siêu âm tim Doppler.. SUMMARY STUDY THE CLINICAL CHARACTERISTICS AND ECHOCARDIOGRAP

Đ Đ M LÂM SÀNG VÀ SIÊU ÂM DOPPLER TIM CỦA CÒN NG ĐỘNG MẠCH Ở TRẺ SƠ S NH N N H NG

TẠI KHOA NHI B NH VI N R NG ƯƠNG H Ế

Huỳnh Thị Lệ, Phan Hùng Việt

Bộ ô N , rườ g Đ ọ Dượ Huế

Ó Ắ

Cò ố g độ g ườ g gặp ở rẻ sơ s đẻ o , đặ b là rẻ o á g ẹ

â ầ suấ gặp ò ố g độ g ỷ l g ị vớ uổ Đây là ộ guyê â ó

ể dẫ đế ử vo g vì ều b ế ứ g, đặ b ở rẻ sơ s đẻ o

Mục tiêu: Xác định tỷ lệ và đặc điểm lâm sàng của Còn ống động mạch ở trẻ sơ sinh

non tháng Mô tả những biến đổi về hình thể và huyết động của tim ở trẻ sơ sinh non tháng còn ống động mạch bằng siêu âm tim Doppler

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: bao gồm 159 trẻ sơ sinh đẻ non nằm điều

trị tại khoa Nhi Bệnh viên trung ương Huế từ 5/2010 đến 4/2011 Tất cả trẻ sơ sinh này đều được khám lâm sàng kỹ lưỡng và được làm siêu âm Doppler tim vào ngày thứ 3 sau sinh

Kết quả nghiên cứu: ỷ l ò ố g độ g ở sơ s đẻ o là 6 , %, đặ b là

sơ s ự o < 8 uầ , â ặ g lú s < 1000 gr r u ứ g lâ sà g ó g á

rị ẩ đoá ò ố g độ g ở rẻ sơ s đẻ o là ở 81,7%, ếp đế là

ă g độ g 70, %, ế g 61, %, ầ số 1,3% và í gặp ấ là ế g

ổ gặp 7% rườ g ợp Kế quả s êu â o ấy 100% là shunt trái-p ả 76% rẻ ò

ố g độ g ó đườ g kí ố g >1,8 , kí ướ ru g bì ủ ố g là ,16  0,66 C ỉ số LA/ Ao, LVDd và LVDs ở ó ò ố g độ g là o ơ so vớ

ó rẻ k ô g ò ố g độ g vớ p < 0,0

Kết luận: Cò ố g độ g ế ỷ l o ở rẻ đẻ o B ểu lâ sà g

ườ g rấ k ó ẩ đoá vì ỉ ó 7% rườ g ợp ó g e đượ ế g ổ C ỉ số đườ g kí N /Ao, kí ướ ấ rá â u và â rươ g ở ó ò ố g độ g

là o ơ so vớ ó rẻ k ô g ò ố g độ g

SUMMARY

STUDY THE CLINICAL CHARACTERISTICS AND ECHOCARDIOGRAPHY DOPPLER OF PATENT DUCTUS ARTERISUS IN PREMATURE INFANTS AT PEDIATRIC DEPARTMENT OF HUE CENTRAL

HOSPITAL

Background: Patent ductus arteriosus (PDA) is one of the most common

complications in premature infants, specific in very low birth weight (VLBW) infants PDA is inversly with weight and gestational age

Objective: Define the rate and clinical features of the patent ductus arteriosus in

premature infants Describe the morphological and hemodynamic changes of the heart in premature infants with patent ductus arteriosus by echocardiography Doppler

Patients and methods: included 159 premature infants are treated at the Pediatric

Department of Hue Central Hospital from 5 /2010 to 4 /2011 All of them were performed clinical examination and echocardiography Doppler within 3 day after giving birth

Results: The patent ductus arteriosus detected by echocardiography in premature

infants was 65.4%, especially extremely premature infants <28 weeks, birth weight

<1000 grams Clinical symptoms of patent ductus arteriosus in premature infants is rapid breathing seen in 81.7%, cardiac hyperactivity in 70.2%, strong second heart sound in 61.5%, rapid heart frequency in 41.3% and heart murmur is the least common in 7% of cases Ultrasound result showed that 100% was left-right shunt 76% of infants have ductus arteriosus diameter> 1.8 mm, average size of the ductus arteriosus was 2.16  0.66

mm Index LA / Ao, LVDd and LVDS of infants having the patent ductus arteriosus were higher than the infants having closed ductus arteriosus with p <0.05

Conclusion: Patent ductus arteriosus have very high rate in premature infant

Clinical diagnosis is often difficult because only 7% of cases having heart murmur Index LA/Ao, systolic and diastolic left ventricular size of infants having the patent ductus arteriosus were higher than the infants having closed ductus arteriosus

Đ V N Đ

Còn ống động mạch là bệnh tim bẩm sinh khá thường gặp ở trẻ em, đứng hàng thứ hai sau thông liên thất, bệnh chiếm khoảng từ 10% đến 15% trong tổng số các bệnh tim nói chung [1],[5]

Còn ống động mạch thường gặp ở trẻ sơ sinh đẻ non, đặc biệt là trẻ non tháng nhẹ cân Tần suất còn ống động mạch tỷ lệ nghịch với tuổi thai, khoảng 45% ở trẻ sơ sinh cân nặng <1750gram và gặp đến 80% ở trẻ sơ sinh có cân nặng <1200gram [4],[5],[[9] Còn ống động mạch là một bệnh tim rất nặng có thể dẫn đến tử vong vì nhiều biến chứng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh đẻ non [6]

Còn ống động mạch ở trẻ em thường dễ dàng được phát hiện nhờ vào triệu chứng lâm sàng Đặc biệt đó là sự xuất hiện tiếng thổi tâm thu hay tiếng thổi liên tục dưới xương đòn trái Tuy nhiên đối với trẻ sơ sinh nhiều trường hợp còn ống động mạch lớn gây rối loạn huyết động nặng nhưng trên lâm sàng vẫn không nghe được tiếng thổi Điều này dễ làm muộn hoặc thậm chí bỏ sót chẩn đoán bệnh dẫn đến việc chậm trễ trong điều trị có thể để lại hậu quả nặng nề cho trẻ [ 7]

Với sự ra đời của siêu âm tim, đặc biệt là siêu âm tim Doppler màu có ý nghĩa hết sức quan trọng Đây là một phương tiện thăm dò không xâm nhập, có độ chính xác cao trong chẩn đoán xác định các bệnh tim bẩm sinh đặc biệt là còn ống động mạch Chính

vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài này với 2 mục tiêu:

1 Xác định tỷ lệ và đặc điểm lâm sàng của còn ống động mạch ở trẻ sơ sinh non tháng

2 Mô tả những biến đổi về hình thể và huyết động của tim ở trẻ sơ sinh non tháng còn ống động mạch bằng siêu âm tim Doppler

ƯỢ P Ư P P

2.1 Đối tượng: ấ ả rẻ sơ s đẻ o vào đ ều rị p ò g N sơ s ủ K o

B V ru g Ươ g Huế ờ g g ê ứu ừ gày 1 / / 010 đế 30 / / 011

2.2 hương pháp nghiên cứu:

Ng ê ứu ô ả ắ g g

êu uẩ ọ b vào ó g ê ứu Sơ s đủ êu uẩ ẩ đoá o

á g eo êu uẩ ì á ủ V ler e rr 8

Đị g ĩ sơ s đẻ o K uổ eo êu uẩ k o ≤ 37 uầ ro g

đó rẻ < 8 uầ ự o ; ừ 8-3 uầ rấ o và ừ 33 - 37 tuầ o

Là s êu â để p á ò ố g độ g

K ẳ g đị ò ố g độ g dự vào s êu â Doppler àu k ấy luồ g ô g

qu ố g độ g , ều ủ luồ g ô g

Đá g á kí ướ , vị rí và ì á ọ ủ ố g độ g

Đá g á sự b ế đổ về ì á và uyế độ g ủ do ố g độ g

P ươ g g ê ứu

- áy s êu â Doppler u ro xx ủ ã g So oS e sả xuấ S g pore,

vớ đầu dò ầ số -8 Hz (L38e và đầu dò ầ số -10 MHz (P10)

- Đây là áy đ ó ều ứ ă g s êu â k ểu , s êu â k ểu D

và Doppler xu g, l ê ụ và àu

Xử lý ố g kê rê p ầ ề ed l 10.0

Ế Q Ả NGH ÊN Ứ

3.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu

Bả g 3.1 Đặ đ ể u g ủ ó g ê ứu

Đặ đ ể hung

N ó g ê ứu

p Chung ố g Đ Còn Không còn ố g Đ

uổ

thai

( uầ

<0,05

Cân

ặ g

<0,05 1000-1500 gr 43 27,0 33 76,7 10 23,3

1500-2000 gr 66 41,5 37 58,7 29 41,3

> 2000 gr 39 24,5 23 53,5 16 46,5

N ậ xé ỷ l ò ố g độ g gặp k á o ở ở rẻ đẻ o ế đế 6 , % ỷ

l ò ố g độ g gặp rấ o 100% ở rẻ ự o và â ặ g ấp <1000gr ỷ l

ữ ắ ươ g đươ g u

3.2 riệu chứng lâm sàng

Bả g 3 B ểu lâ sà g

Lâm sàng

N ó g ê ứu

p Chung ố g Đ Còn Không còn ố g Đ

≥3/6 0 0 0,0 0 0,0

N ậ xé b ểu lâ sà g ườ g gặp ấ là ở 81,7%, ếp đế là

ă g độ g 70, %, ế g 61, %, ầ số ,3% và í gặp ấ là ế g

ổ gặp 7% rườ g ợp

3.3 ết quả siêu âm còn ống động mạch

Bả g 3 Cá ô g số s êu â

Siêu âm tim

N ó g ê ứu

p Chung Cò ố g Đ K ô g ò ố g Đ

ĐK ĩ rá ( 9,24  2,27 9,90  2,13 8,00  1,65 <0,01

ĐK gố Đ C ( 8,69  1,00 8,76  0,98 8,57  1,08 >0,05

ỷ l LA/ Ao 1,06  0,20 1,13  0,19 0,94  0,18 <0,01 LVDd (mm) 14,96  6,00 15,78  6,98 12,45  2,99 <0,01 LVDs (mm) 10,16  4,24 10,74  4,89 9,08  2,28 <0,05

EF (%) 64,268,11 63,81  6,03 65,11  8,27 >0,05

N ậ xé ỷ l LA/Ao ở ó rẻ ò ố g độ g là 1,13  0,19, o ơ ó ý

g ĩ so vớ ó ố g độ g đã đó g Đườ g kí ố g độ g ru g bì là 2,16  0,66mm

Bả g Cá ô g số s êu â Doppler ở ó rẻ ò ố g độ g

Đườ g kí ố g

N ậ xé 76% ó kí ướ ố g độ g ≥1,8 100% rườ g ợp ò ố g

độ g đều là s u rá - p ả

V B N ẬN

4.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu

ro g số 1 9 rẻ đẻ o ú g ô p á ó 10 rẻ ò ố g độ g bằ g s êu

â ro g vò g 3 gày đầu s u s , ế ỷ l 6 , % Đây là ộ ỷ l k á o ặ

dù đ p ầ ố g độ g sẽ ự đó g ro g g đo sơ s ư g đố vớ rẻ đẻ o

ò ố g độ g là ộ ro g ữ g guyê â là ặ g ê ì r g b ủ

rẻ, ậ í đư đế ử vo g 1

Đặ b , ỷ l ày rấ o ở ó rẻ ó â ặ g lú s <1000 gr eo kế quả

g ê ứu ủ ú g ô , ỷ l ò ố g độ g ở ó rẻ ày là 100% Đ ều ày p ù

ợp vớ s lý o yếu ủ ấ ả á ơ qu ro g ơ ể Ngoà r đ p ầ đây là

ữ g rẻ ự o , uổ < 8 uầ , b à g ro g, đò ỏ surf và ô g k í

ỗ rợ bằ g ô g CPAP ro g vò g g ờ s u s 11

Kế quả g ê ứu ủ ú g ô p ù ợp vớ á g ả e g , g ê ứu ủ ô g

ậ ấy đế ơ 80% rẻ ó â ặ g < 1 00 gr ò ố g độ g

4.2 riệu chứng lâm sàng

rướ k ó sự xuấ ủ s êu â , đ số á bá sĩ lâ sà g ẩ đoá ò

ố g độ g ờ vào á r u ứ g lâ sà g ặ dù ó độ y ấp ư g ếu

p ố ợp ều r u ứ g lâ sà g vớ u ì độ đặ u ò o ơ 10

Sự ă g độ g rướ là dấu u rấ dễ p á , p ả á sự g ă g ể í â

u, ấ là ro g ữ g rườ g ợp ò ố g độ g ó luồ g ô g lớ ,

ũ g là dấu u ế ỷ l o ở rẻ ò ố g độ g eo kế quả g ê ứu ủ

ú g ô , ỷ l ày lầ lượ là 70, và 61, %

ro g k đó, ế g ổ ở l là ộ r u ứ g rấ k ó p á ro g g đo

sơ s ro g số 10 rườ g ợp ò ố g độ g , ú g ô ỉ g ậ ó 11 trườ g ợp, ế ỉ l 7% ó ể g ổ â u ườ g độ /6

Kế quả g ê ứu ủ ú g ô ũ g ươ g ự Ev s N, l ol G và ộ g sự

g ê ứu á r u ứ g ẩ đoá ò ố g độ g ở rẻ đẻ o 3

4.3 Đặc điểm siêu âm tim

S êu â là p ươ g ẩ đoá k ô g ể ếu đố vớ ố g độ g ở rẻ đẻ

o , đặ b là s êu â Doppler Kỹ uậ ày o p ép đá g á sớ và í xá

b Đây í là ì k ó g l sự ểu b ế ố ơ về s b ọ ủ ò ố g

độ g , d ễ ế ự ê ủ b , p á sớ ữ g rố lo uyế độ g gây r

bở luồ g ô g Cuố ù g, ờ vào s êu â Doppler để ó ữ g p và dự

p ò g b ế ứ g ủ luồ g ô g 11

Kế quả g ê ứu ủ ú g ô o ấy ó b ểu quá ả ể í ở ó rẻ

ò ố g độ g so vớ rẻ ố g độ g đã đó g qu ỷ l đườ g kí ĩ rá / đườ g kí gố độ g ủ( LA/Ao ỷ l ày là 1,13  0,19 ở ó ò ố g độ g

