SKKN tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học các bài học giáo dục đạo đức môn giáo dục công dân

Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học các bài học đạo đức môn Giáo dục công dâ n :... Sáng kiến kinh nghiệm môn Giáo dục công dân 9 Đề tài: "Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học các

Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học các bài học đạo đức môn Giáo dục công dâ n

:

Sáng kiến kinh nghiệm môn Giáo dục công dân 9

Đề tài: "Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học các bài học đạo đức

môn Giáo dục công dân"

Phần I: Lí do chọn đề tài

Trước đây, bộ môn Giáo dục công dân (GDCD) không được coi trọ ng ở trường phổ thông, người dạy thường trái tay, hoặc giáo viên chủ nhiệm lớp nào thì dạy bộ môn Giáo dục công dân lớp đó Vì vậy, giáo viên dạy bộ môn này chưa có sự đầu tư trong bài dạy Nội dung bài dạy đơn điệu, sơ sài Thậm chí giờ dạy chỉ qua loa, chiếu lệ để giáo viên chủ nhiệm còn giải quyết việc khác của lớp Hiện nay, bộ môn GDCD có các phong trào cải tiến về phương pháp dạy học hay những đợt thi giáo viên giỏi qua từng cấp, đặc biệt hằng năm Phòng giáo dục có thanh tra giáo viên dạy bộ môn này Qua những đợt hội giảng, thi giáo viên giởi các cấp hay những đợt thanh tra chuyên môn, giáo viên được cọ sát, học hỏi rất nhiều Song nếu chỉ qua những đợt thi đó thì chưa

đủ mà giáo viên còn phải tìm tòi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh trong giờ học đồng thời khêu gợi niềm say mê, háo hức của học sinh với bộ môn giáo dục nhân cách này

Đó chính là lí do tôi chọn đề tài: "Tạo hứng thú cho học sinh trong các bài học đạo đức môn Giáo dục công dân"

Phần II: Cơ sở lí luận và thực tiễn để giải quyết đề tài

1 Thực trạng việc giảng dạy bộ môn GDCD ở nhà trường hiện nay Như chúng ta đã biết ngành giáo dục đã trải qua rất nhiều cuộc cải cách giáo dục và đã phấn đấu thực hiện mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ, đáp ứng phù hợp với yêu cầu của các giai đoạn cách mạng mới Tuy nhiên, ngành giáo dục vẫn còn trăn trở là những chỉ giáo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về phương pháp đào tạo nêu trên, tuy có được nghiên cứu, ứng dụng vào thực tiễn học cũng như đời sống hằng ngày nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn Vì sao vậy? Có rất nhiều lí do dẫn đến việc giáo dục bộ môn nhân cách cho học sinh chưa đạt hiệu quả cao

Trước hết phải kể đến đó là việc xã hội, gia đình và bản thân ngành giáo dục còn chú trọng các môn khoa học nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao nhân cách cho học sinh nghĩa là chỉ chú ý rèn tài mà chưa chú ý rèn

đức Biểu hiện cụ thể mà ai cũng thấy rõ là môn GDCD chưa bao giờ được Bộ Giáo dục và Đào tạo xếp vào môn thi tốt nghiệp hay vào cấp III dù chỉ một lần Điều này làm cho giáo viên và học sinh chủ quan, chỉ ý thức được rằng miễn là dạy học đủ bài, đúng chương trình Chính môn GDCD không được chọn vào các môn thi trong các kì thi quan trọng nên sách th am khảo, sách bài tập còn ít, đặc biệt là sách viết về phương pháp dạy học bộ môn này thì càng hiếm

Một vấn đề nữa là lượng thời gian dành cho bộ môn này còn ít (1 tuần /

1 tiết) Sách mới viết hiện nay nội dung rất phong phú, hợp với trình độ học sinh nhưng nếu giáo viên dạy bộ môn mà không có sự đầu tư thì giờ học sẽ rất nhàm chán, thậm chí học sinh không chú ý lắng nghe Thực trạng cho thấy, học sinh chưa hứng thú học bộ môn này

Thông qua việc dự giờ các lớp và tình hình giảng dạy chung của khối lớp 9, người viết nhận thấy điểm hạn chế tồn tại tập trung ở phương pháp truyền thụ kiến thức của giáo viên cho học sinh Trước hết là sự đầu tư cho giờ dạy còn hạn chế dẫn đến giờ học khô khan, không đọng lại trong tâm trí học

sinh một hình ảnh hoặc một ấn tượng nào.Thứ hai vì không có trì nh độ chuyên môn về môn này (giáo viên trường tôi 100 % là trái tay) nên những nội dung bài dạy còn chưa sâu, chưa kĩ

Trong đợt thi giáo viên giỏi vừa qua, trải qua những vòng loại, các giáo viên đạt thành tích cao trong hội thi đều là những giáo viên đã biết kết hợp nhiều phương pháp dạy học để gây hấp dẫn, hứng thú cho học sinh và điều rất quan trọng đó là sử dụng công nhệ thông tin, đặc biệt là kênh hình hợp lí, để lại những ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn học sinh

2 Đối tượng học sinh

- Học sinh chúng tôi chủ yếu là con nông nghiệp và buôn bán, trình độ dân trí chưa cao Phụ huynh học sinh chủ yếu lo miếng cơm manh áo mà chưa chú ý giáo dục con cái về mọi mặt

- Học sinh chưa tự giác học tập, ít tham khảo sách vở, mải chơi Các em chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học nếu không được giao nhiệm vụ cụ thể Các em ngại đi tìm tư liệu cho bài học, tiếp thu bài một cách thụ động

Phần III: quá trình triển khai thực hiện đề tài

A Đặc điểm môn học

Môn GDCD ở trường THCS là môn học thay thế cho môn chính trị -

Đạo đức trước đây Đặc điểm của nó bao quát các kiến thứcvề đạo đức học và pháp luật Tất nhiên, các kiến thức của nó là rất đơn giản Nó cung cấp những tri thức sơ lược về quan hệ xử sự trong gia đình (cha, mẹ, anh, chị, em, ông, bà), quan hệ hàng xóm, quan hệ cộng đồng xã hội Đồng thời cung cấp những hiểu biết về các qui tắc của pháp luật như quyền lao động quyền công dân

Đặc điểm chương trình là kết cấu đồng tâm với các lớp của các cấp học cao hơn

Môn GDCD có vị trí vô cùng quan trọng, cùng với các môn học khác có nhiệm vụ giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Song môn GDCD là trực tiếp nhất Những tri thức môn GDCD trực tiếp xây dựng tư tưởng, tình cảm

đạo đức, trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân đối với gia đình, học đường và cộng đồng xã hội Giáo viên dạy bộ môn này phải đánh giá đúng được vị trí, tầm quan trọng của bộ môn

B Những quan điểm về vấn đề tạo hứng thú trong giờ dạy môn GDCD (ở các bài dạy đạo đức)

I Những quan niệm về vấn đề tạo hứng thú cho học sinh

Tạo hứng thú cho học sinh trong gìơ học đó là vấn đề mà bất kì giáo viên nào khi lên lớp cũng đều mong muốn mình có thể làm được điều đó song không phải ai cũng thành công Bằng chứng cho thấy, có những giáo viên khi lên lớp học sinh rất thích học nhưng cũng có những giáo viên khi lên lớp học sinh không có hứng thú, gây ra mất trật tự Theo tôi để tạo được hứng thú trong giờ học giáo viên phải nắm vững các bước sau:

