Tác động của sự thay đổi quy định về vốn lên thành quả tài chính các ngân hàng trường hợp việt nam giai đoạn 2006 2013

nƠo qua kh n ng đáp ng quy đ nh.

s h ng d n vƠ giúp đ c a GS.TS Tr n Ng c Th

Nh ng s li u th ng kê đ c l y t ngu n đáng tin c y N i dung và k t qu nghiên c u c a lu n v n nƠy ch a t ng đ c công b trong b t c công trình nghiên c u nào

Tp H Chí εinh, ngƠy 26 tháng 05 n m 2015

Tác gi

Mai B o Anh

TRANG PH BÌA

δ I CAε OAN

ε C δ C

DANH ε C CÁC B NG

Tịε δ C 1

CH NG 1: T NG QUAN NGHIÊN C U 2

1.1 Gi i thi u 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.4 C u trúc bài nghiên c u 4

1.5 i m m i c a đ tài 4

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 7

CH NG 3: ε U, PH NG PHÁP VÀ εỌ HÌNH NGHIÊN C U 10

3.1 c tr ng h th ng ngân hàng Vi t Nam 10

3.2 Khái quát tình hình tuân th các quy đ nh NHNN v v n c a NHTM 11

3.2.1.Giai đo n 1- Áp d ng Quy t đ nh 297/1999/Q -NHNN 12

3.2.2 Giai đo n 2- Áp d ng Quy t đ nh 457/2005/Q -NHNN 12

3.2.3 Giai đo n 3- Áp d ng Thông t 13/2010/TT-NHNN 12

3.2.4 Giai đo n 4-Áp d ng Thông t 36/2014/TT-NHNN 13

3.3 M u nghiên c u 13

3.4 Mô hình th c nghi m 14

3.4.3 Th ng kê mô t 22

3.4.4 Mô hình th c nghi m 22

3.5 Các v n đ c n l u Ủ vƠ l a ch n mô hình kinh t l ng 24

3.5.1 V n đ v m u: 24

3.5.2 L a ch n mô hình phân tích đ ng 33

CH NG 4: K T QU TH C NGHI M 36

4.1 Ph ng pháp h i quy t nh _ εô hình FEε 36

4.1.1 Tác đ ng c a các bi n đ c l p lên y u t thu nh p lãi thu n (NIM) 36

4.1.2 Tác đ ng c a các bi n đ c l p lên y u t l i nhu n 40

4.2 Ph ng pháp h i quy đ ng GMM 46

4.2.1 Tác đ ng c a các bi n đ c l p lên y u t thu nh p lãi thu n (NIM) 46

4.2.2 Tác đ ng c a các bi n đ c l p lên y u t l i nhu n (RO) 51

4.3 T ng k t k t qu nghiên c u 57

CH NG 5: K T LU N VÀ H N CH C A TÀI 60

5.1 K t lu n 60

5.2 H n ch c a bài nghiên c u 60

5.3 H ng nghiên c u ti p theo 61 TÀI δI U THAε KH O

PH L C

B ng 3.2 Tóm t t các bi n trong mô hình 20

B ng 3.3 Th ng kê mô t bi n 22

B ng 3.4 εa tr n h s t ng quan 26

B ng 3.5 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (1) bi n ph thu c lƠ Nim1 27

B ng 3.6 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (2) bi n ph thu c Nim1 27

B ng 3.7 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (3) bi n ph thu c Nim1 28

B ng 3.8 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (1) bi n ph thu c ROA 28

B ng 3.9 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (2) bi n ph thu c ROA 29

B ng 3.10 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (3) bi n ph thu c ROA 29

B ng 3.11 Ki m đ nh b sót bi n Costeff 30

B ng 3.12 Ki m đ nh b sót bi n Implicit 30

B ng 3.13 Ki m đ nh b sót bi n Buscycle 31

B ng 3.14 Ki m đ nh b sót bi n Inf 31

B ng 4.1 K t qu δR Test v i bi n ph thu c NIε 33

B ng 4.2 K t qu ki m đ nh Hausman test v i bi n ph thu c NIε 36

B ng 4.3 K t qu h i quy FEε v i bi n ph thu c NIε 37

B ng 4.4 K t qu δR Test v i bi n ph thu c RO 41

B ng 4.5 K t qu Hausman Test v i bi n ph thu c RO 42

B ng 4.6 K t qu h i quy FEε v i bi n ph thu c RO 43

B ng 4.7 K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i bi n ph thu c NIε 46

B ng 4.8 K t qu Gεε v i bi n NIε 47

B ng 4.9 K t qu ki m đ nh t ng quan chu i v i bi n NIε 50

B ng 4.10 K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i bi n ph thu c RO 51

B ng 4.11 K t qu Gεε v i bi n RO 53

B ng 4.12 K t qu ki m đ nh t ng quan chu i v i bi n RO 57

v ng, quan tr ng ch t l ng h n s l ng, các quy đ nh c a Ngơn hƠng NhƠ N c tác đ ng r t l n đ n quá trình ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng BƠi nghiên

c u d a trên h i quy Gεε đi tìm m i quan h tác đ ng c a các quy đ nh nƠy lên thành qu tƠi chính c a các ngơn hƠng đ i di n lƠ t l thu nh p lƣi c n biên, t su t sinh l i trên t ng tƠi s n vƠ t su t sinh l i trên v n c ph n K t qu trong giai

đo n nghiên c u cho th y t l v n ch s h u trên t ng tƠi s n (đ i di n cho s thay đ i quy đ nh v v n) có t ng quan ơm v i các y u t thƠnh qu tƠi chính NgoƠi ra nghiên c u tìm ra m i quan h tích c c c a vi c mua bán sáp nh p v i các thƠnh qu tƠi chính

CH NG 1: T NG QUAN NGHIÊN C U

1.1 Gi i thi u

Kh ng ho ng kinh t , đ c bi t kh ng ho ng ngơn hƠng xu t hi n ngƠy cƠng nhi u, t l x y ra kh ng ho ng là 4-5% m t cu c/n m trong c các n c công nghi p vƠ các n c m i n i theo nghiên c u Walter (2010) Có nhi u nhơn t góp

ph n gơy t n th ng lên l nh v c ngơn hƠng, đ ng đ u danh sách nƠy lƠ vi c s h u quá ít ngu n v n ch t l ng cao vƠ thanh kho n không đ m b o H n n a, kh ng

ho ng ngân hàng th ng k t h p v i s suy thoái kinh t Vì th đ đ y m nh n

đ nh tƠi chính, y ban Basel đƣ thi t l p yêu c u v n vƠ thanh kho n ch t ch h n trong Basel II vƠ III Tuy nhiên, luôn có chi phí c h i trong m i quy t đ nh ε t

m t, các quy đ nh giúp có s đo l ng th n tr ng nh m đ m b o “s c kh e” an toƠn

c a chính ngơn hƠng đó trong đi u ki n bình th ng vƠ “s c đ kháng” c a các ngơn hƠng trong đi u ki n kh ng ho ng n i b ho c h n ch tác đ ng kh ng ho ng kinh t lên s n đ nh c a h th ng ngơn hƠng ε t khác, n u quy đ nh quá ch t, quá m c, s d n đ n vi c gia t ng chi phí c h i vƠ gi m l i nhu n c a ngƠnh công nghi p ngơn hƠng ng th i, khi các ngơn hƠng tr nên ng i r i ro, khi các quy

