Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên của người nga

Mặc dù gặp phải một số khó khăn do khí hậu khắc nghiệt, cực giá vào mùa đông, trong khi lại khô hạn ở vùng nội địa, nhưng nhìn chung, nước Nga vẫn là một nước siêu cường về lợi thế tự nh

BÀI TIỂU LUẬN MÔN ĐỊA VĂN HÓA

Đề tài: Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên

của người Nga

1:Lý do chọn đề tài:

Ngày nay, khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển, con người không còn phụ thuộc vào tự nhiên nữa, mà chuyển sang giai đoạn cải tạo, chế ngự tự nhiên và chung sống hòa đồng cùng với

tự nhiên Tận dụng thiên nhiên và chống chọi với tự nhiên luôn là vấn đề huyết mạch trong văn hóa ứng xử Có thể nói, tự nhiên có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống của con người Tự nhiên không chỉ là môi trường sống, mà đó còn là môi trường để con người thích ứng, sáng tạo

ra những giá trị vật chất, tinnh thần

Nước Nga, hay còn gọi là Liên Bang Nga, là một trong những nước trên thế giới có vị trí địa lý vô cùng đặc biệt, trải dài trên phần phía bắc của siêu lục địa Á-Âu Nga chiếm phần lớn khu vực Bắc cực và cận Bắc cực Đại hình đa dạng, khí hậu phức tạp, phân bố trải dài theo đường kinh tuyến đã ảnh hưởng rất lớn đối với đời sống lao động của nhân dân Nga

Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu văn hóa ứng xử môi trường tự nhiên của con người Nga dưới góc nhìn địa văn hóa, chúng ta sẽ trả lời được câu hỏi, địa lý, điều kiện tự nhiên có vai trò như thế nào, chúng ảnh hưởng và chi phối ra sao đối với một nền văn hóa Phải chăng điều kiện địa lý là yếu tố tiên quyết và chủ đạo trong việc hình thành bản sác, phạm trù văn hóa của một dân tộc?

2: Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và con người Nga:

2.1:Điều kiện địa lý của nước Nga:

2.1.1:Vị trí địa lý, phạm vi lãnh thổ:

Liên Bang Nga là một đất nước có diện tích lớn nhất thế giới với 17,1 triệu ki lô mét

vuông Lãnh thổ trải dài từ Đông Âu đến Bắc Á Liên Bang Nga có 11 múi giờ, giáp với 14 quốc gia, cụ thể: Phía Bắc giáp với Bắc Băng Dương; phía tây bắc giáp với Na Uy, Phần Lan; phía tây giáp với Ba Lan, Belaruts, Litva, Extonia; phía tây nam giáp với Ucraina; phía nam giáp với Grudia, Adecbaigian, Cadăcxtan; phía đông nam giáp với Trung Quốc, Mông Cổ, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên; phía đông giáp với biển Beerinh và gần với bang Alaxca của Mỹ Đặc biệt Liên Bang Nga có đường bờ biển dài trên 37.000 km dọc theo Bắc Băng Dương, Thái Bình Dương, biển Bantich, biển Caxpi và biển Đen Nga có nhiều quần đảo và hàng nghìn đảo giáp với quần đảo của Nhật ở Thái Bình Dương

2.1.2: Đặc điểm tự nhiên nước Nga:

Về địa hình: Địa hình của Liên Bang Nga chủ yếu là đồng bằng thấp và các miền đất cao, địa hình cao dần từ tây sang đông, loại địa hình chủ yếu là bình nguyên với 2 bình nguyên lớn là bình nguyên Đông Âu, Tây Xiabia, và các vùng núi Trong đó, các bình nguyên và vùng thấp chiếm tới 70% diện tích nước Nga Các bình nguyên này chủ yếu là gồm thảo nguyên về phía Nam, rừng rậm về phía Bắc, và các lãnh nguyên dọc theo bờ biển phía Bắc Các dãy núi chủ yếu nằm ở biên giới phía nam và phía đông, có các dãy núi lớn: dãy Capa, Antai, Xian,

Veckhoian, đặc biệt là dãy Uran Nước Nga có khoảng 120 nghìn con sông và trên 2 triệu hồ lớn nhỏ Nhiều con sông lớn chảy qua nước Nga và đóng vai trò không hề nhỏ trong việc hình thành các đặc điểm địa lý, khu dân cư của nước Nga, các con sông lớn nhất đất nước như: Sông Emitxay, sông Vonga, Obi, sông Xibia,…

Sông Xibia chia đất nước Nga thành hai phần: Phía Tây và phía Đông Phía Tây chủ yếu là đồng bằng, bao gồm: Đồng bằng Đông Âu cao, màu mỡ, phù hợp phát triển lương thực, thực phẩm và chăn nuôi; đồng bằng Tây Xibia, tuy nhiều đầm lầy nhưng có nhiều dầu mỏ và khí đốt, ngoài ra phía Tây còn có dãy Uran trù phú Phía Đông Liên Bang Nga chủ yếu là núi và cao nguyên

Về tài nguyên thiên nhiên: Đất nước Nga có nguồn tài nguyên khoáng sản rất đa dạng và dồi dào như: dầu mỏ, than đá, sắt, đồng, khí tự nhiên,vv… Nga được coi là siêu cường năng lượng, có trữ lượng khí tự nhiên đứng đầu thế giới, đứng thứ hai về trữ lượng than, thứ tám về trữ lượng dầu mỏ

Nga còn diện tích rừng lớn nhất thế giới với 886 triệu ha, chiếm 40% diện tích đất nước, tức là khoảng ¼ tổng diện tích thế giới Các loại rừng chủ yếu là rừng lá kim, taiga…VÌ thế, Nga

còn được coi là “lá phổi của thế giới”, chỉ xếp sau rừng Amazon về khả năng lọc khí CO2 Vì thế, động thực vật ở Nga rất phong phú và đa dạng

Với lợi thế về nhiều sông hồ sâu và rộng nhất thế giới, kinh tế, đời sống nhân dân Nga gắn

bó sâu sắc với sông hồ và việc phát triển, khai thác mạnh mẽ các nguồn tài nguyên nước: Thủy điện, nuôi trồng thủy hải sản, đánh bắt, nuôi trai lấy ngọc, trồng trọt, chăn nuôi… nên các tuyến định cư, khai khẩn kinh tế mới đều được bố trí xây dựng bên bờ sông

Về đặc điểm khí hậu, khí hậu Nga nhìn chung là khắc nghiệt, phân biệt rõ mùa đông kéo dài, thậm chí đến nửa năm, mùa hạ mát mẻ nhưng ngắn ngủi Tháng lạnh nhất thường vào tháng

1, nóng nhất thường ở tháng 7 Có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa các vùng Vào màu đông, nhiệt độ lạnh đi cả từ phía nam tới phía bắc và từ phía tây tới phía đông Mùa hè có thể khá nóng

và ẩm, thậm chí tại Siberia và những vùng nội địa lại có khí hậu khô nhất

Nguyên nhân là do khí hậu ở Nga được hình thành và ảnh hưởng dưới nhiều yếu tố xác định Khí ôn đới chiếm phần lớn diện tích Diện tích to lớn của lãnh thổ và sự xa cách biển của nhiều vùng dẫn tới kiểu khí hậu lục địa ẩm và cận Bắc Cực, cụ thể: Phía Bắc có khí hậu cận cực, phần lớn Xibia nằm trong vùng băng giá lâu năm, còn phía Nam có khí hậu cận nhiệt, tuy nhiên, khí hậu ở lục địa lại nóng, ấm do sự xa tách khỏi biển

Tóm lại, đặc điểm tự nhiên của đất nước Nga có tính phân vùng, thể hiện rất rõ ở các bình nguyên Từ bắc xuống nam lần lượt thay đổi từ vùng hoang mạc Bắc cực, đài nguyên, rừng đài nguyên, rừng taiga, rừng hỗn hợp, đến rừng thảo nguyên và bán sa mạc Khí hậu thì dần về phía đông càng mang tính chất lục địa hơn Mặc dù gặp phải một số khó khăn do khí hậu khắc nghiệt, cực giá vào mùa đông, trong khi lại khô hạn ở vùng nội địa, nhưng nhìn chung, nước Nga vẫn là một nước siêu cường về lợi thế tự nhiên, có nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế đa ngành: luyện kim, hóa dầu, nông, lâm, ngư nghiệp,…

2.2:Chủ thể văn hóa (con người) Nga:

Dân số đông: 143 triệu người (2010), đứng thứ 8 thế giới với 160 sắc tộc Nhìn chung, dân

số Liên Bang Nga có bốn đặc điểm sau:

-Dân số phân bố không đều, mật độ dân số ở các vùng có sự chênh lệch rất lớn Khu vực lãnh thổ thuộc châu Âu thì mật độ dân số dày đặc, còn dân số ở phần lãnh thổ thuộc châu Á thì mật độ lại thưa thớt 3,5 người/k𝑚2, trong khi đó, mật độ ở tây Bolia là 1 người/k𝑚2 Khu vực có dân số thưa thớt nhất ở Nga là ở vành đai hàn đới Bắc Băng Dương, mật độ dân số là 0,1 – 0,3 người/k𝑚2

-Tỷ trọng dân số thành thị lớn, chiếm 74%, dân số nông thôn chiếm tỷ trọng ít, khoảng 26%

-Sự gia tăng dân số đang ở mức âm Hiện nay, tỉ lệ tử vong ở Nga cao gấp 1,5 lần so với tỉ

lệ sinh Điều này sẽ dẫn tới hiện tượng dân số già nghiêm trọng trong tương lai, gây tác động xấu

đến nguồn lực lượng lao động, hệ quả là mâu thuẫn với nhu cầu lao động trong các nghành khai khoáng, luyện kim, hóa dầu, lâm nghiệp… ngày càng lớn

-Tố chất người dân Nga cao, đặc biệt họ rất chú ý việc bồi dưỡng, nâng cao đời sống văn hóa Việc quảng bá tố chất, văn hóa dân tộc Nga ra quảng trường thế giới luôn được chính phủ quan tâm, đầu tư, tạo điều kiện phát triển Điều này đang tạo điều kiện và động lực tốt cho phát triển kinh tế

Do đa dạng về sắc tộc- 160 dân tộc- ngôn ngữ Nga phân thành 4 nhóm, đó là ngữ hệ Ấn –

Âu, ngữ hệ Artai, ngữ hệ Caucasus, ngữ hệ Ural Tiếng Nga là quốc ngữ, thuộc ngữ tộc Slavs của ngữ hệ Ấn – Âu

Các nước cộng hòa có quyền quy định ngôn ngữ riêng và ngôn ngữ đó được sử dụng cùng với tiếng Nga

3: Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến văn hóa ứng xử của con người Nga:

3.1:Con người tận dụng môi trường tự nhiên để ăn uống:

Thực phẩm từ thịt rất đa dạng và đóng vai trò rất quan trọng trong thói quen ẩm thực của người Nga Các món ăn chính thường được chế biến từ thịt bò, thịt cừu, heo, các loại gia cầm Khí hậu Nga thuộc vành đai hàn đới, mùa đông kéo dài là nguyên nhân hình thành thói quen ăn các món ăn có nhiệt lượng cao trong ẩm thực của người Nga Do đó, kĩ thuật chế biến thịt nguội của người Nga đã sớm phát triển, ban đầu xuất phát từ việc dự trữ, dùng dần sau dần trở thành một món ăn chính, nguyên liệu chế biến trong thực đơn thường ngày, có thương hiệu trên thế giới, như: lạp xưởng, xúc xích, dăm bông, thịt xông khói, thịt lợn muối, thịt băm viên, pa tê, vv

Bên cạnh sử dụng nguồn thịt, người dân Nga đã sớm bổ sung, làm giàu thêm cho bữa ăn hằng ngày của mình với hàng loạt các nguồn nguyên vật liệu tận dụng từ những cánh rừng rậm, sông hồ rộng lớn, trù phú, như: Các loại cá, thủy hải sản, các loại rong, thịt thú rừng, các loại nấm, rau củ quả rừng, dâu, mật ong, vv… Một ví dụ tiêu biểu nhất minh họa cho sáng tạo của người Nga, vừa đối phó tính khắc nghiệt, vừa tận dụng nguồn lợi dồi dào từ tự nhiên trong ẩm thực, chính là món trứng cá hồi Có thể nói, món trứng cá hồi đã trở thành điểm nhấn sáng tỏa, một trong những biểu tượng của ẩm thực Nga- luôn tươi lành,bổ dưỡng, hài hòa vị béo và đạm Các món ăn từ cá hồi và trứng cá hồi đã được người dân Nga sử dụng từ rất sớm Trứng cá hồi có hai loại, trứng cá hồi đỏ và trứng cá hồi đen Cá hồi vốn luôn được người dân Nga mệnh danh là “ Hoàng đế” của biển, hàm ý nói về tầm quan trọng, vai trò của nó đối với ẩm thực Nga Trứng cá sau khi được lấy từ bụng cá sẽ được bảo quản thận trọng Sau đó được ướp muối và phân loại cẩn thận Người ta chia trứng cá theo dạng và độ béo của trứng Trứng cá đen được chia theo độ tuổi, độ đàn hồi của nó và mỗi loại có tên riêng “King Black caviar” là loại trứng cá tầm đã 20 tuổi, thường được đặt trên bàn của những vị vua chúa và những nhà triệu phú Những

loại trứng cá 45 năm tuổi được gọi là “Rogen Osietra”, còn những loại trứng cá 85 tuổi được gọi

là “Caviar Imperial” thì được rót ra nhẹ nhàng như vàng Trứng cá được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau, thường thì trứng cá sẽ dùng kèm bánh mì nướng, hoặc làm món bánh xèo kếp, bên trong gói trứng cá hồi, ít sốt sữa đặc hoặc sốt phó mát, ít thịt lợn thái lựu Người Nga cũng có những nguyên tắc khi ăn trứng cá Đó là những quy tắc về nghệ thuật Trứng cá hồi sau khi lấy ra sẽ được bảo quan ngay trong dụng cụ chuyên thiết kế để bảo quản trứng cá làm từ băng Người ta sẽ đựng trứng cá bằng vỏ sò, chén, đĩa bằng gỗ, gốm, sứ… nhưng tuyệt đối cấm

kị đựng trứng cá hồi bằng vật dụng bằng bạc hay kim loại, vì bạc hay kim loại sẽ nhanh chóng làm trứng cá bị oxi hóa, mất đi độ tươi ngon của sản phẩm Trứng cá hồi khi ăn vào miệng sẽ cảm nhận từng trái trứng vỡ lụp bụp trong vòm họng, trứng có vị hơi tanh của cá và hơi dầu Trứng cá béo, săn tròn, bóng láng, không bết vào nhau, ít vị muối luôn có giá trị cao nhất, còn trứng mềm và nhiều dầu là loại trứng chất lượng thấp Người dân Nga luôn tự hào về cá hồi và trứng cá hồi Nga luôn là một món ăn bổ dưỡng, có giá trị kinh tế cao và có thương hiệu trong làng ẩm thực thế giới

Vào mùa đông, nhiệt độ có thể xuống tới -20 độ C, vì thế, các thức ăn béo, giàu năng lượng như bánh mì, trứng, bơ hay sữa là rất cần thiết Bởi vậy, trong khẩu phần ăn của người Nga, không thể thiếu các sản phẩm chế biến từ bơ, sữa

Do đặc điểm khí hậu, cảnh quan tự nhiên, người dân Nga luôn chú ý tận dụng, bổ sung tối

đa các nguồn rau quả tươi đến các loại trái cây trong chế biến món ăn: Cà rốt, cà chua, khoai tây, cải trắng, bí đỏ, củ cải đỏ, dưa chuột, hành, dâu, việt quất, mâm xôi, táo, các loại rau, lá cây rừng Để kết hợp, người Nga rất hay dùng súp, và ẩm thực Nga có tới hàng chục loại súp khác nhau, và trong một bữa ăn truyền thống, dù là trưa hay tối, món súp luôn luôn được dọn lên đầu tiên, vừa có tác dụng không chỉ khai vị, bổ sung chất mà còn để sưởi ấm, xua lạnh, kích thích tiêu hóa, tăng cảm giác ngon miệng Trong các món súp, nổi tiếng và cổ điển nhất là món súp củ cải đỏ Với màu sắc tươi tắn của củ cải, món này thường được ăn lạnh vào mùa hè, ăn nóng vào mùa đông, đôi khi, người ta thêm thịt hay nấm vào món súp này

Bên cạnh súp, salad và món trộn cũng trở thành món ăn đặc sắc mang hình ảnh của nhà bếp Nga Món này, người ta thường cho thịt lợn, thịt bò, thịt gà xé nhỏ, lạp xưởng thái miếng vuông, rồi cho thêm khoai tây chin, táo, cà chua, dưa chuột, hành tây, cà rốt, trứng gà chín, thêm dầu và gia vị rồi trộn lên

Khoai tây là một loại củ chứa tinh bột, dễ bảo quản, có thể lưu trữ được lâu với số lượng nhiều mà vẫn đảm bảo được độ tươi, hơn nữa, cây khoai tây lại dễ sinh trưởng, thích ứng với đặc điểm đất đai, khí hậu nước Nga, cho nên, khoai tây đã trở thành loại thực phẩm gắn liền với cuộc sống của người dân Nga Người dân thường dùng khoai tây để làm ra nhiều món ăn khác nhau, cũng như dùng nó như một thứ nguyên liệu chính để chế biến: súp, hầm, luộc, slad, nghiền, rán vàng,… Nhưng được ưa thích nhất vẫn là món khoai tây rán vàng với thịt bò Món ăn này vừa dễ làm, lại vừa nóng sốt, đủ chất béo, đạm, tinh, rất lý tưởng cho khí hậu lạnh ở Nga

Với đặc điểm khí hậu ôn đới lục địa là chủ yếu, địa hình cao nguyên, đồng bằng rộng lớn, màu mỡ, rất thích hợp cho việc trồng và phát triển cây lúa mì Do đó, lúa mì, yến mạch trở thành lương thực chính của nhân dân Nga Hàng loạt các món ăn chế biến từ bột mì: mì sợi, nui, sủi cảo, bánh nướng pirgo, bánh ngọt, Vatrushka, bánh quế, bánh Blin, bánh mì… Trong đó, bánh mì, đặc biệt là bánh mì đen là phổ biến và có vai trò chủ đạo hơn cả, không chỉ trên bàn ăn

mà bánh mì đen với muối đã trở thành biểu tượng, lòng mến khách, tình yêu quê hương đất nước của con người Nga

Bánh mì đen được làm từ mạch đen, tiểu mạch, bột mì, là món ăn mà người Nga yêu thích

và thường được sử dụng để bày tiệc Khi có khách, chủ nhà sẽ mang đến cho khách những chiếc bánh mì nóng hổi, vừa ra lò, và người khách sẽ phải hôn lên chiếc bánh, rồi dùng dao cắt ra một miếng nhỏ, rắc lên ít muối rồi ăn, để bày tỏ thành ý cảm ơn của mình

Sủi cảo Nga được làm từ bột mì cũng là món ngon được ưa chuộng Bánh sủi cảo có nguồn gốc từ Tây Bolia Người Tây Bolia nổi tiếng với nghề săn bắn, khi đi săn, họ thường mang theo

ít bánh sủi cảo Trong khí hậu rét mướt, tuyết rơi lạnh lẽo, những người thợ săn thường nhóm lửa, nấu một nồi bánh sủi cảo lớn với nước sôi, vừa để sưởi ấm, vừa để no bụng Cho đến nay, bánh sủi cảo Nga vẫn được gọi là bánh Tây Bolia

Về thức uống, tận dụng những nguyên liệu có sẵn xung quanh, người dân Nga đã chế biến

ra một loại đồ uống truyền thống, không cồn, có tác dụng giải nhiệt rất tốt, đó là Kvas Kvas được làm từ bột lúa mạch đen, sau khi lọc lấy những chất tan trong nước, người ta bổ sung nước

củ cải, men bánh mì, pha thêm đường rồi ủ lên men Người Nga chế biến và sử dụng Kvas đã hơn 1000 năm Đây là một loại nước uông có mùi thơm, vị dễ chịu và có gas Kvas ttacs động tốt đến quá trình tiêu hóa nhờ có các vi khuẩn tạo ra axit hữu cơ, vitamin và các chất khoáng khác trong thành phần của nó Hơn nữa, Kvas lại ít lượng đường nên không gây béo phì Có thể nói, thức uống Kvas như một sản phẩm “men tiêu hóa” tích cực, giúp cơ thể cảm thấy thoải mái hơn, trong chế độ ăn giàu đạm và chất béo hằng ngày

Nhân dân Nga còn dùng mầm lúa mạch, lúa mì trong việc chưng cất nên các loại đồ uống

có cồn như: Sbiten, Yuri Dolgoruki, Russky Standart, Putinka… và rượu Vodka trứ danh Nhưng nhìn chung, thức uống hằng ngày của người dân Nga vẫn là trà và cà phê Vì khí hậu lạnh và khô, cho nên dù là trà hay cà phê, khi uống đều được pha rất loãng và dùng ngay khi còn nóng Người Nga dùng trà kèm với một vài lát chanh xắt mỏng, hoặc cho thêm sữa Bên cạnh đó còn có một đồ uống nổi tiếng là Sbiten, được làm từ mật ong và thêm chút hương liệu khác như dâu

Có thể thấy, ẩm thực Nga là sự kết hợp hoàn hảo giữa nguồn tài nguyên dồi dào sẵn có trong tự nhiên, sự ưu ái của địa lý, bàn tay khéo léo, tấm lòng cởi mở hồn hậu Vượt trên sự khắc nghiệt của thời tiết, người Nga đã tạo ra một nền văn hóa ẩm thực đậm đà bản sắc dân tộc

3.2:Con người đối phó với tự nhiên qua trang phục:

Do khí hậu khắc nghiệt, trang phục thường ngày của nhân dân Nga không thể thiếu những

bộ được may từ dạ, len, lông thú Chất liệu vải chủ yếu được làm từ lanh, vải gai, lông thú, vải pha len, lụa, sợi bông, gấm… Những trang phục truyền thống của người Nga, của đàn ông lẫn phụ nữ, nhìn chung đều có thiết kế hình dáng cắt thẳng, khỏe khoắn, nhiều lớp, ống tay rộng, hoặc có thể buộc túm lại, phù hợp với môi trường lao động, sản xuất nông nghiệp, khai thác trong điều kiện khí hậu giá rét Các trang phục thường có màu sắc sặc sỡ, tươi sáng, đặc biệt là chiếc váy phụ nữ, thường được thêu trang trí nhiều hình ảnh về thiên nhiên, con vật, họa tiết sinh động Có lẽ do ảnh hưởng từ quang cảnh những khu rừng, ngọn núi quanh năm bao bọc, chìm trong tuyết trắng u tịch mà nhân dân Nga luôn muốn thổi vào đời sống hằng ngày những luồng gió ấm nóng, lạc quan, vui tươi, sôi nổi

Tuy hiện nay, các trang phục truyền thống của người Nga dần bị ảnh hưởng bởi các trào lưu thời trang trên thế giới, nhưng nhìn chung, tuy có thay đổi về kiểu cách, hoa văn, nhưng chức năng giữ ấm để đối phó với thời tiết vẫn không thay đổi và luôn được hoàn thiện

Có hai loại trang phục chính mà phụ nữ Nga thường mặc trong đời sống sinh hoạt là

Poneva và Sarafan

Poneva là trang phục truyền thống của Nga, có tay áo dài, áo liền với váy Poneva ở phía Nam, có khí hậu ôn đới và ôn đới lục địa là chủ yếu, nên kiểu dáng đơn giản, cổ áo có xếp nếp, nửa dưới là váy ống, độ dài vừa phải Trong khi Povena ở phía Bắc có khí hậu cận Bắc cực, nên

có thân dài, phần áo trên rộng để có thể mặc chèn nhiều lớp bên trong Tuy phải kèm thêm chức năng giữ ấm do phải thiết kế để chèn nhiều lớp, nhưng Povena ở phía Bắc vẫn thanh thoát, tôn dáng người mặc

Đính thêm các họa tiết là điểm độc đáo của Poneva Poneva ở Matxcơva và những khu vực phía Bắc, vốn luôn có cảnh quan băng giá,

u buồn, thì thường có màu hồng tươi tắn, vai áo có hai màu vàng, đen, màu sắc phối hợp hài hòa, bắt mắt, nhưng không quá sặc sỡ, cổ áo trang trí nhiều hoa văn, bên dưới là chân váy dài, màu trắng, tô điểm bằng những hình thêu hoặc tạp dề, túi đeo nhiều màu Kiểu dáng này luôn được người Nga ưa thích, và trở thành một trang phục không thể thiếu ở các lễ hội nông thôn Nga Poneva ở các địa phương khác nhau có những đặc trưng khác nhau Vùng Smolesk coi màu trắng là chủ đạo, ở hai vai áo xen kẽ màu hồng, trắng, ống tay áo có hình cánh bướm Còn

ở Vlamishen thì có đặc điểm các họa tiết phức tạp, màu sắc rực rỡ hơn, nhưng cũng không làm mất đi sự hài hòa

Sarafan là kiểu áo liền váy, rất phổ biến ở Nga Phổ biến

đến độ người dân dùng nó cho cả năm, do đó, tùy mùa mà

Sarafan sẽ có thay đổi, biến chế cho phù hợp Mùa đông,

Sarafan dày, có lớp da hoặc lông thú Người Nga thường mặc áo bông bên trong và mặc thêm Saragan ở bên ngoài, sau đó còn choàng thêm khăn lông dày ở cổ, vì thế, Sarafan có tác dụng chống lạnh rất tốt Khi thời tiết trở nên ấm áp và mát dịu hơn, phụ nữ Nga sẽ mặc Sarafan dệt bằng bông

Bề mặt Sarafan thường được in hoa, có họa tiết điểm xuyến, ngoài ra còn có thêm dải lụa hài hòa, khiến trang phục thêm sinh động, tự nhiên Đây cũng là trang phục phụ nữ nông dân Nga thời xưa

Do ảnh hưởng bởi điều kiện khí hậu mà trang phục Sarafan ở các vùng khác nhau về kiểu dáng Ở phía Bắc giá rét, Sarafan được thiết kế có liệu dày, lớp bông lót bên trong, và thường dệt thủ công, dùng loại bông dày để dệt, thường có màu xanh, xanh da trời, trắng Sarafan ở

Matxcơva thì cầu kì hơn, người ta dùng da dê, chất liệu và màu sắc tương đối cao cấp và cầu kỳ Nếu xét về sự đối lập của Sarafan và Poneva, thì có lẽ là ở công năng sử dụng Ở miền Bắc, Sarafan ( áo ấm dày) đóng vai trò chủ chốt, còn ở miền Nam nước Nga, Poneva ( váy ống dài ) lại phổ biến và quan trọng hơn Poneva là trang phục ở các tỉnh phía Nam, gần Châu Âu:

Voronezzh, Kaluga, Kursk, Riazan, Tambov, Tula, Orlov, Smolensk, Áo Sarafan thường sử dụng ở các vùng thuộc châu Âu của nước Nga, trên dãy Ural, Siberi, dãy Altai, Arkhalelsk, Vologod, Novogorod, Olonets,…

Bên cạnh đó còn có Suba (còn gọi là áo khoác da), là trang phục chống lạnh không thể thiếu vào mùa đông của người Nga Suba có thể dùng chất liệu da chồn, da dê, da chó, da

thỏ,…để may thành Từ rất lâu, Suba của người Nga còn được gọi là áo da dê Sau này còn xuất hiện trang phục bằng lông vũ Nhưng chất liệu may mặc bằng da vẫn được người Nga ưa chuộng nhất

Trong bộ trang phục nữ giới Nga, bên cạnh khăn tay, yếm, tạp dề, khăn mũ đội đầu là chi tiết không thể thiếu, bởi theo truyền thống, phụ nữ đã lấy chồng phải luôn che kín mái tóc của mình, còn các thiếu nữ mới có quyền khoe tóc Chính nét phong tục này đã tạo nên muôn hình vạn trạng cho đồ đội đầu của nữ giới Các cô thiếu nữ thường dùng bờm hoặc một dải hoa văn buộc vào đầu, quanh mái tóc Tận dụng tài nguyên thiên nhiên, xứng đáng với ý nghĩa quan trọng của mình, các khăn, mũ đội đầu của phụ nữ luôn được chú ý trang trí tinh xảo bằng các chất liệu như ngọc trai, cườm, hổ phách, san hô, chuỗi hạt, khuyên vàng, bạc… nhằm gây chú ý, thể hiện địa vị, khả năng kinh tế, danh thế của người dùng

Trang phục cho nam giới nói chung đều giống nhau Nó bao

gồm có áo dài lửng thắt ngang lung, quần không quá rộng, ủng da

hoặc bện bằng vỏ cây, mũ có hoặc không có vành Như một nguyên

tắc chung, áo Cũng như trang phục nữ giới, theo điều kiện tự nhiên

của từng vùng mà trang phục nam giới có sự khác nhau Ví dụ, tại

các làng ven bờ Bạch Hải, đàn ông mặc áo dệt từ lông thú, áo được bỏ vào trong quần Còn ở miền Nam, nam giới đa phần chỉ khoác thêm áo gile bên ngoài trang phục chính

Người Nga mang các loại giày truyền thống: giày da ngắn cổ, koty có mũi cong bằng dạ hay nỉ, giày đan, bện bằng sợi da thuộc hoặc vỏ cây Đất nước Nga càng phát triển, càng nhanh chóng tiếp thu các trào lưu văn hóa, thời trang trên thế giới, nên các loại giày cổ dần bị thay thế bởi các loại sản phẩm khác đẹp hơn, thời thượng và mang giá trị thương hiệu hơn, nhưng đều đáp ứng công năng sử dụng, khả năng giữ ấm, phù hợp với môi trường lao động của nhân dân Nga

3.3:Con người thích ứng với điều kiện tự nhiên qua nhà ở:

Được thiên nhiên ưu ái với những cánh rừng giàu có, bạt ngàn, tự bao đời nay, gỗ luôn là một chất liệu xây dựng chính của người Nga Suốt quãng thời gian dài thời Trung Cổ, người Nga đã có những kiểu kiến trúc bằng gỗ riêng biệt Có thể nói, gỗ là một chất liệu xây dựng đặc biệt, mang tính di sản của nước Nga, nhất là trong những làng nghề truyền thống ở miền Bắc nước này Trong suốt thế kỉ 18, tất cả mọi công trình bao gồm nhà ở, nhà kho, nhà máy, cung điện hay nhà thờ đều được làm từ chất liệu này Bàn tay sáng tạo, trí tuệ, khả năng ứng dụng của dân tộc Nga đã khiến cho kiến trúc gỗ đạt đến một trình độ huy hoàng, đến mức mà có những khu kiến trúc phức hợp chỉ được thiết kế, xây dựng bằng duy nhất chất liệu gỗ Các công trình nguy nga, diễm lệ, độc đáo, độc nhất từ gỗ, ví dụ: nhà thờ Kizhi, Suzdal, Peredki, St.George,…

đã phản ánh phần nào về nguồn tài nguyên rừng đồ sộ ở đây

Ngoài gỗ, người Nga còn dùng gạch, đá, vôi Khoa học hiện đại càng tạo điều kiện cho kiến trúc Nga phát triển với nhiều chất liệu xây dựng tiên tiến, hiện đại

Các nhà thờ, lâu đài, thánh đường… với kiểu mái vòm đặc trưng, dáng như những ngọn đuốc, được xây dựng bằng những bức tường đá trên nền một không gian thoáng đạt Những công trình tôn giáo, chính trị luôn được thiết kế nổi bật với những mái vòm cong hùng vĩ, tường thành cao vút, những tòa tháp trập trùng xếp cạnh nhau, màu sắc trang nhã, điềm đạm, các công trình này đều nhấn mạnh tính bề thế, tạo cảm giác choáng ngợp về không gian cho người nhìn

Rõ ràng, hình ảnh tự nhiên với những ngọn núi cao trùng điệp, phủ nhòa tuyết trắng đã trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt cho những người nghệ nhân thiết kế, xây dựng những công trình vĩ

mô của mình Do đó mà những công trình kiến trúc độc đáo này đã hòa hợp tài tình với khung cảnh xung quanh, biến thiên nhiên trở thành tấm phông nền cho công trình tỏa sáng

Để ứng phó với cuộc sống mưu sinh trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, cần phải có sức mạnh cộng đồng, do đó, ở Nga đã hình thành thôn trang, một hình thức sinh sống chủ yếu của người Nga Thôn trang là một thôn rộng lớn, có một nhà thờ làm trung tâm, các căn nhà gỗ của

cư dân phân bố, quây quần xung quanh

Tận dụng những vật liệu dễ kiếm, người dân Nga đã tạo nên những ngôi nhà gỗ độc đáo Nhà gỗ tuy đa dạng, nhưng xét về kết cấu thì có hai loại: chỉ dùng gỗ để xây dựng khung giàn,

vách tường dùng chất liệu khác và kiểu nhà dùng gỗ hoàn toàn Những ngôi nhà hoàn toàn xây từ

gỗ có một phương pháp xây dựng đặc biệt khiến cả thế giới ngưỡng mộ, đó là không hề có một vết búa, một dấu đinh trong kiến trúc, đặc biệt một số ngôi nhà ở miền Bắc nước Nga

Kiểu xây dựng nhà ở bằng khung giàn gỗ vẫn phổ biến hơn, cho đến tận ngày nay, một số tỉnh hẻo lánh ở miền núi vẫn còn sử dụng kiểu nhà này Thời gian từ thế kỷ 12-19, kiểu kết cấu khung giàn bằng gỗ và phần tường bằng hỗn hợp dăm, đá vụn, đất sét trét vữa bên ngoài phổ biến khắp nước Nga, cùng bước chân những người khai phá vùng đất mới

Nhà kết cấu khung giàn bằng gỗ là phương pháp được người dân tạo ra một giàn khung bằng các thanh gỗ cứng, thường là gỗ sồi hoặc gỗ dẻ (tại những nơi dồi dào nguồn cây lá kim người ta dùng gỗ thông thay thế), nối với nhau bằng mộng và khớp chịu lực cho cả ngôi nhà Vật liệu cho tường nhà đều là những thứ dễ kiếm như dăm bào, gỗ vụn, đá vụn trộn với đất sét đào ngay tại địa phương Nhiều nơi dùng cả cành liễu sẵn có Sau đó trét ngoài bằng thạch cao và sơn vôi trắng hoặc sáng màu để làm nổi bật những thanh gỗ sơn màu sẫm

Các ngôi nhà khung gỗ thời cổ đại thường xây dựa trên bốn cột gỗ chính và có một tầng Mỗi tầng nhà là một môđun riêng, chồng lên nhau và tầng trên thường nhô ra diện tích lớn hơn tầng trệt, có mái hiên lớn để tránh mưa, tuyết Giữa đầu các kèo, thanh xà được thiết kế cách nhau khoảng 2,5 cm, để phòng ngừa hiện tượng giãn nở khi thời tiết chuyển mùa, bởi nước Nga tuy nửa năm là mùa đông lạnh lẽo cực độ, nhưng vẫn có những tháng mùa hè dù ngắn ngủi nhưng rất nóng bức

Ưu điểm nổi trội của kỹ thuật xây dựng lâu đời này đó là những ngôi nhà khung gỗ có khả năng chịu lực tuyệt vời, do đó, đây là một thiết kế hữu ích trong việc chống chọi lại thời tiết có tuyết rơi quanh năm, hạn chế tình trạng nhà sập do lượng tuyết rơi trên mái quá dày

Bên trong các ngôi nhà đều được thiết kế với lò sưởi ở trung tâm với ống khói thông thẳng lên nóc, như một chiếc xương sống của ngôi nhà Điều này sẽ giúp cho hơi ấm từ lò sưởi sẽ lan tỏa đều khắp căn nhà, giúp không khí ấm áp hơn, kể cả tầng lầu trên lẫn phần mái và gác mái Hơn nữa, điều này sẽ giúp giảm thiểu sức nặng của tuyết trên mái, giúp bảo vệ mái nhà tốt hơn

Đồ nội thất trong nhà thường trải thêm thảm dày bằng lông, da thú hoặc thảm dệt từ sợi dưới sàn, trước hoặc gần lò sưởi, hay treo các vật trang trí có lông, dày Điều này không chỉ có tác dụng thẩm mĩ, lại vừa giữ nhiệt, vừa tạo cảm giác ấm cúng, thoải mái cho người dùng

Nhiều người vẫn thích làm nhà khung gỗ trong xây dựng dân dụng với sự trợ giúp của công nghệ hiện đại như máy cắt gỗ công nghiệp điều khiển bằng phần mềm máy tính Ở trong ngôi nhà khung gỗ dùng các vật liệu tự nhiên không có chất phụ gia có cảm giác ấm cúng hơn, không bức bối khó chịu như trong nhà bêtông và đặc biệt tốt cho người mẫn cảm, dễ bị dị ứng

3.4:Con người chinh phục địa hình,khoảng cách địa lý bằng phương tiện đi lại: