phát triển chế biến và xuất khẩu thủy sản nghệ an giai đoạn 2006-2010.doc

phát triển chế biến và xuất khẩu thủy sản nghệ an giai đoạn 2006-2010

ĐỀ ÁN

PHÁT TRIỂN CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN NGHỆ AN

GIAI ĐOẠN 2006 - 2010( Ban hành kèm theo Quyết định số: 82 /2006/ QĐ - UBND ngày 22 tháng 8 năm 2006 của UBND tỉnh Nghệ An )

MỞ ĐẦU

Nền kinh tế của Việt Nam nói chung, kinh tế thủy sản nói riêng đang trongquá trình hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới Đây cũng là cơ hội rất lớncho hàng thủy sản Việt Nam xuất khẩu ra thị trường thế giới Thị trường xuất khẩungày càng được mở rộng, hàng thủy sản Việt nam tham gia vào một sân chơi bìnhđẳng hơn Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt Ngành thuỷ sản trước những thách thứckhông nhỏ phải cạnh tranh gay gắt, các hàng rào thương mại như các quy định về antoàn vệ sinh thực phẩm ngày càng khắt khe, các vụ kiện chống bán phá giá dễ xẩy rahơn do chính sách bảo hộ của các nước lớn

Trước bối cảnh đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An có Nghị quyết 01/ NQ

-TU ngày 26/12/2005 về Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết Đạihội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, trong đó có Đề án Phát triển Chế biến và xuất khẩuthủy sản thuộc chương trình phát triển kinh tế biển và ven biển

Để thực hiện thắng lợi những mục tiêu về phát triển kinh tế thủy sản mà Nghịquyết đề ra cần có chương trình phát triển chế biến và xuất khẩu thủy sản tới năm

2010 phù hợp với thực tiễn phát triển của Ngành trong thời kỳ mới nhằm đảm bảo sựphát triển chế biến và xuất khẩu thủy sản gắn với khả năng và nguồn cung cấpnguyên liệu, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đáp ứng yêu cầu về an toàn vệsinh thực phẩm và thị hiếu của các thị trường, đưa sản xuất kinh doanh phát triểnmột cách có hiệu quả và bền vững

- Quyết định số 436/ QĐ-UBND ngày 03/ 02/ 2006 của UBND tỉnh Nghệ

An về việc ban hành kế hoạch triển khai các chương trình, đề án trọng điểm thực hiện Nghị quyết 01/ NQ-TU của ban thường vụ Tỉnh ủy khóa XVI;

- Kế hoạch phát triển kinh tế thủy sản Nghệ An giai đoạn 2006-2010 của Ngành Thủy sản Nghệ An.

Bản đề án này bao gồm các nội dung chính sau:

Phần I: THỰC TRẠNG VỀ SẢN XUẤT, CHẾ BIẾN XUẤT KHẨU

THỦY SẢN NGHỆ AN HIỆN NAY

Phần II: MỤC TIÊU VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHẾ BIẾN

VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN ĐẾN 2010

Phần III: TỔ CHỨC THỰC HIỆN

PHẦN I

THỰC TRẠNG VỀ SẢN XUẤT CHẾ BIẾN, XUẤT KHẨU

THỦY SẢN CỦA NGHỆ AN HIỆN NAY

dù sản lượng khai thác và nuôi trồng trong tỉnh hàng năm tương đối lớn, nhưng do

cơ cấu, mùa vụ chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất nên nhiều doanh nghiệp còn phải

mua thêm nguyên liệu từ các tỉnh bạn

1 Hiện trạng cung cấp nguyên liệu từ NTTS.

Được sự quan tâm, đầu tư của Nhà nước thông qua chương trình phát triểnnuôi trồng thuỷ sản nên nghề nuôi trồng thuỷ sản có sự phát triển vượt bậc về mọimặt, đối tượng nuôi ngày một đa dạng; diện tích, năng suất nuôi trồng thủy sảnkhông ngừng tăng lên qua các năm Tốc độ tăng trưởng sản lượng nuôi trồng trongnhững năm gần đây khá cao (bình quân hàng năm giai đoạn 2000 - 2005 đạt 17,3 %/

năm), trong đó nổi bật là sự phát triển vượt bậc của nghề nuôi tôm Sú (Xem phụ lục

1: Kết quả đạt được của nghề nuôi thủy sản giai đoạn 2001-2005).

Năm 2005, sản lượng thủy sản nuôi đạt 18.000 tấn Trong đó tập trung vào pháttriển nuôi các đối tượng có giá trị xuất khẩu và có khả năng về thị trường như: tôm

sú, cá rô phi đơn tính, cá giò Cụ thể:

1.1 Nhóm sản phẩm tôm:

Tôm sú là đối tượng nuôi chủ lực phục vụ xuất khẩu và nghề nuôi tôm sú pháttriển rất nhanh Tính đến năm 2005 diện tích nuôi tôm thâm canh và bán thâm canh (TC&BTC) là 800 ha, sản lượng đạt 1.500 tấn Năng suất nuôi tôm bình quân toàntỉnh đạt gần 1tấn/ha; năng suất tôm thâm canh đạt 1,9 tấn/ha

Tôm thẻ chân trắng đã du nhập vào nuôi trong tỉnh nhưng mới ở mức khảonghiệm, do vậy loài tôm này chưa có sản luợng cung cấp cho chế biến xuất khẩu(CBXK).

1.2 Nhóm cá nước mặn:

Đã bước đầu quan tâm nhưng sản lượng chưa nhiều, chủ yếu tiêu thụ nội địa.Đối tượng nuôi chủ yếu là cá giò, cá mú, cá vược vv Năm 2005 có 30 lồng nuôibiển nhưng do ảnh hưởng của thiên tai (Bão lụt) nên phong trào nuôi biển phát triểnchưa mạnh, chưa tương xứng với tiềm năng Theo số liệu điều tra, diện tích có khảnăng nuôi biển 1.300ha vì vậy nó có thể được xem là nguồn cung cấp nguyên liệucho chế biến và xuất khẩu Hiện nay tỉnh ta đang có chủ trương quan tâm khôi phục

và phát triển nghề nuôi này

1.4 Cá rô phi đơn tính:

Cá rô phi đơn tính là đối tượng nuôi nước ngọt có tiềm năng phục vụ xuấtkhẩu Từ năm 2003 tỉnh đã triển khai chương trình phát triển nuôi cá rô phi Năm

2005, sản lượng cá rô phi xuất khẩu đạt 2.500 tấn tăng 277,7% so năm 2003 Tuynhiên do kích cỡ cá nuôi nhỏ không đáp ứng yêu cầu của chế biến, xuất khẩu Vì vậychỉ dùng cho tiêu thụ nội địa

1.5 Nhóm sản phẩm cua:

Nghề nuôi cua đang được phát triển, nhưng mới chỉ ở quy mô nhỏ tại cáchuyện thị ven biển Sản phẩm chủ yếu xuất sang thị trường Trung Quốc theo đườngtiểu ngạch và tiêu thụ nội địa Hiện nay chúng ta đã sản xuất nhân tạo được giốngcua là điều kiện thuận lợi cho việc nuôi cua thương phẩm

Ghẹ biển là sản phẩm có thị trường tiêu thụ rộng, nhưng sản lượng khai tháccòn hạn chế; trong khi ta chưa chủ động được giống và công nghệ nuôi nên chưakích thích nghề nuôi ghẹ phát triển

2 Hiện trạng cung cấp nguyên liệu từ khai thác

( Xem phụ lục2: Kết quả đạt được của nghề khai thác thủy sản giai đoạn

2001-2005).

Đội tàu khai thác thuỷ sản của toàn tỉnh từ năm 2001 đến nay mặc dù có sựthay đổi đáng kể về số lượng và công suất máy Cơ cấu đội tàu phát triển theo hướnggiảm dần loại tàu thuyền có công suất nhỏ dưới 20 CV và tăng dần loại tàu có côngsuất từ 50 CV trở lên để khai thác có hiệu quả hơn Tuy nhiên, nghề khai thác chủyếu đang ở ven bờ, công nghệ khai thác còn chậm đổi mới; Số lượng tàu to máy lớntham gia đánh cá xa bờ không nhiều, hiệu quả khai thác còn thấp Năm 2005 sốlượng tàu thuyền có công suất trên 90 CV khai thác vùng khơi mới chỉ có 275 chiếc,chiếm 8,5% số lượng tàu thuyền hiện có

Nguồn lợi thủy sản ngày càng suy giảm, đặc biệt 5 năm gần đây; Nhiều chủngloại nguyên liệu có giá trị xuất khẩu cao như tôm he, cá nhỡ, ốc hương rất khanhiếm Chỉ tính riêng tôm he ở vùng vịnh Diễn Châu trước đây cung cấp hàng trămtấn mỗi năm nhưng hiện nay trữ lượng loài tôm này quá ít ỏi.

Sản lượng khai thác hải sản tăng không nhiều qua các năm (Năm 2001 sảnlượng khai thác đạt 30.000 tấn, đến năm 2005 đạt 37.000 tấn, chỉ tăng bình quân 6%/năm), chủ yếu bán tươi, chế biến nội địa; cung cấp cho chế biến hàng xuất khẩu cònít

Hiện nay, bằng việc hướng dẫn và phối hợp giữa chế biến, xuất khẩu với khaithác hải sản, ngư dân đã chuyển dần từ việc khai thác theo số lượng sang những đốitượng có giá trị xuất khẩu Trong đó phải kể đến việc chuyển hướng sang nghề chụpmực, rê mực, nghề câu cá hố Trước tác động của giá nhiên liệu liên tục tăng trongthời gian qua, nhiều tàu thuyền đã chuyển nghề khai thác tốn ít nhiên liệu và lựachọn đối tượng khai thác chất lượng cao và có giá trị xuất khẩu

Nhiều loại cá trước đây không xuất khẩu được nay nhờ có thị trường và đổimới công nghệ chế biến, đổi mới quản lý an toàn vệ sinh mà trở thành đối tượngkhai thác có hiệu quả như: Cá hố, cá Bánh đường, cá Lưỡng còm và các loại cá tạpthịt trắng khác

3 Bảo quản sau thu hoạch

- Vấn đề bảo quản sau thu hoạch đã ngày càng được quan tâm, nhất là đối vớicác loại hải sản có giá trị xuất khẩu Nhiều nơi ngư dân đã đầu tư trang bị dụng cụbảo quản lạnh trên tàu khai thác hải sản xa bờ nhằm mục đích giữ tươi nguyên liệukhai thác được trong từng chuyến biển Dịch vụ hậu cần nghề cá cũng phát triển,nhiều cơ sở sản xuất đá lạnh được xây dựng cung cấp hảng nghìn tấn đá lạnh hàngnăm, cơ bản đáp ứng nhu cầu về bảo quản nguyên liệu của tàu khai thác Tỷ trọngsản phẩm xuất khẩu trong sản lượng khai thác đã tăng từ 6% năm 2001 lên 10% năm

2005 Tuy nhiên, ngoài các chủng loại nguyên liệu dùng để chế biến nước mắm vàcác loại mắm khác được bảo quản bằng muối thì hầu hết các tàu thuyền đánh cá đềudùng nước đá xay nhỏ để bảo quản sản phẩm, chưa có hệ thống thiết bị bảo quảnlạnh hiện đại trên tàu nên thời gian bảo quản ngắn, chất lượng nguyên liệu còn hạnchế Điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm chưa được chú trọng nên tác độngkhông nhỏ đến chất lượng nguyên liệu

- Nguyên liệu thủy sản đến nhà máy chế biến qua hệ thống các đại lý thu gomtrung gian nhiều nấc, nên ảnh hưởng không tốt đến chất lượng và yêu cầu về an toàn

vệ sinh thực phẩm Mặc dù đã được các cơ quan chức năng tuyên truyền, kiểm tragiám sát nhưng hiện tượng ngâm nước, dùng các hóa chất và phụ gia bảo quảnkhông đúng quy định làm ảnh hưởng đến chất lượng nguyên vẫn còn.Vì vậy, côngtác bảo quản sau thu hoạch cần được quan tâm hơn nữa, nhất là đối với các loại sảnphẩm có giá trị kinh tế cao

II VỀ CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN

1 Về chế biến nôi địa

Các cơ sở chế biến nội địa không ngừng được đầu tư phát triển cả ở các HTXlẫn tư nhân Hiện tại có 03 công ty Cổ phần thủy sản, gần 50 cơ sở chế biến tư nhân

và nhiều doanh nghiệp tư nhân Đã đầu tư mới và đưa vào hoạt động 4 cơ sở chếbiến bột cá, với tổng công suất 4.000 tấn sản phẩm/năm (tương đương với 16.000tấn nguyên liệu) Nghề chế biến thuỷ sản truyền thống được khôi phục và phát triểnvới chất lượng, mẫu mã ngày càng đẹp như nước mắm cao đạm, mắm tôm, mắmnêm, … Năm 2005 sản xuất được 15 triệu lít nước mắm; mắm các loại đạt 4.500 tấn;bột cá đạt 1.500 tấn; sản phẩm khô (mực khô, cá khô, ruốc khô) đạt hàng nghìn tấn

Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm mới được chuyển giao công nghệ đưa vào sảnxuất được thị trường chấp nhận như cá tẩm gia vị, mắm tôm chua nguyên con, cáhấp sấy ăn liền, chả cá, … Đặc biệt với sản phẩm cá phi lê sấy tẩm gia vị đã làm chonguyên liệu cá khai thác tăng giá trị từ 500 đồng/kg năm 1999 lên 2.500 đồng/kgnăm 2003 Ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân làm ăn có hiệu quả và đầu tư lớntrong lĩnh vực chế biến thuỷ sản

Tuy nhiên các cơ sở chế biến chủ yếu dựa vào sức mình là chính, chưa có sựquan tâm đầu tư đúng mức của nhà nước về vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh

2.Về chế biến xuất khẩu

Ngành chế biến thủy sản ngày càng được nâng cao về công suất và trình độcông nghệ Hiện nay có 02 công ty chế biến xuất khẩu thủy sản: công ty Xuất nhậpkhẩu thuỷ sản Nghệ An, Công ty xuất nhập khẩu thuỷ sản nghệ An II Ngoài ra cònnhiều cơ sở tư nhân ở các huyện thị ven biển tham gia hoạt động xuất khẩu theođường tiểu nghạch

- Tổng sản phẩm xuất khẩu năm 2005 đạt 3.350 tấn, tăng 59,5% so với năm2001

- Kim ngạch xuất khẩu năm 2005 đạt 16 triệu USD; Trong đó xuất chính ngạch

chiếm 5%; xuất tiểu ngạch đạt chiếm 95%.( Xem phụ lục 3: Kết quả đạt được của

nghành chế biến và xuất khẩu thủy sản giai đoạn 2001-2005).

Các cơ sở chế biến đã từng bước được nâng cấp, mở rộng và đầu tư theo chiềusâu, làm đa dạng hóa sản phẩm, gia tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị cao, đảm bảochất lượng và cải tiến mẫu mã sản phẩm

Nhà máy chế biến 38A đã được nâng cấp hoàn thiện, trang thiết bị tương đốihiện đại cho phép sản xuất các sản phẩm đông lạnh chất lượng cao.Trước đây chủyếu sử dụng công nghệ đông tiếp xúc, tạo sản phẩm block với thời gian cấp đôngkéo dài từ 4-6h/mẻ, nay cơ sở đã nâng cấp và đầu tư mới dây chuyền IQF làm đôngnhanh với thời gian chỉ còn dưới 2h/mẻ Đã áp dụng chương trình quản lý chất lượngtheo HACCP, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu hàng vào thị trường EU, Mỹ và các thị trườngkhó tính khác

Nhà máy 38B thuộc Công ty xuất nhập khẩu thuỷ sản Nghệ An II bước đầu đãđược đầu tư để từng bước cải tiến, nâng cấp đồng bộ nhằm đảm bảo sản xuất ra sảnphẩm có chất lượng tốt Nhà máy đang áp dụng chương trình quản lý chất lượng

theo HACCP, cố gắng phấn đấu đủ điều kiện được cấp Code xuất khẩu vào thịtrường EU.

Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chính ngạch trong thời gian gần đâychững lại, nguyên nhân chủ yếu là máy móc thiết bị, nhà xưởng của các công ty chếbiến xuất nhập khẩu chưa được cải tiến, nâng cấp đồng bộ, nguồn tài chính eo hẹp,năng lực cán bộ còn hạn chế; khả năng tiếp cận thị trường, trình độ công nhân cònthấp Bên cạnh do đặc thù về điều kiện tự nhiên và tính mùa vụ rõ rệt trong khaithác, nuôi thủy sản nên tình trạng thiếu hụt nguyên liệu thường xuyên xảy ra Do đóvài năm gần đây các doanh nghiệp này làm ăn sa sút, làm mất đi vị thế đầu đàn củamình

Nhiều cơ sở chế biến tư nhân mới ra đời như Công ty Phương Mai và nhiều

hộ dân khác đã tham gia thu mua, chế biến nội địa và xuất khẩu tiểu nghạch Cơ cấusản phẩm chế biến ngày một đa dạng và phong phú hơn Nhiều mặt hàng mới đãxuất hiện đáp ứng các yêu cầu tiêu dùng ở các thị trường khác nhau, trong đó thịtrường trong nước và thị trường Trung quốc chiếm tỷ trọng lớn Các mặt hàng tươisống như cua, ghẹ, nhuyễn thể cũng tăng lên đáng kể Sản xuất hàng khô của các cơ

sở này chưa được quan tâm, chưa có điều kiện đổi mới công nghệ sản xuất, do vậysản phẩm có tính cạnh tranh chưa cao

3 Về phát triển thị trường

Những kết quả đạt được trong chế biến xuất khẩu thủy sản những năm quakhông thể tách rời với việc tập trung chỉ đạo công tác phát triển thị trường Các cơ

sở dần chuyển từ bán hàng và tiếp thị thụ động sang bán hàng và tiếp thị chủ động

a Thị trường nội địa:

Trong những năm gần đây các sản phẩm chế biến thuỷ sản của các đơn vịkhông những cung cấp cho thị trường trong tỉnh mà còn cung cấp cho các tỉnh lâncận cũng như khu vực miền Bắc, như sản phẩm nước mắm đã có mặt ở các thịtrường Hà Nội, Hải Phòng vv Một số sản phẩm đã giải quyết được nhu cầu thịtrường trong tỉnh như: Ruốc, mắm chua, cá tẩm gia vị trước đây chủ yếu nhập từcác tỉnh phía Nam ra

Nhìn chung các cơ sở đã bước đầu chú trọng đến chất lượng sản phẩm, mẫu

mã bao bì kích thích thị hiếu người tiêu dùng, cũng như xây dựng thương hiệu chosản phẩm như thương hiệu nước mắm Vạn Phần, nước mắm Cửa Hội Tham giacác hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao nhằm quảng bá sản phẩm của mình

b Thị trường xuất khẩu:

Hàng thủy sản Việt Nam đã có mặt tại 105 nước và vùng lãnh thổ, trong đócác thị trường lớn như Nhật bản, Mỹ, EU chiếm thị phần quan trọng

Xuất khẩu thủy sản Nghệ An cuối những năm 90 của thế kỷ 20 cùng trong xuthế chung ấy Vào thời điểm đó, Công ty XNK thủy sản Nghệ An đã có Code EU và

có hàng hóa thâm nhập vào các thị trường EU, Mỹ, Nhật bản, Hàn quốc, Arập Sêut với kim ngạch xuất khẩu tăng hàng năm

-Những năm gần đây, do khó khăn nhiều mặt các công ty XNK thủy sản Nghệ

An chỉ còn là các cơ sở gia công, xuất ủy thác cho các đơn vị lớn trong nước nên vấn

đề thị trường nước ngoài không được quan tâm đúng mức

Riêng hàng thủy sản tươi sống; hàng thủy sản khô ở thị trường Trung quốcvẫn được duy trì và phát triển

4 Về thu hút lao động:

Trong những năm qua ngành chế biến đã thu hút được khá đông số lượng laođộng ở các địa phương, đặc biệt là ở các địa phương vùng biển Tuy nhiên chấtlượng lao động nhìn chung còn quá thấp Lao động phổ thông chiếm tỷ lệ trên 95%tổng lao động thuỷ sản của toàn tỉnh; Lao động có trình độ từ trung cấp, cao đẳng,đại học chiếm tỷ lệ thấp (dưới 5%), đội ngũ công nhân có trình độ tay nghề caochiếm tỷ lệ không nhiều trong tổng số lao động làm việc trong ngành chế biến thuỷsản, do đó hạn chế đến khả năng tiếp thu các tiến bộ khoa học công nghệ chế biến,ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả, hiệu quả sản xuất kinh doanh của các đơn vị

III VỀ ĐÀO TẠO.

Thời gian qua NAFIQAVED, VASEP đã thường xuyên tổ chức các khóa đàotạo về GMP, SSOP, HACCP cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý chất lượngsản phẩm cho hai công ty XNK thủy sản

Các công ty CBXK đã tự tổ chức đào tạo về kiến thức an toàn vệ sinh thựcphẩm, quy trình công nghệ mới nhằm nâng cao tay nghề cho đội ngũ công nhân

Trung tâm Khuyến ngư hàng năm đã tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật chếbiến thủy sản, về kiến thức ATVSTPcho các cơ sở thu mua, chế biến thủy sản tưnhân và hộ dân

Tuy nhiên, nhìn chung công tác đào tạo còn chưa đáp ứng được yêu cầu đòihỏi ngày càng cao phục vụ cho nâng cao năng lực hội nhập đẩy nhanh tốc độ pháttriển chế biến và xuất khẩu thủy sản Việc đào tạo cán bộ quản lý chất lượngATVSTP một cách bài bản cũng mới chỉ dừng ở các công ty XNK thủy sản; cáccông ty CBTS nội địa chưa được quan tâm nhiều

IV VỀ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

Ngoài các hoạt động khoa học từ nguồn kinh phí nhà nước, các doanh nghiệp đãđầu tư đổi mới công nghệ áp dụng kỹ thuật mới trong sản xuất từ sản xuất nguyênliệu đến chế biến, bao gói, bảo quản sản phẩm để nâng cao chất lượng và độ an toàncủa sản phẩm, hạ giá thành và đáp ứng yêu cầu thị hiếu của khách hàng

Đối với chế biến sản phẩm xuất khẩu: Đã và đang thực hiện đổi mới từng

phần công nghệ như công nghệ đóng gói chân không, công nghệ Sashimi, công nghệ

sản xuất các mặt hàng có giá trị gia tăng, công nghệ đông rời IQF, … tuy vậy tốc độ

phát triển công nghệ tại các đơn vị chế biến thuỷ sản xuất khẩu tỉnh nhà vẫn cònchậm, chưa theo kịp với tốc độ phát triển công nghệ chung của các công ty chế biếnthuỷ sản trong nước

Đối với chế biến sản phẩm nội tiêu: Chủ yếu sử dụng công nghệ chế biến

truyền thống, bên cạnh đó có một số công nghệ mới như công nghệ sản xuất nướcmắm ngắn ngày bằng Enzim, sản xuất cá tẩm gia vị, tôm nõn, mắm đâm,… tuynhiên quy mô sản xuất nhỏ, lượng hàng cung cấp ra thị trường còn ít

V VIỆC SẮP XẾP VÀ ĐỔI MỚI DOANH NGHIÊP NHÀ NƯỚC

Các doanh nghiệp đã thực hiện cổ phần hóa nhưng hoạt động sản xuất kinhdoanh đang trong tình trạng khó khăn Đây cũng là tình trạng chung của các doanhnghiệp CBXK thủy sản khu vực các tỉnh phía bắc hiện nay

a Các doanh nghiệp cổ phần:

Các doanh nghiệp trong thời gian gần đây đã có những đóng góp đáng kể vào

sự phát triển sự phát triển của ngành nói chung, chủng loại sản phẩm ngày càng đadạng, chất lượng sản phẩm không ngừng được nâng cao, thị trường tiêu thụ ngàymột mở rộng, tuy nhiên bên cạnh đó còn nhiều mặt hạn chế, trình độ tổ chức sảnxuất, quản lý chưa cao, hiệu quả sản xuất kinh doanh trong thời gian vừa qua cònquá thấp thậm chí còn thua lỗ nặng nề

Hai công ty xuất nhập khẩu thuỷ sản hiện nay thì chỉ có công ty XNK Thuỷsản Nghệ An đã đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường EU và Mỹ; Còn công tyXNK Thuỷ sản Nghệ An II đang quá trình tiếp cận các thị trường này Các công ty

cổ phần và các cơ sở chế biến thuỷ sản khác hoạt động trong lĩnh vực chế biến thuỷ

sản nội địa và tham gia xuất khẩu tiểu ngạch hiện có còn gặp nhiều khó khăn nhưtrình độ tay nghề của người lao động, vốn sản xuất kinh doanh, mặt bằng nhà xưởng,trình độ công nghệ chế biến, … nên trong những năm gần đây tốc độ phát triển cả vềchiều rộng lẫn chiều sâu của các đơn vị này đang còn thấp

b Các loại hình tổ chức sản xuất khác:

Bên cạnh các công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực chế biến thuỷ sản nộiđịa thì chế biến thuỷ sản trong nhân dân chủ yếu là kinh tế hộ gia đình chiếm tỷtrọng rất lớn trong tổng sản phẩm Ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân làm ăn cóhiệu quả và đầu tư lớn trong lĩnh vực chế biến thuỷ sản như doanh nghiệp tư nhânPhương Mai; doanh nghiệp của anh Thâm (Quỳnh Lưu); doanh nghiệp của anh Sơn

ở Nghi Tân - Cửa Lò, một số cơ sở ở Diễn Bích (Diễn Châu) Các doanh nghiệp này

cùng với các loại hình tổ chức sản xuất phạm vi hộ gia đình đã đóng góp rất lớn vào

sự phát triển của ngành chế biến thuỷ sản tỉnh nhà trong những năm vừa qua

Tuy nhiên, những năm gần đây các loại hình này còn manh mún, rời rạc,thiếu tính chất cộng đồng nên tình trạng ô nhiễm môi trường dễ xảy ra, vấn đề quản

lý chất lượng sản phẩm gặp nhiều khó khăn

VI VỀ ĐẦU TƯ

Đã có đầu tư cho nuôi trồng, khai thác góp phần tạo nguyên liệu cho chếbiến và xuất khẩu thủy sản Hệ thống chợ cá được hình thành cùng với hệ thống

cảng cá, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình mua, bán nguyên liệu, hạn chếkhâu trung gian, nâng cao lợi ích của người sản xuất, đảm bảo chất lượng nguyênliệu trước khi đưa vào chế biến nhưng chưa được khai thác tốt.

Cơ sở hạ tầng vùng NTTS được đầu tư khá, đã hoàn chỉnh khu nuôi tôm côngnghiệp Quỳnh Bảng với quy mô 90 ha và giá trị đầu tư gần 8 tỷ đồng; cơ sở hạ tầngvùng NTTS thuộc các huyện (Quỳnh lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, Hưng Hoà, HưngNguyên, Yên Thành ) tiếp tục được đầu tư đồng bộ và đã hình thành được một sốvùng nuôi tập trung đảm bảo đủ tiêu chuẩn ngành

Các cơ sở chế biến nội địa không ngừng được đầu tư phát triển Đầu tư mới

và đưa vào hoạt động 4 cơ sở chế biến bột cá với công suất 4000tấn sản phẩm/năm(tương đương 16.000 tấn nguyên liệu); xây dựng mới 01 cơ sở chế biến hàngthủy sản xuất khẩu và tiêu thụ nội địa sản phẩm khô với công suất 1.000tấn/năm

Cơ sở chế biến xuất khẩu đã và đang từng bước được đầu tư về qui mô cũngnhư thiết bị, công nghệ sản xuất Tuy nhiên số lượng các máy móc thiết bị mới, hiệnđại chiếm trong tổng số máy móc thiết bị hiện có của các công ty còn ít,trong sốnhững tủ đông hiện có thì phần lớn là các tủ cấp đông tiếp xúc đã cũ, năng suất cấpđông thấp, tiêu tốn năng lượng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm

Đối với các công ty cổ phần thuỷ sản: Mặt hàng sản xuất chủ yếu truyền thống

là nước mắm và mắm các loại; Quy trình sản xuất thủ công Trong những năm gầnđây mặc dù đã đầu tư một số thiết bị để giảm bớt cường độ lao động cho công nhân,song nhìn chung tỷ lệ lao động công nghiệp tại các công ty cổ phần trong thời gianqua còn quá thấp Hệ thống ô bể tuy có đầu tư nhưng không đáng kể

B NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ

I NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Việc thực hiện chương trình phát triển chế biến và xuất khẩu thủy sản Nghệ

An giai đoạn 2001 - 2005 mặc dù còn có những khó khăn nhưng đã đạt được một sốkết quả đáng khích lệ, thể hiện:

+ Chế biến và xuất khẩu thủy sản đang thể hiện vai trò cầu nối giữa sản xuấtvới thị trường Tạo đầu ra cho phát triển sản xuất nguyên liệu, kích thích chuyển đổi

cơ cấu sản xuất trong nông nghiệp nông thôn Phần nào đáp ứng nhu cầu tiêu dùngcủa nhân dân, góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu cho tỉnh; Tạo thêm việc làm tăngthêm thu nhập, cải thiện đời sống cho nông ngư dân

+ Bước đầu có sự chuyển biến theo hướng tăng cường về chất, thông qua việc

đa dạng hóa các mặt hàng tiêu dùng nội địa và xuất khẩu, nâng cao trình độ côngnghệ, tăng tỷ lệ hàng giá trị gia tăng

+ Đã dần hình thành một đội ngũ các nhà doanh nghiệp, có trình độ chuyênmôn nghiệp vụ ngày càng cao, cán bộ công nhân viên nắm bắt được công nghệ mớilàm cơ sở tiền đề cho việc phát triển về sau Hình thành hệ thống cơ sở chế biến tưnhân, mặc dù các cơ sở này phải tự bỏ vốn ra, không nhận được sự hỗ trợ kinh phí

ưu đãi từ phía nhà nước Những sản phẩm làm ra đã chiếm lĩnh thị trường trong tỉnh

và các tỉnh khác

+ Trong giai đoạn xuất khẩu thủy sản gặp khó khăn, việc hình thành một thịtrường tiêu thụ nội địa đã mở ra một hướng mới, đóng góp một phần vào sự pháttriển kinh tế tinh nhà

II CÁC TỒN TẠI VÀ NGUYÊN NHÂN

- Tồn tai:

+ Việc đầu tư chiều sâu cho các cơ sở chế biến xuất khẩu còn chậm Chẳnghạn như Công ty XNKTS Nghệ An II với tổng vốn đầu tư 13 tỷ đồng theo kế hoạch

sẽ hoàn thành năm 2002 nhưng đến nay mới chỉ giải ngân 4tỷ

Bên cạnh đó, việc xây dựng Nhà máy chế biến đông lạnh tại Diễn Châu khôngđược thực hiện như kế hoạch đã đề ra Các cơ sở chế biến thủy sản tư nhân, chủ yếudựa vào nguồn vốn tự có, sản xuất mang tính thủ công, trang thiết bị cơ giới hóakhông có hoặc còn thiếu Trong những năm qua việc đầu tư hỗ trợ cho các doanhnghiệp nhỏ và vừa của tỉnh ta còn quá khiêm tốn Thành phần chế biến ngoài quốc

doanh còn tủn mủn, nhỏ lẻ

+ Các cơ sở chế biến thủy sản áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến,đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và chất lượng sản phẩm xuất khẩu chưa phát huyđược khả năng hiện có của mình Giá trị kim nghạch XKTS còn thấp, đặc biệt trongxuất khẩu chính ngạch

+ Các doanh nghiệp chế biến thủy sản trong tỉnh ta đang ở mức doanh nghiệpnhỏ; Sản phẩm còn đơn điệu, bao bì mẫu mã kém hấp dẫn, chưa theo kịp với thị hiếucủa khách hàng Tỷ trọng hàng chế biến GTGT chiếm rất ít trong tổng số sản phẩm.Các doanh nghiệp chưa chủ động sản xuất các sản phẩm có tính tiện dụng cao đápứng thị hiếu của người tiêu dùng, chưa có sản phẩm chủ lực Do đó, sản phẩm thiếutính cạnh tranh

+ Công tác quản lý an toàn vệ sinh mới chỉ tập trung thực hiện ở khu vực chếbiến chưa được thực hiện tốt ở khu vực sản xuất nguyên liệu và bảo quản sau thuhoạch nên vẫn còn tình trạng ngâm nước nguyên liệu diễn ra nhiều nơi; Việc sửdụng kháng sinh trong nuôi trồng, bảo quản nguyên liệu còn chưa được kiểm soáttốt

+ Đội ngũ cán bộ làm công tác thị trường vừa thiếu vừa yếu Phương thứctiếp thị và bán hàng của các công ty XNK thủy sản của tỉnh hiện nay vẫn thông qua

sử dụng thương hiệu của khách hàng, chưa có khả năng tiếp cận đến người tiêudùng; thường bán hàng qua các công ty trung gian Chưa tổ chức triển khai quảng básản phẩm trên các thị trường lớn một cách bài bản

+ Công tác nghiên cứu khoa học phục vụ cho sản xuất thuỷ sản tuy có được

quan tâm, nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao nhằm tạo sức cạnh tranhtrên thị trường thế giới Nhiều kết quả nghiên cúu còn chậm được phổ biến, áp dụng

trong sản xuất Trình độ công nghệ trong khai thác và nuôi trồng còn hạn chế, ảnhhưởng đến giá thành nguyên liệu

+ Cơ chế vay vốn đầu tư cũng như vốn tín dụng cho sản xuất kinh doanh cònnhiều vướng mắc, nhất là về tài sản thế chấp, đã ảnh hưởng lớn đến tốc độ đầu tưphát triển sản xuất kể cả sản xuất nguyên liệu và chế biến xuất khẩu

- Nguyên nhân:

+ Trang thiết bị, máy móc và công nghệ không đáp ứng yêu cầu chế biến xuấtkhẩu do thiếu vốn đầu tư thiết bị, cơ sở hạ tầng và công nghệ sản xuất sản phẩm chấtlượng cao

+ Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu xảy ra thường xuyên trong khi các doanhnghiệp thiếu vốn thu mua dự trữ nguyên liệu để sản xuất

+ Cơ chế hỗ trợ về xúc tiến thương mại còn chưa cụ thể, thiếu sự phối hợpthống nhất giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp

+ Công tác đào tạo cán bộ quản lý, kinh doanh, thị trường và công nhân kỹ

thuật thiếu được quan tâm, chưa đáp ứng được yêu cầu số lượng và chất lượng.

PHẦN II

MỤC TIÊU, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN ĐẾN 2010

I NHỮNG KHÓ KHĂN, THUẬN LỢI ĐỐI VỚI NGÀNH CHẾ BIẾN

VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN NGHỆ AN

1 Khó khăn:

- Cạnh tranh về thủy sản trên thị trường ngày càng gay gắt, trong khi khả năngcạnh tranh của hàng thủy sản của ta còn thấp, khả năng tự động hóa trong sản xuấtchưa cao, dẫn đến giá thành một số loại sản phẩm cao hơn so với mặt hàng cùng loạicủa các doanh nghiệp trong nước

- Tiềm năng về diện tích nuôi trồng thuỷ sản tỉnh nhà không lớn, công tácchuyển đổi diện tích đất trồng lúa, làm màu, làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồngthuỷ sản gặp nhiều khó khăn Qui mô các cơ sở nuôi thủy sản nhỏ, việc áp dụng cáccông nghệ mới trong nuôi thủy sản còn nhiều bất cập, là những thách thức trước yêucầu đòi hỏi càng cao về chất lượng, ATVS thủy sản

- Cơ sở vật chất phục vụ cho chế biến thuỷ sản quá cũ kỹ, công nghệ sản xuấtlạc hậu Thiếu vốn phục vụ cho việc đổi mới trang thiết bị sản xuất kinh doanh Chấtlượng lao động trong ngành chế biến thuỷ sản còn thấp hạn chế đến việc tiếp cậncác tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất Sản phẩm chủ yếu ở dạng sơchế, đông block không đáp ứng kịp so với xu hướng tiêu dùng hiện nay là sử dụngcác sản phẩm ăn liền, có giá trị gia tăng

- Tình hình thiếu nguyên liện vẫn xảy ra Nguyên nhân chủ yếu do nguồnnguyên liệu từ khai thác càng ngày càng suy giảm, nguồn nguyên liệu tư nuôi trồngmang tính thời vụ và dịch bệnh Việc cạnh tranh thu mua nguyên liệu của các tỉnhbạn cũng gây không ít khó khăn cho các doanh nghiệp của tỉnh ta

- Các cơ chế chính sách khuyến khích phát triển chế biến thuỷ sản chưa đồng

bộ và kịp thời

- Thị trường thế giới biến động bất thường, cạnh tranh lớn; các nước nhậpkhẩu hàng thuỷ sản ngày đưa ra những rào cản về thuế quan, kỹ thuật ngày càng khắtkhe

- Với yêu cầu hạ thấp mức thuế nhập khẩu thủy sản của WTO, cũng như củacác nước trong tiến trình hội nhập kinh tế, thủy sản Việt Nam sẽ phải cạnh tranh gaygắt với sản phẩm thủy sản đến từ các nước, nhất là thủy sản của các nước trong khuvực như Thái Lan, Trung Quốc

- Các doanh nghiệp CBXK còn đang khó khăn về vốn, công nghệ và kinhnghiệm Vì vậy khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp ngày càng thấp

- Công tác đào tạo cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật tuy đã được quan tâmnhưng do hạn chế về kinh phí và kinh nghiệm, nên số lượng các lớp đào tạo chưađược nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu cả về số lượng và chất lượng, đặc biệt làthiếu những nhà doanh nghiệp giỏi về kinh doanh, am hiểu về luật lệ thương mại củacác nước nhập khẩu cũng như những quy định của tổ chức thương mại Thế giới

- Tình trạng thiếu những cơ sở dịch vụ như chợ cá tập trung ở các vùng sảnxuất nguyên liệu, cùng với những bất cập trong quản lý chất lượng nguyên liệu, thựchiện các biện pháp về vệ sinh an toàn thực phẩm, trong khi thị trường thế giới ngàycàng đòi hỏi khắt khe về chất lượng sẽ dễ gây nên những rủi ro cho doanh nghiệpCBXK thủy sản Việt Nam nói chung

Theo FAO, sự tăng trưởng dân số, cùng với sự xuất hiện những căn bệnh ởgia cầm, gia súc và xu hướng chuyển sang ăn thủy sản tăng, mức tiêu thụ thủy sảntrên đầu người sẽ tăng lên khoảng 17-19kg/ người/năm, khiến nhu cầu thực phẩmthủy sản thế giới sẽ tăng từ 99,4 triệu tấn năm 2001, lên 121 triệu tấn vào năm 2010( tăng 22%) và 130 triệu tấn vào năm 2020

Các thị trường tiêu thụ thủy sản lớn của thế giới đều đang có xu hướng tăngnhập khẩu do dân số tăng lên, càng ngày thủy sản càng được tin tưởng như một loạithực phẩm ít gây bệnh (tim mạch, béo phì, ung thư ) và ít chịu ảnh hưởng của ônhiễm hơn Mặt khác một số nước đã chủ trương giảm sản lượng khai thác tự nhiênnhư: EU, Trung Quốc khiến nhu cầu thủy sản ở các thị trường lớn ngày càng tăng.Mặt khác xu hướng các thị trường lớn sẽ tăng cường tỷ trọng nhập khẩu hàng chếbiến sẵn hoặc GTGT

- Khả năng sản xuất nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu tiếp tục tăng do diệntích và sản lượng nguyên liệu từ nuôi trồng, từ khai thác tăng lên trong thời gian tới.

- Kinh tế thủy sản là lĩnh vực kinh tế đang được Tỉnh quan tâm đầu tư phát triểntrong những năm tới thể hiện ở Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứXVI

- Sự hội nhập thương mại khu vực cũng như thế giới là điều kiện để chúng tatiếp cận với những thành tựu khoa học, công nghệ mới của thế giới về lĩnh vực thủysản, được hưởng sự ưu đãi hơn về thuế quan, phi thuế quan và những lợi ích về đối

xử công bằng, bình đảng hơn khi xảy ra tranh chấp thương mại

II MỤC TIÊU

1 Định hướng phát triển

- Tiếp tục đẩy mạnh phát triển công nghệ chế biến theo hướng công nghiệphoá, hiện đại hoá, nâng cao chất lượng, đa dạng hoá sản phẩm, giảm giá thành đểtăng khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như thị trường quốc tế,phát triển ổn định và có hiệu quả

- Hình thành các làng nghề, khu chế biến thuỷ sản tập trung, nâng cấp và hoànthiện các nhà máy chế biến; Phát triển các loại hình doanh nghiệp chế biến tươngxứng với tiềm năng thuỷ sản của từng vùng, từng địa phương

- Phát triển chế biến thuỷ sản nằm trong tổng thể của kế hoạch phát triển kinh

tế xã hội nói chung, đảm bảo đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho nhân dân

2 Mục tiêu đến năm 2010

Trên tinh thần Nghị quyết 01/NQ-TU ngày 26 tháng 12 năm 2005 của BanThường vụ Tỉnh uỷ trong đó có chương trình phát triển kinh tế biển và ven biểnNghệ An giai đoạn 2006 – 2010, phấn đấu đến năm 2010:

- Giá trị chế biến hàng xuất khẩu thuỷ sản đạt 33 triệu USD

- Sản xuất 18 triệu lít nước mắm trong đó có 10 triệu lít đạt chất lượng cao

- Mắm các loại đạt 6.500 tấn

- Sản xuất bột cá: 3.000 tấn thành phẩm

( Xem phụ lục 4: Kế hoạch chế biến thủy sản đến năm 2010 ).

III CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN

1 Nhóm giải pháp về nguyên liệu:

1.1 Trong khai thác:

Chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp đội tàu khai thác vùng lộng, phát triển khai thácvùng khơi, đảm bảo khai thác bền vững, khai thác đi đôi với bảo vệ nguồn lợi thuỷsản Cần tổ chức lại sản xuất trên biển theo tổ đội, hợp tác gắn với sử dụng tàu hậucần dịch vụ, quan tâm dịch vụ sữa chữa cơ khí tàu thuyền vốn hiện đang thiếu vàyếu, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm; đồng thời hỗ trợ ngư dânđầu tư cải tiến công nghệ khai thác, chuyển đổi nghề nghiệp khai thác sang nghề

nghiệp ít tốn nhiên liệu và khai thác các loài có giá trị xuất khẩu, nhằm tăng tỷ trọngsản phẩm khai thác đưa vào chế biến xuất khẩu

Phát triển các mô hình hợp tác, quản lý có sự tham gia của cộng đồng trongkhai thác, bảo vệ nguồn lợi, quản lý chất lượng hàng hóa Thí điểm xây dựng chợđấu giá thủy sản tại cảng cá Cửa Hội

1.2 Trong nuôi trồng:

Hiện nay phần lớn nuôi trồng ở diện hộ gia đình, qui mô nhỏ, rất khó kiểm soát

về chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm Vì vậy cần phải liên kết xây dựng vàphát triển các vùng nuôi tập trung, tạo ra sản lượng hàng hóa lớn, áp dụng GAP,CoC và kiểm soát được chất lượng, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh.Tăng cườngđầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi trồng thuỷ sản, trước mắt cần hoàn chỉnh quyhoạch các vùng nuôi tôm thâm canh, vùng nuôi cá rô phi xuất khẩu Tập trung sảnxuất các loại giống có năng suất, giá trị cao đem vào nuôi theo hình thức thâm canh

và bán thâm canh trên diện rộng

Tập trung một số vùng nuôi quy mô lớn, mức độ thâm canh cao để đầu tư kỹthuật, cơ sở hạ tầng và hỗ trợ vốn

1.3 Chống thất thoát sau thu hoạch và quản lý thị trường nguyên liệu:

Nâng cấp chất lượng nguyên liệu, giảm giá đầu vào bằng cách áp dụng côngnghệ bảo quản tiên tiến cùng với việc hình thành cảng cá, chợ cá Mở rộng mạnglưới thu mua nguyên liệu, trước hết là tập trung các địa điểm tập kết nguyên liệuchính trong tỉnh để mua gom được nguyên liệu phục vụ cho quá trình chế biến kịpthời, liên tục, ổn định Mặt khác tiêu thụ đầu ra cho ngành khai thác nuôi trồng tỉnhnhà, hạn chế được tình trạng các tư thương ép cấp, ép giá nguyên liệu

1.4 Tổ chức tìm kiếm các nguồn nguyên liệu đa dạng với cơ cấu thích hợp phục vụ chế biến, xuất khẩu Trong đó chủ yếu thu mua nguyên liệu trong tỉnh

không sản xuất được, hoặc không đủ đáp ứng yêu cầu mùa vụ, cơ cấu sản phẩm dothị trường yêu cầu Các doanh nghiệp, công ty không ngừng tìm kiếm thị trườngnguyên liệu, mở rộng mạng lưới mua gom nguyên liệu nhằm đạt được mục tiêu thumua các nguồn nguyên liệu đa dạng với cơ cấu thích hợp phục vụ cho chế biến Đểlàm được điều này nhất thiết phải đầu tư về vốn, con người và phương tiện vậnchuyển để các tổ mua gom hoàn thành tốt nhiệm vụ

2 Giải pháp về chế biến thủy sản

- Nâng cấp, cải tạo các nhà máy chế biến xuất khẩu hiện có đặc biệt là tậptrung nâng cấp đồng bộ nhà máy 38B thuộc Công ty xuất khập khẩu Thuỷ sản Nghệ

An II để đảm bảo các sản phẩm của công ty đủ tiêu chuẩn xuất khẩu trực tiếp sangcác thị trường khó tính

Tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp điều kiện sản xuất, áp dụng hệ thốngquản lý đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) theo HACCP đảm bảo100% doanh nghiệp chế biến xuất khẩu đạt tiêu chuẩn ngành về VSATTP

- Tiếp tục hướng dẫn doanh nghiệp đầu tư chiều sâu, đổi mới công nghệ thiết

bị, cơ giới hóa và tự động hóa dây chuyền chế biến nâng cao năng suất lao động, hạ

giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh Thu hút đầu tư của nước ngoài vàongành chế biến để nâng cao trình độ sản xuất và quản lý tăng cường tiếp cận nềncông nghiệp chế biến hiện đại của thế giới, áp dụng hệ thống quản lý VSATTP theoHACCP, GMP, SSOP Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp CBXK thủy sản ở phíaNam nhờ mạnh dạn đi đầu trong việc hiện đại hóa và xây dựng nhà máy chế biếntheo các chuẩn mực quốc tế đã có sản phẩm hàng hóa ngày càng thâm nhập sâu vàrộng trên thị trường quốc tế.

- Mở rộng các cơ sở CBXK tư nhân, nâng cao năng lực bảo quản thu mua tốt.Đến năm 2010 toàn tỉnh có thêm 8 nhà máy đá lạnh với công suất 150tấn/ngày; có thêm 12 kho bảo quản lạnh với sức chứa 600 tấn sản phẩm

Xây dựng thêm một nhà máy đông lạnh xuất khẩu công suất 10 tấn sản phẩm/ngày

Xây dựng các vùng chế biến tập trung để khuyến khích, thu hút các tổ chức,

cá nhân tham gia đầu tư vào phát triển chế biến, đồng thời khắc phục được tình trạngsản xuất manh mún, phi tập trung trong thời gian qua, qua đó tạo điều kiện thuận lợitrong việc quản lý nhà nước về sản xuất chế biến thuỷ sản Cụ thể: Quy hoạch xâydựng 8 khu chế biến tập trung tại các địa phương:

+ TX Cửa Lò: 2 khu chế biến tập trung

+ Huyện Quỳnh Lưu: 3 khu chế biến tập trung

+ Huyện Diễn Châu: 2 khu chế biến tập trung

+ Nghi Lộc:1 khu chế biến tập trung

- Đẩy mạnh công tác nghiên cứu phát triển và đổi mới sản phẩm tại các doanhnghiệp nhằm đáp ứng kịp thời những yêu cầu luôn luôn biến đổi của khách hàng vàtạo ra sự phong phú về sản phẩm cũng như tăng cường cơ hội lựa chọn của kháchhàng Mở rộng chủng loại và khối lượng các mặt hàng thủy sản chế biến có giá trịgia tăng (GTGT), hàng ăn liền, đạt tỷ trọng sản phẩm GTGT ngày càng lớn trong cơcấu giá trị xuất khẩu thủy sản

- Hỗ trợ doanh nghiệp chế biến tăng cường năng lực kiểm soát và phát hiện

dư lượng kháng sinh, hóa chất trong nguyên liệu, áp dụng các hệ thống truy xuấtnguồn gốc sản phẩm

3 Giải pháp về an toàn vệ sinh thực phẩm:

- Đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền và áp dụng về VSATTP tại cộngđồng nhằm nâng cao nhận thức và thực hành VSATTTP của người sản xuất, kinhdoanh và tiêu dùng thực phẩm Trong đó đặc biệt quan tâm đến khối cộng đồng sảnxuát và cung ứng nguyên liệu

- Hoàn thiện và tăng cường năng lực hệ thống tổ chức thanh tra, kiểm nghiệmVSATTP cấp tỉnh Hiện nay, yêu cầu của thị trường thế giới về truy xuất nguồn gốc,

về quản lý, "Từ ao nuôi đến bàn ăn", các vấn đề phát sinh về môi trường, dịch bệnh,thị trường, giá cả đang đặt ra những yêu cầu cao hơn về tổ chức mối liên kết ngangcủa cộng đồng những người sản xuất và liên kết dọc giữ những người sản xuất , kinhdoanh, dịch vụ về sự cần thiết phải hành xử có trách nhiệm của từng nhà sản xuất

đối với cả cộng đồng Những yêu cầu này đồi hỏi phải đẩy mạnh xã hội hóa các hoạtđộng đảm bảo chất lượng VSATTP huy động sự tham gia của tất cả cộng đồng hìnhthành các tổ chức hội nghề nghiệp với cơ chế quản lý phối hợp có hiệu quả để đảmbảo sự phát triển bền vững, mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

- Xây dựng và thực hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm Trước mắt,sớm triển khai thực hiện mã hóa các vùng nuôi, tạo tiền đề để thực hiện truy xuấtnguồn gốc nguyên liệu

- Tăng cường hoạt động liên ngành trong công tác đảm bảo VSATTP

- Duy trì hoạt động kiểm soát dư lượng các chất độc hại trong thủy sản và sảnphẩm thủy sản nuôi và hoạt động kiểm soát vệ sinh an toàn vùng thu hoạch nhuyễnthể 2 mảnh vỏ

- Tăng cường hoạt động phòng chống đưa tạp chất vào nguyên liệu thủy sản

4 Nhóm giải pháp về thị trường:

- Ưu tiên tập trung vào xây dựng và thực hiện các chiến lược phát triển thịtrường vào các thị trường trọng điểm, gắn với việc xây dựng và quảng bá thươnghiệu cho sản phẩm hàng hóa

- Đổi mới mạnh mẽ tổ chức và phương thức làm công tác thị trường theohướng chuyên nghiệp hóa, các doanh nghiệp phải chuyển từ phương thức bán hàngthụ động sang phương thức bán hàng chủ động Tập trung nguồn lực xúc tiến thươngmại vào các thị trường lớn và các thị trường mang tính đột phá như Trung Quốc Tổchức tốt các hoạt động quảng cáo, hướng dẫn sử dụng và tăng cường hiểu biết về sảnphẩm thủy sản Việt nam đến các đối tượng tham gia quá trình lưu thông phân phốithủy sản tại các thị trường, theo hướng chuyên nghiệp hóa để nâng cao hiệu quả;khảo sát xu hướng tiêu dùng, sức mua của thị trường mới dựa trên quy mô dân số,tiềm năng kinh tế, khả năng cung cấp và hệ thống phân phối thủy sản của chính thịtrường để tạo cơ hội tiếp cận cho các nhà xuất khẩu Chủ động phòng ngừa nhữngđột biến của thị trường

- Tiếp tục nghiên cứu học tập kinh nghiệm các nước, các địa phương khác để

đề xuất cơ chế để huy động nguồn lực về tài chính và nhân lực phục vụ cho pháttriển thị trường

- Chủ động tìm hiểu nhu cầu và quy định của từng thị trường để sản xuất sảnphẩm và tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại cho phù hợp

* Thị trường xuất khẩu:

Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ những người làm côngtác xuất khẩu để mở rộng thị trường, đa dạng hoá thị trường tiêu thụ nhằm một mặthạn chế những rủi ro một khi các thị trường truyền thống biến động bất lợi, mặt kháctiếp cận với những thị trường mới có tiềm năng, lợi thế đối với công ty, đồng thờigiữ vững những thị trường truyền thống hiện có

+ Đối với thị trường Trung Quốc: Các đơn vị cần tập trung khai thác thịtrường rộng lớn này, đặc biệt các sản phẩm được sản xuất từ cá, mực, nhuyễn thể cóvỏ

+ Đối với thị trường Mỹ và EU: Không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm,chú trọng các sản phẩm được làm từ tôm.

* Thị trường trong nước:

+ Khôi phục, mở rộng, chiếm lĩnh thị trường trong tỉnh: Hỗ trợ các đơn vị mởcác đại lý tiêu thụ, giới thiệu sản phẩm tại các trung tâm tập trung đông dân cư, cónhu cầu về sản phẩm thuỷ sản lớn

Bên cạnh đó cũng cần phải đặc biệt quan tâm đến thị trường tại chỗ cho nhữngngười có thu nhập cao có nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm thuỷ sản cao cấp như cácnhà hàng, khách sạn phục vụ khách du lịch

+ Mở rộng thị trường ra các tỉnh bạn: Khuyến khích các đơn vị chế biến thuỷsản tìm kiếm các bạn hàng ở ngoài tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị trongviệc đăng ký thương hiệu sản phẩm nhằm giới thiệu, quảng bá sản phẩm của đơn vịtới người tiêu dùng, cũng như hỗ trợ các đơn vị trong việc nắm bắt thông tin về thịtrường tại các địa phương trong cả nước để đơn vị có kế hoạch xúc tiến, mở rộng thịtrường

+ Tiến dần thâm nhập các thị trường nước ngoài bằng các hình thức xuất khẩukhác nhau đối với các sản phẩm có thế mạnh

5 Giải pháp Khoa học công nghệ, khuyến công và khuyến ngư

- Tuân thủ thực hiện hệ thống các tiêu chuẩn chất lượng trong toàn bộ quá trìnhsản xuất từ khâu sản xuất, tiếp nhận, bảo quản nguyên liệu đến chế biến sản phẩm

- Tăng cường nghiên cứu, áp dụng các công nghệ mới, tiên tiến để đa dạng hóasẩn phẩm, tăng sản phẩm thuỷ sản có giá trị gia tăng, tiện dụng đáp ứng yêu cầu thịtrường

+ Đối với các công ty xuất nhập khẩu: Cần nâng cấp, xây dựng thành công hệ

thống quản lý chất lượng quốc tế ISO, phấn đấu đạt các tiêu chuẩn quản lý chấtlượng HACCP Mạnh dạn đầu tư đồng bộ các công nghệ chế biến tiên tiến như côngnghệ Surimi nhằm tận thu các nguồn nguyên liệu từ khai thác, nuôi trồng để sảnxuất ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao

+ Đối với các đơn vị chế biến thuỷ sản nội tiêu: Tăng cường áp dụng các tiến

bộ kỹ thuật trong chế biến để làm ra các sản phẩm có chất lượng cao, hợp thị hiếungười tiêu dùng như chả cá, chả mực, tôm nõn, bột canh thuỷ sản, cá phơi khô tẩmgia vị, ruốc chua,…; Khôi phục, nâng cấp, cải tiến các công nghệ chế biến truyềnthống; Đa dạng hoá sản phẩm với mục đích tận thu lượng nguyên liệu từ khai thác,nuôi trồng nhằm hạn chế thất thoát sau thu hoạch; Cải tiến mẫu mã, xây dựngthương hiệu nhằm không ngừng giới thiệu, quảng bá sản phẩm; Cung cấp kinh phícho ngành Thuỷ sản xây dựng Wedside và cho các đơn vị sử dụng miễn phí trongviệc truy cập thông tin cũng như giới thiệu, quảng bá sản phẩm của mình lên mạng

6 Giải pháp về đào tạo:

- Tăng cường các hình thức đào tạo trong vào ngoài nước cho cán bộ quản lýcán bộ nghiên cứu và cán bộ marketing Đồng thời chú ý đào tạo đội ngũ lạo động