1 Giáo viên phải hiểu được yêu cầu và nội dung của công tác giáo dục tư tưởng, chính trị đạo đức cho học sinh

ở đây, giáo dục tư tưởng đạo đức và ý thức chính trị cho học sinh phải trên cơ sở của chương trình, kiến thức của môn học Mức độ giáo dục học sinh THCS là phải phù hợp với trình độ, lứa tuổi Yêu cầu cụ thể như sau:

a Công tác giáo dục tư tưởng đạo dức, chính trị phải phù hợp với trình

độ kiến thức của chương trình học

Đặc điểm kiến thức của lớp 6, lớp 7 về đạo đức là rất giản đơn như khái niệm về khoan dung, lễ độ, trung thực những kiến thức này thường phải gắn với thực tế để minh hoạ, giảng giải và mức độ xây dựng tình cảm cho học sinh nhẹ nhàng, tự nhiên trên cơ sở của giảng giải

b Công tác giáo dục phải phù hợp với đối tượng lứa tuổi

Hầu hết học sinh THCS còn nhỏ tuổi Việc hiểu các khái niệm còn trực tiếp, cảm tính cho nên đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp giáo dục thích hợp Việc giáo dục ý thức chính trị cũng như giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh phải trên cơ sở ý nghĩa rút ra của mỗi khái niệm và kiến thức bài giảng Từ đó để học sinh cảm nhận và tự nâng lên thành nhận thức và ý thức của bản thân Tránh những lí thuyết chung chung, tránh những lời hô hào phải thế này, thế nọ

c Công tác giáo dục tư tuởng đạo đức cho học sinh phải thiết thực, phù hợp với yêu cầu thự tiễn của xã hội hiện nay

- Những yêu cầu về lối sống hiện nay

- Những ứng xử hằng ngày của học sinh (trong gia đình, nhà trường, xã hội )

- Những vấn đề an toàn giao thông

- Những vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái

- Những vấn đề về kỉ luật trong học tập, lao động

2 Các nguyên tắc của công tác giáo dục

Giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh thông qua môn học GDCD đó

là việc làm bắt buộc và khó ở đây, phải xuất phát từ khái niện đạo đức học của pháp luật để hình thành ở các em những tình cảm đạo đức và các hành vi

đạo đức, hành vi pháp luật Chính vì vậy đòi hỏi các phương pháp sau:

- Phải cho học sinh hiểu khái niệm rồi mới rút ra ý nghĩa vận dụng, hình thành tư tưởng, tình cảm cho học sinh

- Tính thực tiễn trong công tác giáo dục tư tưởng phải xuất phát từ thực tiễn cuộc sống, thực tiễn cách mạng để giáo dục

- Giáo dục tư tưởng đạo đức đáp ứng với yêu cầu thiết thực của gia đình, học đường và xã hội ở địa phương nơi trường đóng

- Giáo dục tư tưởng đạo đức phải phù hợp với đối tượng, phù hợp với chương trình học

Tất cả các nguyên tắc trên là sự kết hợp hài hoà và gắn liền cơ hữu với nhau, không thể coi nặng cái này mà coi nhẹ cái kia

Một bài giảng gây được hứng thú cho học sinh trước hết phải là một bài giảng có tính giáo dục tốt và phải biết vận dụng kết hợp các nguyên tắc trên

II Một số biện pháp chính mà tôi đã làm

Công tác giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh qua môn học GDCD

để được thực hiện tốt theo tôi cách dạy của giáo viên là quan trọng nhất Cô là người gợi mở, học sinh tự do phát triển Giáo viên dẫn dắt vấn đề, đưa kiến thức và tình huống bên ngoài cuộc sống để cho giờ học thêm sinh động Giờ học, học sinh phải được "phát ngôn" theo sự hiểu biết của mình gắn với bài học, giúp học sinh say mê với môn học Giáo viên như một người bạn, người tâm giao, có vướng mắc là các em hỏi ngay mà không ngại

Với SGK, giáo viên dựa vào khung sườn từ đó có cách gợi mở với mỗi bài học để HS chủ động Từ kiến thức nền đó, giáo viên "biến hóa" để HS hiểu bài, biết thế nào là tốt - xấu, nếu nguy hiểm cầu cứu ở đâu Tuy nhiên, cũng

có cái khó là đồ dùng dạy học còn ít, tranh ảnh minh họa cũng ít, phần lớn giáo viên phải tự chuẩn bị, tự làm, công sưu tầm tư liệu mất rất nhiều thời gian