đ nh rƠng bu c ngơn hƠng quá nhi u, kh n ng t ng tr ng tín d ng, đ u t đóng góp vƠo s phát tri n kinh t s b c n tr trong su t giai đo n n n kinh t trong tình

tr ng không kh ng ho ng

NgƠy 20/11/2014 sau m t th i gian so n d th o vƠ l y Ủ ki n th c t t các ngơn hƠng, Ngơn hƠng NhƠ n c Vi t Nam (NHNN) chính th c ban hƠnh thông t 36/2014/TT-NHNN hi u l c vƠo 01/02/2015 quy đ nh v gi i h n, t l đ m b o an toƠn c a các t ch c tín d ng ơy lƠ m t trong nh ng v n b n đ c xem nh th

hi n quy t tơm c a Ngơn hƠng NhƠ n c trong vi c tái c c u m nh m h th ng tƠi chính ngơn hƠng trong n c, nơng cao tính an toƠn h th ng ngơn hƠng thông qua các quy đ nh, thu h p d n kho n cách v i tiêu chu n Basel Trong tình hình kinh t trên th gi i nói chung, đ c bi t các n c có n n kinh t m i n i vƠ Vi t Nam nói

riêng, vai trò h ng d n vƠ h tr v m t nguyên t c vƠ chính sách qu n lỦ r i ro

c a Ngơn hƠng nhƠ n c thông qua các quy đ nh tr nên r t quan tr ng Tuy nhiên, thay đ i quy đ nh nh m đ m b o an toƠn cho ngơn hƠng vƠ tác đ ng th c t c a s thay đ i đó lên thƠnh qu tƠi chính c a ngơn hƠng lƠ nh th nƠo, giúp h th ng ngơn hƠng ho t đ ng vƠ phát tri n n đ nh mƠ không gơy ra h n ch ch c n ng c a các ngơn hƠng đ i v i n n kinh t tr l i cho cơu h i nƠy thì vi c phơn tích tác

đ ng c a các quy đ nh v v n c a Ngơn hƠng nhƠ n c lƠ đi u c n thi t

1.2 M c tiêu nghiên c u

BƠi nghiên c u phơn tích tác đ ng c a các quy đ nh v v n lên thƠnh qu tƠi chính c a các ngơn hƠng

Cơu h i nghiên c u đ t ra:

 Ki m đ nh s thay đ i t l v n ch s h u trên t ng tƠi s n do tác đ ng c a các quy đ nh v v n c a NHNN, kèm theo các y u t đ c tr ng ngơn hƠng, y u t v

mô tác đ ng lên ch s NIε (t l thu nh p lƣi c n biên), ch s ROA (su t sinh l i trên t ng tƠi s n) vƠ ROE (su t sinh l i trên v n ch s h u) c a ngân hàng

 Ki m đ nh đ tr th i gian c a vi c thay đ i các quy đ nh v v n lên các bi n

ph thu c trên trong ng n h n vƠ dƠi h n

c u t n m 2006 đ n 2013 (8 n m), giai đo n nƠy đ c l a ch n nh m m c đích phân tích sát các quy đ nh v v n (b t đ u t quy đ nh v t l an toƠn v n CAR

theo quy t đ nh 457/Q -NHNN ngày 19/04/2005 đ n th i đi m thu th p d li u

m i nh t n m 2013) Các bi n đ c tính toán d a trên báo cáo th ng niên h p

nh t đ c công b

1.4 C u trúc bƠi nghiên c u

BƠi nghiên c u bao g m n m ch ng:

Ch ng 1: T ng quan nghiên c u: Gi i thi u chung v bƠi nghiên c u

Ch ng 2: T ng quan các nghiên c u tr c đơy: Gi i thi u các lỦ thuy t nghiên

c u liên quan c ng nh các k t qu nghiên c u c a các gi trong n c vƠ n c ngoài

Ch ng 3: ε u nghiên c u, ph ng pháp vƠ mô hình nghiên c u: Gi i thi u v

đ c tr ng h th ng ngơn hƠng Vi t Nam vƠ tình hình tuơn th các quy đ nh v v n

c a các ngơn hƠng đ bi n d n cho vi c ch n l a bi n vƠ m c th i gian nghiên c u

Áp d ng mô hình nghiên c u c a hai tác gi Samy Ben Naceur và Magda Kandil (2007) vƠo d li u các ngơn hƠng Vi t Nam

Ch ng 4: K t qu th c nghi m: Trình bƠy vƠ gi i thích k t qu bƠi nghiên c u

Ch ng 5: K t lu n vƠ h n ch c a đ tƠi: K t lu n bƠi nghiên c u vƠ đ a ra các

đi m h n ch c a đ tƠi

1.5 i m m i c a đ tƠi

So v i nghiên c u g c c a Samy Ben Naceur và Magda Kandil (2007)

BƠi nghiên c u c a tác gi l a ch n m u ngơn hƠng ng u nhiên, không mang tính đ i di n Báo cáo tƠi chính thu th p lƠ riêng l ho c h p nh t không rƠng bu c Trong khi nghiên c u nƠy d a trên s ch n l a ngu n d li u đ ng nh t (báo cáo tƠi chính h p nh t cho t t c các ngơn hƠng trong m u) S đ ng nh t nƠy giúp h n ch các sai l ch v đ bi n đ ng giá tr các bi n cho cùng m t ngơn hƠng vƠ cho c toƠn

m u ngơn hƠng (h n ch giá tr đ t bi n) giúp k t qu c l ng chính xác h n

NgoƠi ra, nghiên c u nƠy có lo i b m t bi n so v i bƠi nghiên c u g c, đ ng

th i m r ng đ a thêm bi n m i phù h p h n đ i v i tình hình hi n t i c a th

tr ng tƠi chính ngơn hƠng Vi t Nam C th :

 Bi n l t b : bi n c u trúc tƠi chính (financial structure) đ c đo l ng d a trên t ng tƠi s n so v i giá tr th tr ng c a ngơn hƠng đó đ nh giá trên th tr ng

ch ng khoán Hi n t i trong h th ng ngơn hƠng Vi t Nam ch có 9 ngơn hƠng niêm

y t trên c hai sƠn ch ng khoán (t p trung vƠ OTC) , vì v y giá tr bi n nƠy b h n

ch trong vi c tính toán t i Vi t Nam

 Bi n đ c thêm vƠo: bi n mua bán sáp nh p ε&A Trong nh ng n m g n đơy

vƠ c ng lƠ xu h ng s p t i, vi c mua bán sáp nh p gi a các ngơn hƠng di n ra r m

r cùng v i ti n trình nơng cao kh n ng thanh kho n c a h th ng tƠi chính ngơn hƠng Vì v y bƠi nghiên c u đ c đ a vƠo bi n gi ε&A nh m đóng góp cái nhìn

th i đ i vƠo trong bƠi nghiên c u

S o v i các bƠi nghiên c u t i Vi t Nam

ε c dù m t s nghiên c u đ nh l ng đƣ đ c ti n hƠnh nh m xác đ nh các

y u t nh h ng đ n thu nh p lƣi thu n,ch tiêu l i nhu n ROA, ROE đ c th c

hi n t i Vi t Nam, nh ng theo hi u bi t c a h c viên, tính t i th i đi m hi n t i

ch a có nghiên c u đ nh l ng nƠo phơn tích tác đ ng c a các quy đ nh v v n đ i

v i các y u t trên

NgoƠi ra, theo h c viên tìm hi u, các nghiên c u hi n có ch nghiên c u r i

r c các y u t v mô (nh l m phát, t ng tr ng GDP, lƣi su t) ho c các y u t mang tính đ c tr ng c a ngơn hƠng (nh chi phí qu n lỦ, chi phí lƣi su t ng m, v

th c a ngơn hƠng ) tác đ ng lên NIε vƠ ch tiêu l i nhu n, ch a có m t nghiên

c u đ nh l ng nƠo ki m đ nh cùng lúc hai nhóm y u t trên kèm theo y u t chính sách ch quan c a c quan h u quan qu n lỦ nh bƠi nghiên c u đang đ c th c

hi n

H n n a, ng d ng k thu t c l ng thông qua mô hình Gεε lƠ m t

đi m so v i các phơn tích đ nh l ng có liên quan t i Vi t Nam

V i các đi m m i trên, hy v ng bƠi nghiên c u s đóng góp thêm cái nhìn bao quát vƠ đ y đ h n v ch đ đang đ c quan tơm hi n nay trong l nh v c qu n

lỦ r i ro ngơn hƠng

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY

Qu n lỦ r i ro vƠ phơn tích các y u t nh h ng đ nl i nhu n lƠ đ tƠi đang

đ c quan tơm c a các nhƠ phơn tích đ c bi t đ c chú tr ng trong l nh v c ngơn hàng- ngƠnh “kinh doanh r i ro” Các nghiên c u phơn tích v đ tƠi trên đ c chia lƠm hai nhóm: nhóm nghiên c u d a trên m u lƠ khu v c vƠ nhóm nghiên c u d a trên m t qu c gia xác đ nh

Nhóm đ u tiên ph i k đ n Demirguc-Kurt và Hizinga (1988) phơn tích d a trên d li u c a 80 qu c gia trong giai đo n n m 1988-1995 nghiên c u v biên lƣi

su t vƠ l i nhu n K t lu n đ a ra s tác đ ng c a các y u t nh đ c tr ng c a ngơn hƠng, đi u ki n kinh t v mô C th , nhóm các ngơn hƠng quy mô l n

th ng có l i nhu n biên cao h n, nhóm ngơn hƠng có t l v n ch s h u trên

t ng tƠi s n cao th ng có NIε cao vƠ ch s l i nhu n t t h n Các y u t v mô

c ng nh h ng đ n biên l i nhu n Phát tri n lên lƠ nghiên c u c a Kurt, Laeven và Levin (2003) phơn tích tác đ ng c a quy đ nh v v n c a ngơn hƠng d a trên xem xét các y u t bên trong nh s t p trung v m t quy mô tƠi s n

Demirguc-c a Demirguc-cáDemirguc-c ngơn hƠng vƠ Demirguc-cáDemirguc-c th Demirguc-ch Demirguc-chính sáDemirguc-ch lên thu nh p lƣi Demirguc-c n biên Nghiên Demirguc-c u nƠy s d ng d li u c a 72 qu c gia đ ng th i ki m soát chu i các y u t v mô, tƠi chính vƠ đ c tính c a ngơn hƠng vƠ k t lu n cho th y có m i quan h gi a quy đ nh

v v n đ i v i ch s NIε Doliente (2003) nghiên c u các y u t nh h ng thu

nh p lƣi c n biên c a 4 n c khu v c Nam Á, k t qu thu nh p lƣi c n biên đ c

gi i thích m t ph n b i các y u t đ c tính ngơn hƠng, nh chi phí ho t đ ng, ch t

l ng v n vay, tƠi s n đ m b o vƠ tƠi s n có tính thanh kho n

Nghiên c u đ i v i m i qu c gia, Ben-Khediri, Casu, và Sheik-Rahim (2005) nghiên c u l i nhu n vƠ chênh l ch lƣi su t các ngơn hƠng Tunisi H t p trung vƠo y u t thu nh p lƣi thu n c a ngơn hƠng nh lƠ tiêu chí hi u qu c a ngƠnh K t

lu n đ a ra r ng các ngơn hƠng sinh l i nhi u h n khi chi phí ho t đ ng th p, quy

mô ngơn hƠng l n NgoƠi ra, các y u t đ c tr ng c a ngơn hƠng vƠ các quy đ nh có

m i t ng quan trong vi c gi i thích chênh l ch lƣi su t S d ng d li u c a Ơi Loan Lin, Penm, Garg và Chang (2005) nghiên c u tác đ ng tr c ti p c a quy đ nh

v v n vƠ yêu c u v v n Chi ti t h n, h nghiên c u 3 m c: (i) m i liên h gi a h

s an toƠn v n vƠ ch s r i ro chi tr , (ii) m i quan h gi a an toƠn v n vƠ thƠnh

qu tƠi chính vƠ (iii) tác đ ng qua l i vƠ m i quan h gi a r i ro chi tr c a ngân hàng vƠ các thƠnh qu tƠi chính

Nghiên c u v t l thu nh p lƣi c n biên NIε đ c Ho vƠ Saunder (1981) t o

ti n đ cho r t nhi u nghiên c u sau nƠy Tr c đó có hai nhóm mô hình gi i thích

v ho t đ ng ngơn hƠng Nhóm th nh t cho r ng ngơn hƠng luôn n l c lƠm cho

th i h n đáo h n tƠi s n Có vƠ N không b kho ng cách quá l n Vì th y u t lƣi

su t s lƠ y u t quy t đ nh t l thu nh p lƣi thu n Tuy nhiên, m c tiêu t i đa hóa

l i nhu n đƣ b b qua trong nhóm lỦ lu n nƠy Nhóm th hai d a trên m c tiêu t i

đa hóa l i nhu n, Pyle (1971) xác đ nh các đi u ki n c n vƠ đ đ i v i m t trung gian tƠi chính Theo đó, ông cho r ng lƣi su t cho vay cao h n lƣi su t huy đ ng thì trung gian tƠi chính s t n t i, tuy nhiên ch a phơn tích các y u t nh h ng đ n s chênh l ch lƣi su t đó vƠ s chênh l ch đó s thay đ i nh th nƠo khi lƣi su t th

tr ng vƠ các y u t khác thay đ i Nghiên c u c a Ho vƠ Saunder (1981) đƣ g n

k t vƠ m r ng hai lu ng t t ng trên Trong đó, hai ông đ xu t mô hình đo l ng chênh l ch lƣi su t thu n sau đó phát tri n lên mô hình đo l ng t l thu nh p lƣi

c n biên c a ngơn hƠng Các nghiên c u c a Ho & Saunder (1981), Angbazo (1997), Allen (1988) đƣ cung c p cái c s lỦ thuy t cho vi c ch n l a các bi n đ c

l p mang tính ch t đ c tr ng ngơn hƠng nh m phơn tích tác đ ng lên NIε

Trong khi đó nghiên c u c a Athanasoglou (2005) b sung thêm các y u t mang tính v mô nh h ng đ n các ch tiêu l i nhu n Theo đó, ROA vƠ ROE không nh ng ch u tác đ ng t các nhơn t đ c tr ng c a ngơn hƠng mƠ còn b tác

đ ng b i các y u t mang tính ch t ngƠnh nh s t p trung quy mô, y u t s h u

(t nhơn hay nhƠ n c), các y u t v mô nh l m phát, chu k phát tri n kinh t (d a trên GDP)

K th a các nghiên c u trên, nghiên c u c a Samy Ben Naceur vƠ εagda Kandil (2007), hai nhƠ nghiên c u c a IεF đƣ l a ch n vƠ ki m đ nh ngoƠi y u t chính lƠ s thay đ i quy đ nh v v n thì m i quan h gi a các y u t đ c tr ng ngơn hƠng vƠ v mô có tác đ ng nh th nƠo đ n NIε vƠ ch tiêu l i nhu n BƠi nghiên

c u c a h c viên d a trên nghiên c u nƠy vƠ có đi u ch nh cho phù h p v i tình hình vƠ đ c tr ng t i Vi t Nam (s đ c đ c p rõ h n trong ph n mô t các bi n)

CH NG 3: M U, PH NG PHÁP VĨ MỌ HỊNH NGHIÊN C U

3.1 c tr ng h th ng ngơn hƠng Vi t Nam

BƠi nghiên c u c a h c viên t p trung ki m đ nh s nh h ng c a các quy

đ nh v v n đ i v i thƠnh qu tƠi chính c a các ngơn hƠng Vi t Nam Do đó tr c khi vƠo phơn tích v các bi n đ c l a ch n, xin phép đ c tóm l t v đ c tr ng

v h th ng ngơn hƠng Vi t Nam đ lƠm c n c c ng nh gi i thích vi c l a ch n thêm bi n ho c gi n l t bi n trong mô hình c a h c viên

Tính đ n n m 2014 h th ng bao g m 38 ngơn hƠng th ng m i, trong đó có

5 ngân hàng th ng m i NhƠ n c, 33 ngơn hƠng th ng m i c ph n Nhóm ngân hƠng th ng m i nhƠ n c (NHTεNN) đ ng th i c ng lƠ nhóm g m 4 ngơn hƠng

v i v n đi u l l n nh t h th ng, đ u trên 20 nghìn t đ ng (Agribank, BIDV, VietinBank vƠ Vietcombank) duy ch có Ngơn hƠng Phát tri n NhƠ đ ng b ng sông

C u δong (εHB) lƠ ngơn hƠng quy mô nh T i các ngơn hƠng nƠy, NhƠ n c v n

n m đa s c ph n Nhóm ngơn hƠng th ng m i c ph n (NHTεCP) có 4 ngơn hƠng có v n đi u l t 10 nghìn-20 nghìn t (εBBank, SCB, Sacombank, Eximbank) Các ngơn hƠng có v n đi u l t 5-10 nghìn t đ ng có 13 ngơn hƠng,

s còn l i lƠ các ngơn hƠng v i v n đi u l d i 5 nghìn t đ ng NgoƠi ra, h th ng còn bao g m 6 ngơn hƠng liên doanh, 66 ngơn hƠng 100% v n n c ngoƠi vƠ chi nhánh, phòng giao d ch ngơn hƠng n c ngoƠi, kho ng 30 công ty tƠi chính vƠ cho thuê tƠi chính, h n 1.000 qu tín d ng

N u nh n m 2000, b n NHTεNN chi m 70% th ph n tín d ng thì đ n

n m 2007, t l nƠy gi m v d i 60% vƠ hi n ch nh nh h n m t chút so v i kh i ngân hƠng th ng m i c ph n Ch 5 n m tr l i đơy, NHTεCP đƣ n m giƠnh

đ c h n 15% th ph n t tay NHTεNN Trong khi Agribank lƠ ngơn hƠng m t nhi u th ph n nh t thì th ph n c a VietinBank l i t ng thêm 1,3% trong vòng 3

n m qua Hi n kh i NHTεNN t p trung ch y u vƠo cho vay các t p đoƠn, doanh nghi p NhƠ n c, trong khi kh i NHTεCP t p trung cho vay doanh nghi p nh vƠ

v a, khách hƠng cá nhơn, trong khi kh i ngơn hƠng ngo i tích c c chƠo vay các doanh nghi p trong n c, thì kh i ngơn hƠng n i c ng tích c c ti p c n doanh nghi p FDI

T c đ phát tri n h th ng ngơn hƠng vƠ th tr ng tƠi chính c a Vi t Nam lƠ

t ng đ i nhanh.Tuy nhiên, s t ng tr ng v s l ng không t ng đ ng v i ch t

l ng t ng tr ng.S l ng ngơn hƠng l n, nh ng quy mô c a h u h t các NHTM

Vi t Nam lƠ nh h n so v i các ngơn hƠng có quy mô trung bình c a khu v c Theo

đ nh h ng c a Ngơn hƠng NhƠ n c, s l ng NHTεCP ph i đ c gi m xu ng

vƠ th c t t n m 2013 đ n đ u n m 2015 chính sách đó đƣ đ c th c thi rõ rƠng Nhi u v sáp nh p ngơn hƠng đƣ vƠ đang di n ra r m r , mang đ n b c tranh chuy n đ ng t ng ngƠy c a h th ng ngơn hƠng Vi t Nam

3.2 Khái quát tình hình tuơn th các quy đ nh NHNN v v n c a NHTM

BƠi nghiên c u h c viên t p trung vƠo phơn tích tác đ ng c a vi c thay đ i các quy đ nh v v n, c th liên quan đ n quy đ nh v an toƠn v n vì đơy lƠ m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng đánh giá an toƠn thanh kho n c a ngơn hƠng, vƠ

c ng lƠ quy đ nh v v n ch y u đ c NHNN s d ng đ giám sát s tuơn th đ m

b o an toƠn c a các NHTM Trong chi n l c phát tri n lơu dƠi, vi c t ng c a ngơn hƠng thì vi c t ng c ng kh n ng phòng th thanh kho n hay nói cách khác lƠ t ng

đ v ng m nh c a b ng t ng k t tƠi s n qua vi c t ng v n đi u l có Ủ ngh a r t quan tr ng M c dù ngh đ nh 141/2006/N -CP vƠ ngh đ nh 10/2011/N -CP quy

đ nh vi c t ng v n đi u l lên b ng v n pháp đ nh (t i thi u 3,000 t )nh ng vi c

th c hi n lƠ có l trình, nh m m c đích th c hi n nơng cao kh n ng đáp ng Basel III vƠ tái c u trúc h th ng ngơn hƠng c a NHNN đ i v i các NHTε Trong gi i

h n bƠi nghiên c u, h c viên xin đ c p s thay đ i quy đ nh liên quan đ n yêu c u

gi i h n CAR- t l an toƠn v n c a thông t 13 đánh d u s thay đ i quy đ nh v

v n nói chung c a NHNN đ i v i các ngơn hƠng trong h th ng

Cùng đi m l i các giai đo n qu n lỦ an toƠn thanh kho n ngơn hƠng c a Ngơn hƠng nhƠ n c Vi t Nam Có th t m chia quá trình trên thƠnh b n giai đo n

đi kèm v i các quy đ nh v an toƠn v n nh sau:

3.2.1.Giai đo n 1- Áp d ng Quy t đ nh 297/1999/Q -NHNN

giai đo n nƠy, h th ng ch y u bao g m n m ngơn hƠng th ng m i NhƠ

n c chi m h n 70% th ph n ho t đ ng c a toƠn h th ng Tuy nhiên, khi đ a vƠo

áp d ng quy t đ nh 297/1999/Q -NHNN thì các ngơn hƠng nƠy l i không đáp ng

đ c t l t i thi u 8% c a h s CAR Vì v y NHNN ph i tr c ti p c p 12,000 t

đ ng d i d ng trái phi u đ c bi t th i h n 20 n m nh m t ng v n t có lên cho

b n NHTεNN Trong khi đó, các NHTεCP th i đi m nƠy l i đ m b o đ c m c

an toƠn quy đ nh

3.2.2 Giai đo n 2- Áp d ng Quy t đ nh 457/2005/Q -NHNN

Quy đ nh 457/2005/Q -NHNN b sung, đi u ch nh vƠ quy đ nh các ch tiêu

c th vƠ đ c qu n lỦ ch t ch c ng nh áp d ng hi u qu h n quy t đ nh 297 Trong giai đo n nƠy, v n t có c a các ngơn hƠng đƣ gia t ng nhanh chóng nh s thu n l i c a môi tr ng kinh doanh vƠ s bùng n th tr ng ch ng khoán trong giai đo n 2006-2008 Tuy nhiên, trong giai đo n t ng tr ng nóng nƠy, vi c n i

l ng ti n t c a NHNN lên tín d ng khi n TƠi s n có r i ro c a h th ng t ng m nh

h n so v i m c t ng v n t có khi n t l an toƠn v n c a toƠn h th ng tuy có t ng

nh ng ch a đ t đ c tiêu chu n

3.2.3 Giai đo n 3- Áp d ng Thông t 13/2010/TT-NHNN

ơy lƠ b c ngo c đánh d u s quan tơm sơu s c h n c a các nhƠ chính sách ngơn hƠng đ n an toƠn thanh kho n c a h th ng V i b c t ng m c t i thi u CAR

t 8% lên 9% cùng v i quy đ nh khá c th vƠ ch t ch v h s r i ro c a các tƠi

s n Có, NHNN h ng đ n vi c ti p c n chu n m c qu c t v qu n lỦ r i ro trong

ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng V i quy đ nh m i, các ngơn hƠng d n có s phơn nhóm rõ r t.S c kh e vƠ s hi u qu c a các ngơn hƠng đ c ph n ánh ph n

nƠo qua kh n ng đáp ng quy đ nh VƠ ng c l i, quy đ nh nƠy c ng thúc đ y các ngơn hƠng xem xét c c u l i danh m c tƠi s n sao cho v a đ m b o l i nhu n v a

đ m b o an toƠn nh quy đ nh vƠ cơn nh c quy mô v n t có c n thi t nh m t t m

đ m cho vi c ho t đ ng b n v ng Chính vì v y, h c viên l a ch n giai đo n chuy n giao nƠy đ nghiên c u tác đ ng c a quy đ nh lên thƠnh qu tƠi chính c a các ngân hàng

3.2.4.Giai đo n 4-Áp d ng Thông t 36/2014/TT-NHNN

ơy lƠ quy đ nh mang tính th i s nh t hi n nay, v i nhi u đi u ch nh, b sung thay th TT13/2010/TT-NHNN, thông t m i ra đ i ngƠy 20/11/2014 vƠ có

hi u l c thi hƠnh vƠo 01/02/2015 đƣ th hi n s c p nh t vƠ l trình thu h p kho ng cách quy đ nh an toƠn trong ho t đ ng ngơn hƠng trong n c v i chu n m c Basel

II N ng l c qu n tr r i ro, đ m b o ki m soát t t ch t l ng ho t đ ng, h n ch s

h u chéo, chi ph i c a m t s TCTD đ i v i các TCTD khác ng th i quy đ nh

m i nƠy còn mang tinh th n thúc đ y phát tri n th tr ng v n, th tr ng tƠi chính

Giai đo n nƠy m c dù không đ c đ a vƠo d li u (vì ch m i áp d ng s

li u ch a có vƠ c ng ch a đ dƠi đ phơn tích) nh ng s lƠ h ng m m i đ phát

tri n đ tƠi cho giai đo n sau nƠy

3.3 M u nghiên c u

BƠi nghiên c u d a trên d li u thu th p t báo cáo tƠi chính h p nh t c a 17 ngân hàng đáp ng đi u ki n đ thông tin, đ ng th i đó c ng lƠ 17 ngơn hƠng có

t ng tƠi s n l n nh t trong h th ng ngơn hƠng Vi t Nam Giai đo n nghiên c u lƠ

t n m 2006-2013 Giai đo n nƠy đ c l a ch n đ ki m đ nh tác đ ng c a y u t thay đ i quy đ nh v v n (n m 2010) lên các bi n ph thu c Các ngơn hƠng đ c

ch n th a mƣn đ báo cáo tƠi chính h p nh t trong giai đo n nghiên c u ε u nghiên c u g m 17 ngơn hƠng trong 8 n m, d li u l y theo n m, t ng c ng 136 quan sát

Quy trình ch n m u đ c th c hi n nh sau: thu th p báo cáo tƠi chính c a các ngơn hƠng, lo i b các ngơn hƠng thi u thông tin báo cáo tƠi chính, ch nh ng ngơn hƠng có đ báo cáo tƠi chính m i đ c đ a vƠo m u quan sát ng th i, đ

ki m đ nh bi n mua bán sáp nh p (ε&A), h c viên u tiên l a ch n trong các ngân hƠng có x y ra ho t đ ng trên, l y vƠo m u ngơn hƠng có đ báo cáo tƠi chính vƠ lƠ ngân hàng có quy mô t ng tƠi s n l n nh t trong các ngơn hƠng b sáp nh p

3.4 Mô hình th c nghi m

3.4 1 Bi n ph thu c

D a vƠo nghiên c u c a Samy Ben Naceur vƠ εagda Kandil (2007) nghiên

c u các bi n ph thu c đ i di n thƠnh qu tƠi chính c a ngơn hƠng, c th :

 Bi n t l thu nh p lƣi c n biên (NIM) đ i di n phí trung gian mƠ ngơn hƠng

đ c h ng BƠi nghiên c u s d ng hai cách tính NIε: (1) thu nh p lƣi thu n trên bình quơn t ng tƠi s n sinh lƣi ậ NIε1 T l nƠy đ c k v ng th p trong giai đo n

tr c khi áp d ng các quy đ nh v v n, vƠ t ng lên trong giai đo n sau khi áp d ng quy đ nh do c đông đòi h i su t sinh l i cao h n do r i ro nhi u h n, áp l c gia

t ng NIε đ bù đ p ph n r i ro cho c đông (2) thu nh p lƣi thu n trên t ng tƠi s n

ậ NIε2 T l nƠy nh m t ch tiêu b sung, giúp l p lu n v nh h ng c a các

bi n đ c l p lên bi n NIε đ c m nh h n

 Bi n l i nhu n ROA vƠ ROE T l ROA đo l ng b i l i nhu n ròng trên

t ng tƠi s n, trong khi ROE lƠ l i nhu n ròng trên v n ch s h u (Topak, 2011) Các ch s nƠy đ c s d ng r t nhi u trong các nghiên c u h c thu t vƠ c phơn tích đ u t đ đo l ng hi u qu ho t đ ng tƠi chính BƠi nghiên c u s ki m đ nh tác đ ng c a quy đ nh v n lên các ch s trên

3.4.2 Bi n đ c l p

BƠi nghiên c u s d ng 3 bi n đ c l p đ i di n cho quy đ nh v v n:

 Capr (capital ratio) đ c tính b ng t l v n ch s h u trên t ng tƠi s n (Equity/Total Assets) Bi n nƠy nh m ki m đ nh s thay đ i v t tr ng v n ch s

h u qua th i gian tác đ ng đ n các thƠnh qu tƠi chính ngơn hƠng nh th nƠo Theo

lỦ thuy t, t l nƠy cƠng cao (t c m c quy mô v n ch s h u t ng) gia t ng r i ro cho nhƠ đ u t , nhƠ đ u t yêu c u m c sinh l i cao h n khi n ngân hàng có khuynh h ng gia t ng NIM đ th a mƣn nhƠ đ u t Tuy nhiên, vi c nơng NIε lên không h n ch ph thu c mong mu n t phía ngơn hƠng δ c c nh tranh th tr ng,

n ng l c qu n lỦ c a chính ngơn hƠng vƠ các quy đ nh v lƣi su t h n ch NIε

Nh ph n trên đƣ đ c p, trong giai đo n nghiên c u, quy đ nh v quy mô v n đ i

v i các ngơn hƠng th hi n rõ nh t qua ngh đ nh 141/2006/N -CP quy đ nh đ n

n m 2010 các ngơn hƠng ph i đ m b o m c v n đi u l lên m c 3,000 t Tuy nhiên, vi c b sung kéo dƠi th i h n theo ngh đ nh 10/2011/N -CP lên thƠnh n m

2011 t o l trình cho vi c đáp ng quy đ nh v n nƠy trong khi tác đ ng ti p theo

c a thông t 13/2010/TT_NHNN đƣ bu c các ngơn hƠng t thơn nơng cao n ng l c

v v n vƠ cách đ u t v n đ đáp ng yêu c u nơng h n m c t i thi u an toƠn v n lên 9% đ đ m b o an toƠn ho t đ ng c a NHNN Do đó, bi n Capr th hi n tác

đ ng nói chung c a các quy đ nh, đ ki m đ nh s thay đ i quy đ nh v v n c a ngơn hƠng m t cách rõ nét vƠ xét th i gian tác đ ng bƠi nghiên c u l a ch n th i

đi m thông t 13 đ c đ a vƠo áp d ng (t c n m 2010) xem nh đ i di n cho s thay đ i quy đ nh trong qu n lỦ c a NHNN b ng cách ki m đ nh bi n dummy sau:

CapD: bi n gi (dummy variable) nh m phơn tích tác đ ng c a quy đ nh v v n lên thƠnh qu tƠi chính c a ngơn hƠng qua th i gian, tác đ ng dƠi h n Bi n có giá tr b ng 1 t n m quy đ nh m i có hi u l c vƠ b ng 0 cho giai đo n tr c đó

D i tác đ ng t ng h p c a các quy đ nh trong giai đo n nghiên c u, h c viên

l a ch n m c th i gian cho vi c đánh d u s thay đ i quy đ nh lƠ cu i n m

2010, khi thông t 13 đi vƠo hi u l c, đơy đ ng th i c ng lƠ giai đo n các ngơn hƠng th c hi n n l c t ng v n th i gian do vi c g n đ n h n quy đ nh c a ngh

đ nh 141 Vì v y, v i bi n gi nƠy, s có giá tr b ng 0 t n m 2006 đ n 2009,

b ng 1 t 2010-2013

Crd, PostCrd1, PostCrd2, PostCrd3: đơy c ng lƠ 4 bi n gi đ c s d ng đ

ki m tra tác đ ng trong ng n h n c a s thay đ i v v n lên các bi n đ c l p Trong đó, Crd s b ng 1 trong n m có s thay đ i v quy đ nh PostCrd1 có giá

tr lƠ 1 trong n m đ u tiên sau n m áp d ng, PostCrd2 giá tr 1 trong n m ti p sau đó vƠ cu i cùng PostCrd3 có giá tr 1 trong n m th 3 sau khi áp d ng quy

đ nh

Nh m ph n ánh đ y đ tác đ ng c a các y u t (ngoƠi quy đ nh v v n) lên NIε, ROA vƠ ROE, theo nghiên c u c a Ho vƠ Sauders (1981), Allen (1988) vƠ Angbazo (1997) các y u t v đ c thù ngơn hƠng nên đ c đ a vƠo nghiên c u:

 Chi phí ng m (Implicit cost): ngoƠi chi phí t lƣi, các ngơn hƠng còn ch u

nhi u chi phí khác nh chi phí khuy n mƣi nh m khuy n khích khách hƠng t i g i

ti n Theo Ho vƠ Saunders, chi phí ng m đ c tính b i t l gi a hi u chi phí ngoƠi lƣivƠ thu nh p ngoƠi lƣi v i t ng tƠi s n Theo nguyên t c, chi phí ng m vƠ NIε s

có m i quan h t l thu n, các ngơn hƠng s t ng NIε đ bù đ p chi phí ng m

 Hi u qu qu n lỦ (Management efficiency): bi n nƠy đ c xác đ nh d a trên

t l tƠi s n sinh lƣi trên t ng tƠi s n T l cƠng cao th hi n hi u qu qu n lỦ đ u

t vƠo các tƠi s n sinh lƣi vƠ vì th k v ng NIε cao vƠ l i nhu n cao

 Quy mô ngân hàng (Bank size): đ c xác đ nh d a trên logarit t nhiên c a

t ng tƠi s n Ngơn hƠng có quy mô cƠng l n, m c đ đ c quy n cao, kh n ng tƠi chính vƠ tác đ ng lên th tr ng l n, nên có c h i t ng NIε nhi u h n, l i nhu n

c ng k v ng l n h n Tuy nhiên, ngơn hƠng có quy mô l n c ng có kh n ng ch u gánh n ng chi phí, khó kh n trong vi c qu n lỦ h n so v i ngơn hƠng nh , vƠ ngơn hƠng l n c ng ch n l c vƠ ng i r i ro h n các ngơn hƠng nh , nên kh n ng quy mô

t ng tƠi s n cƠng l n, t c đ t ng NIε vƠ su t sinh l i l i nh

 Thanh kho n (Liquidity): bi n đ c tính toán d a trên t l cho vay trên t ng

tƠi s n- ch tiêu ph n ánh r i ro thanh kho n trong ho t đ ng c a ngơn hƠng T l nƠy cho bi t ph n tƠi s n Có đ c phơn b vƠo lo i tƠi s n có tính thanh kho n kém

nh t (cho vay) Vì tính thanh kho n c a cho vay lƠ kém nh t nên các ngơn hƠng đòi

h i su t sinh l i cao đ bù đ p r i ro, vì th NIε s cùng d u v i bi n nƠy VƠ m t khác, n u các ngơn hƠng đ u t vƠo các kho n cho vay hi u qu , cho phép ngơn hƠng d n d n t ng th ph n cho vay thì t l l i nhu n c ng t t h n theo Isik và Hassan (2003)

 Hi u qu chi phí (Cost Efficiency): t l chi phí chung trên t ng tƠi s n

 D tr (Reserves): ti n g i t i Ngơn hƠng NhƠ n c D tr cƠng cao có th

khi n l i nhu n gi m do chi phí c h i cho vi c l ng ti n l n g i ti n t i NHNN

v i lƣi su t th p Bi n đ c đo b ng logarit t nhiên c a Ti n g i t i NHNN

 V th c a ngơn hƠng (Market power): tác đ ng c a bi n nƠy lên t l NIε

đƣ đ c gi i thích trong các nghiên c u c a εcShane vƠ Sharp (1995), εaudos vƠ Guevara (2004) Theo bƠi nghiên c u c u Samy vƠ εagda (2007) bi n nƠy đ c tính d a trên t l t ng tƠi s n c a ngơn hƠng trên t ng tƠi s n c a toƠn h th ng

Tuy nhiên, do h n ch v m t s li u, h c viên áp d ng công th c thay th cho

bi n thƠnh t l t ng tƠi s n trên t ng tƠi s n c a m u nghiên c u (m u nghiên c u bao g m 17 ngơn hƠng có t ng tƠi s n l n nh t h th ng n m 2013, chi m h n 90%

t ng tƠi s n h th ng)

 Sáp nh p (M&A): bi n nƠy đ c h c viên đ a vƠo nh m ki m đ nh m i quan

h gi a vi c ε&A lên k t qu tƠi chính c a ngơn hƠng nh th nƠo Hi n nay v i

đ nh h ng c a NHNN s t ng c ng sáp nh p thơu tóm đ gi m l ng ngơn hƠng trong h th ng xu ng con s d i 20 ngơn hƠng, vi c sáp nh p s tác đ ng nh th nƠo đ n NIε vƠ các t l l i nhu n, các ngơn hƠng đ t đ c các t l đó kh quan

h n hay t m th i ch a có tác đ ng, v i cơu h i trên bi n gi ε&A đ c đ a vƠo

v i giá tr b ng 1 t n m sáp nh p vƠ giá tr 0 cho các n m tr c đó Danh sách ngơn hƠng sáp nh p trong m u nh sau:

B ng 3.1 Danh sách các ngơn hƠng sáp nh p trong giai đo n nghiên c u:

Th i gian Tên NH tham gia M&A Tên NH sau

 δ m phát (Inflation): l m phát có th tác đ ng gián ti p lên NIε δ m phát

t ng thúc đ y ti t ki m, gi m nhu c u tín d ng Các ngơn hƠng ph i gi m NIε đ kích thích tín d ng

 S t p trung v quy mô (Bank concentration): t l quy mô t ng tƠi s n ba ngơn hƠng có quy mô tƠi s n l n nh t l n nh t trong h th ng so v i t ng tƠi s n

toƠn h th ng (trong nghiên c u lƠ t ng tƠi s n m u nghiên c u) T l t p trung

cƠng l n ch ng t s đ c quy n trong h th ng ngơn hƠng cƠng cao, c nh tranh s

gi m vƠ vì th NIε d ki n cùng d u v i bi n nƠy

 Chu k kinh t (Business cycle): bi n nƠy chính lƠ output gap (đ chênh l ch,

tính b ng %, gi a s n l ng th c t vƠ s n l ng ti m n ng c a m t n n kinh t ) (S n l ng ti m n ng ậ potential output ho c natural GDP lƠ m c s n l ng mƠ n n kinh t có th phát tri n b n v ng trong dƠi h n) Output gap l n h n 0 th ng đ c coi lƠ d u hi u c a d c u Theo nh nghiên c u c a Samy vƠ εagda (2007), output gap đ i di n cho s bùng n kinh t , trong giai đo n bùng n , nhu c u v tín

d ng cao vì th t ng NIε vƠ t ng l i nhu n c tính output gap, th ng dùng

b l c Hodrick ậ Prescott (Prescott, Nobel kinh t 2004) đ c tính s n l ng ti m

n ng C th , v i gi đ nh GDP g m hai thƠnh ph n, m t thƠnh ph n mang tính xu

h ng (trend component) vƠ m t thành ph n mang tính chu k (cyclical

component), b l c Hodrick-Prescott lo i b thƠnh ph n chu k đ l y thƠnh ph n

xu h ng vƠ coi đó lƠ s n l ng ti m n ng ε c đ phơn b GDP th c ra 2 thƠnh

ph n nói trên ph thu c vƠo m t parameter quy t đ nh m c đ đánh đ i (trade-off)

gi a tính n đ nh c a trend v i sai s c a trend vƠ GDP th c Các nhƠ kinh t g n

nh th ng nh t v i giá tr 1600 cho GDPtheo quý V i s li u GDP th c (d a trên giá 1994) (Q2:1999-Q4-2013), s d ng Eviews, h c viên c tính s n l ng ti m

n ng cho Vi t Nam thông qua HPF nói trên sau khi đƣ hi u ch nh y u t mùa v

b ng X12 Khái ni m mùa v (seasonal) đ c dùng đ ch các qui lu t thay đ i theo chu k n m c a các chu i s li u kinh t nhi u n c, các ho t đ ng kinh t b

nh h ng khá nhi u b i y u t th i ti t, các t p t c v n hóa nên s li u th ng kê

có th thay đ i r t m nh t tháng/quí nƠy sang tháng/quí khác ε t trong nh ng cách lo i b nh h ng mùa v nƠy lƠ so sánh s li u m t th i đi m trong n m

v i th i đi m cùng k n m tr c đó H c viên dùng Eviews v i ch c n ng X12 đ

hi u ch nh Sau đó dùng b l c Hodrick-Prescott l y ph n s n l ng ti m n ng Sau

đó tính t l gi a GPD th c đƣ hi u ch nh mùa v v i GDP ti m n ng v a tìm đ c (tính theo n m) δ y logarit t nhiên c a t l tìm đ c vƠ đ a vƠo m u nghiên c u cho giai đo n 2006-2013 Vi c s d ng nƠy lƠ mô hình th ng kê thu n túy vƠ có

nh c đi m lƠ ch phù h p v i nh ng n n kinh t phát tri n, đ c bi t lƠ ε vƠ kh

n ng d báo lƠ không cao Nh ng đơy lƠ mô hình đ n gi n, tính ng d ng cao vƠ

đ c s d ng r ng rƣi vƠ trong chính nghiên c u c a Athanasoglou (2005) c ng s

d ng ph ng pháp nƠy

 C u trúc tƠi chính (Financial structure): bi n nƠy đ c l c b kh i mô hình

do h n ch v m t s li u vƠ không phù h p v i tình hình Vi t Nam (nh đƣ trình bƠy trên ph n T ng quan nghiên c u)

 T do hóa lƣi su t (Interest liberalization): đơy lƠ bi n dummy đ c đ a vƠo

đ đánh d u giai đo n t do hóa lƣi su t Khi NHNN th c hi n ki m soát lƣi su t, NIε s b tác đ ng vƠ c t l l i nhu n c ng b nh h ng T i Vi t Nam, quy

đ nh 546/2002/Q -NHNN tháng 5/2002 v vi c “Th c hi n c ch lƣi su t th a thu n trong ho t đ ng tín d ng th ng m i b ng đ ng Vi t Nam c a t ch c tín

d ng đ i v i khách hƠng” đƣ m đ ng cho giai đo n t do hóa lƣi su t ε c dù có nhi u Ủ ki n hoƠi nghi v vi c t do hóa lƣi su t khi tình tr ng ch y đua lƣi su t gi a các ngơn hƠng, tuy nhiên ch sau m t th i gian ng n, th tr ng tín d ng đƣ t đi u

ch nh lƣi su t v m c cơn b ng cung c u n n m 2008, lƣi su t c b n đ c đi u

ch nh 8 l n trong n m vƠ quy t đ nh 16/2008/ Q -NHNN ngƠy 16/05/2008 v “ C

ch đi u hƠnh lƣi su t c b n b ng đ ng Vi t Nam” chính th c ch m d t giai đo n

t do hóa lƣi su t Nh v y trong giai đo n nghiên c u c a h c viên (2006-2013)

giai đo n t 2006-2007 bi n t do hóa lƣi su t s có giá tr b ng 1 vƠ giai đo n t 2008-2013 s lƠ 0

B ng sau s tóm t t l i các bi n, kỦ hi u vƠ cách tính

B ng 3.2 Tóm t t các bi n trong mô hình

KỦ hi u bi n Mô t

Bi n ph thu c

NIM1 Thu nh p lƣi thu n/Bình quơn TƠi s n sinh lƣi

NIM2 Thu nh p lƣi thu n/Bình quơn T ng tƠi s n

Bi n đ c l p

c tr ng ngân hàng

CapD

Bi n gi đ i di n tác đ ng v n dƠi h n B ng 0 trong giai đo n

tr c khi có s thay đ i quy đ nh, b ng 1 vƠo n m thay đ i vƠ các n m sau đó

Implicit (Chi phí ngoài lãi-Thu nh p ngoƠi lƣi)/T ng TƠi s n

Maneff TƠi s n sinh lƣi/T ng TƠi s n

Costeff Chi phí chung/T ng TƠi s n

S t p trung v quy mô c tính b ng t l T ng TƠi s n c a

3 ngơn hƠng l n nh t trên T ng tƠi s n 17 ngơn hƠng trong m u nghiên c u

Irlib Bi n gi t do hóa lƣi su t

Trong đó :

Yij,t-1 lƠ bi n đ tr 1 k c a bi n ph thu c, bao g m các bi n NIε1, NIε1, ROA vƠ ROE đ i di n thƠnh qu tƠi chính c a các ngơn hƠng

v ikỦ hi u m lƠ b vƠ m đ i di n cho các bi n đ c l p liên quan đ n đ c

tr ng c a ngơn hƠng vƠ c a đi u ki n kinh t v mô

NgoƠi ra, bƠi nghiên c u ki m đ nh tác đ ng c a s thay đ i quy đ nh qua

th i gian lên các ch s NIε, ROA vƠ ROE thông qua các bi n gi (dummy variables) trong ng n h n vƠ trong dƠi h n

εô hình đ c vi t l i, c th h n nh sau :

 εô hình v i bi n t l v n

V i Capr là t l v n trên t ng tài s n (Equity/Total assets)

 εô hình v i bi n gi ki m đ nh tác đ ng dƠi h n

V i Capd là bi n gi đ c gán giá tr 1 trong n m có s thay đ i quy đ nh và nh ng

n m sau đó, giá tr 0 cho giai đo n tr c khi thay đ i quy đ nh

 εô hình v i bi n gi ki m đ nh tác đ ng ng n h n

Yij,t= c+ Yij,t-1 + Crdi,t+ 2Post Crd1i,t + 3Post Crd2i,t+ 3Post Crd3i,t +

V i Crdi là bi n gi đ c gán giá tr 1 trong n m có s thay đ i quy đ nh PostCrd1i

b ng 1 trong 1 n m sau thay đ i, PostCrd2itrong n m th 2 và PostCrd3i là trong

n m th 3

3.5 Các v n đ c n l u Ủ vƠ l a ch n mô hình kinh t l ng

3.5.1 V n đ v m u:

ε t trong nh ng h n ch c a bƠi nghiên c u lƠ vi c c m u khá nh (17 ngơn hƠng x 8 n m) Thêm vƠo đó lƠ vi c l a ch n có ch đích các ngơn hƠng đ c đ a vƠo m u nghiên c u (l y theo th t quy mô T ng tƠi s n vƠ vi c đáp ng đ thông tin v báo cáo tƠi chính), khi n bƠi nghiên c u có kh n ng g p m t s v n đ sau:

 Các rƠng bu c v mô hình hay v t ng th đ c l y m u Ví d trong chính

mô hình bƠi nghiên c u, rƠng bu c v quy mô T ng tƠi s n vƠ s đ y đ thông tin trong vi c l a ch n m u

 c tr ng mô hình, ví d thêm nh ng s h n đa th c vƠo m t mô hình h i quy

 ε t mô hình xác đ nh quá m c: lƠ khi mô hình có nhi u bi n gi thích h n

s l n quan sát đ c Trong bƠi nghiên c u, m c dù s bi n ch a nhi u nh

s quan sát nh ng do c m u nh , s l ng bi n khá nhi u, khi n kh n ng

đa c ng tuy n cao

Goldberger đƣ đ t thu t ng c m u g n nh (near micronumerosity), gi ng

nh g n đa c ng tuy n, x y ra khi s l n quan sát v a đ v t qua s thông s đ c

c l ng Trong bƠi nghiên c u s s d ng ma tr n t ng quan Pearson Correlation đ đoán bi t các bi n có kh n ng đa c ng tuy n, sau đó s d ng h s

VIF đ ki m đ nh đa c ng tuy n Có nhi u ph ng pháp đ gi i quy t v n đ nƠy, trong đó có:

 Bi n đ i các bi n: s d ng d ng sai phơn b c 1 (first difference form) εô hình h i quy v i d ng sai phơn b c 1 th ng lƠm gi m m c đ nghiêm tr ng

c a đa c ng tuy n

 T ng kích th c m u: kh c ph c tình tr ng m u nh

 δo i b bi n đa c ng tuy n: l u Ủ v v n đ thi u bi n

H c viên ti n hƠnh ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n trong các bi n đ c l p c a bƠi nghiên c u εa tr n h s t ng quan nh sau

Covariance Analysis: Ordinary

0.00 0.00 - CAPR -0.55 0.12 -0.21 1.00

0.00 0.16 0.02 - CONC -0.58 0.30 -0.81 0.21 1.00

0.00 0.00 0.00 0.01 - COSTEFF 0.07 -0.02 0.18 -0.12 -0.16 1.00

0.44 0.83 0.04 0.15 0.06 - CRD 0.12 -0.03 0.38 -0.11 -0.29 0.13 1.00

0.15 0.75 0.00 0.20 0.00 0.15 - IMPLICIT 0.15 -0.07 0.27 -0.17 -0.22 0.95 0.10 1.00

0.08 0.44 0.00 0.04 0.01 0.00 0.26 - INF -0.01 0.63 -0.07 0.05 -0.10 0.09 0.05 0.05 1.00

0.91 0.00 0.42 0.59 0.25 0.32 0.55 0.60 - IRLIB -0.49 0.52 -0.58 0.14 0.80 -0.13 -0.22 -0.17 -0.16 1.00

0.00 0.00 0.00 0.09 0.00 0.12 0.01 0.04 0.06 - LIQ 0.26 -0.01 -0.06 -0.13 0.04 -0.02 -0.05 0.06 -0.06 0.02 1.00

0.00 0.91 0.47 0.14 0.62 0.80 0.59 0.50 0.51 0.78 - M_A 0.07 -0.13 0.21 -0.02 -0.14 -0.07 -0.08 -0.05 -0.20 -0.12 -0.04 1.00

0.40 0.13 0.01 0.80 0.10 0.40 0.35 0.58 0.02 0.15 0.68 - MANEFF 0.11 0.16 -0.31 -0.14 0.28 -0.05 -0.08 0.04 0.02 0.25 0.27 -0.34 1.00

0.19 0.07 0.00 0.12 0.00 0.57 0.35 0.62 0.80 0.00 0.00 0.00 - MARKPOWER 0.73 0.00 0.00 -0.42 0.00 0.06 0.00 0.13 0.00 0.00 0.46 -0.09 0.40 1.00

0.00 1.00 1.00 0.00 1.00 0.47 1.00 0.13 1.00 1.00 0.00 0.28 0.00 - POSTCRD1 0.19 0.11 0.38 -0.11 -0.43 0.13 -0.14 0.17 0.52 -0.22 -0.09 -0.08 -0.13 0.00 1.00

0.02 0.20 0.00 0.22 0.00 0.14 0.10 0.05 0.00 0.01 0.29 0.35 0.12 1.00 - POSTCRD2 0.21 -0.31 0.38 -0.05 -0.27 0.02 -0.14 0.10 -0.31 -0.22 0.01 0.14 -0.15 0.00 -0.14 1.00

0.01 0.00 0.00 0.56 0.00 0.78 0.10 0.26 0.00 0.01 0.95 0.12 0.09 1.00 0.10 - POSTCRD3 0.25 -0.19 0.38 -0.04 -0.24 -0.01 -0.14 0.05 -0.37 -0.22 0.04 0.35 -0.10 0.00 -0.14 -0.14 1.00

0.00 0.03 0.00 0.63 0.01 0.90 0.10 0.59 0.00 0.01 0.66 0.00 0.25 1.00 0.10 0.10 - RESERVES 0.76 -0.14 0.24 -0.40 -0.28 0.11 -0.01 0.21 -0.07 -0.26 0.46 0.04 0.32 0.71 0.01 0.21 0.16 1

0.00 0.10 0.00 0.00 0.00 0.19 0.90 0.01 0.44 0.00 0.00 0.63 0.00 0.00 0.94 0.02 0.06 -

Hi n t ng đa c ng tuy n nghi ng các c p bi n có h s t ng quan trên 0.6:

Costeff và Implicit; Buscycle và Inf; Bsize và Markpower; Bsize và Reserves; Markpower và Reserves; Conc và Irlib

Ki m đ nh VIF đ xác đ nh các bi n đa c ng tuy n

B ng 3.5 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (1) v i bi n ph thu c lƠ Nim1

B ng 3.7 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (3) v i bi n ph thu c lƠ Nim1

B ng 3.9 Ki m đ nh VIF h i quy ph ng trình (2) v i bi n ph thu c là ROA

ph ng pháp b b t các bi n đa c ng tuy n trên c s bi n lu n lỦ thuy t đ ng th i dùng ki m đ nh b sót bi n quan tr ng vƠ xem xét đ gi i thích c a các bi n trong

mô hình đ ki m tra vƠ l a ch n bi n lo i b