so vớ 0,9  0,18 Sự k á b ày ó ý g ĩ ố g kê vớ p < 0,05

Kí ướ buồ g ấ rá uố kì â rươ g ( LVDd ở ó ò ố g độ g

là 15,78  6,98 , k á b ó ý g ĩ ố g kê so vớ ó ố g độ g đã đó g 12,45  2,99 mm

r u ứ g lâ sà g ò ố g độ g p ụ uộ vào kí ướ ố g eo ều

g ê ứu o ấy kí ướ ố g > 1, 8 ườ g gây ê ì r g rố lo uyế

độ g và k ô g ó k ả ă g ự đó g Đ ều ày ó ý g ĩ ế sứ qu rọ g ro g đ ều

rị ộ k o ro g g đo sơ s sớ

eo kế quả g ê ứu về kí ướ ố g độ g đượ rì bày ở bả g o

ấy đ số ố g độ g ó kí ướ ≥1,8 , ế ỷ l 76%

Đườ g kí ru g bì ủ ố g độ g là ,16  0,66 mm

Ng ê ứu ủ ú g ô ũ g o ấy 100% luồ g ô g ó ều p ả rá , ố ừ

độ g ủ s g á rá độ g p ổ

V Ế ẬN

- ỷ l sơ s đẻ o ò ố g độ g ế ỷ l rấ o 6 , %, đặ b là ở

ó rẻ ự o và ó â ặ g lú s < 1 00 gr gặp đế 100% rườ g ợp

- r u ứ g lâ sà g gợ ý ẩ đoá b là dấu u ă g độ g rướ , ế g ổ ỉ p á ro g 7% rườ g ợp ò ố g độ g rê s êu â

- ỷ l đườ g kí ĩ rá / đườ g kí gố độ g ủ k á b ó ý g ĩ

ố g kê g ữ ó ò ố g dộ g vớ ó ố g độ g đã đó g Đ số ố g

độ g ó kí ướ ≥1,8 , ế ỷ l 76% 100% là s u rá p ả

H HẢ

1 P Nguyễ V ( 003 , Atlas siêu âm tim 2D và Doppler màu, N à xuấ bả

ọ , r1-13

2 Chiruvolu A, Punjwani P, Ramaciotti C (2009), Clinical and echocardiographic

diagnosis of patent ductus arteriosus in premature neonates, Early Hum Dev,

85(3), pp.147-9

3 Evans N, Malcolm G, Osborn D, Kluckow M (2004), Diagnosis of Patent

Ductus Arteriosus in Preterm Infants, NeoReviews, 5(3), pp.86-97

4 Feng Y, (2003), Management of PDA in very preterm infants in Post-Surfactant

Era, K J Peadiatr 8; pp.93-100

5 Jonathan T, (2009), Patent arterial duct, Orphanet Journal of Rare Diseases,

4:17

6 Josh K, Gaynelle H, Lonnie R, (2006), Prevalence of Spontaneous Closure of the Ductus Arteriosus in Neonates at a Birth Weight of 1000 Grams or Less,

Pediatrics, 117; pp.1113-1121

7 Lee H, S lver N, H z S ( 007 , “D g os s of p e du us r er osus by

neonatologist with a compact, portable ultr sou d e”, Journal of

Perinatology, 27, 291–296

8 Lee KimberlyG (2008), Indentifying the high-risk newborn and evaluating gestational age, prematurity, postmaturity, large-for-gestional age and small-

for-gestational age infants, Manual of Neonatal Care, 6th edition, pp 41-58

9 Margaryan R, Arcieri L, Murzi B (2009), Surgical closure of PDA in

low-weight premature infants, Matern Fetal Neonatal Med, 22 Suppl 3:pp.81-4

10 Myung K (2008), Premature infants with patent ductus arteriosus, The Pediatric

Cardiology for Practitioners, Mosby, Inc An Affiliate of Elsevier, pp.386-388

11 O'Rourke D , Khuffash A, Moody C, (2008), Patent ductus arteriosus evaluation

by serial echocardiography in preterm infants, Acta Pædiatrica, 97(5), Pp 574

578

12 Ramesh A, Ashok K , Vinod K (2007), Patent Ductus Arteriosus in Preterm

Neonates, All India Institute of Medical Sciences(AIIMS)- NICU protocols 2007,

Ansari Nagar, New Delhi –110029