Thực tế, nếu dập khuôn theo SGK thì môn GDCD là khô cứng, giáo

điều, HS rất khó hiểu Chương trình lớp 9 khó, nhiều bài liên quan đến chính trị, tư tưởng như lý tưởng sống của thanh niên, hay tôn trọng và học hỏi các

dân tộc khác Kiến thức đưa vào thì giáo viên và học sinh đều phải dạy và học, tuy nhiên, để minh họa cho bài học khá khó khăn

Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy để tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học GDCD cần chú ý các biện pháp sau:

1 Biện pháp đưa thực tiễn, tư liệu cuộc sống vào bài giảng, làm cho bài giảng phong phú sinh động, học sinh dễ hiểu và có ấn tượng sâu về bài học

Những tư liệu này phải phong phú, cập nhật những vấn đề mang tính thời sự mà học sinh quan tâm Muốn vậy, đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên theo dõi những vấn đề của xã hội đặc biệt khi đọc các thông tin trên báo, mạng, truyền hình giáo viên phải ghi lại những vấn đề có thẻ phục vụ cho bài giảng

2 Biện pháp nêu gương

Mỗi khái niệm đạo đức, pháp luật mỗi chủ đề cần đưa gương tốt về người thật, việc thật Đồng thời gương xấu nếu có để học sinh tránh Những tấm gương nêu ra phải được nhiều học sinh biết, đặc biệt là những tấm gương

ở địa phương mình

3 Biện pháp mời báo cáo ngoại khoá

Ví dụ:

- Mời báo cáo an toàn giao thông

- Báo cáo luật lệ đi đường

- Báo cáo gương tốt trả của rơi cho người bị mất

- Báo cáo về gương dũng cảm cứu người bị nạn

Biện pháp này, học sinh phải được chuẩn bị, giáo viên hướng dẫn học sinh tìm tư liệu, kiểm tra bài báo cáo trước khi học sinh trình bày trước lớp

4 Biện pháp tổ chức cho học sinh đi tham quan các chủ đề đạo đức và pháp luật

Biện pháp này phải được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, giáo viên nên liên hệ địa điểm trước khi tham quan và có sự thông báo với phụ huynh học sinh

5 Biện pháp viết báo tường, hát các bài có chủ đề về đạo đức - người tốt, việc tốt

Biện pháp này có thể kết hợp với đoàn đội, giáo viên chủ nhiệm để học sinh

được tập duyệt trong giờ sinh hoạt lớp

Bên cạnh giờ lên lớp của môn GDCD, các nhà trường nên tổ chức giáo dục đạo đức công dân cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa, qua

lễ chào cờ đầu tuần, giờ sinh hoạt lớp giúp HS hiểu rõ hơn các "chuyển

động" trong đời sống xã hội

III ứng dụng trong bài dạy cụ thể

Giáo dục công dân bài 10 - tiết 14: Lí tưởng sống của thanh niên (Tiết 2)

Phần I: Phần chuẩn bị của giáo viên

- Những tấm gương, những ví dụ thực tế

- Chuẩn bị băng hình chính diện và phản diện về lối sống của thanh niên hiện nay

- Các hình ảnh về hoạt động của thanh niên

Tham khảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X

Phần II: Chuẩn bị của học sinh

- Tìm hiểu những tấm gương của thanh niên qua các thời kì

- Chuẩn bị diễn đàn thanh niên

- Chuẩn bị câu hỏi toạn đàm

- Chuẩn bị phần máy tính phục vụ cho buổi toạ đàm

Đối với bài này, tôi xác định đây là một bài dạy khó, các kiến thức của bài rất trừu tượng đối với học sinh Vậy làm thế nào để học sinh dễ hiểu, bài dạy gây ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn học sinh Tôi đã suy nghĩ và vận dụng các biện pháp thích hợp để tạo hứng thú trong gìơ dạy Tuy nhiên để làm nên thành công trong giờ dạy không thể thiếu đó là sử dụng côn g nghệ thông tin

1 Biện pháp đưa các tư liệu cuộc sống vào bài dạy để tạo ấn tượng cho học sinh:

Đối với mục Xác định lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay,

tôi đưa các tư liệu, hình ảnh trong cuộc sống và bài giảng Những tư liệu này không chỉ giới học sinh qua tâm mà toàn xã hội đang quan tâm đó là tư liệu về hiến máu nhân đạo, hình ảnh thanh niên tham gia vào hoạ động chung tay khắc phục lũ lụt năm 2007 Những tư liệu này rất đơn giản có trên mạng

Đây là hai thông tin để học sinh tìm hiểu về lí tưởng sốn của thanh niên ngày nay:

Tôi cho các em đọc, quan sát ảnh và sau đó nêu câu hỏi: Khi nghe những thông tin đó, em có suy nghĩ gì về hoạt động của thanh niên hiện nay?

Học sinh dễ ràng thấy được hoạt động của thanh niên rất đa dạng, phong phú, thiết thực Thanh niên tham gia vào rất nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội đến những nơi đất nước và nhân dân đang cần

Thanh niên tình nguyện vận

động các bạn trẻ hiến máu

Từ ngày 10/10/2007 đến 12/10/2007,

điểm hiến máu đặt tại siêu thị Big C Hà

Nội đã có 205 bạn trẻ đăng ký hiến máu,

122 đơn vị máu được tiếp nhận

Tại Bỡnh Định, ngay sau khi nước lũ rỳt, 12

đội thanh niờn và y bỏc sĩ trẻ tỡnh nguyện đó

cú mặt ở cỏc vựng trọng điểm của lũ để

khỏm bệnh, cấp thuốc miễn phớ, làm vệ sinh

mụi trường, khắc phục đường giao thụng,

cỏc cụng trỡnh thủy lợi,…

SV Trường CĐSP Bình Định chung tay khắc phục lũ

Từ đó cho học sinh thấy được ý nghĩa việc làm của họ đ ó là đem

đến cho con người cuộc sống ấm no, góp phần thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá hiện đại hoá

Sau đó giáo viên cho học sinh tự rút ra lí tưởng sống cao đẹp của

thanh niên ngày nay là gì bằng câu hỏi phụ: "Theo em, thanh niên ngày nay cần phải sống như thế nào?" Khi học sinh trình bày ý kiến của

mình, giáo viên viết tóm tắt ý kiến đó lên bảng, sau đó gạch chân các từ ngữ quan trọng và cuối cùng chốt lại - đây chính là lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên này nay

Đối với mục cách rèn luyện của bản thân tôi cũng đưa hình ảnh

thiết thực để cho học sinh tự nhận thấy mình phải làm theo tấ m gương nào, và không nên theo lối sống nào

Tôi đưa một đoạn băng hình về đối tượng thanh niên nghiện ngập

và một đoạn băng hình tự tôi lồng hình ảnh về các hoạt động của thanh niên năm 2006,2007 tham gia rất nhiều các lĩnh vực trong đời sống xã hội Dưới mỗi hình ảnh là các lời bình, và nhạc là bài hát mà thanh niên

rất yêu thích - "Mùa hè xanh" Học sinh được nghe một đoạn nhạc bài

hát và 20 hình ảnh mỗi cùng với lời bình chỉ trong 2 phút Sau khi xem

băng hình xong tôi hỏi: Nêu cảm nghĩ của em khi xem các hình ảnh trên?

Từ các hình ảnh đó, học sinh biết mình phải làm theo tấm gương nào và không nên sa vào con đường ma tuý Có thể nói, hình ảnh trên đã tác động đến tâm lí, hành vi của các em và từ đó hướng các em đi đúng con đường mà xã hội đang cần và mong muốn

Đối với học sinh các em rất thích thú khi xem các hình ảnh đó, và các em nói đó là một ấn tượng sâu đậm đối với các em, có em còn xin

đoạn băng hình đó Còn người dự cảm thấy dưng dưng, có một sự xúc

động thật sự trong tâm hồn Để làm hình ảnh này tốn không nhiều thời gian tất cả từ bài hát đến hình ảnh đều lấy trên mạng

Đây là một số hình ảnh lồng trong đoạn băng đó: