Phê phán quan điểm phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam hiện nay

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án Về lý luận, góp phần nhận diện, vạch trần âm mưu, thủ đoạn củanhững quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; khẳng địnhtính đúng đắn

NGÔ HOÀNG ANH

PHÊ PHÁN QUAN ĐIỂM PHỦ NHẬN CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Hà Nội - 2013

NGÔ HOÀNG ANH

PHÊ PHÁN QUAN ĐIỂM PHỦ NHẬN CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành : Chủ nghĩa xã hội khoa học

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn An Ninh

Hà Nội - 2013

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số liệu, tư liệu được sử dụng trong luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng; những phát hiện, đưa ra trong luận án là kết quả nghiên cứu của tác giả luận án.

Tác giả

Ngô Hoàng Anh

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 5 1.1 Các thành tựu nghiên cứu có liên quan tới đề tài này 5 1.2 Những vấn đề cần tiếp tục làm rõ 22 1.3 Một số vấn đề mà luận án sẽ tập trung nghiên cứu 23 Chương 2 CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở

VIỆT NAM VÀ NHẬN DẠNG CÁC QUAN ĐIỂM PHỦ NHẬN CON ĐƯỜNG ĐÓ 25 2.1 Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 25 2.2 Nhận dạng những quan điểm phủ nhận con đường

đi lên CNXH ở Việt Nam hiện nay 51 Chương 3 THỰC TRẠNG PHÊ PHÁN CÁC QUAN ĐIỂM

PHỦ NHẬN CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA

XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ NHỮNG

3.1 Thực trạng phê phán các quan điểm phủ nhận

con đường đi lên CNXH ở Việt Nam hiện nay 75 3.2 Những vấn đề có tính quy luật và những vấn đề

đặt ra từ việc phê phán các quan điểm phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 95

Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU

QUẢ PHÊ PHÁN CÁC QUAN ĐIỂM PHỦ NHẬN CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở

CNXH ở nước ta 106

4.2 Những giải pháp cơ bản để nâng cao hiệu quả phê

phán các quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở nước ta 111

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xây dựng và bảo vệ chế độ XHCN cả về thực tiễn và lý luận là hainhiệm vụ thường xuyên với các Đảng Cộng sản đang cầm quyền Không biết

tự bảo vệ bằng lý luận cũng là một nguy cơ lớn đối với sự tồn vong của chế

độ XHCN Sự sụp đổ của mô hình CNXH hiện thực ở Đông Âu và Liên Xôvào thập kỷ 80- 90 của thế kỷ XX đã khẳng định tư tưởng của V.I Lênin:cách mạng chỉ có giá trị khi biết tự bảo vệ

Công cuộc đổi mới đã góp phần quan trọng vào việc nhận thức rõ hơncon đường đi lên CNXH ở Việt Nam Sau hơn 25 năm đổi mới, chúng ta đãđạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử “Nhận thức về chủnghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn; hệthống quan điểm lý luận về công cuộc đổi mới, về xã hội xã hội chủ nghĩa vàcon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã hình thành trên những nét

cơ bản” [34 - tr 68] Những bước tiến lớn trong nhận thức lý luận về CNXH

ở Việt Nam cũng có một phần đóng góp quan trọng từ cuộc đấu tranh bảo vệnhững giá trị đích thực của CNXH và con đường đi lên CNXH

Các thế lực thù địch với CNXH luôn tìm cách điên cuồng chống phá sựnghiệp xây dựng CNXH ở Việt Nam Phủ nhận con đường đi lên CNXH củaViệt Nam là một trong những trọng điểm chống phá của chúng Biết rõ việcphủ nhận con đường đi lên CNXH sẽ có tác dụng to lớn đến việc gây mơ hồ,lung lạc ý chí toàn xã hội; chúng cũng rất dày công với nhiều thủ đoạn thâmđộc để xuyên tạc, chống phá Và, trên thực tế chúng cũng đã gây không ít xáotrộn về tâm trạng, tư tưởng trong xã hội Nhận thức rõ và đấu tranh phê phánnhững luận điểm phủ nhận, kiên quyết đập tan mọi luận điệu phản động saitrái, xuyên tạc qua đó khẳng định con đường đi lên CNXH ở Việt Nam là mộttrọng điểm của cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - lý luận hiện nay

Đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu chống phá, phản bác có cơ sở khoahọc đối với những luận điệu xuyên tạc, phủ nhận con đường đi lên CNXH ởViệt Nam là nhiệm vụ quan trọng, vừa cần thiết cấp bách, vừa mang tínhchiến lược.

Trên cơ sở khoa học, mài sắc tinh thần cảnh giác và tính chiến đấu đểchỉ rõ những âm mưu, thủ đoạn của các lực lượng thù địch, từ đó đề ra nhữnggiải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh chống các quan điểm phủ nhậncon đường đi lên CNXH ở Việt Nam là những yêu cầu khách quan và cấpbách đặt ra trên lĩnh vực này

Để góp phần vào cuộc đấu tranh này, tác giả chọn vấn đề: “Phê phán

quan điểm phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài của luận án.

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đíc

Trên cơ sở làm rõ quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về conđường đi lên CNXH ở Việt Nam, luận án tập trung phê phán, bác bỏ nhữngquan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam và đề xuất các giảipháp để nâng cao hiệu quả của việc phê phán này

Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ của luận án là:

- Phân tích làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn của con đường đilên CNXH ở Việt Nam và nhận dạng bản chất, mục tiêu, thủ đoạn của cácluận điệu phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

- Phân tích thực trạng cuộc đấu tranh phê phán các luận điệu phủ nhậncon đường đi lên CNXH ở Việt Nam và những vấn đề đặt ra trong việc phêphán này

- Đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phê phán, bác bỏnhững quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Về con đường đi lên CNXH ở Việt Nam và những quan điểm sai tráinhằm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam và cuộc đấu tranh phêphán những quan điểm sai trái này

- Luận án này chỉ tập trung nghiên cứu, phân tích, đánh giá những quan

điểm tiêu biểu phủ nhận về lý luận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

từ 1986 đến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu.

Cơ sở lý luận nghiên cứu của luận án là những quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các nghị quyết, chỉ thị, kết luậncủa Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng;

kế thừa những thành tựu lý luận về đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực tư tưởng

để bảo vệ CNXH

Luận án sử dụng phương pháp chung nhất là chủ nghĩa duy vật biệnchứng và từ góc độ chính trị - xã hội, ngoài ra còn sử dụng các phương pháplịch sử và lôgíc, phân tích và tổng hợp, so sánh và chứng minh để nghiêncứu đề tài này

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Về lý luận, góp phần nhận diện, vạch trần âm mưu, thủ đoạn củanhững quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; khẳng địnhtính đúng đắn trong quan điểm chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và Đảng cộng sản Việt Nam, về CNXH và xây dựng CNXH, góp phần bảo vệchế độ XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã chọn

Về thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh chốngnhững quan điểm sai trái phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam từ đónâng cao “sức đề kháng”, tăng cường niềm tin cho cán bộ, đảng viên, và nhândân vào mục tiêu XHCN và con đường đi lên CNXH của Việt Nam

6 Đóng góp mới về khoa học của luận án

Luận án trình bày một cách có hệ thống về những nội dung cơ bản, mụctiêu, thủ đoạn truyền bá các quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ởViệt Nam Chỉ ra những vấn đề đặt ra đối với cuộc đấu tranh này và đề xuấtcác giải pháp nâng cao hiệu quả phê phán, góp phần bảo vệ con đường đi lênCNXH ở Việt Nam trong tình hình mới

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm phần Mở đầu, 4 chương, 9 tiết, Kết luận và Danh mục tàiliệu tham khảo

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1.1 Các thành tựu nghiên cứu có liên quan tới đề tài này

1.1.1 Nhóm thành tựu nghiên cứu chính diện về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

Những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đếncon đường đi lên CNXH ở Việt Nam và đấu tranh chống những quan điểmphủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

Cuốn sách “Quá trình hình thành con đường đi lên CNXH ở ViệtNam”, của Đào Duy Tùng, Nxb.CTQG xuất bản 1994, được xem như mộttrong những tổng kết đầu tiên của cá nhân về vấn đề CNXH ở Việt Nam trongthời kỳ đổi mới Cuốn sách đã giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn bản chất cáchmạng và khoa học của quá trình hình thành đường lối đổi mới toàn diện, hợpquy luật, hợp lòng dân, đưa nước ta vượt qua những thử thách và bước vàothời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng XHCN

“Tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở ViệtNam”, GS.TS Dương Phú Hiệp (chủ biên) Hà Nội 2001 Cuốn sách là sảnphẩm của đề tài KX.01.04, tập trung tổng kết về mặt lý luận và thực tiễn củakiểu phát triển bỏ qua CNTB, từ đó luận chứng khả năng, điều kiện và đặcđiểm của con đường đi lên CNXH ở Việt Nam Sách gồm ba nội dung: một,trình bày lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về quá độ lên CNXH bỏqua chế độ TBCN; hai, những bài học kinh nghiệm rút ra từ lý luận và thựctiễn của một số nước XHCN trước đây; ba, trình bày điều kiện và đặc điểmcủa con đường đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở Việt Nam - đây là nộidung đáng chú ý nhất của cuốn sách này Các tác giả đã phân tích những điềukiện chủ yếu cần thiết để bỏ qua chế độ TBCN ở nước ta và cho rằng, nó có

những nội dung vật chất khách quan và bản thân nó cũng tồn tại hiện thựctrong lịch sử và cùng vận động, biến đổi chứ không tĩnh tại.

“Về định hướng xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

ở Việt Nam” Nxb CTQG, Hà Nội 2001, PGS TS Nguyễn Phú Trọng (chủbiên) Cuốn sách đã chứng minh, sức sống và ý nghĩa thời đại của chủ nghĩaMác - Lênin, công lao to lớn của Hồ Chí Minh trong việc tìm ra con đườngcứu nước theo phương hướng XHCN, đi lên CNXH là xu hướng vận động tấtyếu của thời đại, với Việt Nam để định hướng XHCN trong sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc, các tác giả chỉ ra rằng, phải thực hiện và đảm bảocác điều kiện như: giữ vững sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, xây dựng ĐảngCộng sản ngang tầm đòi hỏi của thời kỳ mới; xây dựng nhà nước pháp quyềnXHCN, mở rộng dân chủ và đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân; đảm bảođịnh hướng XHCN đối với nền kinh tế thị trường Cuốn sách còn phân tích,trong quá trình bảo vệ, phát triển sự nghiệp xây dựng CNXH ở nước ta, phảitrung thành và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, kiên định mục tiêu, con đường đã chọn, tăng cường đoàn kết dân tộc,đoàn kết quốc tế và đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”

GS.TS Lê Hữu Nghĩa, “Thời đại chúng ta và sức sống của Chủ nghĩaMác - Lênin” Nxb CTQG, Hà Nội 2002, cuốn sách đã cung cấp những nộidung và đặc điểm chủ yếu của thời đại ngày nay từ đó dự báo xu thế phát triểncủa thời đại, tác giả đã khẳng định những giá trị của Chủ nghĩa Mác - Lênin,

và yêu cầu bổ sung phát triển học thuyết ấy trong thời đại mới và tiếp tục kiênđịnh ngọn cờ tư tưởng lý luận chỉ đạo cách mạng XHCN ở Việt Nam

Năm 2002 Hội đồng Lý luận Trung ương đã biên soạn cuốn sách

“Vững bước trên con đường đã chọn”, Nxb CTQG, Hà Nội 2002, đó là tậphợp những bài viết của nhiều cán bộ, đảng viên và các nhà khoa học, một mặtcác tác giả đã phê phán những quan điểm, tư tưởng sai trái, mặt khác các tácgiả đã trình bày những quan điểm chính diện về những vấn đề mà chúng ta

cần nắm vững như: kiên định chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của chúng ta; độc lập dân tộc

-và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng của chúng ta; giữ vững sự lãnh đạocủa Đảng cộng sản Việt Nam là điều kiện tiên quyết để phát triển dân chủ;trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường phải giữ vững và định hướng

xã hội chủ nghĩa; tiến lên chủ nghĩa xã hội là lôgic, xu thế phát triển và làtriển vọng tất yếu của thời đại ngày nay

“Góp phần nhận thức thế giới đương đại” GS.TS Nguyễn Đức Bình,GS.TS Lê Hữu Nghĩa, GS.TS Trần Hữu Tiến (đồng chủ biên); Nxb CTQG,

Hà Nội 2003, là một tập hợp các bài viết của nhiều nhà nghiên cứu, vừa mangtính phương pháp luận vừa phân tích về hiện trạng, vấn đề và xu hướng củathế giới đương đại Các tác giả đều khẳng định xu thế thời đại đi lên CNXHvẫn là xu thế chủ đạo của chính trị đương đại; nó hấp dẫn nhiều quốc gia -dân tộc vào dòng chảy của cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, chủ quyền kinh

tế quốc gia, công bằng trong phát triển và hướng tới CNXH

“Chủ nghĩa tư bản đầu thế kỷ XXI” PGS.TS Đỗ Lộc Diệp, TS ĐàoDuy Quát, PGS.TS Lê Văn Sang (đồng chủ biên) Nxb KHXH, Hà Nội 2003

là một công trình nghiên cứu và phân tích những mâu thuẫn nội tại củaCNTB, làm rõ khả năng thích ứng, tiềm năng phát triển, đặc điểm vai trò,điểm mạnh, điểm yếu từ đó dự báo về CNTB hiện đại, triển vọng của nó trênmột số phương diện và đề xuất những quan điểm cho các giải pháp chiến lượctrong phát triển của đất nước ta

Cuốn sách “Lẽ phải của chúng ta” do Nxb CTQG xuất bản năm 2004,

đã cung cấp cho chúng ta những nội dung như: Giữ vững nền tảng tư tưởng,tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong tình hình mới; chúng ta cần kiên địnhmục tiêu, lý tưởng đó là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đại đoàn kết toàndân tộc là đường lối đúng đắn, là sức mạnh để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;

phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; vấn đề bảo đảmdân chủ và nhân quyền trong điều kiện nước ta hiện nay.

Sách “Nhìn lại quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng ta 2005” của các tác giả PGS,TS Tô Huy Rứa - GS,TS Hoàng Chí Bảo - PGS,TSTrần Khắc Việt - PGS, TS Lê Ngọc Tòng (đồng chủ biên) Nxb Lý luận Chínhtrị ấn hành năm 2005; sách gồm những chuyên đề khảo cứu về những chủ đề,lĩnh vực thuộc nhận thức của Đảng ta trong những năm đổi mới, qua đó cungcấp cho người đọc có thể hình dung đầy đủ, sâu sắc về quá trình đổi mới,hoàn thiện tư duy lý luận của Đảng ta từ khi bắt đầu công cuộc đổi mới đếnnay Đáng lưu ý là chuyên đề “Một số vấn đề cơ bản trong lý luận về mục tiêu

1986-và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam cần tiếp tục làm rõ hơn”

“Về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở ViệtNam”, GS Nguyễn Đức Bình (chủ biên) Tổng quan đề tài KX 01- 01, HàNội, 2006 Cuốn sách này là khái quát khá toàn diện về CNXH và con đường

đi lên CNXH ở Việt Nam, cung cấp nhiều luận cứ để làm rõ hơn con đường

đi lên CNXH ở nước ta trong thời kỳ quá độ; sách gồm ba phần: Phần một,gồm hai chương trình bày tương đối chi tiết cuộc đấu tranh của nhân dân tachống lại thực dân Pháp xâm lược trong đó nhấn mạnh quá trình tìm đườngcứu nước của Nguyễn Ái Quốc với khẳng định cuối cùng về con đường cứunước và giải phóng dân tộc chỉ có thể là cách mạng vô sản Phần hai, gồm haichương tổng kết nhận thức và hoạt động thực tiễn quá trình xây dựng CNXH

ở Việt Nam theo mô hình và cơ chế cũ; khái quát cơ b ản những thành tựu và

cả những sai lầm trên cả hai phương diện nhận thức lý luận và hoạt động thựctiễn và nhu cầu cần đổi mới toàn diện Phần ba, gồm hai chương trình bày nộidung cốt lõi của đề tài, cụ thể là: “Nhận thức về chủ nghĩa xã hội và conđường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, đánh giá về tình hình hiện nay vàcông cuộc đổi mới đất nước quá độ lên CNXH; về kiên định con đường xây

dựng CNXH trong giai đoạn mới; về phương hướng và nội dung cơ bản củacon đường đi lên CNXH ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Sách “Về triển vọng của chủ nghĩa xã hội trong hai thập niên đầu thế

kỷ XXI” của TS Nguyễn An Ninh Nxb CTQG H, 2007 Cuốn sách đã phântích những yếu tố tác động đến triển vọng của CNXH trong hai thập kỷ đầuthế kỷ XXI như: những biến đổi của thế giới đương đại, bản thân của CNXHhiện thực, các phong trào đấu tranh vì mục tiêu của thời đại, từ đó tác giả đưa

ra những dự đoán: sẽ có bước tiến mới đầy tính đột phá cả về thực tiễn và lýluận xây dựng CNXH; đồng thời không loại trừ khả năng có thêm nhữngnước gia nhập vào quá trình phát triển theo định hướng XHCN và cảnh báo

có thể có cả hiện tượng chệch hướng, nếu như đổi mới và cải cách vượt tầmkiểm soát

Sách “Đổi mới ở Việt Nam thực tiễn và nhận thức lý luận” của tác giảPGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, Nxb CTQG Hà Nội 2007, tác giả đã lý giải mộtcách hệ thống quá trình đổi mới ở Việt Nam, đề cập nhiều vấn đề mang tính

lý luận: tư duy chính trị của Đảng cộng sản Việt Nam, tư duy kinh tế thịtrường hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt cuốn sách đãkhái quát khá rõ nét những chặng đường, bước đi của thời kỳ quá độ lênCNXH ở Việt Nam - đây chính là sự thể nghiệm những vấn đề liên quan đếncon đường đi lên CNXH ở Việt Nam

GS,TS Nguyễn Phú Trọng (chủ biên) “Đổi mới và phát triển ở ViệtNam - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” Nxb CTQG, Hà Nội, 2008 Cuốn

sách là sản phẩm nghiên cứu của đề tài khoa học cấp nhà nước: Đổi mới và

phát triển ở Việt Nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn (Mã số: ĐTĐL

-2003/18) Cuốn sách đã tổng kết và đánh giá khái quát những thành tựu, hạnchế của công cuộc đổi mới ở Việt Nam trong hai mươi năm qua trên các lĩnhvực chủ yếu của đời sống xã hội, cuốn sách đã phân tích làm rõ những nhậnthức, đặc trưng của CNXH và phương hướng cơ bản để xây dựng CNXH ở

nước ta, rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm góp phần bổ sung, phát triểnđường lối đổi mới vì CNXH ở Việt Nam.

GS Nguyễn Đức Bình, trong cuốn “Vững bước trên con đường xã hộichủ nghĩa” Nxb CTQG, Hà Nội, 2008, đã lý giải độc lập dân tộc gắn liềnCNXH là đòi hỏi và là lựa chọn khách quan của cách mạng nước ta, từ đóphải tiếp tục kiên định, vận dụng sáng tạo theo con đường XHCN và về triểnvọng của CNXH

PGS,TS.Vũ Văn Phúc, “Lý luận và thực tiễn về thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội” Nxb CTQG, Hà Nội, 2009 Đây là tập hợp các công trìnhnghiên cứu của tác giả về thời kỳ quá độ lên CNXH với nhiều hướng tiếp cậnphong phú Các tác giả đã đề cập đến những vấn đề cơ bản như tính chất quá

độ của nền kinh tế, sở hữu nhà nước và vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước,thành phần kinh tế nhà nước trong nền kinh tế nhiều thành phần định hướngXHCN ở Việt Nam Đã nêu những nguyên tắc cơ bản trong lãnh đạo côngcuộc đổi mới đất nước theo định hướng XHCN: trong quá trình đổi mới phảikiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH trên nền tảng chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; đổi mới toàn diện, đồng bộ, có kế thừa, cóbước đi, hình thức và cách làm phù hợp; đổi mới phải vì lợi ích của nhân dân,dựa vào nhân dân, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của nhân dân, xuất phát

từ thực tiễn, nhạy bén với cái mới; phát huy cao độ nội lực, đồng thời ra sứctranh thủ ngoại lực, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trongđiều kiện mới; xây dựng CNXH đi đôi với bảo vệ Tổ quốc XHCN, giữ vững

an ninh chính trị, trật tự an toàn - xã hội

“C.Mác, V.I.Lênin với chủ nghĩa xã hội trong thời đại ngày nay”, PGS,

TS Nguyễn Thanh Tuấn, Nxb CTQG, Hà Nội, 2009 Cuốn sách là một phầnsản phẩm nghiên cứu của công trình khoa học cấp nhà nước KX.04.04/06-10(giai đoạn 2006 - 2010) “Vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác -Lênin về chủ nghĩa xã hội phù hợp với thực tiễn Việt Nam.” Bằng phương

pháp phân tích, so sánh, tác giả đã đi sâu làm rõ hơn s ự phát triển lý luận của

về con đường phát triển của các xã hội phương Đông: vào những năm 50 thế

kỷ XIX, C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, xã hội phương Đông chỉ có thể đitheo con đường TBCN, nhưng đến cuối đời hai ông đã đ ề ra tư tưởng và lýluận về khả năng vượt qua “khe núi Capdia” của chế độ TBCN Đây là bướcngoặt quan trọng cho thấy C.Mác và Ph.Ăngghen đã nhằm trúng vào quan hệgiữa việc có thể và không thể bỏ qua giai đoạn phát triển TBCN Giai đoạnnày, C.Mác và Ph.Ăngghen phản đối thuyết phương Tây là trung tâm, phảnđối triết lý lịch sử chung chung không đếm xỉa đến những hoàn cảnh lịch sửđặc thù Các ông nghiên cứu con đường phát triển xã hội khác nhau giữaphương Tây và phương Đông và vạch ra khả năng các nước lạc hậu ở phươngĐông tiếp thu thành tựu tích cực của CNTB mà không nhất thiết phải đi theocon đường phát triển TBCN

“Chủ nghĩa Mác - Lênin học thuyết về sự phát triển và sáng tạo khôngngừng”, GS Trần Nhâm, Nxb Chính trị quốc gia, 2010 Mục “Nhận thức lại

về con đường quá độ bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở Việt Nam ” (415

- 427), tác giả đã nêu 3 kiểu quá độ: 1/ Từ CNTB phát triển cao lên CNXH

mà Mác đề cập đến trong tác phẩm Phê phán cương lĩnh Gôtha - kiểu quá độtrực tiếp; 2/ Từ CNTB phát triển trung bình để phát triển lên CNXH và 3/ Từ

xã hội thuộc địa tiền TBCN lên CNXH “Chủ nghĩa Mác mới đưa ra dự báo và

sự chỉ dẫn còn quá ít ỏi” Tác giả gọi hai trường hợp kiểu sau là kiểu quá độgián tiếp Cuốn sách nêu hạn chế nhận thức về thời kỳ quá độ, đó là “Trongmấy thập kỷ liền trước thời kỳ đổi mới chúng ta thường lẫn lộn, mơ hồ và cólúc đồng nhất 3 kiểu quá độ ấy với nhau Đáng lẽ phải đi lên bằng kiểu quá độthứ 3 - quá độ gián tiếp qua những khâu trung gian tất yếu, thì lại chủ trươngtiến thẳng lên CNXH bằng kiểu quá độ trực tiếp” Những nhược điểm của tưduy về thời kì quá độ quá độ: Đối lập CNXH với CNTB theo kiểu: “cái gì đãtồn tại trong CNTB thì phải loại bỏ không thể chấp nhận được”; Ngộ nhận bỏ

qua CNTB là đi nhanh; Ngộ nhận thời kì quá độ lên CNXH với CNXH đãxây dựng xong Bỏ qua như thế nào? Đề cập đến những tàn dư ý thức xã hộitiền TBCN, vấn đề “tiến thẳng” và “tiến lên” CNXH xuyên qua nhiều bướcquá độ cần thiết Tác giả cũng trình bày quan đi ểm về thời kì quá độ có bướcđột phá lớn ở Đại hội IX: “Bước chuyển về tư duy đổi mới này là chuyểnhẳn từ tư duy giản đơn về kiểu quá độ trực tiếp lên chủ nghĩa xã hội màkhông cần trải qua những khâu trung gian, những bước quá độ sang tư duybiện chứng về con đường phát triển kiểu rút ngắn với kiểu quá độ gián tiếp

“bỏ qua” chế độ tư bản chủ nghĩa đi lên chủ nghĩa xã hội, tuân theo quátrình lịch sử - tự nhiên”

Sách “Một số vấn đề kinh tế và chính trị hiện nay” của tác giả NguyễnChí Trung, Nxb CTQG Hà Nội, 2010 Nội dung cuốn sách đã cung cấp một

số vấn đề lý luận và thực tiễn về kinh tế và chính trị cơ bản, cấp thiết, củacách mạng Việt Nam, đặc biệt là trong giai đoạn đổi mới Một mặt khẳngđịnh những những thành tựu cơ bản, to lớn của cách mạng Việt Nam dưới sựlãnh đạo của Đảng, mặt khác tác giả nêu ra một số khuyết điểm trong nhậnthức và sự dũng cảm nhìn nhận khuyết điểm đó để có biện pháp xử lý nhữngtình huống cụ thể, không phải để phủ nhận mà là khẳng định sự lãnh đạo tàitình của Đảng Tác giả cũng kiên quyết đấu tranh vạch trần những âm mưu,thủ đoạn thâm độc của các thế lực thù địch chống lại độc lập dân tộc vàCNXH, chống lại lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, chốnglại chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

“Những nhân tố mới tác động đến triển vọng của chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam” - PGS.TS Nguyễn An Ninh, Nxb.CTQG, Hà Nội 2010 Cuốn sáchtập trung vào phân tích những tác động của các nhân tố mới hoặc có tính mớixuất hiện trong thập niên đầu của thế kỷ XXI hiện đang tác động vào thực tiễnxây dựng CNXH ở Việt Nam Cùng với những quan sát và phân tích về bốicảnh thế giới, đáng chú ý là sự phân tích về những nhân tố chủ quan đang tác

động nhiều chiều vào CNXH ở Việt Nam Trong đó tác giả đặc biệt chú ý tớiquá trình tiếp tục đổi mới tư duy lý luận và vai trò của nó với sự nghiệp đổimới tư duy và xây dựng CNXH ở Việt Nam trong thời kì quá độ.

Năm 2011, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Nhà xuất bảnChính trị quốc gia - Sự thật xuất bản cuốn sách “Đảng Cộng sản Việt Nam -Trách nhiệm trước dân tộc và lịch sử” Nxb CTQG - ST, Hà Nội 2011, cuốnsách đã khẳng định quan điểm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng của giai cấpcông nhân và của cả dân tộc Việt Nam, là Đảng duy nhất cầm quyền ở ViệtNam; vai trò lãnh đạo của Đảng là không thể phủ nhận trong thời kỳ đấu tranhgiành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc cũng như trong sự nghiệp đổi mới.Cuốn sách đã phê phán, phản bác các luận điệu sai trái của các thế lực thùđịch về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; đồng thời đề xuấtnhững vấn đề về xây dựng Đảng để Đảng ta ngày càng trong sạch, vữngmạnh, đủ sức thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình trước dân tộc và lịch sử

1.1.2 Nhóm các công trình phản ánh về cuộc đấu tranh chống các quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam.

Cuộc đấu tranh của C.Mác và Ph.Ăngghen chống lại những tư tưởngphản động, sai lầm và các sắc thái CNXH phi mácxít bắt đầu ngay từ giữa thế

kỷ XIX - từ khi CNXH khoa học ra đời Cuộc đấu tranh ấy là một bộ phậncủa cuộc đấu tranh về tư tưởng trong nội bộ phong trào cộng sản và côngnhân quốc tế đương thời, đã trở thành bộ phận quan trọng của lịch sử pháttriển CNXH khoa học Điều quan trọng hơn là từ đó, các nhà kinh điển đã đểlại những nguyên tắc lý luận, phương pháp luận cho cuộc đấu tranh tư tưởnghiện nay của chúng ta

Sau Thế chiến thứ hai, thất bại trong việc dùng vũ lực, sức mạnh quân

sự chống lại CNXH, các nước đế quốc đã chuyển hướng chiến lược với hyvọng “chiến thắng không cần chiến tranh”, chúng ra sức tấn công toàn diệncác nước XHCN và các đảng cộng sản, trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, tư

tưởng, văn hóa xã hội, an ninh, đối ngoại bằng tất cả các phương tiện, thủđoạn nhằm chống phá, đẩy lùi và đi đến xóa bỏ CNXH Báo cáo chính trị tạiHội nghị Đại biểu giữa nhiệm kỳ của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộngsản Việt Nam khóa VII, nêu rõ: “trong khi tập trung xây dựng đất nước,chúng ta không một chút lơi lỏng nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc,… giữ vững ổnđịnh chính trị - xã hội và định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa” “Tiến hànhcuộc đấu tranh toàn dân, toàn diện, lâu dài nhằm làm thất bại âm mưu và hànhđộng “diễn biến hòa bình” bạo loạn lật đổ của kẻ thù.” [38 - tr 221, 222]

Tháng 7 năm 1994, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản cuốnsách: “Một số vấn đề về “diễn biến hòa bình” và chống “diễn biến hòa bình”

ở nước ta”, do tác giả Dương Thông (chủ biên) Trong cuốn sách các tác giả

đã phân tích quá trình hình thành, phát triển, bản chất, nội dung và phươngthức thực hiện của chiến lược DBHB mà các thế lực thù địch đã và đang tiếnhành chống CNXH Từ đó các tác giả đã đề xuất những kiến nghị góp phầnvào việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế, ổn định chính trị xã hội củanước ta

Đứng trước thực tiễn khó khăn và phức tạp ấy, việc giải đáp câu hỏi:liệu CNXH có thể tồn tại, và phát triển được không, đã và đang được nhiềunhà khoa học, giới nghiên cứu quan tâm, nhiều công trình nghiên cứu chuyênsâu đã được tiến hành, tiêu biểu là cuốn sách “Cuộc đọ sức giữa hai chế độ xãhội - Bàn về chống diễn biến hòa bình” do nhà xuất bản Hồ Nam, Trung Quốc

ấn hành năm 1991 và được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản bằngTiếng Việt tháng 6-1994 Nội dung của cuốn sách đã phân tích sâu sắccuộc đấu tranh gay gắt và quyết liệt giữa hai hệ thống chính trị - xã hội đối lậpnhau trên mọi lĩnh vực: kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa - xã hội… Cuốnsách đã đánh giá khách quan những thành tựu to lớn mà các nước XHCN đãđạt được trong tiến trình xây dựng CNXH, đồng thời cũng chỉ ra những hạnchế và sai lầm của các nước này trong quá trình xây dựng CNXH Quan trọng

hơn, cuốn sách đã chỉ ra âm mưu và thủ đoạn của các lực lượng thù địch CNXH

đã lợi dụng những sai lầm, khuyết điểm của các nước CNXH để chống phá, kíchđộng nhằm tiến tới xóa bỏ CNXH trên phạm vi toàn thế giới

Trên cơ sở những luận cứ khách quan cuốn sách đã chứng minh và khẳngđịnh: tuy còn nhiều khó khăn và khuyết điểm nhưng chế độ XHCN vẫn tỏ rõtính ưu việt trên một số lĩnh vực so với chế độ TBCN, sự thoái trào của phongtrào cách mạng, phong trào cộng sản công nhân quốc tế hiện nay chỉ là tạm thời,

để lại cho những bước tiến tiếp theo và khẳng định những lý tưởng cao đẹp màCNXH hướng tới dựa trên những căn cứ, cơ sở khoa học là hoàn toàn khả thi và

sẽ được hiện thực hóa trong tương lai

Năm 1994, Tổng cục II - Bộ Quốc phòng đã d ịch và xuất bản cuốn sách

“Hãy cảnh giác với cuộc chiến tranh thế giới không có khói súng - Nghiêncứu vấn đề diễn biến hòa bình” của tác giả người Trung Quốc - Lưu Đình Á(chủ biên) Cuốn sách đã nghiên cứu, phân tích quá trình ra đời và phát triển,diễn biến của chiến lược “diễn biến hòa bình” với những âm mưu, thủ đoạnthâm độc của các thế lực thù địch với CNXH: lấy việc làm xói mòn và tan rãđảng cầm quyền làm mục tiêu chính trị; dùng các phương tiện truyền thôngđại chúng để công kích chủ nghĩa Mác - Lênin nhằm phủ định ý thức hệ; Cuốn sách đã đề xuất, kiến nghị những biện pháp nhằm đối phó và chống lạichiến lược “diễn biến hòa bình”

Trong những năm đầu của thập kỷ 90 thế kỷ XX, tiếp cận vấn đề diễnbiến hòa bình còn khá mới mẻ nên ba cuốn sách: Một số vấn đề về “diễn biếnhòa bình” và chống “diễn biến hòa bình” ở nước ta của tác giả Dương Thôngchủ biên; cuốn “Cuộc đọ sức giữa hai chế độ xã hội - Bàn về chống diễn biếnhòa bình” và cuốn “Hãy cảnh giác với cuộc chiến tranh thế giới không cókhói súng - Nghiên cứu vấn đề diễn biến hòa bình” từ tài liệu dịch nói trên cóthể xem là những tài liệu đề cập sâu đến vấn đề DBHB và đấu tranh chốngDBHB Nó thực sự bổ ích và trở thành những tài liệu quan trọng đối với đội

ngũ cán bộ, lãnh đạo, đảng viên và giới nghiên cứu khoa học và là nguồn tưliệu quý để luận án này tham khảo.

TS Đào Duy Quát trong bài, “Phê phán các quan điểm sai trái”, Tạp chíThông tin công tác tư tưởng, Hà Nội 2002, đã cung cấp cho người đọc thấyđược âm mưu và thủ đoạn của các thế lực thù địch trong việc tấn công, phêphán chúng ta trên nhiều nội dung, nhiều lĩnh vực, từ đó tác giả chỉ ra nguồngốc của những quan điểm sai trái, nhiệm vụ và một số biện pháp chủ yếu đểđấu tranh với các thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên mặt trận tưtưởng - văn hóa trong thời gian tới

Cuốn sách “Phê phán, bác bỏ các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệnền tảng tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam” do TS Hồng Vinh làm chủbiên, Nxb CTQG Hà Nội 2007, đã cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cuộcđấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tập trung phê phán các quanđiểm sai trái xung quanh vấn đề quyền con người, đa nguyên, đa đảng, vềkinh tế thị trường Các tác giả đã đề cập những nét cơ bản về cuộc đấu tranh

lý luận của các nước XHCN và phong trào cộng sản công nhân quốc tế, từ đóđưa ra những dự báo tình hình trong nước và quốc tế thời gian tới và đề xuấtcác nhóm giải pháp nâng cao chất lượng nghiên cứu, phê phán các quan điểmsai trái, cơ hội, thù địch trong thời gian tới

“Phê phán những quan điểm lệch lạc, sai trái và thù địch về con đường

đi lên CNXH ở Việt Nam”, một đề tài nghiên cứu khoa học của Viện Chủnghĩa Xã hội Khoa học - Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2008

do PGS,TS Nguyễn Văn Oánh làm chủ nhiệm, đã phê phán khá chi tiết và hệthống đối với những quan điểm lệch lạc, sai trái và thù địch xuyên tạc: mụctiêu đi lên CNXH ở Việt Nam bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa; sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân, sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam; quátrình xây dựng nền dân chủ XHCN và động lực của con đường đi lên CNXH

ở Việt Nam

Sách “Phòng, chống “diễn biến hòa bình” ở Việt Nam những vấn đề lýluận và thực tiễn” do PGS,TS Lê Minh Vụ (chủ biên), Nxb CTQG H, 2009,giúp chúng ta tìm hiểu rõ hơn về DBHB và cách thức phòng chống “DBHB”trong giai đoạn hiện nay.

Sách “Phòng, chống “diễn biến hòa bình” và “cách mạng màu” ở một

số nước trên thế giới và Việt Nam” do Trung tướng, PGS, TS, Nguyễn TiếnBình (chủ biên), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2009 Đây là kết quảnghiên cứu của Đề tài khoa học tại Học viện Quốc phòng (thuộc Đề tàiKX.04.23/06-10), cuốn sách đã đề cập đến những diễn biến, nguyên nhân, táchại của “diễn biến hòa bình” và “cách mạng màu” mà các thế lực thù địchCNXH đã tiến hành ở một số nước trên thế giới và Việt Nam, từ đó rút ranhững bài học kinh nghiệm để đấu tranh nhằm làm thất bại mọi âm mưu, thủđoạn chống phá của kẻ thù, góp phần hoàn thành sự nghiệp đổi mới xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Sách “Phòng chống diễn biến hòa bình và “cách mạng màu” ở ViệtNam do GS.TS Phạm Ngọc Hiền chủ biên, Nxb CTQG H, 2010, cuốn sách đãcung cấp khá đầy đủ các hình thức, thủ đoạn mà bọn đế quốc và phản độngquốc tế đã thực hiện để chống phá cách mạng XHCN từ sau thế chiến hai đếnnay, cuốn sách cung cấp cho người đọc nhận biết được những nguy cơ, thủđoạn, những nhân tố làm gia tăng diễn biến hòa bình và “cách mạng màu” ởnước ta do các lực lượng thù địch tiến hành, từ đó cuốn sách nêu ra nhữngphương hướng, nhiệm vụ và các giải pháp phòng, chống nguy cơ diễn biếnhòa bình và “cách mạng màu” ở Việt Nam thời gian tới

Luận án của tác giả Trần Doãn Tiến “Phê phán quan điểm sai trái về tưtưởng chính trị trên mạng internet góp phần bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa ởnước ta hiện nay” (2010) ký hiệu kho tư liệu LA-TS 00001079, Thư viện Họcviện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh Tác giả đã phân tích thựctrạng việc phê phán các quan điểm sai trái về tư tưởng chính trị trên mạng

internet của các thế lực thù địch và bọn cơ hội chính trị, tác giả nêu ra nhữngảnh hưởng tiêu cực về mặt xã hội của các quan điểm sai trái và làm rõ nhữngvấn đề đặt ra của cuộc đấu tranh này, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nângcao hiệu quả cuộc đấu tranh bảo vệ chế độ XHCN ở nước ta hiện nay.

Năm 2010, Bộ Thông tin và Truyền thông cho xuất bản cuốn “Báo chívới công tác tuyên truyền, đấu tranh chống các luận điệu sai trái” Nxb Thôngtin và Truyền thông, Hà Nội, 2010 Cuốn sách đã cung cấp những nhiệm vụcủa báo chí trong đấu tranh chống các luận điệu sai trái, nhận dạng các quanđiểm sai trái về lý luận, nhận dạng âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”của chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch chốngphá ta trong thời gian gần đây, cần tăng cường vai trò, hiệu quả của báo chítrong tuyên truyền, đấu tranh chống lại các luận điểm sai trái, thù địch và một

số kinh nghiệm và giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền chống các luậnđiệu sai trái trên Đài Truyền hình Việt Nam

Năm 2011 Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Nhà xuất bảnChính trị quốc gia - Sự thật xuất bản cuốn sách “Dân chủ, nhân quyền - Giátrị toàn cầu và đặc thù quốc gia” Nxb CTQG - ST, Hà Nội, 2011 Cuốn sáchkhông chỉ nêu lên những vấn đề chung về dân chủ, nhân quyền, tư tưởng HồChí Minh về dân chủ, nhân quyền mà còn đi sâu phân tích, phê phán, bác bỏnhững luận điệu sai trái của các thế lực thù địch về vấn đề dân chủ, nhânquyền, các tác giả cũng đã phân tích và kh ẳng định: dân chủ, nhân quyền làhai trong số những vấn đề mà các thế lực thù địch đang mưu toan lợi dụng đểchống phá ta nhằm thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” do vậy chúng taphải kiên quyết đấu tranh, bác bỏ những luận điệu sai trái, thù địch đó

Các công trình tiêu biểu trên đã gián tiếp hoặc trực tiếp bàn đến vấn đềđấu tranh chống quan điểm sai trái, góp phần giữ vững định hướng XHCN.Những công trình này đã góp phần lý giải những vấn đề đặt ra và dự báo xu

thế phát triển của CNXH những năm đầu thế kỷ XXI và củng cố niềm tin vềcon đường đi lên CNXH mà Đảng và nhân dân ta đã chọn.

Các tài liệu trên đây có giá trị rất lớn trong việc giúp nâng cao nhậnthức và cung cấp những thông tin, luận cứ cho quá trình viết luận án này

1.1.3 Về các tài liệu chống chủ nghĩa xã hội, phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

“Bàn cờ lớn” của Zbigniew Brzezinski, do Nxb CTQG dịch và ấn hànhnăm 1999, sách đã phân tích tình hình thế giới thời hậu Liên Xô, phân tích về

sự phân bố địa chính trị thế giới nhất là khu vực châu Âu - châu Á, qua đó, đềcao vai trò lãnh đạo của Mỹ, cuốn sách đã dự trù các kịch bản có thể xảy ra vàđịnh ra các “nước cờ” trên bàn cờ lớn của chính trị quốc tế, quyết không đểxuất hiện một đối thủ nào trên thế giới có khả năng thách thức vai trò bá chủcủa Mỹ Thực chất đây còn là chủ đích ngăn chặn sự phát triển của CNXHhiện thực trên thế giới hiện nay

“Mao Trạch Đông ngàn năm công tội” của tác giả Tân Tử Lăng, doNxb Thư Tác Phường ấn hành ở Hồng Kông năm 2007 và được Thông Tấn

xã Việt Nam dịch ra tiếng Việt, cuốn sách đã chỉ rõ: tình hình kinh tế, chínhtrị - xã hội của Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông; đánh giá những cônglao và sai lầm của Mao Trạch Đông đối với đất nước Trung Quốc Đáng chú ý

là qua việc đề cập đến mô hình Thụy Điển tác giả tán dương những thành tựucủa CNXH dân chủ, và cho rằng, đây là con đường phù hợp của CNXH ởTrung Quốc Đây là một luận điểm gián tiếp phủ nhận con đường đi lênCNXH của Trung Quốc hiện nay

Ngay từ những năm đầu thập kỷ 90 thế kỷ XX, khi hệ thống XHCN thếgiới tan rã sau sự sụp đổ của Đông Âu và Liên Xô, đã dẫn đến sự hoang mangdao động của không ít những đảng viên cộng sản, có người đưa ra yêu cầu về

đa nguyên chính trị Trong “Chủ nghĩa xã hội thật sự là gì?” viết ngày13.12.1989 [75] chúng tôi tìm lại và thấy còn được đăng tải trên mạng, tác giả

yêu cầu phải mở rộng dân chủ bằng cách cải tổ chính trị Việt Nam theo hướng

đa nguyên song song với cải cách kinh tế Quan điểm này đã bị phê phán

Qua bài viết “Dắt tay nhau đi dưới tấm biển chỉ đường của trí tuệ” [86]tác giả cho rằng: việc đưa giai cấp công nhân vào vị trí giai cấp lãnh đạo xãhội là việc làm mang tính đạo đức chứ không hề theo quy luật, và phải để chotrí thức - một lực lượng có trình độ trí tuệ cao hơn lãnh đ ạo xã hội

Trong bài “Chia tay ý thức hệ” [87] tác giả xuyên tạc rằng: chủ nghĩaMác - Lênin là một kinh thánh, là một kiểu tư tưởng phong kiến, đã lỗi thời vì

ý thức hệ đó chỉ phù hợp cho đấu tranh giành quyền tự quyết dân tộc, còn khixây dựng đất nước thì phải từ bỏ ý thức hệ đó và đảng lãnh đạo xây dựng xãhội mới phải theo khuynh hướng dân chủ đa nguyên và “trở về thành mộtđảng có tính chất dân tộc, dân chủ”[87- tr 103]

Có bài viết đã tập trung vào phê phán con đường đi lên CNXH ở ViệtNam bằng việc phủ nhận các nội dung kinh tế thị trường XHCN, nhà nướcpháp quyền XHCN và cho rằng: trên thế giới chỉ có nền kinh tế thị trường chứkhông có kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ở các nước tiến bộchỉ có khái niệm Nhà nước pháp quyền không hề có Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa… [76]

Trong bài “Hậu quả của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với nhân loại” [77]người viết đã xuyên tạc rằng chủ nghĩa Mác - Lênin là sính bạo lực, xemthường trí tuệ và chuyên quyền độc đoán: “chủ nghĩa Mác - Lênin cho đấutranh giai cấp là nguồn lực thúc đẩy xã hội, chính vì vậy mà những ngườicộng sản đã đấu tranh giai cấp như những kẻ mất trí, điên cuồng vậy” [77 -tr.01] Họ cho rằng “học thuyết đó là một học thuyết chiến tranh, giết người vàtàn ác vô nhân tính” [77-tr.03]…

Có người xuyên tạc rằng: chủ nghĩa Mác - Lênin là ý thức hệ được lựachọn và chỉ phát huy giá trị cho mục tiêu giành độc lập, chống sự đô hộ củathực dân, “nó đã chứa đựng nhiều điều tích cực trong động lực lẫn phương

pháp tranh đấu” [78 - tr.02] còn trong xây dựng đất nước hệ tư tưởng đókhông phù hợp: “Cuộc sống đã chứng minh khá đầy đủ rằng chủ nghĩa Mác-Lênin đã thuộc về quá khứ, mà không thuộc về hiện tại, lại càng không thuộc

về tương lai” [78-tr.02] Họ khuyên nên từ bỏ ý thức hệ cộng sản để biếnmình hoàn toàn thành Đảng của dân tộc và chấp nhận đa đảng, rằng: “đổi mớiĐảng, từ bỏ ý thức hệ cộng sản sẽ là phép màu san bằng rào cản” [80- tr 27]

Trước thềm Đại hội X, Đảng ta cho đăng dự thảo Văn kiện để lấy ýkiến góp ý rộng rãi trong xã hội; bên cạnh những ý kiến đồng tình, ủng hộmục tiêu, con đường đi lên CNXH, cũng có những bài viết đề nghị xem lạimục tiêu này, và cho rằng thay đổi mục tiêu sẽ là giải pháp tốt cho Đảng, bàiviết cho rằng: “suốt hai kỳ Đại hội Đảng (IV và V) chúng ta đã làm đúng theoluận điểm của Lênin về thời kỳ quá độ… kết quả là thất bại của Đảng tronglãnh đạo xây dựng đất nước thời kỳ từ 1975 -1985 Những việc làm đổi mớicủa Đảng ta lại khác hẳn với học thuyết Lênin về thời kỳ quá độ…kết quả:Đất nước phát triển, dân giầu lên” [79 - tr.02] Từ đó đặt vấn đề: “Giá nhưĐảng ta công bố với toàn dân rằng… Chúng ta có nên tiếp tục con đường xãhội chủ nghĩa hay không? Chắc chắn đó sẽ như một liều thuốc “cải lão hoànđồng cho Đảng ta” [79- tr.04]

Có quan niệm cho rằng quan điểm đấu tranh giai cấp là động lực pháttriển xã hội của Mác đã không còn phù hợp: “Mác khẳng định mâu thuẫn giaicấp, đấu tranh giai cấp là động lực phát triển xã hội, thúc đẩy sự vận động củalịch sử…Thực tế ngày nay, sự chênh lệch giàu nghèo giữa chủ và thợ vẫn cònnhưng mối quan hệ giữa chủ và thợ không căng thẳng như ngày xưa… Ở một

số nước, tr ong thợ thuyền, có một số người giàu lên, có xe hơi, có nhà tầng,

có tiền mua cổ phiếu khá nhiều, trở thành cổ đông” [81- tr.03]

Tác giả cho rằng: “mục tiêu xã hội, nội dung cuộc sống…mới là sự lựachọn thực sự của nhân loại tiến bộ Từ đó tác giả bài viết đưa đến kết luận:

“cần luận thuyết mới cho Việt Nam phát triển không cần tên xã hội là gì, chỉ

đạt mục tiêu cuộc sống giàu mạnh là được và phải theo cơ chế tam quyềnphân lập” [81- tr.04].

Có người lại công kích chúng ta khi đi theo chủ nghĩa Mác - Lênin:

“không ai đọc và hiểu Mác - Ăng ghen bằng người Đức, không ai đọc và hiểu

Lê nin bằng người Nga, tại sao ở những nước đó họ đã từ bỏ tư tưởng của cácông không một chút hối tiếc, còn Việt Nam lại không xây dựng đất nước theochủ nghĩa dân tộc của chính mình mà lại theo đuổi ý thức hệ cộng sản” [82]

Như vậy, đã có rất nhiều tài liệu gồm các bài viết, sách… về chủ đềchống phá CNXH đã xuất hiện vài thập niên gần đây Về đại thể, chúng đượctập trung vào bốn nội dung: phủ định nền tảng tư tưởng của Đảng cộng sảnViệt Nam; phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân gắn với bác bỏvai trò lãnh đạo của Đảng; phủ nhận kinh tế thị trường XHCN; phủ nhận chế

độ dân chủ XHCN và nhà nước pháp quyền XHCN

1.2 Những vấn đề cần tiếp tục làm rõ.

Hiện nay, trên thực tế, có khá nhiều mô hình và con đường xây dựngCNXH phản ánh những quan niệm và con đường - cách thức xây dựng khácnhau ở nhiều quốc gia Điểm khá nổi bật là tất cả đều chưa thật sự hoàn thiện

Có lẽ, tính chưa hoàn thiện này cũng là một căn cứ để các thế lực thù địch dựavào đó để xuyên tạc, phủ nhận… Nhận thức về con đường đi lên CNXH vìvậy, vẫn còn phải tiếp tục hoàn thiện qua nghiên cứu, tổng kết thực tiễn xâydựng CNXH và thông qua cuộc đấu tranh trên bình diện lý luận tư tưởng

Nhận dạng bản chất, mục tiêu, thủ đoạn, chủ thể của các quan điểmphủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam là việc làm rất cần thiết vàphải làm thường xuyên Sâu xa hơn nữa, trong bối cảnh của thế giới hiện nay,cuộc đấu tranh giai cấp về mặt tư tưởng - lý luận lại đang nổi lên như một mặttrận trực diện, quyết liệt và thường xuyên nhất Thông qua cuộc đấu tranhnày, chúng ta có thể mài sắc ý chí chiến đấu, nhận thức rõ hơn mục tiêu vàcon đường đã chọn, khẳng định lẽ phải của chúng ta, góp phần xây dựng đồng

thuận xã hội và, như Nghị quyết trung ương 4 khóa XI khẳng định: “kiênquyết ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức,lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên” [42 - tr.26].

1.3 Một số vấn đề mà luận án sẽ tập trung nghiên cứu

Một là, chỉ ra cơ sở khoa học của con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

và ý nghĩa việc nhận thức về vấn đề này Chúng tôi nhận thức rằng, conđường đi lên CNXH có cơ sở khoa học từ việc nhận thức rõ quy luật tất yếucủa lịch sử phát triển Học thuyết Mác - Lênin chính là học thuyết đúng đắn

về sự phát triển của nhân loại Quy luật phát triển ấy đã được khẳng địnhtrong lý luận về hình thái kinh tế xã hội, sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giaicấp công nhân cùng nhiều thành tựu khoa học khác trong học thuyết Mác -Lênin Con đường đi lên CNXH ở Việt Nam cũng đã đư ợc Hồ Chí Minh vàĐảng cộng sản Việt Nam đã chỉ ra và dần làm rõ trong thực tiễn cách mạngViệt Nam, nhất là từ thực tiễn đổi mới gần đây Thành tựu đổi mới tư duy lýluận về CNXH của Việt Nam đã giúp chúng ta nhận thức ngày càng rõ hơnnhững vấn đề cơ bản của con đường đi lên CNXH ở Việt Nam… Theo chúngtôi, đó chính là những cơ sở khoa học để chúng ta phê phán các quan điểm thùđịch, sai trái hiện nay

Hai là, nhận dạng, hệ thống hóa các quan điểm phủ nhận con đường đilên CNXH ở Việt Nam Trên thực tế của cuộc đấu tranh giai cấp về tư tưởng,những quan điểm sai trái phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam đã vàđang diễn ra với “muôn hình, vạn trạng” Kẻ thù tư tưởng khá thâm độc vàkhông từ một thủ đoạn nào để xuyên tạc, bóp méo, bôi nhọ, bằng mọi công cụ

và ở mọi thời điểm…Gần đây chúng ta cũng đã tăng cư ờng đấu tranh trên mặttrận này, song cần có được kết quả tốt hơn Theo đó, để chiến thắng trong

“cuộc chiến không có tiếng súng” này, thì vũ khí phê phán cần phải được màisắc Chỉ ra tính hệ thống, bản chất ngoan cố, các thủ đoạn thâm độc, sự liênkết của các thế lực phản động và tác động tương hỗ của “diễn biến hòa bình”

và hiện tượng “tự diễn biến” trong cuộc đấu tranh chống lại các thế lực thùđịch đang phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam hiện nay là việc làmcần thiết.

Ba là, đề xuất những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả cuộc đấutranh phê phán các quan điểm phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

để tăng tính chiến đấu, tính hiệu quả nhằm bảo vệ lẽ phải của chúng ta và giúptăng cường sức mạnh từ sự thống nhất về chính trị và tư tưởng trong toànĐảng, toàn dân

Chương 2 CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM VÀ NHẬN DẠNG CÁC QUAN ĐIỂM PHỦ NHẬN CON ĐƯỜNG ĐÓ

2.1 Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

2.1.1 Cơ sở lý luận của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

Trong tác phẩm Hệ Tư tưởng Đức các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác

quan niệm: “Đối với chúng ta, chủ nghĩa cộng sản không phải là một trạngthái cần phải sáng tạo ra, không phải là một lý tưởng mà hiện thực phải khuôntheo Chúng ta gọi chủ nghĩa cộng sản là một phong trào hiện thực, nó xóa bỏtrạng thái hiện nay Những điều kiện của phong trào ấy là do những tiền đềhiện đang tồn tại đẻ ra.” [13- tr.51] và trong Tập I - Bộ Tư Bản Mác viết: “sựphát triển của những hình thái kinh tế - xã hội là một quá trình lịch sử tựnhiên.” [22 - tr 21]

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác, đi lên CNXH, CNCS là xu hướngphát triển tất yếu của nhân loại được quy định từ những nguyên nhân kinh tế

và chính trị - xã hội, đã chuẩn bị từ những điều kiện khách quan và chủ quan

trong lòng xã hội TBCN Trong Tuyên Ngôn Đảng cộng sản Mác viết: “Thay

cho xã hội tư sản cũ, với những giai cấp và đối kháng giai cấp của nó, sẽ xuấthiện một thể liên hợp, trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiệncho sự phát triển tự do của tất cả mọi người.” [14- tr.628]

Quá trình cách mạng XHCN theo các nhà kinh điển, được thực hiệnqua hai bước:

Bước thứ nhất: là giành lấy chính quyền, “giai cấp vô sản trở thành giaicấp thống trị” Giành được quyền lực thống trị và giữ vững quyền lãnh đạo làđiều kiện tiên quyết để giai cấp công nhân thông qua vai trò lãnh đạo củaĐảng Cộng sản tiến hành cách mạng XHCN

Bước thứ hai: giai cấp vô sản sẽ dùng sự thống trị của mình để từngbước một đoạt lấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cảnhững công cụ sản xuất vào trong tay nhà nước, tức là trong tay giai cấp vôsản đã đư ợc tổ chức thành giai cấp thống trị và để tăng thật nhanh số lượngnhững lực lượng sản xuất.” [14- tr.626] Nói cách khác, cuộc cách mạng đógồm hai thời kỳ, một là thiết lập chế độ XHCN, và hai là dùng chuyên chính

vô sản để cải tạo mọi mặt xã hội cũ xây dựng xã hội mới - xã hội CSCN

Ngoài việc xác định giành chính quyền, giành lấy dân chủ, các nhà kinhđiển chủ nghĩa Mác còn nêu ra những nội dung cần thực hiện trong quá trìnhxây dựng CNXH đó là:

Một là, để tiến lên CNXH phải trải qua một thời kỳ cải biến cách mạng,

đó là thời kỳ quá độ Trong tác phẩm Phê phán Cương lĩnh Gô - ta, C.Mác

viết: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời

kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia Thích ứng với thời kỳ ấy

là thời kỳ quá độ chính trị, và nhà nước của thời kỳ ấy không thể là cái gìkhác hơn là nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản.” [19 - tr.47]

Trong tác phẩm Những nguyên lý của Chủ nghĩa cộng sản, Ph.Ăngghen

khẳng định tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ khi trả lời câu hỏi: Liệu có thể thủtiêu chế độ tư hữu ngay lập tức được không?:

Không, không thể được, cũng y như không thể làm cho lực lượngsản xuất hiện có tăng lên ngay lập tức đến mức cần thiết để xâydựng một nền kinh tế công hữu Cho nên cuộc cách mạng của giaicấp vô sản đang có tất cả những triệu chứng là sắp nổ ra, sẽ chỉ cóthể cải tạo xã hội hiện nay một cách dần dần, và chỉ khi nào đã tạonên được một khối lượng tư liệu sản xuất cần thiết cho việc cải tạo

đó thì khi ấy mới thủ tiêu được chế độ tư hữu [14- tr 496]

Tán thành với C.Mác và Ph.Ăngghen, trong bài viết Chào mừng công

nhân Hung ga ri V.I.Lênin viết:

Mục đích đó, người ta không thể đạt ngay tức khắc được; muốnthế cần phải có thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa xã hội, vì cải tổ sản xuất là việc khó khăn, vì cần phải

có thời gian mới thực hiện được những thay đổi căn bản trong mọilĩnh vực của cuộc sống, và vì phải trải qua một cuộc đấu tranhquyết liệt lâu dài mới có thể thắng được sức mạnh to lớn của thóiquen quản lý theo kiểu tiểu tư sản và tư sản Bởi vậy, Mác có nóiđến cả một thời kỳ chuyên chính vô sản, thời kỳ quá độ từ chủnghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội [132 - tr 464]

Hai là, không ngừng phát triển lực lượng sản xuất, mở rộng dânchủ XHCN gắn với việc xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ, nhà nướcXHCN - là những vấn đề có tính quy luật của sự nghiệp cách mạng XHCN

Từ đó, V.I.Lênin đã bổ sung, phát triển và cụ thể hoá việc mở rộng dânchủ bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ gián tiếp gắn với việc hoànthiện nhà nước vô sản, trong Nhà nước và Cách mạng Lênin cho rằng: “giaicấp vô sản cần một nền dân chủ không phải như nền dân chủ hiện nay, khôngphải dân chủ tư sản mà là dân chủ khác.” [128 - tr 321, 322]

Ba là, lực lượng cơ bản của cách mạng XHCN là liên minh giai cấpgiữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khácdưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản

C.Mác, Ph.Ăngghen, rất đề cao tầm quan trọng của liên minh công nông, xem đó như là nguyên tắc để giành và củng cố chuyên chính vô sản,

-trong tác phẩm Đấu tranh giai cấp ở Pháp hai ông khẳng định:

Công nhân Pháp không thể tiến lên một bước nào và cũng khôngthể đụng đến một sợi tóc nào của chế độ tư sản, trước khi đôngđảo nhân dân nằm giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, tức lànông dân và giai cấp tiểu tư sản nổi dậy chống chế độ tư sản,chống sự thống trị của tư bản, chưa bị tiến trình của cách mạng

buộc phải đi theo những người vô sản, coi là đội tiền phong củamình [15- tr 26-27].

V.I.Lênin còn đề cập tới vai trò của tầng lớp trí thức trong cách mạngXHCN, mở rộng liên minh công - nông với tầng lớp trí thức dưới sự lãnh đạo

của đảng cộng sản Trong bài diễn văn Người ta lừa bịp nhân dân bằng

những khẩu hiệu tự do và bình đẳng, V.I.Lênin viết: “Chuyên chính vô sản là

một hình thức đặc biệt của liên minh giai cấp giữa giai cấp vô sản, đội tiềnphong của những người lao động, với đông đảo những tầng lớp lao độngkhông phải vô sản (tiểu tư sản, tiểu chủ, nông dân, trí thức).” [132 - tr.452].Người khẳng định: “Trước sự liên minh của các đại biểu khoa học, giai cấp

vô sản và giới kỹ thuật, không một thế lực đen tối nào đứng vững được.” [134

- tr.218]

Bốn là, một mặt cần phải biết kế thừa những giá trị nhân loại được tạo

ra trong thời kỳ TBCN, mặt khác phải cảnh giác và đập tan âm mưu phục hồi

“thiên đường đã mất” của giai cấp tư sản và bọn phản động chống CNXH

Trong tác phẩm Phê phán Cương lĩnh Gô ta Mác khẳng định: “Cái xã hội mà

chúng ta nói ở đây không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triểntrên những cơ sở của chính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩavừa thoát thai từ xã hội tư bản chủ nghĩa, do đó là một xã hội về mọi phươngdiện kinh tế, đạo đức, tinh thần còn mang những dấu vết của xã hội cũ mà nó

đã lọt lòng ra.” [19 - tr 33] Trong Nội chiến ở Pháp, Mác nói: “cần phải cắt

bỏ những cơ quan thuần túy áp bức của chính phủ cũ nhưng phải đoạt lấynhững chức năng hợp lý của nó trong tay một chính quyền xưa nay vốn cótham vọng đứng trên cả xã hội, và đem giao cho những người đầy tớ có tráchnhiệm của xã hội.” [17 - tr 451]

V.I.Lênin đã nêu nhiều luận điểm về kế thừa thành tựu, giá trị quý báu

mà nhân loại đã đạt được trong thời kỳ phát triển tư bản chủ nghĩa, nhất làtrong quá trình thực hiện chính sách kinh tế mới (NEP) Tiêu biểu là thực hiện

các nguyên tắc của kinh tế thị trường, học tập chuyên gia tư sản, tiếp thu cácthành tựu quản lý, khoa học thông qua chế độ tô nhượng và nhất là tạo điều

kiện cho nông dân cá thể làm ăn…Người cảnh báo trong tác phẩm Bàn về

thuế lương thực rằng: “Tìm cách ngăn cấm, triệt để chặn đứng mọi sự phát

triển của trao đổi tư nhân, không phải là quốc doanh, tức là của thương mại,tức là của CNTB, một sự phát triển không thể tránh được khi có hàng triệungười sản xuất nhỏ Chính sách ấy là một sự dại dột và tự sát đối với đảng nàomuốn áp dụng nó.” [137- tr 267] Với những quan điểm sáng tạo, chỉ trong banăm thực hiện NEP (1921-1924) nước Nga Xô Viết đã thoát khỏi khủnghoảng, chính quyền Xô Viết non trẻ được giữ vững, tạo điều kiện để Liên Xôphát triển về sau trên con đường đi lên CNXH

Năm là, con đường đi lên CNXH vừa có tính phổ biến vừa mang nétđặc thù, các dân tộc tiến lên CNXH không hoàn toàn giống nhau Về ý nghĩaphương pháp luận thì, CNXH tất yếu thay thế chủ nghĩa tư bản nhưng, việcxác định thời điểm và biện pháp cách mạng… lại tùy thuộc vào điều kiện thực

tế của mỗi nước, trong tác phẩm Về một sự biếm họa chủ nghĩa Mác và về

Chủ nghĩa kinh tế đế quốc V.I.Lênin khẳng định:

Tất cả các dân tộc đều sẽ đi đến chủ nghĩa xã hội, đó là điều khôngtránh khỏi, nhưng .không phải một cách hoàn toàn giống nhau,mỗi dân tộc sẽ đưa ra đặc điểm của mình vào hình thức này hayhình thức khác của chế độ dân chủ, vào loại này hay loại khác củachuyên chính vô sản, vào nhịp độ này hay nhịp độ khác của việccải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các mặt khác nhau của đời sống xãhội [126 - tr 160]

Khi đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, trong bài viết Con đường cứu nước

và giải phóng dân tộc trong thời đại ngày nay, Hồ Chí Minh đã đi đến kết

luận quan trọng: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đườngnào khác ngoài con đường cách mạng vô sản.” [60 - tr.314] “Chỉ có chủ nghĩa

xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức vànhững người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ.” [61 - tr128].

Tiến lên CNXH là tất yếu lịch sử, nhưng bằng con đường nào để xâydựng chế độ đó ở Việt Nam - một nước nông nghiệp sản xuất nhỏ, lạc hậu,dân trí thấp, bị chiến tranh tàn phá… Tư tưởng chủ đạo của Hồ Chí Minh là:bước đi và cách làm phải dần dần, từng bước một, thận trọng và vững chắc,phải đảm bảo đúng quy luật và hợp lòng dân, có như vậy mới có thể tồn tạiđược trên cơ sở chắc chắn của chính mình Nếu chủ quan nóng vội, muốn tiếnnhanh lên CNXH, CNCS, đốt cháy giai đoạn sớm muộn cũng sẽ trả giá đắt và

như vậy là kéo dài thêm đường đi đến CNXH, cho nên trong bài Nói chuyện

với cán bộ công nhân nhà máy dệt Nam Định, Người chỉ rõ: “tiến lên chủ

nghĩa xã hội không phải muốn là tức khắc có.” [59- tr.338]

Từ đó, trong các tác phẩm của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phácthảo những nét cơ bản về một xã hội tương lai Tùy từng bối cảnh cụ thể,Người nói về CNXH ở Việt Nam rất dễ hiểu, giản dị, sâu sắc nhưng rất gầngũi với đời thường, phù hợp với dân trí Việt Nam lúc đó mà ai cũng có thểhiểu và cảm nhận được, nhưng điều quan trọng là, xuất phát từ cuộc sống hiện

thực Người nêu ra những chuẩn mực của xã hội tương lai Trong tác phẩm Ba

mươi năm hoạt động của Đảng, Hồ Chí Minh viết: “Chủ nghĩa xã hội trước

hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người

có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc.” [61- tr.17]

“Tóm lại xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng, tinh thần ngày càngtốt đó là chủ nghĩa xã hội.” [61- tr.591]

Như vậy, CNXH theo Hồ Chí Minh là một xã hội tốt đẹp, chăm lo đời

sống vật chất, tinh thần của nhân dân, trong bài nói chuyện tại Đại hội Đảng

bộ Hà Nội ngày 01-02-1961, Hồ Chí Minh cho rằng: “nói một cách giản đơn

và dễ hiểu là không ngừng nâng cao đời sống nhân dân…trước hết là nhân

dân lao động.” [61- tr.271] Trong tác phẩm Ba mươi năm hoạt động của

Đảng Hồ Chí Minh cho rằng nhiệm vụ lịch sử của chúng ta là: “phải xây

dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội có công nghiệp vànông nghiệp hiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến Trong quá trình cáchmạng xã hội chủ nghĩa chúng ta phải cải tạo nền kinh tế cũ, xây dựng nềnkinh tế mới mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài.” [61-tr.13]

Hồ Chí Minh còn để lại mẫu mực luận chiến trong nhiều tác phẩm màđiển hình là “Bản án chế độ thực dân Pháp” Những giá trị tư tưởng vàphương pháp luận ấy cần được tiếp tục kế thừa và phát triển trong cuộc đấutranh tư tưởng lý luận hiện nay

2.1.2 Mô hình và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam

2.1.2.1 Mô hình CNXH ở Việt Nam

Mô hình CNXH ở Việt Nam là một phạm trù của nhận thức lý luận

nhằm khái quát về những đặc điểm, đặc trưng…của CNXH ở Việt Nam Môhình ấy đóng vai trò là “bản vẽ thiết kế” xã hội, là sự hoạch định đường lối,chủ trương, biện pháp…để xây dựng CNXH hiện thực Tính đúng của nó,theo đó, trực tiếp ảnh hưởng nhiều mặt đến quá trình thực tiễn xây dựngCNXH ở Việt Nam

Về thuật ngữ, “mô hình CNXH ở Việt Nam” có 2 quan niệm:

Quan niệm thứ nhất, theo nghĩa hẹp, mô hình được hiểu là quan niệm

về đặc trưng của CNXH ở Việt Nam, là xã hội XHCN mà toàn Đảng, toàndân ta hướng tới xây dựng Quan niệm này phân biệt với khái niệm “conđường xây dựng CNXH ở Việt Nam” - thường được hiểu là các biện pháp,lực lượng, cách thức, nguồn lực… để xây dựng CNXH Theo nghĩa hẹp này,người ta phân biệt lý luận về CNXH theo hai vấn đề lớn nhất vừa mang tínhbản thể luận, vừa mang tính phương pháp luận, rằng: CNXH ở Việt Nam làgì? và làm cách nào để xây dựng CNXH ở Việt Nam?

Quan niệm thứ hai, theo nghĩa rộng - cũng là một quan niệm khá thịnhhành và được chấp nhận, đó là coi “mô hình CNXH ở Việt Nam” bao gồm

cả hai phương diện trên Nó vừa phản ánh quan niệm về CNXH và cả cáchthức xây dựng nó ở Việt Nam Tiêu biểu là một quan niệm: “Như vậy, xácđịnh đúng phương hướng cách mạng là rất cơ bản, nhưng vẫn chưa đủ để xâydựng được CNXH Còn phải cụ thể hoá thành “mô hình” (bao gồm cơ cấu, cơchế, hình thức, bước đi ) và biết điều chỉnh, thay đổi mô hình khi điều kiệnthực tế thay đổi và đòi hỏi.” [7 - tr.16]

Trong luận án này, khái niệm mô hình CNXH ở Việt Nam được sử dụng theo nghĩa hẹp Nó là sự trả lời trực tiếp cho câu hỏi “chủ nghĩa xã hội ở Việt

Nam là gì?”

Văn kiện Đại hội VII, Đảng cộng sản Việt Nam tổng kết 5 năm đầu đổimới và thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội, vấn đề “chủ nghĩa xã hội là gì?” lần đầu tiên đã đư ợc đề cập mộtcách có hệ thống với việc xác định sáu đặc trưng của xã hội XHCN Sáu đặctrưng đó là những dấu hiệu nhận biết bản chất, mục tiêu của xã hội xã hội chủnghĩa ở Việt Nam, bao gồm:

“Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là xã hội:

- Do nhân dân lao động làm chủ

- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại

và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu

- Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột bất công, làm theonăng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điềukiện phát triển toàn diện cá nhân

- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùngtiến bộ

- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thếgiới.” [37 - tr.180-181]

Quan niệm đó đã phản ánh nhận thức lý luận của Đảng ta về CNXH ởViệt Nam thời kỳ đầu của sự nghiệp đổi mới.

Sau 20 năm thực hiện Cương lĩnh 1991, quan niệm về CNXH ở ViệtNam đã đư ợc Đảng ta bổ sung và phát triển trong “Cương lĩnh xây dựng đấtnước trong thời kỳ quá độ lên CNXH” - 2011 Có thể chỉ ra những nét tiêubiểu như sau:

Thứ nhất, sáu đặc trưng của Cương lĩnh 1991 vẫn được tiếp tục khẳng

định những nội dung cơ bản và bổ sung thêm hai đặc trưng mới:

Một là về mục tiêu tổng quát và là mục đích hướng tới là “xã hội xã hộichủ nghĩa mà nhân dân Việt Nam đang phấn đấu xây dựng là một xã hội dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

Hai là, đặc trưng về nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của nhândân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng cộng sản lãnh đạo “Pháp quyền dướichế độ tư bản chủ nghĩa về thực chất là công cụ bảo vệ và phục vụ cho lợi íchcủa giai cấp tư sản, còn pháp quyền dưới chế độ xã hội chủ nghĩa là công cụthể hiện và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ lợi ích của đại đa

số nhân dân.” [111 - tr.9] Không ngừng phát huy dân chủ, xây dựng nhà nướcpháp quyền XHCN thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sựlãnh đạo của Đảng là bản chất, mục tiêu và là động lực của sự nghiệp xâydựng CNXH ở Việt Nam

Thứ hai, trong xã hội XHCN ở Việt Nam địa vị là chủ và làm chủ thuộc

về nhân dân Họ là đông đảo quần chúng mà cốt lõi là giai cấp công nhân giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức đã được giải phóng và trở thành chủnhân của chế độ xã hội mới

-Thứ ba, đặc trưng về kinh tế của xã hội xã hội chủ nghĩa là có nền kinh

tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến

bộ phù hợp Đây là sự thể hiện quy luật phổ biến về sự phù hợp của quan hệsản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất Nó cũng là sự sửa

chữa khuyết điểm duy ý chí của thời kỳ trước đổi mới, rằng: “quan hệ sảnxuất có thể đi trước, mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển”.

Thứ tư, bản chất, mục tiêu và các đặc trưng của xã hội XHCN mà

chúng ta hướng tới là một chỉnh thể toàn diện không chỉ kinh tế, chính trị - xãhội mà còn bao gồm cả văn hóa - con người Phát triển văn hóa đồng bộ vớiphát triển kinh tế và tiến bộ công bằng xã hội là định hướng lớn của quá trìnhxây dựng CNXH ở Việt Nam Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm

đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển kinh tế - xãhội Nền văn hóa đó là một nền văn hóa thống nhất trong đa dạng, dựa trênnền tảng và giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội là chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kế thừa và phát huy những giátrị truyền thống của văn hóa các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc ViệtNam, tiếp thu các giá trị nhân văn của văn hóa nhân loại phấn đấu xây dựngmột xã hội văn minh lành mạnh vì lợi ích và phẩm giá của con người Conngười giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển, xây dựng con người vừa

là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổi mới

Như vậy, nhận thức về mô hình đi lên CNXH ở Việt Nam là một quá

trình không ngừng tìm tòi, hoàn thiện quan niệm về những đặc trưng củaCNXH ở Việt Nam; nó được hình thành từ thực tiễn Việt Nam kết hợp với lýluận CNXH khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I Lênin và Hồ Chí Minh

Đó là một quá trình đổi mới toàn diện nhận thức của toàn Đảng, toàn dân tatrong thực tiễn xây dựng CNXH và bảo vệ lý luận CNXH ở Việt Nam

Sau 25 năm đổi mới tư duy về CNXH và xây dựng CNXH ở Việt Nam,

đặc trưng cơ bản của mô hình CNXH ở Việt Nam đã được xác định: “Xã hội

xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tếphát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộphù hợp; có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc