đặc điểm nhân vật trong truyện ngắn stendhal

Bên cạnh đó ông cũng thử sức mình với vĩnh vực truyện ngắn và cũng gặt hái được thành công không kém những tác phẩm kinh điển của ông, với những thành công ấy đã để lại trong lòng người

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BỘ MÔN NGỮ VĂN

NGUYỄN CHÚC LÝ MSSV: 6116188

ĐẶC ĐIỂM NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN NGẮN

5. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu

CHƯƠNG 1 THỜI ĐẠI, TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1.1 Thời đại

1.1.1 Hoàn cảnh lịch sử xã hội Pháp nửa đầu thế kỷ XIX

1.1.2 Bối cảnh văn hóa tinh thần

1.2 Tác giả

1.2.1 Cuộc đời

1.2.2 Sự nghiệp sáng tác (sẽ nhấn mạnh đối tượng nghiên cứu của mình là truyện ngắn) CHƯƠNG 2 SỰ ĐA DẠNG VỀ NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN NGẮN STENDHAL

2.2.3 Nhân vật trung gian

CHƯƠNG 3 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT

3.1 Vài vấn đề về đặc trưng của nhân vật lãng mạn

3.1.1 Hướng tới cái phi thường

3.1.2 Cô đơn và số phận bi kịch

3.2 Xây dựng nhân vật qua các thủ pháp nghệ thuật

3.2.1 Xây dựng nhân vật qua biện pháp đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

3.3 Xây dựng nhân vật trong mối quan hệ với tình huống truyện

3.3.1 Vai trò của tình huống truyện trong truyện ngắn

3.3.2 Nhân vật trong tình huống truyện (tình huống bi hài, tình huống mâu thuẫn, tình huống bất ngờ, tình huống ngang trái )

MỞ ĐẦU

1 lí do chọn đề tài

Thế kỷ XIX văn học phương Tây xuất hiện hai trào lưu văn học chủ yếu là chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa hiện thực phê phán (réalisme), trên dòng phát triển của nền văn học nghệ thuật hiện thực thế giới, chủ nghĩa hiện thực phê phán thế kỷ XIX đã

là bước phát triển cao nhất trong thời đại tư bản chủ nghĩa, và nó được xem như “tiền thân trực tiếp” của chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa Cho tới ngày nay, nó đã cung cấp cho kho tàng văn học loài người hàng loạt những tác gia và tác phẩm xuất sắc, hết sức phong phú và đa dạng, đặc biệt là về thể loại tiểu thuyết

Balzac và Stendhal hai đại biểu cho hai dòng tiểu thuyết phong tục và tiểu thuyết tâm lý, có thể được coi như những điển hình tập trung của nền văn học phê phán

cổ điển của phương Tây Engels thì gọi Balzac là “một bậc thầy của chủ nghĩa hiện thực” Tuy nhiên, Stendal lại được coi như người mở đầu cho chủ nghĩa hiện thực phê phán, bậc thầy lớn của tiểu thuyết tâm lý, một trong những kiện tướng của trào lưu chủ nghĩa hiện thực phê phán trong văn học thế giới Nói về Stendhal, nhà đại văn hào hiện thực xã hội chủ nghĩa Macxim Gorki viết: “Nếu có thể so sánh tác phẩm của Stendhal với những bức thư, có lẽ đúng hơn phải gọi những tác phẩm đó là những bức thư cho tương lai”

Stendhal đã gặt hái thành công nhiều trên văn đàn với những tác phẩm tên tuổi sống mãi với thời gian mà trong đó điển hình là tác phẩm “Đỏ và Đen” đã đánh dấu cho sự xuất hiện của ông trên văn đàn thế giới, rồi đến “Tu viện thành Parmơ” cùng nhiều những tác phẩm khác Bên cạnh đó ông cũng thử sức mình với vĩnh vực truyện ngắn và cũng gặt hái được thành công không kém những tác phẩm kinh điển của ông, với những thành công ấy đã để lại trong lòng người đọc một Stendhal đầy tài năng, Stendhal đã tái hiện một cách chân thật và sinh động xã hội quý tộc, tư sản lúc bấy giờ Bằng nghệ thuật xây dựng nhân vật “vỡ mộng” Stendhal đã để lại ký ức rất sâu sắc trong người đọc về tác phẩm của mình

Để góp phần tri ân đến những cống hiến thầm lặng mà nhà văn đã đem lại

những hương thơm cho cuộc đời cũng như biết thêm nhiều về Stendhal và các tác

phẩm của ông và hơn thế nữa muốn thử sức bản thân nên tôi đã mạnh dạng chọn đề tài

“Đặc điểm nhân vật trong truyện ngắn Stendhal”

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Stendhal lúc còn sống, ít được sự qua tâm của những người cùng thời Giới nghiên cứu và phê bình văn học lặng thinh hoặc hạ thấp giá trị của ông vì ông đã đi ngược lại những tiêu chuẩn văn học, mỹ thuật được số đông công nhận thời bấy giờ Nhưng sau khi ông mất thì các tác phẩm của ông lại được đánh giá cao ở nhiều thể loại đặc biệt là tiểu thuyết Tính thống nhất của tiểu thuyết Stendhal không phải ở sự tiếp nối hay liên kết, mà ở “hằng số đề tài” Trong đó, nổi lên đề tài “truy tìm hạnh phúc”, cũng là một trong những ý nghĩ trung tâm của bản thân Stendhal Nhân vật chính trong tiểu thuyết của ông là những người trẻ tuổi có khả năng “cảm thấy những hạnh phúc của tiền tài và hư vinh” Con người có khuynh hướng tự nhiên vươn tới hạnh phúc, nhưng hạnh phúc cá nhân gắn bó mật thiết với sự phồn vinh và hạnh phúc xã hội, bởi vậy nhân vật phải có sự hòa hợp lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Khác với nhân vật của Balzac, nhân vật của Stendhal không thể điều hòa với xã hội, họ hoặc đoạn tuyện với nó, hoặc đối địch với nó và tất cả đều “chết trước tuổi hai nhâm” Nhà văn luôn có mặt ở bên cạch nhân vật ở bên trong nhân vật, vừa bằng những hồi ức của cuộc sống thực tại, vừa bằng tưởng tượng và những giấc mơ, điều này khiến tất cả những gì ông viết đều có giọng điệu riêng, mà Paul Valéry gọi là “giọng điệu cá biệt nhất xưa nay trong văn học” Nhân vật của ông mang nhiều chất lãng mạn nhưng tính cách lại rất

hiện thực, Goóc-ki đã nói: “Theo quan điểm của tôi, Stendhal nhân đạo một cách sâu

sắc và có tính triết học, nhưng không có “niềm thương hại xúc phạm đến con người”

[4; tr.291] và ông cũng cho rằng: “Khi nói đến sự cần thiết phải cứu giúp con người,

Tôn-xtôi không bao giờ có thể cảm thấy sự cần thiết đó một cách nhân đạo như Stendhal” [4; tr.292]

Lần đầu tiên trong văn học xuất hiện nhân vật tự nhìn mình một cách tinh vi, tự phê phán mình một cách sâu sắc như Giuy-Liêng Xô-ren Lép Tôn-xtôi nói rằng tác phẩm Đỏ và Đen gần gũi với ông, tuy tác phẩm có những điều khiến ông chưa thật hài

lòng; sự gần gũi giữa hai nhà hiện thực lớn này chính là ở tài năng và mối quan tâm thể hiện quá trình tâm lý của nhân vật Hoạt động của thế giới bên trong con người được khám phá và miêu tả chính xác, sinh động, những tâm hồn cùng phong phú, phức tạp, hoặc cùng chất phác, đơn sơ, nhưng đa dạng về sắc thái cá nhân, sắc thái giai cấp như Giuy-liêng và Ma-tin, bà Đơ Rê-nan và Phu-kê, những tính cách thô lỗ, tham lam, quỷ quyệt đủ loại của gã quý tộc Đơ Rê-nan, tên trưởng giả Va-lơ-nô, lão thợ xẻ Xô-ren; chỉ riêng giới tu sĩ đã có bao nhiêu tâm trạng, bao nhiêu tính cách, từ Sê-lăng, Pi-ra đến Fri-le, Ca-xta-nét, từ vị giám mục quyền thế đến gã sinh đồ khốn khổ… Điều này cho thấy nghệ thuật xây dựng nhân vật của ông rất đa dạng và phong phú, nhân vật trong tác phẩm xuất hiện ở nhiều tầng lớp khác nhau, ngoại hình và tính cách vô cùng phong phú và có nhiều điểm riêng nổi bật không bị trùng lấp vào nhau

Tác giả nhận xét về nhân vật “Niềm say mê làm việc, sự rèn luyện gần như quân

sự và lối nói thẳng của trường Bách khoa khiến anh hoàn toàn không biết màu mè và giả tạo” [4; tr.273,274] Gương mặt trẻ trung của Luy-xiêng toát ra sự bồng bột ngay

thẳng và một “điều không tha thứ được trong thời đại kiểu cách này là anh có vẻ nhẹ

dạ, vô tư lự” Nhưng Stendhal không lý tưởng hóa nhân vật, ông để Luy-xiêng tự phân tích, để nhiều người nhận xét, đánh giá về anh, từ góc độ của họ Tính cách Luy-xiêng được rọi sáng từ nhiều phía, bộc lộ mọi mâu thuẫn Bên cạnh đó thì nhân vật Giuy-liêng lại là một tính cách độc đáo Vẻ ưu tú, nước da xanh xao, thân hình mảnh dẻ khiến anh như chú vịt con xấu xí “bị tất cả mọi người trong nhà khinh bỉ” Nhưng bên trong chàng thanh niên mười chín tuổi có vẻ ngoài như đứa trẻ rụt rè, yếu đuối lại sôi sục một nghị lực lớn lao, đó là sức mạnh của đầu óc mẫn tuệ, của tính cách kiêu hãnh

và tâm hồn nhạy cảm Goóc-ki nói rằng: “Giuy-liêng Xô-ren là thủy tổ của những nhân

vật khi bước vào đời, đã tin rằng trình độ phát triển cao về trí tuệ sẽ đảm bảo cho mình một địa vị xã hội, cũng như sự độc lập và tự do trong tư tưởng, trong hành động” [4;

tr.268] Stendhal và các nhân vật của ông như Giuy-liêng Xô-ren, Luy-xiêng lơ-oen không chỉ mang chủ nghĩa cá nhân đó chỉ là mặt trái của họ, họ còn là những cá nhân đang tìm cách trong một xã hội có phần xa lạ đối với một số phẩm chất tự nhiên của

họ

Theo Stendhal, sự sa sút của nghị lực cá nhân và lòng dũng cảm trong xã hội đương thời buộc người ta phải khâm phục nghị lực và lòng dũng cảm, bất kể nói hướng

về cái gì Nữ tu viện trưởng Caxtrô, Bê-a-t’rix Xăng-xi hay Vit-tô-ri-a A-cô-ram-bô-ni những con người đáng thương xót hay đáng ghê sợ này đều là những tính cách mãnh liệt, khác hẳn bọn trưởng giả đương thời Đứng trong “bùn lầy”, Stendhal tìm tòi những cá tính rực rỡ Ốc-ta-vơ, Ác-măng-xơ, Piêt’rô, Giuyn-liêng, Luy-xiêng, Fa-bri-

xơ mặc dù địa vị và số phận khác nhau, song đều đối lập với cái bình thường, mờ xám đương thời Nhưng những nhân vật mang nhiều chất lãng mạn này vẫn là những tĩnh cách rất hiện thực Nghệ thuật và tài năng phâm tích tâm lý của nhà văn đã lý giải một

cách sáng sủa những hành động tưởng như kỳ dị nhất Ip-pô-lit đánh giá “Stendhal là

nhà tâm lý học vĩ đại nhất của thời đại bấy giờ và có thể là của hết thảy các thời đại”

[4; tr.292] Bên cạnh các ý kiến của các nhà phê bình văn học thì cũng có khá nhiều công trình nghiên cứu xoay quanh đề tài nhân vật của Stendhal như: Nhân vật vỡ mộng trong tiểu thuyết “Đỏ và đen” của Stendhal, thế giới nhân vật trong tiểu thuyết “Đỏ và đen” của Stendhal,…

Vì vậy có thể nói, việc tìm hiểu một cách chuyên sâu về nhân vật trong các sáng tác của Stendhal là tương đối mới mẻ và không phải không khó khăn, phức tạp Nhưng với tinh thần học hỏi người viết sẽ cố gắng kế thừa và phát huy những thành tựu nghiên cứu của nhà nghiên cứu, phê bình văn học tiền bối để hoàn thành đề tài một cách hệ thống và rõ ràng

3 Đối tượng nghiên cứu

Trên cơ sở khảo sát lịch sử vấn đề, chúng tôi xác địnhh đối tượng nghiên cứu cho luận văn đó là “Đặc điểm nhân vât trong truyện ngắn của Stendhal”, từ đó khẳng định những nét mới mẻ và sự đóng góp ở phương diện xây dựng nhân vật của Stendhal cho nền văn học nước Pháp cũng như của toàn thế giới nói chung

4 Phạm vi nhiên cứu

Trong phạm vi luận văn, chúng tôi có tìm hiểu nhiều tác phẩm của Stendhal nhưng do yêu cầu của đề tài nên chỉ tập trung khảo sát ở mảng truyện ngắn của ông mà

tiêu biểu “Mối tình không tưởng” trong quyển tập cùng tên và “Vanina Vanini”, “Nữ trưởng tu viện Caxtrô” trong quyển tập truyện ngắn Pháp

5 Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu

Tìm hiểu các loại hình nhân vật trong truyện ngắn của Standhal chỉ ra những nét tiêu biểu của các loại hình nhân vật này

Khẳng định tài năng của nhân vật

Phương pháp nghiên cứu:

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 THỜI ĐẠI, TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1.1 Thời đại

1.1.1 Hoàn cảnh lịch sử xã hội pháp nữa đầu thế kỷ XIX

Ở nước Pháp, cuộc cách mạng 1789 do giai cấp tư sản lãnh đạo đã đánh đổ đế chế phong kiến và nền quân chủ chuyên chế và đưa giai cấp đó lên nắm quyền Tuy nhiên, con đường đi tới toàn thắng không phải là không có vấp váp: một mặt, giai cấp quí tộc không cam chịu thua ngay trong một keo đầu, mặt khác, để chiến thắng chế độ phong kiến, giai cấp tư sản nhất thiết phải dựa vào lực lượng to lớn của quần chúng nhân dân lao động thành thị và nông thôn, nhưng chính bản thân nó lại sợ phong trào quần chúng Vì vậy, có thể nói lịch sử nước Pháp từ 1789 đến 1848 là quá trình đấu tranh của giai cấp tư sản Pháp luôn luôn phải đối phó hai mặt với giai cấp quý tộc và với nhân dân lao động để giành lấy và củng cố chính quyền

Từ 1789 đến 1794, cuộc cách mạng tư sản Pháp phát triển theo hướng đi lên: chính quyền dần chuyển vào tay những đại biểu cấp tiến nhất của các tầng lớp cách mạng Đối phó với giai cấp quý tộc cùng âm mưu của nó dựa vào lực lượng phong kiến, tư bản nước ngoài để phục hồi, năm 1793 bộ phận cách mạng nhất của giai cấp tư sản, do phái Jacôbanh (Jacobins) đại diện, liên kết với dân nghèo thành thị và quần chúng nông dân, lên nắm chính quyền và thiết lập nền chuyên chính Jacôbanh, với Rôbexpie (Robespierre) đứng đầu, không thỏa mãn được lợi ích của quần chúng bình dân đòi hỏi thực hiện bình đẳng về kinh tế và tiến hành những phương sách quyết định chống giai cấp tư sản, bản thân giai cấp tư sản, cũng không cần sự chuyên chính của Jacôbanh nữa khi nó đã thực hiện xong nhiệm vụ lịch sử của nó là tiêu diệt quan hệ phong kiến Do đó xảy ra cuộc chính biến phản cách mạng 9 Tecmiđo (9 Thermidor) sát hại Rôbexpie và lật đổ nền chuyên chính Jacôbanh

Nhưng sau đó, đối phó với bọn phong kiến và tư sản nước ngoài âm mưu xâm lược là phục hồi nền quân chủ ở Pháp, đồng thời đối phó với quần chúng nhân dân, giai cấp tư sản Pháp lại phải dựa vào nền quân phiệt độc tài của Napôlêông Bônapactơ

(Napoléon Bonaparte) Viên tướng này, với tài quân sự của mình, trong buổi đầu đã lãnh đạo quân đội cách mạng đánh tan âm mưu bao vây và xâm lược nước Pháp của những thế lực phản động châu Âu liên kết lại, nhưng chẳng bao lâu Napôlêông trở thành kẻ độc tài, lên ngôi hoàng đế, thiết lập nền Đế chính thứ nhất (1804-1815) và cầm quân xâm lược các nước châu Âu

Cho tới năm 1815, các thế lực phản động châu Âu đánh bại Napôlêông ở trận Oateclô (Waterloo), thiết lập Liên minh thần thánh là đưa dòng họ Buôcbông (Bourbons) về khôi phục lại nền quân chủ ở nước Pháp Luy XVIII (Louis XVIII), do quân đội nước ngoài đưa về nước Pháp “trong một chuyến xe chở hàng”, thiết lập nền Trùng-hưng (1815-1830) Các lực lượng phản động trong nước, từ giai cấp quí tộc đến nhà thờ cơ đốc giáo, được cơ hội ngóc đầu dậy, chống lại giai cấp tư sản, đàn áp nhân dân lao động và âm mưu khôi phục lại mọi đặc quyền đặc lợi xưa kia của chúng, nhất

là dưới thời Saclơ X (Charles X), nối ngôi Luy XVIII từ năm 1824, nhưng dù sao chúng không thể thủ tiêu những thành quả cơ bản của cách mạng, chế độ gia trưởng phong kiến lỗi thời bị thanh toán và được thay thế vĩnh viễn bằng chế độ tư sản

Song mãi tới năm 1830, giai cấp tư sản mới hoàn toàn đánh bại vĩnh viễn được giai cấp quý tộc, dựa vào nhân dân lao động, họ lật đổ nền Trùng-hưng trong những ngày tháng bảy “vinh quang” và thiết lập nền quân chủ tháng Bảy (1830-1848), thực chất là nền dân chủ tư sản, bọn đại tư sản tài chính và ngân hàng, lên nắm quyền chính quyền với “ông vua của bọn con buôn”, Luy Philip (louis Philippe) ở ngai vàng, và tên chủ ngân hàng Laphitơ ( Laffite) làm thủ tướng Đánh bại được giai cấp quý tộc, giai cấp tư sản quay ra đối phó với nhân dân lao động, nhất là với phong trào công nhân phát triển mạnh từ những năm 30 trở đi, khi nước Pháp đi vào con đường công nghiệp hóa Giai cấp tư sản đã không ngần ngại đàn áp thẳng tay giai cấp công nhân trong những cuộc nổi dậy liên tiếp của họ, như ở Lyôn (1831, 1834) hay ở Paris (1832, 1834), và nhất là trong những ngày đẫm máu tháng Sáu 1848, sau cuộc cách mạng tháng Hai đưa bọn tư sản công nghiệp lên nắm chính quyền

Như vậy rỏ ràng là từ 1789 đến 1848, xã hội Pháp trãi qua những cơn bảo táp cách mạng dữ dội chưa từng thấy, qua đó đấu tranh giai cấp biến chuyển đi từ những

hình thái phức tạp tới chổ ngày càng “đơn giản hóa”, như Mác và Ănghen đã nhận định Giai cấp tư sản Pháp từ chổ là một lực lượng xã hội tiến bộ, lãnh đạo khối chính thể “Đẳng cấp thứ ba”- chống phong kiến, chống giai cấp quý tộc, đã chuyển sang vị trí của một lực lượng phản động đàn áp nhân dân lao động, cản trở bước tiến của xã hội Giai cấp công nhân Pháp từ chổ bé nhỏ, làm chổ dựa cho giai cấp tư sản chống phong kiến, đã lớn dần và trưởng thành, thoát ly giai cấp tư sản để trở nên một lực lượng chính trị độc lập, lần đầu tiên chiến đấu trực diện chống giai cấp tư sản vào tháng Sáu

năm 1848 Rút cục, “cuộc đấu tranh giữa ba giai cấp ấy (giai cấp quý tộc, giai cấp tư

sản và giai cấp công nhân) và sự xung đột về lợi ích của họ là động lực của toàn bộ lịch sử cận đại” [13; tr.8,9]

Bão táp cách mạng đó, cuộc đấu tranh quyết liệt giữa ba giai cấp chủ yếu đó, tác động mạnh mẽ đến văn học Pháp, đã đưa tới sự hình thành chủ nghĩa hiện thực phê phán và cung cấp nội dung phong phú cho trào lưu văn học này, mở đầu bằng những sáng tác Stendhal

1.1.2 Bối cảnh văn hóa tinh thần

Văn học ở thế kỉ XVIII xác định mối liên hệ chặt chẽ giữa văn học với triết học

chính trị, “Triết gia là một con người hành động ở tất cả các lĩnh vực bằng lý tính”

(Dumarsais) [6; tr.17] Niềm tin về lý tính mâu thuẫn với niềm tin tôn giáo, Voltaire đã

định nghĩa: “Niềm tin tôn giáo là tin vào cái gì mà lý tính không hề tin” [6; tr.17] Bằng

“ánh sáng” của nó, lý tính hoạt động như một người hướng dẫn vào một chất men say

Từ “ánh sáng” đã được áp dụng có hệ thống và hoạt đông trí tuệ và văn hóa của con người và gần như đồng nghĩa với “khoa học và nghệ thuật” Và ánh sáng đó đã cho phép cá nhân tự hướng dẫn mình trong cuộc đời ngắn ngủi và trong thế giới rộng lớn

và hướng đến một cuộc cách mạng thế giới Nhà văn thầy tu Prevost muốn nêu lên ý niệm “triết gia công giáo” để phản ứng lại triết lý “ánh sáng” Rousseau ca ngợi “ánh sáng của lý tính”, chất triết học đã thấm nhuần trong nhiều tác phẩm của Voltaire và Rousseau

Tất cả những nhà văn lớn của thế kỷ XVIII có thể được gọi là những “Nhà văn chính trị” và muốn hiểu được họ, và khám phá ra ba trình độ về chính trị là: chính trị lý thuyết chính trị lan tỏa trong phong tục tập quán, chính trị thực hành Voltaire chống lại “sự ti tiện” với tư cách là nhà thơ, người kể chuyện, nhà triết học, nhà bách khoa Diderot muốn trở nên vừa là nhà văn, triết gia, vừa là cố vấn chính trị ông đã tìm ra con

đường tiểu thuyết Nhưng với ý nghĩa sâu sắc của từ này phải kể đến Montesquieu vad

Rousseau là “những nhà văn chính trị” xuất sắc, đã có những khám phá về chính trị, đã

đặt chính trị vào trung tâm hoạt động văn học mà không phải là khống chế văn học

theo nhu cầu chính trị Họ đã có công mang lại một hình ảnh mới về quan hệ giữa người và xã hội, làm sâu sắc của mối quan hệ nguy hiểm nhưng luôn luôn phong phú, thống nhất chính trị và văn học, viết và suy tưởng, các nhà văn ánh sáng tranh đấu cho mọi công dân và cho các nhà văn; họ là lá cờ đầu của “sự sáng tạo tự do”

Từ những năm 30, chế độ tư bản chiếm địa vị thống trị, phong trào công nhân

bắt đầu lớn mạnh, “Quan hệ đã đơn giản hóa đến mức chỉ còn có những người cố ý

nhắm mắt lại mới thấy rằng cuộc đấu tranh giữa ba giai cấp lớn ấy (quí tộc, tư sản, công nhân-HN) và sự xung đột vì lợi ích của họ là động lực của toàn bộ lịch sử cận đại” (Karl Marx và Engels) [6; tr.19] Cách mạng tháng 2 năm 1848 là “cuộc xung đột

đầu tiên giữa tư bản và vô sản”, chủ nghĩa hiện thực Pháp ra đời, chia làm hai giai

đoạn, ranh giới phân chia là cách mạng 1848 “Nếu đức hạnh sa ngã, nếu tật hư thắng

thế, tư tưởng của các tác phẩm không có gì đáng nghi ngờ: phải kết án xã hội” (tựa

Tấn trò đời, xuất bản 1853) Khác với phương pháp lãng mạn cường điệu tác dụng chủ quan của nghệ sĩ, phương pháp hiện thực chú trọng tính khách quan của sự thể hiện nghệ thuật, nghệ thuật là ước lệ, nhưng tiểu thuyết ít tính chất ước lệ hơn cả so với các

loại tiểu thuyết, tiểu thuyết hiện thực Pháp là đỉnh cao của tiểu thuyết Tây Âu “Đối với

tôi là một nhà văn, nền văn học lớn của Pháp với Stendhal, Balzac, Flaubert…đã có một ảnh hưởng giáo dục thực sự và sâu sắc” (Gorki) [6; tr.20] Cuộc đảo chính tháng

12 năm 1851 thủ tiêu Cộng hòa Đế chế Napoléon III kiểm soắt gắt gao văn chương, báo chí, củng cố chế độ bằng chiến tranh và phát triển kinh tế, công xã Pari bị đàn áp

Từ 1870, nền Cộng hòa thứ 3 mở rộng chinh phục thuộc địa ở Viễn Đông và châu Phi,

thời kỳ này văn học có nhiều dòng phát triển song song, nhân danh nghệ thuật và khoa học, nhiều nhà văn chống lại khuynh hướng chủ quan của phong trào lãng mạn, trường phái Parnasse chủ trương nghệ thuật thuần túy, chủ nghĩa tự nhiên áp dụng sinh học và văn học với loại tiểu thuyết thực nghiệm Bằng những văn tượng trưng, thơ tượng trưng muốn khơi sâu đời sống tâm linh

1.2 Tác giả và sự nghiệp sáng tác

1.2.1 Cuộc đời

Nhà văn tên thật là Marie-Henri Beyle sinh ngày 23-1-1783 ở Grơnôblô (Grenoble), thuộc một gia đình luật sư giàu có, mẹ ông mất sớm, bố có tư tưởng bảo thủ, hầu như hoàn toàn giao phó việc giáo dục ông cho một linh mục gia-tô “Nghệ thuật sư phạm” của ông này chỉ có kết quả làm cho Stendhal căm thù nhà thờ và tôn giáo Chàng thanh niên đó giấu thầy học đọc sách của những triết gia Ánh sáng thế kỷ XVIII như Cabanix (Cabanis), Điđơrô (Diderot), Đonbas (d’Holbach)…và thừa hưởng của họ những quan điểm duy vật về thế giới, thái độ phê phán đối với tu hành và giai cấp quý tộc, lòng tin tưởng vào trí tuệ, lý trí của con người, sự quan tâm tích cực tới những vấn đề của xã hội, đặc biệt là cuộc cách mạng 1789 bùng nổ khi Stendhal mới lên bảy tuổi đã gây ấn tượng sâu sắc trong đầu óc cậu bé Lý tưởng và mơ ước của nhân dân về tự do, bình đẳng, bác ái, lòng thù ghét của họ đối với chế độ chuyên chế

và chế độ nô lệ, tất cả những nguyện vọng cao cả đó của thời đại cách mạng đã tác động mạnh mẽ đến tuổi trẻ của Stendhal và là những yếu tố quyết định sự hình thành thế giới quan của nhà văn tương lai Ông chống lại tư tưởng bảo thủ của bố và suốt đời trung thành với lý tưởng cách mạng, không có nhà văn Pháp thế kỷ XIX nào bảo vệ những lý tưởng đó nhiệt thành và can đảm như Stendhal

Nhưng Stendhal có nhược điểm là nuôi ảo tưởng đối với Napôlêông Khi mười bảy tuổi, ông đã sung vào quân đội và theo Napôlêông tham gia nhiều chiến dịch như ở

Ý, ở Đức, và cả ở Nga năm 1812 Lúc đầu ông tin tưởng ở Bônapactơ, cho ông ta là người kế tục sự nghiệp của cách mạng Khi đó quân đội Napôlêông đặt chân vào những nước chậm tiến như Đức hay Ý có tác động là hướng dẫn những dân tộc ấy theo con

đường phát triển tư sản tiến bộ, điều này không khỏi gây ảo tưởng cho một số đầu óc tiên tiến đương thời như Stendhal trong một thời kỳ nhất định Cho nên Stendhal đã lý tưởng hóa Napôlêông trong một số tác phẩm của ông, tuy nhiên sau khi Napôlêông lên ngôi hoàng đế nước Pháp, ông nhận ra dần tính chất chuyên chế của Napôlêông và

nhìn thấy mối nguy cơ cho tinh thần cách mạng chân chính Ông thở than: “sung

sướng thay những vị anh hùng chết trước năm 1804!” [13; tr.12] Đặc biệt, cuộc hành

quân của Napôlêông sang đất Nga đã cho ông thấy hết bản chất chính trị của Napôlêông Trong thời gian này ông viết “Mỗi ngày cách mạng lại mất đi một điều tốt lành”, vì thế cho nên Stendhal không hề đau khổ khi Napôlêông sụp đổ và cũng không theo phục vụ ông ta trong thời kỳ “Một trăm ngày” Tuy vậy, Stendhal cũng biết rằng sau khi dòng họ Buôcbông trở lại nắm quyền thì nhân dân càng khổ cực hơn, cho nên khoảng những năm 20 ông thường đối lập Napôlêông với bọn chính trị khách thời Trung – hưng và vẫn còn những nhận xét tốt về ông ta

Sau khi Napôlêông sụp đổ và triều đại Buôcbông được khôi phục, Stendhal rời Pháp sang ở nước Ý một thời gian dài, chỉ thỉnh thoảng mới về nước Ông rất yêu nước

Ý, nước này có vai trò không nhỏ trông sự hình thành nhân sinh quan của nhà văn, đời sống xã hội sôi sục ở nước Ý lôi cuốn ông, và làm ông quen với các chiến sĩ của phong trào cách mạng dân chủ carbonari chống lại “Liên minh thần thánh” của bọn phản động Mettecnich (Metternich), nhằm giải phóng dân tộc và thống nhất nước Ý Thời kỳ sống trên đất Ý đã để lại nhiều vết tích trong sáng tác của Stendhal Ông say sưa nghiên cứu nghệ thuât, hội họa, âm nhạc Ý và viết một loạt tác phẩm lớn của ông sau này là tiểu thuyết Tu viện thành Pacmơ (la chart reuse de Parme)

Những năm 1822 xảy ra phong trào khởi nghĩa Carbonari ở một loạt thành phố

Ý Cảm tình của Stendhal đối với phong trào đó khiến chính quyền Mettecnich tố cáo ông và trục xuất ông ra khỏi lãnh địa của Áo ở Bắc Ý Trở về nước, ông tham gia tích cực vào đời sống xã hội và văn học Pháp trong những năm 20 Nhưng trung thành với

ý tưởng cách mạng của thế kỷ XVIII, Stendhal căm ghét cay đắng nền thống trị Buôcbông, ông chống lại bọn quý tộc và nhà thờ, ông cũng đã nhận ra bản chất xấu xa của những quan hệ tư sản mà bọn Đảng tự do đại diện lúc bấy giờ Thái độ này được

phản ánh sâu sắc trong cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của ông là Đỏ và Đen (Le Rouge

et le Noir) Trên địa hạt văn học, ông hăng hái tham gia những cuộc tranh luận sát cánh với phái lãng mạn chủ nghĩa chống lại phái cổ điển chủ nghĩa và ông viết thiên luận chiến Raxin và Sêchxpia (Racine et Shakespeare)

Năm 1830, vua Luy Philip cử Stendhal làm lãnh sự ở Triextơ, nhưng Mettecnich coi ông là người “khả nghi” nên không nhận, và ông trở thành lãnh sự ở một lãnh địa của giáo hoàng

Năm 1842, Stendhal về Pháp định lưu lại ở đó ít lâu, bắt đầu ông bị áp huyết và chết ngay trên một đường phố ở Pa-ri ngày 8-3-1842

1.2.2 Sự nghiệp sáng tác

Stendhal bắt đầu sự nghiệp văn học bằng việc sáng tác những tiểu luận nghiên cứu về nghệ thuật Ý: “Đời sống của Haydn”, “Moozart và Meetaxtadơ” (Vies de Haydn, de Mozart et de Mestastase, 1814), “Lịch sử hội họa Ý” (L’Hiistoire de la peinture en Italie, 1817), “Rôme”, “Naplơ và Florăngxơ” (Rome, Naples et Forence, 1817) Năm 1822, ông viết thiên khảo luận tâm lý “Về tình yêu” (De l’Amour) tỏ rõ khuynh hướng phân tích tâm lý của ông Khoảng 1823-1825, trong không khí sôi nổi đấu tranh chống chủ nghĩa cổ điển mới, ông viết thiên luận chiến Raxin và Sêchxpia,

nó như một bản tuyên ngôn của trường phái lãng mạn, nhưng sự thật nó đã đặt cơ sở đầu tiên cho mỹ học hiện thực chủ nghĩa của ông Cùng những sách khác viết về nghệ thuật như “Đời sống Rooxxini” (Vie de Rossini, 1824); “Dạo chơi ở Romơ” (Promenades dans Rome, 1829), những tác phẩm trên đây chỉ như là sự chuẩn bị cho một cuộc hoạt động văn học quan trọng hơn của Stendhal

Về tiểu thuyết, tác phẩm đầu tiên của ông là “Acmăngxơ Romance” (1827) trong đó ông phân tích tâm lý của lớp thanh niên quý tộc thời Trùng-hưng, hai thiên tiểu thuyết kiện tác của Stendhal là “Đỏ và Đen” (1813) và “Tu viện thành Pacmơ” (1893) đã xếp Stendhal vào hàng những bậc thầy của chủ nghĩa hiện thực phê phán Ngoài ra Stendhal còn viết một loạt những “Ký sự ở nước Ý”, cuốn truyện tự thuật

“Đời sống của Hăngri Bruyla” (La vie de Hanry Bruland) và một số tác phẩm khác nữa

CHƯƠNG 2 SỰ ĐA DẠNG VỀ NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN

NGẮN STENDHAL

2.1 Sự đa dạng về tầng lớp

2.1.1 Tầng lớp thượng lưu quý tộc

Tầng lớp quý tộc được Stendhal đề cập nhiều trong các tác phẩm của ông điển hình qua ba tác phẩm nghiên cứu Trong “Mối tình không tưởng”, tuýp nhân vật này được thể hiện ở bá tước Vanghel, người làm đến đại tướng với nhiều chiến công vang dội, ở ngài quận công C cùng với nhiều các sĩ quan trẻ luôn nhìn ngó gia đình mà nàng Mina thường kế, bá tước Rupper một người chỉ biết ăn xài cho ra vẻ con nhà quí phái, chỉ riêng ông Alfred là người thuộc lớp thượng lưu nhưng lại có phẩm chất tốt đẹp, bình dị Bên cạnh đó thì việc xuất hiện của các phu nhân cũng làm cho tác phẩm thêm phần sang trọng Phu nhân Vanghel là hiện than của một người suốt đời chỉ biết chăm sóc chồng con một cách tận tụy, đến nỗi mà khi mất đi bà vẫn chưa tròn tâm nguyện vì đứa con gái duy nhất của mình chưa có nơi nương tựa Bà bá tước D là nhân tình của một vị tiểu vương, mến mộ Mina nên đã giúp Mina có được giấy phép thông hành xuất ngoại Hay phu nhân Cély một người rất mến tính cách của Mina luôn bên cạnh động viên và an ủi nàng khi mẹ nàng mất, bà còn giữ vai trò quan trọng như một cầu nối cho Mina gặp gỡ Alfred để từ đó cuộc đời nàng thay đổi hoàn toàn Và một nhân vật khác cũng mang đậm tính chất của giới thượng lưu là phu nhân Larcay, một người chỉ thích

và dành trọn thời gian cho những cuộc gặp gỡ, dạ hội đầy tốn kém ở những nơi sang trọng cùng những nhân vật sang trọng luôn xuất hiện trong các buổi tối vũ hội ở quán

La Redoute mà vợ chồng bà Larcay thường tham dự

Tương tự với tác phẩm trên “Vanina Vanini” cũng vậy Trong buổi đại vũ hội

do dòng tộc Vanini tổ chức có nhiều qua khách xuất hiện, vua chúa cùng với các phu nhân tôn quý của mình Chàng trai Liviô Xavenli được Vanina thích trêu cợt vì chàng

có vẻ si tình hết sức, bản thân chàng cũng là vương tước Phu nhân Vitêletsi một người giàu lòng nhân đạo đã cứu Mitxirili thoát khỏi bọn truy lùng Đức ông Catăngđara chú chồng tươi lai của Vanina làm đến bộ trưởng bộ cảnh sát nhưng ông rất mê các cô gái

đẹp đặc biệt trở nên mê muội trước nhan sắc của đứa cháu dâu Vanina Với viên khâm sai một bậc đại thần nhút nhát, sợ sệt ngay cả với một người phụ nữ chân yếu tay mềm

Còn riêng với “Nữ trưởng tu viện Caxtrô” thì toàn bộ thành viên gia đình của nàng Hêlen là một đại diện cho tầng lớp quý tộc, cha nàng vị lãnh chúa Đơ Căngpirêly

là một nhà quý tộc giàu có nhất xứ, phu nhân của ông lại là một địa chủ lớn trong vương quốc Na-plơ Con trai của họ Fabiô một thanh niên rất tự hào về dòng dõi của mình Tất cả họ chỉ qua lại với những người giàu sang thuộc tầng lớp thượng lưu quý tộc, còn với những người thuộc tầng lớp khác chỉ một cái nhìn thôi với họ cũng là một

sự xúc phạm nặng nề Nhà thơ nổi tiếng Xêxinô với những vần thơ bất hữu đã được mời về dạy thêm cho Hêlen Vị lãnh chúa của dòng họ Côlona Giáo chủ Xăngti-Catrô người nắm trong tay quyền quyết định ai sẽ trở thành tu viện trưởng thế nhưng ông lại

vì lợi ích cá nhân mà bán chức vị của Thiên Chúa, đúng là một cái tội không hề nhỏ tí nào

2.1.2 Tầng lớp tư sản

Stendhal đề cập đến rất ít nhân vật trong các tác phẩm nói về tầng lớp tư sản của mình Tiêu biểu là cha của nàng Vanina - một vị chủ ngân hàng trứ danh đại diện cho tầng lớp đại tư sản giàu có bậc nhất thành La Mã, bên cạnh đó ông cũng không quên nhân vật đại diện cho tiểu tư sản như chị hầu phòng cũ của nhà Vanina đã thôi việc lấy chồng và buôn bán nhỏ ở Phoocli nhưng chị vẫn rất nặng tình nặng nghĩa, sẵn lòng giúp đỡ nàng Vanina không ngại nguy khó Hay trong “Mối tình không tưởng” thì bà Gramer chủ quán trọ thiếu thốn vật chất nhưng lại giàu tình cảm, phẩm chất cao thượng

2.1.3 Tầng lớp bình dân

Đến với “Mối tình không tưởng” ta thấy được tinh thần lạc quan, yêu đời luôn phấn đấu vì tương lai của mình ở đứa tớ trai Dubois tuy đã ở độ tuổi 40 Hay đứa tớ gái của Vanina trong tác phẩm cùng tên Và linh mục Cari tốt bụng luôn giúp đỡ Vanina và Mitxirili Hơn thế với “Nữ trưởng tu viện Caxtrô” thì nhiều nhân vật xuất hiện, Ranuyxơ người bạn thân thiết của Giuyn luôn bên chàng những khi gặp khó khăn hay

cho chàng những lời khuyên tốt đẹp Cô Marietta cũng vậy, luôn xuất hiện những lúc quan trọng nhất để giúp cho Hêlên và Giuyn được an toàn Đức con yêu của nàng Hêlen được toàn mạng không thể không kể đến Xêda đen Bênê xả thân quên mình vì chữ trung với chủ nghĩa tình thiêng liêng và đôi vợ chồng nghèo khổ chỉ muốn có chút tiền để cuộc sống đỡ vất vả hơn đã vô tình làm lộ chuyện của nàng Hêlen Cuối cùng là bác Uygôn đã trung thành hết mình vì chủ nhân

2.1.4 Tầng lớp tu sĩ

Vị giám mục trẻ Xitađini hai mươi chín tuổi đã yêu say đắm nàng Hêlen, đeo đuổi nàng cho bằng được và cũng chính vì ông mà Hêlen đã rơi vào bi kịch không lối thoát Cha xưng tội của tu viện Đông Luigi- người đưa bức thư vô tình vô nghĩa thay cho giám mục Xitalđini đến tận tay Hêlên Trong tu viện Viditaxiông, Hêlen cũng có nhiều người bạn cũng như kẻ ganh ghét nàng Bà Vichtoa tổng quản lí tu viện và con gái của hầu tước B bà Bécnac đã tận tâm giúp Hêlen trong lúc nàng hạ sinh con trai và giữ an toàn tính mạng cho đức bé Ba nữ giám mục xứng đáng cho chức trưởng tu viện

đã là nguyên nhân khiến cho Hêlen thay đổi bắt ngờ hay những nữ tu gác ngục trong tu việc thật khó khăn nghiêm khắc với Hêlen vì chẳng ưa nàng tí nào

mà ở đây là sự khắc họa độc đáo và tinh tế các nhân vật trong tác phẩm cũng như sự tinh ý và sắc sảo khi nắm bắt tâm lý của đối phương rất tài tình Và đôi khi, ta bắt

gặpcả câu chuyện, cả cuộc đời của một người lại nằm trong sự sắp đặt, tính toán trước của nhân vật phản diện mà Stendhal đã tạo nên

Từng bước đi sâu vào mỗi tác phẩm thì nhân vật phản diện ngày một rõ hơn trong

tư tưởng người đọc, nhân vật Bà Larcay trong “Mối tình không tưởng” là một phu

nhân “Phu nhân này là người giàu nhứt và dễ thương nhứt trong vùng Bà ta thường

tiếp khách, với tác phong sang trọng, nghiêm trang và vui vẻ vừa phải, tóm lại, không chỗ chê được.” [5; tr.16] Đó là tất cả những gì mà người khác nhìn nhận về bà phu

nhân giàu có Larcay, nhưng trong mắt của nàng Mina thì bà Larcay lại rất tầm thường

và khuôn khổ, giả tạo như bao người thuộc giới thượng lưu của Pháp Quý phu nhân này thích được người khác chú ý đến mình bằng vẻ bề ngoài đẹp, sang trọng, giàu có hơn là được chú trọng tính cách con người bên trong Bà Larcay và chồng là Alfred đã đến trú ngụ tại khách sạn sang trọng nhấtt: A La Croix de Savoie,nhưng lại chê bai rằng khách sạn này quá ồn ào, chi bằng tìm một biệt thự nho nhỏ ở sát bờ hồ, để bà thêm phần khẳng định bản thân mình đối với tầng lớp thượng lưu quý tộc, bà tỏ ra rất thích thú với việc tham dự các buổi hợp đêm, dạ hội mỗi tối tại khu nghĩ dưỡng Những buổi tiệc ấy chỉ mang tính chất kheo mẽ, thường dành cho những người thuộc giới sang trọng tụ họp dập dìu với mục đích khoe của cải, khoe quyền thế Bà Larcay

lại có tính khó hiểu nỗi là “Hễ ai tỏ ra thành thật siêng năng thì bà ta lại khinh” [5;

tr.25] bà ta có những cử chỉ hành động không đẹp và cao sang như chính thân phận của

bà Bà Larcay quả là người tầm thường!

Bà vốn dĩ không để tâm đến những cử chỉ của đứa tớ gái Niken và chồng bà, bà chỉ nghĩ nàng làm như vậy là bổn phận của đứa tôi tớ, mà chỉ lo trưng diện và vui chơi

ở các đêm hội, cho đến khi một ngày bà trông đứa tớ gái ấy ngày càng xinh đẹp, gương mặt biến đổi lại thường đàn ông nào thấy mà không thèm thuồng thì bà lại nỗi cơn ghen tức Bà Larcay đã đặt thêm chuyện nói xấu về Mina trước mặt của nhiều người đăc biệt là với ông Alfred và bà Gramer, bà nói xa nói gần để chồng bà và mọi người

tin rằng: “đứa tớ gái mang tên Aniken trong nhà chỉ là phường “Trốn chúa lộn chồng”

vì bị pháp luận truy nã nên tới xứ này mà ẩn lánh, nó sẵn sàng bôn tẩu khi tình nhân nhiều vàng bạc đến rước đúng hẹn” [5;tr.31], điều này làm Mina lo sợ nhiều Bà

Laracy lại hay có tính suy tưởng viễn vong, ghen tuông lại trọng sĩ diện nặng nề nên trong đầu bà lúc này chỉ toàn những câu hỏi chất vấn, nghĩ ông Alfred và cô tỳ nữ ấy

đã làm gì ngoài sự kiểm soát của bà, bà không biết mà thiên hạ đã biết nên họ mới dám đùa giỡn với bà như vậy, làm bà rất tự ái và mất sĩ diện

Nhân vật bá tước Ruppert lại là một kiểu người đê hèn nữa trong cùng tác phẩm,

bá tước Ruppert xuất hiện trong tác phẩm với những hình ảnh tuyệt đẹp như một chàng bạch mã hoàng tử nhưng càng về cuối tác phẩm bá tước này lại để nhiều thất vọng cho

người đọc Bá tước Ruppert rất nổi danh trong vùng “Bá tước này còn trẻ, đẹp trai,

thoạt nhìn qua rất dễ thương, nhưng khi tiếp xúc nhiều lần, ai cũng nhìn nhận rằng ông ta là người khó tánh, quá tầm thường” [5; tr14] đó là những lời giới thiệu đầu tiên

về bá tước Ruppert, nhưng sự thật bên trong có ai ngờ ông lại là người sống vì tiền, vì tiền ông có thể làm bất cứ tất cả và hay soi mó, tìm tòi tiền bạc của cải của người khác Bởi ông chỉ là một bá tước có tiếng giàu sang nhưng không có miếng, bá tước đã tiêu tan sự nghiệp, ông ta đang cố giữ nét sang trọng và cố làm mọi cách để ra tiền, với mục đích để ăn xài cho ra vẻ con nhà quý phái Khi Mina đến gặp bác tước để mua biệt thự của ông kêu bán thì Mina đã lọt vào tầm nhấm của ngài bá tước ăn chơi này, ông ta dò xét lý lịch của Mina và biết nàng là một tiểu thư sang trọng, lại thừa hưởng gia tài kếch

xù thế là Mina trở thành mục tiêu hướng đến của bá tước Ruppert Bá tước trọng tài sản này đã theo đuổi và tìm ra Mina trong một buổi tiệc dạ vũ đeo mặt nạ, mà Mina đến đó để quan sát tình nhân của mình thì bắt ngờ bá tước xuất hiện với câu nói tình tứ

“Tình yêu đưa đẩy tôi tới đây để tìm ra sự hóa trang tài tình của tiểu thơ Mina de Vanghel” [5; tr.34] bá tước nói tiếp “Tôi nhận được cô, khi tôi thấy mấy viên kim cương quí giá, do thợ nhà nghề ở bên Đức gắn vào vỏ quí” [5;tr.34] Nếu người ta yêu

nhau thật sự thì không ai đi để ý tiền tài, của cãi cả, bá tước đã nhận ra Mina qua những viên kim cương điều đó đã cho thấy bá tước chỉ để ý tài sản trước hết, chứ không phải nhận ra nàng từ dáng vóc hay mái tóc mà nàng có, như bao nhiêu người yêu nhau thật

sự thì chỉ cần thấy hoặc cảm nhận từ những thứ nhỏ nhặt nhất từ người mình yêu thương Bá tước càng tỏ ra mình yêu thương nàng Mina thì càng bị Mina nắm lấy nhược điểm và biến bá tước Ruppert thành một tay sai, quân cờ cho Mina lợi dụng

trong kế hoạch trả thù của nàng, nếu làm tốt theo lời nàng phần hưởng sẽ là bá tước được cưới nàng đồng nghĩa với việc sở hữu toàn bộ tài sản mà nàng đang có Đó là phần hưởng đúng với ý của bá tước Ruppert đang mong muốn nên làm sao mà bá tước này không đồng ý với Mina được, bá tước không như các đấng nam nhi khác mạnh mẽ, quyết đoán và có chủ ý cá nhân mà ngược lại bá tước luôn nghe lời Mina hay nói đúng hơn là “ngoan ngoãn” theo như lời Mina nói Ngài chỉ biết làm theo lời và hướng đến mục đích cuối cùng có lợi cho bản thân Bá tước càng tỏ ra quyết tâm hơn mỗi khi bị Mina mỉa mai, khiêu khích để chứng tỏ tài năng và khả năng làm được việc mà nàng Mina giao phó, bá tước Ruppert đã không phụ lòng nàng Mina ngược lại còn làm rất tốt, tuy bị thương hơi nặng nhưng với những gì Mina đền công rất xứng đáng bằng tất

cả tài sản bên Đức mà cô có thì Ruppert rất hài lòng không tí câu nệ Đó là tất cả hoàn toàn con người của bá tước Ruppert, bá tước không hề yêu ai, chỉ yêu bản thân mình và làm sao để có nhiều tài sản đáp ứng nhu cầu ăn xài xa xĩ của hắn như thế là trên hết, không màng và quan tâm đến phẩm chất, đạo lý con người sống phải thế nào, chỉ cần

có cuộc sống xa hoa đầy đủ là hơn cả mọi thứ trên đời

Stendhal tiếp tục xây dựng nhân vật phản diện trong “Nữ trưởng tu viện Caxtrô” với cách thể hiện khác, bằng việc xây dựng một gia đình thuộc tầng lớp thượng lưu quý tộc với những thành viên khác nhau về cách nghĩ cũng như tính cách thì từ đó nhà văn tài hoa của chúng ta đã xây dựng nên nội dung câu chuyện độc đáo và cuốn hút nhiều người đọc bên cạnh đó cũng để lại nhiều ấn tượng trong họ Với ba nhân vật cùng trong một gia đình mang tính cách khác biệt nhau như mục đích chung vẫn là ngăn cản tình yêu của Hêlen với chàng trai nghèo nàn, đó là điều sĩ nhục đối với dòng tộc Căngpirêli

Vị lãnh chúa Đơ Căngpirêly ấy được tiếng là người phong nhã và giàu lòng từ thiện, nhưng rất thiếu thông minh, bật thiệp Con trai của ông cũng vậy chàng Fabiô là một thanh niên rất tự hào về dòng dõi của mình, việc Giuyn Băngxifoóc xuất hiện nhiều lần trước lâu đài của ông đã khiến vị lãnh chúa Căngpirêli thấy rất khó chịu và lần tiếp xúc đầu tiên giữa ông và Giuyn Băngxifoóc, ông ta đã xĩ vả chàng một cách

nặng nề: “Sao ngươi dám cả gan cứ lai vãng trước nhà ta, và ngước nhìn một cách

hỗn xược vào các cửa sổ phòng con gái ta, ngươi, một con người không có đến một

tấm áo tươm tất để che thân? Nếu ta không sợ láng giềng hiểu lầm về hành vi của ta thì ta sẽ cho ngươi ba đồng tiền vàng để ngươi đi La Mã mua một chiếc áo dễ coi hơn Như vậy, mắt của ta và mắt của con gái ta đỡ bị quần áo rách rưới của ngươi xúc phạm” [2;tr.52] cách nói khinh bỉ, coi thường của cha nàng Hêlen dành cho Giuyn

Băngxifoóc, vì vẻ bề ngoài quá tầm thường, nghèo nàn của chàng không giống như các vương tôn, công tử khác như ông mong đợi, lạ thay Hêlen lại chú ý đến chàng mà từ chối tất cả các chàng trai giàu có khác lại làm cho vị lãnh chúa Căngpirêli tức giận thêm gấp bội Ông và chàng Faliô quyết tâm giết cho bằng được Giuyn Băngxifoóc trong đêm mà chàng tặng hoa cho Hêlen như bao ngày trước đó, Fabiô trong đêm tối, tưởng tiếng động mạnh vào lan can đá còn ngài Căngpirêli thì nổ súng trên mặt đất đường ở phía lan can đá Hai phát súng lập tức nổ ran vào lan can còn chàng Fabiô càng thấy rõ sự tháo thắng và trẻ con nông nổi khi chàng ta quyết tâm bắn cho bằng

được Giuyn Băngxifoóc: “Fabiô nhanh chóng nạp lại đạn vào súng, và mặc dù ông bố nói thế nào, y cũng cứ chạy ra vườn lâu đài, nhẹ nhàng mở cái cửa con thông ra phố bên cạnh, và rón rén đi ra đấy quan sát kín đáo những người dạo chơi dưới lan can.”

[6; tr.60] Bên cạnh đó anh chàng cũng không quên nạt nộ và răng đen đứa em gái khi nàng giả vờ tiếp chuyện nhằm mục đích thăm dò thì đã bị Fabiô nhắm được ý của nàng, đồng thời khẳng định với em gái sự quyết tâm và bản lĩnh của một người anh con

của gia tộc quyền thế: “Đồ xỏ lá, cô đừng tưởng tôi mắc mưu cô - y rảo bước ngang

dọc, vừa thét lên từ mặt đường,- nhưng cô hẫy chuẩn bị nước mắt, ta sẽ giết chết tên hỗn láo dám đụng đến cửa sổ phòng cô” [6; tr.60] Stendhal đã xây dựng tình huống

khắc nghiệt cho hai người Giuyn Băngxifoóc và Fabiô gặp nhau và quyết chiến máu lửa để rồi Fabiô chèn ép Giuyn Băngxifoóc tột cùng khiến chàng phải ra một nhát kiếm đoạt mạng Fabiô càng đẩy câu chuyện lên kịch tính cao trào Fabiô không ngừng buông ra những lời lẽ miệt thị, kinh bỉ Giuyn Băngxifoóc một cách tệ bạt, mắng nặng

nè sâu sắc của tính được sinh ra và lớn lên trong gia tộc giàu có bề thế tự cao tự đại,

không xem ai ra gì để rồi tự gieo cái chết vào bản thân “Đồ vô lại, tao còn lại gì mày!

Mày kiếm tiền như thế đấy để thay bộ quần áo rách của mày” [2; tr.79] hay “Mày đã nhặt được mảnh áo mắt lưới của mày ở cống rãnh nào vậy? Fabiô thét vào mặt

Giuyn” [2; tr.79] Việc làm ấy đã khiến vị lãnh chúa Đơ Căngpirêly càng thêm thù

hằng Giuyn và treo giá cao cho những ai giết chết được Giuyn Băngxifoóc

Cả cuộc đời của Hêlen đã tin và yêu một người mà suốt cuộc đời Hêlen đã rất ân hận đó chính là người mẹ vĩ đại nhất trong cả đời nàng, Hêlen đã non nớt nghĩ điều đó

Bà Vich-toa là một mẫu mực về tính thận trọng và sự thông minh, nhưng với tất cả sự tài trí của mình, bà vẫn không ngăn ngừa được sự sụp đổ của gia đình bà, bằng tình thương yêu của một bà mẹ luôn hiểu và chia sẻ cùng con gái, bà luôn xuất hiện đúng những lúc quan trọng quyết định cả cuộc đời Hêlen Khi Hêlen đang rất nguy hiểm trong cơ thịnh nộ vô bờ bến của người cha không biết chuyện gì sẽ đến với nàng, thì

mẹ nàng bà Vich-toa đã nói với giọng rất nhẹ nhàng của người mẹ hiểu tâm lí con gái

và gởi vây cho nàng rất nhanh chóng Bà làm cho Hêlen cảm giác rất an toàn khi bên

cạnh bà và nói thật lòng với bà mọi chuyện mà Hêlen đang hết lòng cất giấu “Đây là

tập thư của con, mẹ không muốn đọc con đã thấy chúng ta sấp nguy khốn vì những bức thư ấy chưa! Ở vào thế của con, mẹ sẽ đốt đi Cầu chúa phù hộ cho con, con hãy hôn

mẹ nào” [2; tr.61] Bà đã dần dần lấy được lòng tin tưởng không giới hạn của cô con

gái với hành động đẹp, cao cả của bà là giải cứu Hêlen cùng những bức thư tình mà bà không hề đọc đến đồng thời cho nàng một lời khuyên rất hữu ích Và cuối cùng nàng cũng làm theo lời mẹ Với sự thông minh, nắm bắt được tâm lý con gái mình bà đã xuất sắc làm tròn vai trò người mẹ hoàn hảo, bên cạnh đó bà còn nắm trọn được trái tim của nàng Tình yêu thương tin tưởng của Hêlen cuối cùng chỉ mang lại kết quả cay đắng cho chính nàng, bà đã lợi dụng tình yêu thương ấy để lấy thông tin và trả thù cho con trai và chồng của mình mà không nghĩ đến cảm giác đau đớn cho tình yêu của nàng, càng đau hơn khi bị mẹ đáp lại tình yêu thương bằng sự lừa dối, tổn thương nặng nề

khi tình yêu thương lại bị đem ra lợi dụng “Có việc gì xảy ra thế hở con? Lạy chúa,

con hãy nói cho mẹ biết con đã làm gì hoặc sắp làm gì đi nào Giá con cầm dao mà đâm vào tim mẹ, mẹ cũng còn ít đau đớn hơn là con cứ một mực im lặng cay nghiệt như thế kia với mẹ.” [2; tr.100] bằng những lời nói ngọt ngào và dạt dào tình yêu

thương dành cho con gái Thế là bà mừng thầm trong bụng, bà đang lừa gạt con bà một cách rất ngoạn mục bằng cả một kế hoạch trả thù sắp xếp sẵn sàng trong đầu mà bên

ngoài bà thể hiện sự chấp nhận tình yêu của nàng Hêlen Hành động trả thù của bà được sắp xếp tỉ mỉ từng việc nhỏ nhật nhất từ việc lấy thông tin từ con gái yêu quí nhất đến việc chuẩn bị người phục kích chờ sẵn để giết Giuyn Bà đã biến Hêlen trở thành đứa để bà lợi dụng moi thông tin, để trả giá cho hành động dại dột ấy của Hêlen là Giuyn đã bị trọng thương trong cuộc trả thù sắp đặt hoàn hảo và nàng mãi mãi không được thấy Giuyn Băngxifoóc Việc làm trả thù của bà đã vô tình đẩy con gái của mình thay đổi nhiều không còn hồn nhiên, thơ mộng như ngày nào nữa mà trái ngược hoàn toàn để rồi tự tìm đến cái chết trong sự hối hận tột cùng Bà Vich-to tự cho mình có công đẻ được một đứa con gái có nhan sắc nên cũng có tài điều khiển cuộc đời của nó

Bà vốn là một con người nghiện trị vì, vẫn tự cho mình cái quyền điều khiển cuộc đời con, dùng cả đến lừa dối để đạt mục đích, chính bà đã đưa cô con gái yêu quý đến cái chết ác nghiệt, bằng một loạt biện pháp khéo léo, phối hợp có trí lý, sau khi gây khổ đau cho Hêlen trong mười hai năm trời, hậu quả đáng buồn sao của bệnh nghiện cầm quyền Sau tất cả việc bà đã làm ra lợi dụng và gây đau thương cho con gái, bà lại tiếp tục lừa dối nàng bằng những bức thư “giả” chữ viết của Giuyn Rất khó để mà diễn tả cho được niềm phấn khởi của nàng khi bóc thư, cũng như nỗi buồn sâu sắc sau khi đọc thư Chính bà Vich-to rất thông minh đã chế tạo ra nó, ý đồ của bà là bắt đầu cuộc trao đổi thư tín bằng bảy, tám bức thư cháy bỏng tình yêu; bằng cách đó bà chuẩn bị tư tưởng cho Hêlen tiếp những thư sau, trong đó tình yêu sẽ có vẻ như tàn lụi dần, đó là

sự sắp đặt thông minh có mưu tính tỉ mỉ và hoàn hảo từ trước Bà đã giúp con mình đạt

ý nguyện trở thành nữ viện trưởng Nhưng chỉ có việc là bà đã dấu nàng Hêlen về sự thật Giuyn vẫn còn tồn tại với cái tên Lizara trong suốt mười hai năm và đến phút cuối

bà đã nói sự thật ấy, nhưng cũng chính sự thật từ bà đã là lý do lớn nhất khiến nàng Hêlen tìm đến cái chết hơn là gặp Giuyn trong sự nhục nhã không xứng đáng với chàng Và kết chuyện, chính sự thông minh, muốn điều khiển cả cuộc đời con gái mình

và cơn bệnh nghiện trị vì ấy đã làm bà thật sự thất bại, dù bà có thông minh như thế nào cũng không nào ngờ trước hết được sự việc, bà đã đưa con gái mình người thân duy nhất còn lại với bà cũng tìm đến cái chết vì bà, gia đình tiêu tan, sụp đổ hoàn toàn

bà chính là người tự làm cho mình rơi vào hoàn cảnh khốn cùng nhất không một người

thân thương nào trên đời và gần bà, bà đã thua cuộc một cách nặng nề Bà đã mất hết tất cả!

Việc xây dựng nhân vật phản diện của Stendhal thông qua ngôn từ, hành động và suy nghĩ cũng như xây dựng tình huống độc đáo đưa nhân vật vào nhiều tình thế khác nhau để nhân vật tự bộc lộ tính cách nhân vật một cách rất tự nhiên và dễ dàng dẫn người đọc đi sâu vào nội dung tác phẩm và gây ấn tượng cho họ không chỉ nội dung

mà còn về đặc điểm tính cách của từng nhân vật trong truyện

2.2.3 Nhân vật chính diện

Nhân vật chính diện là nhân vật mang lí tưởng quan điểm tư tưởng đạo đức tốt đẹp của tác giả và thời đại, đó là người mà tác phẩm khẳng định và đề cao những tấm gương về phẩm chất cao đẹp của con người một thời, họ là những người dám đương đầu với cái chết để chiến đấu cho công bằng và lẽ phải

Bên cạnh việc xây dựng nhiều nhân vật phản diện mang nhiều tính cách đặc trưng khác nhau thì Stendhal cũng không quên tạo ra nhân vật chính diện không chỉ đặc sắc

về tính cách cũng như khắc hoạt ngoại hình sắc sảo mà còn đầy cá tính của người phương tây mà đặc biệt là với phụ nữ phương tây Ba truyện tình đẹp thơ mộng mà cũng không ít những thử thách ngang trái để rồi có những kết cuộc hết sức đau lòng mà tác giả Stendhal đã xây dựng trong ba truyện ngắn nổi bậc “Vanina vanini”, “Mối tình không tưởng” và “Nữ trưởng tu viện Caxtrô” đã để lại trong người đọc nhiều bùi ngùi

và suy nghĩ Ba chuyện tình với các nhận vật trữ tình luôn nóng bỏng đam mê say sưa với tình yêu và cũng rất anh hùng hy sinh cho tổ quốc đặc lợi ích chung lên trên tình cảm cá nhân

Mitxirity đã tạo ấn tượng trong Vanina Vanini từ cái nhìn đầu tiên, dưới một thân phận là gã cacbônari vượt ngục, để rồi đem lòng yêu thầm cô gái xinh đẹp nhất của vũ hội Sao một thời gian dài nói chuyện với Vanina Vanini trong thân phận của một người phụ nữ, Mitxirity quyết định nói thật về thân phận của mình và bài tỏa tình cảm

đã đè nén bấy lâu nay: “tôi cảm thấy lời thú nhận là sẽ tước mất của tôi niềm hạnh phúc duy nhất gắn bó tôi với cuộc sống, nhưng đối với tôi, lừa dối cô là điều hổ thẹn,

không xứng đáng Tôi tên là Piêt’rô Mitxirili, tôi mười chín tuổi, cha tôi là một thầy thuốc nghèo ở Xanh- Ănggiêlô-in-Vađô, còn tôi là cac-bônari” [2; tr.18] Nàng tiểu thơ

của chúng ta như có phần tổn thương nhẹ, vốn dĩ là một người thanh niên tinh ý sao những đáp hồi không bình thường của nàng, Mitxirity cứ giữ thái độ như tôn kính như lạnh lùng theo tôn giáo khi tiếp chuyện với Vanina Vanini và tự nghĩ bản thân thấp kém và trách nhiệm nặng nề còn đang chờ chàng hoàn thành nên không dám mơ mộng đến nàng Khi hai con tim thổn thức luôn kề cận bên nhau thì họ không thể nào ngăn cản được tình yêu tìm và đến với họ cả hai đã trao cho nhau những lời nồng nàn Trong tình yêu Piêt’rô Mitxirili là một thanh niên đang tuổi chớm nở tình yêu với những run cảm đầu đời, thì chàng Mitxirili cũng rất ngọt ngào và diệu dàng với người yêu, hai người đã có thời gian mặn nồng và quắn quít với nhau, với chàng được gắn bó với Vanina là niềm hạnh phúc nhất đời chàng, chàng quá ư xung sướng Tình yêu đang nồng cháy trong Piêt’rô Mitxirili và cả Vanina Vanini, họ như sống không thể thiếu nhau, nhưng không vì thế mà chàng quên đi sứ mệnh cao cả của mình là phải sống và

hy sinh vì nước Ý Quan niệm của chàng trái tim là của Vanina Vanini nhưng tâm hồn

và thể xác là của đất nước và của nhân dân: “Tôi yêu em đắm đuối; nhưng tôi là người đài tớ khốn khổ của tổ quốc; nếu nước Ý càng bất hạnh, tôi càng phải trung thành với nước Ý” [2; tr.23] và chàng chỉ nghĩ đến hạnh phúc khi nào nước Ý được giải phóng:

“Nỗi bất hạnh của anh là vì anh yêu em hơn cả cuộc sống, vì rời La Mã, đối với anh là cực hình đau đớn nhất Ôi! Sao nước Ý chẳng được giải thoát khỏi bọn dã man anh sẽ vui sướng biết bao cùng em vượt biển sang sống bên châu Mỹ” [2; tr.23] Con người

ấy sống vì tổ quốc nhưng trái tim lại đang rực cháy với tình yêu nồng nàn, và đôi lúc bản thân chàng cũng tự đấu tranh tâm lý mâu thuẫn nặng nề giữa tình yêu và đất nước, đôi khi tình yêu ấy lại chiếm phần ưu thế hơn Thì chính giây phút tột cùng của nỗi nhớ thì tình yêu lại trở lại, Vanina đã đến như hẹn trước, hai người lại quay quần nhau trong cơn lốc của tình yêu, còn riêng Mitxirity lại đam mê trong vòng tình ái để rồi chính tình yêu vô bờ bến đã biến chàng trở thành một kẻ có lỗi với anh em trong hội kín người cacbônari kẻ thì bị giết, người thì bị bắt, tất cả đều tiêu tan chỉ vì sự ít kỉ của Vanina muốn giành được lấy người mình yêu Câu trả lời khiến nàng Vanina rùng

mình của Mitxirity “rất yên!” chỉ hai từ ngắn ngủi nhưng chứa đựng trong đó là cả một suy nghĩ và dự định sắp làm của chàng Chàng đã không phụ lòng tin tưởng, tín nhiệm của nhiều người đặt cho chàng Chàng Mitxirity của chúng ta rất anh dũng khi đưa ra quyết định mà cả người đọc và Vanina cũng bất ngờ và bàng hoàng khi đọc những dòng thư chàng viết để lại khi chàng quyết tâm đi nộp mình cho viên khâm sai

Hình ảnh Mitxirity đã được Stendhal xây dựng theo mẫu lý tưởng hóa nhân vật và mang đậm hình ảnh sử thi Đối với Mitxirity giờ đây trong chàng chỉ còn duy nhất tổ quốc, lòng trung nhân ái quốc bây giờ đã chiếm trọng trái tim và suy nghĩ của chàng Khi gặp Vanina chàng đã khuyên nàng hãy quên Mitxirity đi và hãy kết hôn với người khác xứng đáng với nàng, chàng đã nói với nàng Vanina người mà trước kia chàng hết lòng yêu thương, thậm chí đôi khi nghĩ sẽ từ bỏ hết tất cả chỉ vì nàng, thế mà ngay giây phút này chàng đã dùng lời lẽ của người sống chết cho tổ quốc để nói chuyện với nàng

“Em đã hiến một số tiền lớn để phục vụ tổ quốc; nếu tổ quốc được giải thoát khỏi bọn

áp bức, số tiền đó sẽ hoàn lại em chu tất, bằng tài sản quốc gia” [2; tr.44] Chàng vẫn

nói với nàng rất điềm tỉnh và nhẹ nhàng, như không hề vương vấn chút nào tình yêu của Vanina

Nhưng thái độ và cảm xúc của Mitxirity biến đổi một cách đột ngột khi biết sự thật về những lời thú tội việc làm đã chỉ điểm hội kín tất cả chỉ vì chàng, chàng biết sự phản bội của nàng, Mitxirity đã thét lên giận dữ, và lao vào Vanina, định dùng xích

quật nàng: “A! đồ yêu quái!” [2; tr.45] đó là lời lẽ mà Mitxirity dành cho Vanina,

chàng câm tức khi đã dại dột nói cho Vanina về những hoạt động của hội kín, tình yêu

và niềm tin tưởng của chàng dành hết cho Vanina đã bị lợi dụng, đáp lại tình cảm chân

thành của chàng là sự lừa dối một cách nặng nề Chàng rất hận chỉ biết gào hét: “Đây,

đồ yêu quái, ta không muốn mang ơn gì mi hết, Mitxirili vừa nói với Vanina quăng trả nàng giũa và kim cương, trong chừng mực xiềng xích cho chàng ném được, rồi chàng rảo bước tránh ra xa” [2; tr 45]

Mitxirity – nhân vật đã được nhà văn lý tưởng hóa, nhân vật một thanh niên tràn trề sức sống trong tuổi mười chín đôi mươi, say đắm với tình yêu nồng cháy, tuy là con trai nhưng chàng sống rất lãng mạn và mộng mơ, bên cạnh ấy chàng lại sở hữu lòng

yêu nước nồng nàn sẵn sàng hy sinh tất cả thậm chí cả tính mạng cho tổ quốc Với chàng chỉ quan niệm là chàng sinh ra chỉ để cống hiến cho tổ quốc, dân nhân, khi đứng giữa tình yêu và tổ quốc chàng vẫn sáng suốt lựa chọn mặt dù với chàng tình yêu cũng rất quan trọng Yêu không phải là mất lí trí, chàng Mitxirity biết phân biệt sự việc đúng sai, cân nhắc rõ ràng Yêu cũng ngọt ngào đầy lãng mạn, nhưng khi người yêu đã làm việc sai trái làm ảnh hưởng đến sự việc giải phóng đất nước, chàng sẵn sàng từ bỏ nàng

và xem như chưa từng quen biết vì sự ích kỷ nhỏ nhen của Vanina, và không cần sự giúp đỡ về mặt kinh tế của nàng, chàng Mitxirity cảm thấy sợ và kinh tởm nàng Vanina

Còn riêng về phần nàng Vanina một thiếu nữ mà ánh mắt và mái tóc huyền cho biết người La Mã, đó là lời giới thiệu đầu tiên của Stendhal dành cho Vanina Trong buổi đại vũ hội tại tòa lâu đài mới nàng trở nên nổi bậc và là tâm điểm của mọi ánh mắt nhờ sự khắc họa vẽ đẹp cùng sự giàu só được tôn vinh thêm phần sang trọng Trong buổi vũ hội huy hoàng thì vương tước tiểu thư Vanina Vanini, thiếu nữ có mái tóc huyền và ánh mắt rực lửa, được tôn là bà chúa vũ hội Nàng có phần tự tin và tự cao ở chính mình, khi có nhiều vương tôn quý tộc đang chờ mong được khiêu vũ với nàng, trong số đó nàng thích trêu cợt chàng Liviô Xavenli vì anh chàng có vẻ si tình hết sức, qua chi tiết này cho thấy nàng không tôn trọng tình yêu của các chàng bạch mã hoàng

tử và hơn thế nữa còn xem thường những công tử ấy chỉ được vẻ bề ngoài cùng sự giàu

có quyền thế chứ họ không có tài năng làm những việc có ý nghĩa, tất cả đều không bằng một kẻ Cacbônari vừa vượt ngục đã để lại ấn tượng đặc biệt trong nàng Vanina Tuy là một tiểu thư nhưng nàng có cá tính mạnh mẽ nổi trội, thích gì đó phi thường và nàng cũng rất thích khám phá, trinh phục những gì lạ Vanina là tiểu thư có tấm lòng đôn hậu và giúp đỡ người khác nên cô đã không ngần ngại chăm sóc người phụ nữ đang bị thương nặng, có thể sẽ chết nếu không có sự giúp đỡ của nàng Bằng tấm lòng chân thành của cả hai người cuối cùng tình yêu đã đến với họ, như vì là con gái lại là một tiểu thư giàu có xinh đẹp ai cũng ước mơ nên có phần e ngại còn che giấu tình yêu

vì lòng kiêu ngạo của nàng Nhưng vì tình yêu rực cháy trong lòng nàng, nàng không thể ngăn cản được và hai con tim đã tìm đến nhau Họ yêu nhau và sống bên nhau

trong tình yêu nồng cháy, lãng mạn, nàng Vanina của chúng ta như sống trong hạnh phúc của tình yêu và niềm hạnh phúc ấy dường như ngẹn ngào và chợt tắt đi khi chàng Mitxirity chọn tổ quốc hơn là chọn sống bên nàng, hạnh phúc cùng với cuộc sống giàu sang Đó là sự tổn thương nặng nề đối với Vanina, tổn thương lòng kiêu hãnh, sĩ diện

và tình yêu của nàng, là một cô gái thông minh nàng đã không ngăn cản quyết định của chàng và chỉ xin chàng ở lại với nàng vài ngày nữa thôi Cách cư xử của nàng tạo cho Mitxirity người yêu nàng cảm thấy nàng không phải là vật cản trên con đường mà chàng chọn ngược lại chàng có động lực hơn khi được sự ủng hộ của nàng về mặt tinh thần lẫn vật chất khiến chàng càng yêu Vanina nhiều hơn gấp bội lần Nhưng cảm giác chàng Mitxirity ngày càng rời xa vòng tay của nàng Vanina khi tâm tưởng của chàng chỉ hướng đến tổ quốc lòng không nghĩ đến nàng càng làm cho nàng có sự quyết tâm hơn làm mọi thứ để được hoàn toàn có chàng trong tay mà nàng bất chấp mọi giá để đạt được Thế là nàng bắt tay vào kế hoạch chiếm đoạt chàng Mitxirity ra khỏi tình yêu

tổ quốc bằng việc tiềm mọi cách để khai thác ở chàng qua những lời tình tứ Nàng tự

nhủ: “những người cacbônari đã nhận của ta hàng mấy ngàn đồng xơ canh Họ chẳng

thể nghi ngờ lòng tận tụy của ta đối với công việc đang mưu đồ” [2; tr.28] đã thấy rõ

việc mưu kế đã được định sẵn trong đầu khi nàng quyết định đưa số tiền cho chàng Mitxirity về phục vụ cho việc hoạt động của hội kín thêm phần thuận lợi cũng là để tạo lòng tin tưởng của hội kín mà đặc biệt là Mitxirity Để hoàn thành mưu sự của Vanina, nàng đã đến và nhờ cô hầu cũ giúp nàng đưa quyển sách chỉ điểm, nàng không quên dùng tiền cùng với tình cảm chủ tớ bao lâu nay để đạt được ý nguyện, nàng đã thàng công nhưng chính sự thành công đó lại là sự thất bại nặng nề trong tình cảm của mình khi Mitxirity quyết định đi nạp mình cho kẻ thù Đúng là Vanina thông minh và sắc sảo nhưng nàng lại thiếu đi một điều rất quan trọng đó là hiểu tính cách và lòng yêu nước

nồng nàn của người yêu mình “Người ta có thể nói với chàng một lời nào đó, mà lời đó

mà thốt ra thì ngay tức khắc và vĩnh viễn chàng sẽ ghét tởm ta” [2; tr30] nàng có thể

ước lượng trước sự việc nếu bị chàng Mitxirity phát hiện nhưng vì lòng ích kỉ, con tim yêu mù lòa nên nàng bất chấp vẫn nghĩ sẽ có chàng khi hội kín tan rã Tất cả đã sụp đổ, con tim nàng đau đớn nàng như chết lặng đi sau khi đọc xong thư của Mitxirity :

“Vanina rơi mình xuống ghế, gần như ngất lịm, chìm trong nổi bất hạnh tàn khóc nhất,

Nàng không thốt nên lời; mắt nàng ráo hoảnh và rực lửa” [2; tr.32] Giờ đây nàng đã

biết mình thật sự thất bại chỉ biết vang xin chúa trả lại tự do cho Mitxirity còn nàng chấp nhận bị trừng phạt vì hành vi phản bội của mình Nhưng tất cả đã muộn, dù có ăn năn hối hận việc đã xảy ra và đâu đã vào đấy

Nàng Vanina đau đớn ngậm ngùi trở về La Mã và tìm cách cứu Mitxirity, nàng đã lợi dụng Đông Liviô Xavenli để lấy thông tin về Mitxirili vì chàng ta là cháu của đức ông Xavenli Catăngđara thống đốc thành La Mã kiêm bộ trưởng cảnh sát Hiểu biết về Liviô và nắm trọn trái tim si tình của chàng nàng thông minh giả vờ vẻ chê bai chàng Liviô, khiêu khích chàng bất tài để từ đó lợi dụng chàng lấy thông tin về Mitxirity:

“Nàng đưa cặp mắt to, đen huyền, nhìn anh chàng với nụ cười chua chát cực kỳ khinh

bỉ và không thèm nói chuyện với chàng suốt buổi tối hôm đó” [2; tr.33] Sau khi hoàn

thành hoàn toàn ý nguyện của nàng, nàng đã cho phép Đông Liviô ôm hôn mình như một phần thưởng dành cho Đông Liviô, nàng tỏ ra yêu chàng và thân thiết nhảy với chàng trong suốt buổi vũ hội nhằm mục đích cho Đông Liviô vui sướng đến ngây ngất, càng ngăn không cho chàng suy nghĩ nhiều về hành động của nàng

Nàng Vanina chi li tỉ mỉ cho từng hành động và lời nói của nàng khiến Đông Liviô không nghi ngờ nàng tí nào cả Cô Vanina càng mạnh mẽ, gan dạ khi nàng một thân một mình lẻn vào gặp ông Catăngđara dưới bộ dạng của một chàng trai, bằng sắc đẹp cuốn hút người của nàng, nàng nói với nhiều giọng điệu đang xen nhau, lúc diệu dàng bình tĩnh, lúc lại yêu kiều ngạo mạn, nữa đùa nữa thật kèm với hành động như rất

quan tâm từ tấm lòng của một đứa cháu dâu dành cho chú chồng tương lai: “- Xin chú

cẩn thận, thứ gì trong nhà chú cũng có thuốc độc cả, vì người ta muốn giết chú mà Chính cháu đã xin dung tha cho ông chú tương lai của cháu, để cháu khỏi phải hoàn toàn tay trắng gia nhập họ Xavenli” [2; tr.40] “Cuối cùng, ngày quyết định vận mệnh Vanina đã tới” [2; tr.41] Tại sao Stendhal lại dùng câu văn này? Dường như nó chứa

nhiều hàm ý và như báo trước điều gì đó, mọi hy vọng trong nàng như sụp đổ khi thấy chàng Mitxirity chỉ nghĩ về tổ quốc và khuyên nàng hãy quên và tìm người khác xứng đáng hơn Mitxirity, điều đó đã làm cho Vanina giận dữ, nàng kể cho chàng nghe tất cả

những đều nàng đã lo toan chạy vạ, kể từ khi Mitxirili rời lâu đài Xan Nicôlô, để đến

nợp mình cho viên khâm sai Khi đã kể xong câu chuyện đó, nàng nói: “Tất cả những đều ấy chưa thắm vào đâu; em còn làm hơn thế nữa, vì yêu chàng” [2; tr.45] Không

lường trước được sự việc và làm tất cả vì chàng nhưng lại bị phản tác dụng ngược lại Khi Mitxirity gào thét, giận dữ nói với Vanina là đồ yêu quái và quăng trả nàng giũa và kim cương Vanina chưng hững như mất hồn, nàng trở về La Mã và kết hôn với vương tước Đông Liviô Xavenli Vanina thông minh cả đời nhưng vì quá mê mụi và ích kỉ nên khiến nàng làm sai, dẫn đến thất bại nặng nề, kết thúc một chuyện tình trong sự cay đắng và bàng hoàng, có lẽ cả đời nàng vẫn phải ngậm ngùi, không yên vì lỗi lầm quá lớn của nàng

Stendhal đã xây dựng các nhân vật chính có nhiều điểm tương đồng nhau, cũng có điểm đặc trưng nổi bật riêng Tình yêu là đề tài muôn thuở trong lĩnh vực nghệ thuật đặc biệt là trong văn chương, nhưng mỗi người lại có cách thể hiện khác nhau, với Stendhal ông cũng nói về đề tài tình yêu nhưng tình yêu ấy được xây dựng lên từ ngòi bút hiện thực và lãng mạn “Nữ trưởng tu viện Caxtrô” với nội dung tình yêu tác giả đã trình bài tác phẩm dưới dạng tường thuật lại Tuy là tường thuật nhưng với tài năng của Stendhal thì tác phẩm trở nên rất sống động với nhiều giây phút lãng mạn rồi hồi hộp thu hút người đọc

“Tôi kết thúc bằng câu chuyện mà thuật lại tôi hết sức não lòng” [2; tr.43] đó là

tâm trạng của tác giả cũng như của bao người sau khi đọc xong tác phẩm nhắc về chuyện tình đau thương của Hêlen Hêlen đơ Căngpirêly sinh năm 1542 ở thành phố Anbanô, thân sinh nàng là một nhà quý tộc giàu nhất xứ, và với cương vị đó, ông đã kết hôn với Vichton Carafa, một nữ địa chủ lớn trong vương quốc Na-plơ, Hêlen là một

tuyệt thế gia nhân với dung mạo phù sinh: “Mặt trái xoan, vầng trán rộng, tóc màu

vàng tơ đậm Vẻ mặt lại như tưới cười; cặp mắt to, có cái bộc lộ thắm thiết điều cảm nghĩ, long mày màu hạt dẻ hình cánh cung mẫu mực, cặp môi rất mọng, đường viền miệng như đã được họa sĩ Côregiơ trứ danh vẽ nên.” [2; tr.49,50] quả hiếm có một vóc

dáng tươi tắn, kết hợp với một dung nhan uy nghi dường ấy Bất ngờ nhận được đóa hoa thay lời tỏ tình của Giuyn dành cho nàng, nàng e ngại, thẹn thùng đứng trước tình

cảm của Giuyn khiến nàng đỏ mặt vì sung sướng, rồi nàng lại sợ làm tổn thương, ảnh hưởng đến tình yêu của họ dù chỉ là một hành động nhỏ nhất Nàng cũng giống như

bao cô gái khác đang yêu trong thời buổi ấy, tin lời truyền, dị đoan về tình yêu, “đám

con gái La Mã tin rằng ngắt một đóa hoa hoặc làm thương tổn bằng bất cứ cách nào

bó hoa của người yêu trao tặng, là tự mình gây khả năng cho mối tình giữa hai người tan vỡ” [2; tr.56] nàng rất trân trọng tình cảm của Giuyn Hêlen đa nhanh chóng lo nghĩ

sợ chàng nói nàng khinh cảnh nghèo của chàng nên đã nhạy bén “Nàng trông thấy một

mẫu nhỏ cẩm thạch quí để trên bàn, liền buộc viên đá vào khăn tay của mình, và ném xuống góc cây sồi đối diện với cửa sổ phòng nàng”[2; tr.56] để đáp hồi tình cảm yêu

thương của Giuyn dành cho nàng, hình ảnh dùng mẫu cẩm thạch nhỏ để hồi đáp cũng

đủ để thấy sự trân trọng Giuyn, nàng cũng là một người rất đạo đức không trọng giàu khinh khó Stendhal đã giúp nàng khẳng định tình yêu của nàng bằng chính câu văn

độc thoại chất chứa nhiều tình cảm: “Tại sao lại tự dối mình nhỉ? Hêlen tự nhủ, mình

đã chẳng yêu chàng với tất cả tâm hồn rồi sau?” [2; tr,59] Nhà văn tài tình của chúng

ta đã khéo léo sử dụng biện pháp phủ định để khẳng định thông qua từ “chẳng” Hêlen

đã yêu bằng cả trái tim và đắm say với từng hơi thở của người đang yêu sau thời thốt

và thủy chung Sự tinh tế nhạy cảm trong tình yêu đã được Stendhal miêu tả qua hành

động của Hêlen “nàng cũng nghe thấy khá rõ bước đi của người yêu dừng lại dưới cây sồi đại thụ” [2; tr.59] chỉ có những người thật sự yêu nhau rất nhiều, luôn lo nghĩ về

nhau thì mới có được sự tinh ý ấy, phải có nỗi thấp thỏm vì yêu mới nhận ra một tiếng động ấy dù rất khẽ như vậy Hêlen là một thiếu nữ yêu chân thành, mãnh liệt và nồng cháy nhưng nàng cũng rất yêu thương, quý trọng người thân trong gia đình, tuy là con gái ở lứa tuổi mười bảy thôi nhưng mà nàng yêu rất lý trí, nàng biết mình phải làm thế nào là đúng và nhìn nhận sự việc rất khách quan, chuẩn bị là người đứng giữa mâu thuẫn quá lớn của gia đình và người yêu, sự mất mát lớn hơn khi anh trai bị giết chết

mà người giết chẳng ai xa lạ lại chính là Giuyn Stendhal đã đặt Hêlen vào tình thế đau đớn vô cùng, đây là chi tiết khai thác tâm trạng sắc sảo nhất của Hêlen, cái chết của Fabiô đã dẫn theo cái chết về tâm hồn, cảm xúc của Hêlen Chính nàng nhiều khi còn không hiểu lý do tại sao mình lại như vậy Cho đến khi chính nàng lại rơi vào cảm giác

như muốn giết chết tâm hồn Giuyn mà Giuyn đã trãi qua, nàng run rẩy vì bởi giọng nói của Giuyn rất dè dặt và cung cách ngữ ngôn của chàng không khác gì đối với một người xa lạ, cho nên đến lượt Hêlen cảm thấy thắm thía tất cả nổi độc ác trong lời nói gần như là trịnh trọng, kiểu cách ấy sau khi đã từng thân mật âu yếm làm hởi lòng mát

dạ nàng xưa kia Nên nàng càng trân trọng và quý Giuyn hơn cũng như thời gian được bên chàng từ con tim nàng Giọng điệu của đôi tình nhân đã trở lại hoàn toàn âu yếm như trước kia

Một lần nữa nàng muốn sống cho hạnh phúc bản thân mình nhưng nàng cũng rất yêu mẹ, sự quyết định cùng trốn theo chàng để trở thành vợ chồng chính thức đã làm nàng suy nghĩ rất nhiều và những cơn khoắc khoải xé ruột xé gan Giá nàng chuẩn bị

để chết, chắc chắn chết nỗi đau của nàng hẳn sẽ ít vò xé hơn Chính lòng yêu thương, niềm tinh tưởng của nàng dành cho bà mẹ quá lớn, cùng với sự yếu lòng của nàng trước người mẹ đã dẫn đến bước ngoặc lớn trong cuộc đời nàng, khi Giuyn bị thương nặng trong trận đối đầu với bà phu nhân Căngpirêli đã chuẩn bị trước để rồi từ đó Giuyn và Hêlen không còn gặp nhau nữa Hêlen được biết Giuyn đã thật sự chết đi, Hêlen câm thù sự hèn nhát và sự nhu nhược của mình, dù nàng đã cố gắng bao nhiêu

để tìm Giuyn thì chỉ càng đau lòng thêm, Giuyn đã chết đối với nàng vẫn không có gì thay đổi, nàng chỉ còn biết ân hận đau buồn và ngồi nhung nhớ cùng với kỷ vật nhuốm máu Giuyn, nàng đã sống trong những ký ức về Giuyn suốt mấy năm như vậy nhưng nàng không biết Giuyn đang là một vị đại tá với những chiến công vẻ vang dưới danh Lizara ở một phương trời khác mà vẫn luôn nghĩ về nàng Bao năm nay sống trong sự lừa dối của mẹ nàng, bà Đơ Căngpirêli bao vây cuộc sống của nàng và Giuyn trong sự dối trá đầy mưu tính Để rồi ngày hôm nay Hêlen có một sự thay đổi lớn trong suy nghĩ

và cả cuộc đời còn lại của nàng, có lẽ do đã chán ghét cuộc sống luôn bị lệ thuộc áp

đặt, giờ đây nàng muốn mạnh mẽ hơn, kiên quyết và quyền lực hơn “Ái chà, ta làm cừu non ở tu viện này đã khá lâu rồi, phải làm sói mới được, dù chỉ để đổi trò giải trí hầu các ngài tò mò thọc mạch trong thành phố” [2; tr.120] thế là nàng viết thư nói với

mẹ muốn làm viện trưởng Việc ấy không khó với người phụ nữ giàu có, tinh khôn và đầy quyền lực, Hêlen trở thành viện trưởng tu viện thành Caxtrô, được vài năm nàng

lại chán cuộc sống vô vị này, chỉ được danh vọng mà không có cuộc sống thật như chính con người nàng rồi nàng lại thay đổi cả tính tình Ngay cả bản thân bà cũng không hiểu nổi chính mình và những hành động của mình, khoảng mười một giờ đêm,

vị giám mục trẻ tuổi đi một mình đến trước cửa ngôi nhà thờ mà suốt ngày thiện nam tín nữ đều được vào; chính bà tu viện trưởng tự tay mở cửa cho ông và cho phép ông theo mình Bà tiếp ông ta trong một căn buồng thỉnh thoảng bà ở, buồng đó thông thương với những kháng đài ở gian chính qua một cánh cửa bí mật Khoảng chưa quá một tiếng đồng hồ sau, vị giám mục rất ngạc nhiên thấy mình bị đuổi về; lại chính thân

tu viện trưởng đưa ông ra cửa nhà thờ và nói: “Hãy trở về lâu đài của ngài và rời bỏ

tôi ngay đi Vĩnh biệt đức cha, ngài khiến tôi tởm lợm quá; tôi thấy dường như đã thác thân với một nô bộc” [2; tr.124] Cứ như thế ngài giám mục vẫn tiếp tục đến tu viện

khoảng tám hôm một lần, không ai hiểu chuyện gì đã xãy ra, nhưng việc ấy cứ lập đi lập lại nhiều lần như thế mà ngay cả chính ông vị giám mục cũng không hiểu nổi bà trưởng tu viện Việc ấy kéo dài cho đến một ngày bà có thai Hạ sinh cậu con trai là điều xấu hổ và làm ảnh hưởng đến danh dự tiếng tăm của Hêlen cùng đức giám mục Nàng cũng tự biết những gì đã làm là sai, không đúng, cũng không thể hiểu mình đã

làm việc điên dại gì “Những trinh nữ điên loạn ưa chuộng cái đẹp của thân thể hơn cái đẹp của tâm hồn xứng đáng được đối xử như thế đấy” [2; tr.129] nàng không trách

giám mục cũng chả trách ai, chỉ tự trách bản thân mà chấp nhận mọi việc kết quả chịu trách nhiệm với việc mình đã làm

Hêlen ở cương vị người mẹ, nàng lại càng trưởng thành hơn không nông nổi như trước nữa, biết suy nghĩ cận kẽ trước khi nói và hành động, nàng sống trở nên có trách nhiệm và yêu thương con mình nhiều, khi chuyện đó bị phanh phui lại còn đem ra truy

tố Nàng không khai đức cha Frăngxếchcô Xitađini là cha đứa bé mà lại khai người khác ông Giăng Baptixtơ Đôlêni luật sư của tu viện Trong khi đó khá nhiều người lại

khai là vị giám mục trẻ Xitađini “Vì thương hại giám mục quá hèn nhát, vã lại nếu ông

ta cứu vãn được cuộc sống quí hóa của ông ta thì ông ta sẽ chăm sóc được con trai tôi” [2; tr.131] Đó chính là tình yêu thương vô bờ bến của Hêlen, thiên chức làm mẹ

cao quí nhất trên đời này, nàng đã tính toán sẵn, chu đáo để đảm bảo an toàn cho con

mình Bị xử án tù chung thân trong tu viện Xanhtơ Máctơ, Hêlen vẫn thấy an ủi, hài lòng với những gì mình đã làm Bà phu nhân Căngpirêli sau bao cố gắng cuối cùng ngày cứu nàng thoát khỏi trốn tù đày cũng đã đến Trạng thái của Hêlen thay đổi một cách đột ngột từ thái độ mong mỏi được mẹ cứu thoát nơi giam giữ, sự chờ mong ấy bấy lâu nay đã thành hiện thực, thay vì nàng vui sướng nhưng không nàng đã chết lịm

đi trong giây phút mẹ nàng hối hận nói cho nàng biết sự thật sau mười hai năm lừa dối

nàng “Giuyn Brăngxifoóc…còn sống…” [2; tr.138] câu nói ấy như hàng ngàn hàng triệu mũi dao đâm vào tim nàng “cũng chính vì chàng sống mà tôi không muốn sống!”

[2; tr.138] Nàng bắt đầu viết lá thư cuối cùng cho Giuyn, lời thơ nghẹn ngào, đau đớn

và hối hận vô xiết, những từ được viết nên bằng con tim không khi nào ngừng yêu Giuyn cho đến hơi thở cuối cùng, nàng muốn Giuyn hiểu và thông cảm cho những gì nàng đã vô tình phạm phải tội lỗi cũng chỉ vì quá yêu Giuyn Trí óc của nàng đã quá suy yếu còn bị bao vây bởi mười hai năm dối trá, những gì bao quanh nàng cũng đều là

giả dối và lừa lọc, “Địa vị đối với em chỉ là một nguồn phiền lụy; nó hoàn thành việc

làm hư hỏng tâm hồn em; em thích thú khẳng định quyền uy của em, lắm khi bằng việc gây tai hại cho kẻ khác; em đã làm những đều bất công Vào tuổi ba mươi em được thiên hạ coi là người đạo đức và giàu có, được trọng vọng tuy nhiên lại là người hết sức bất hạnh” [2; tr.141] số phận đáng thương, chua chác mà Hêlen sống còn thua

chết Nàng chỉ có mơ ước: “Nghĩ thế em càng thấy rằng giá em giữ mình trong sạch,

xứng đáng với anh thì ngày nay được gặp lại anh em sẽ sung sướng bao nhiêu!” [2;

tr.142] Mọi tâm tư tình cảm gom gọn trong kết thư đầy cảm động như bóp nghẹn con

tim người đọc “Hêlen đã chết ở nhà thờ Xanhtơ Máctơ vì không đành nhìn thấy một tia

trách móc ở đôi mát của anh” [2; tr.142] Để rồi kết thúc cuộc đời nàng bằng một nhát

kiếm xuyên vào tim nàng Tuy đã chết đi nhưng trong tâm Hêlen như nhẹ nhàng và hài lòng với tất cả, kết thúc cuộc đời nàng ở thế giới này cũng chính là sự bắt đầu cho cuộc sống mới ở một thế giới khác nơi đó chỉ có tình yêu, hạnh phúc và niềm tin

Để xứng đáng với tình yêu cao thượng và mãnh liệt của Hêlen thì Stendhal đã khắc họa nên nhân vật chính diện Giuyn Băngxifoóc với ngoại hình, tính cách và tài năng đặc biệt nổi trội, Giuyn là người láng giềng rất nghèo của Hêlen Chàng có dáng

vẻ nhanh nhẹn, và thái độ thản nhiên chịu đựng được số phận hẳm hiu của mình, điểm nổi bật có thể khen ngợi ở chàng là gương mặt tuy không đẹp nhưng rất linh hoạt chàng là người có nội lực mạnh mẽ, anh dũng và cường tráng, chàng từng chiến đấu anh dũng dưới sự chỉ huy của hoàng thân Côlonna trong những trận đấu hết sức nguy hiểm Giuyn Băngxifoóc tuy mạnh mẽ quyết đoán nhưng khi đến với tình yêu chàng cũng rất lãng mạn và lắm chiêu trò để chiếm được trái tim nàng Hêlen xinh đẹp Sự

xuất hiện đầu tiên cho tình yêu của chàng Giuyn bộc lộ, tỏ tình với Hêlen: “Bỗng nhiên

nàng như nhận ra một đóa hoa ở cái vật kỳ lại ấy, nó lượn qua lượn lại trước khung cửa sổ nàng đang tựa vào, giữa cảnh im lặng thăm thẳm; tim nàng đạp mạnh Bó hoa hình như cắm vào đầu hai hoặc ba cây sậy chắp lại, loại sậy lớn, giống như cây tre mọc ở vùng quê La Mã, dài từ ba thước đến sáu thước Thân cây sậy yếu ớt, gió biển thổi khá mạnh khiến Giuyn khó giữ được bó hoa ở vị trí đối diện với cửa sổ mà chàng cho rằng có Hêlen; vả lại, bóng đêm dày đến mức từ đường phố không thể trông thấy

gì ở độ cao ấy Đứng im trước của sổ, Hêlen vô cùng xúc động Đở lấy bó hoa ấy chẳng phải là tỏ ý đồng tình sao?” [2; tr.53,54] trong bó hoa chàng không quên kèm

theo lá thư rất tình tứ nhưng cũng rất hiện thực chàng Giuyn thừa nhận cái nghèo nàn

bản thân nhưng chàng cũng khẳng định tình yêu của mình là rất thật “vì nàng, tôi có

thể hy sinh tính mạng nghìn lần.” [2; tr.55] câu nói ấy của chàng sẽ làm rung động

nhiều trái tim của các cô gái đang yêu nên Hêlen cũng không thể nào lừa dối con tim mình được Kết quả là họ đã yêu nhau và trao đổi qua thư bằng cách rất lãng mạn ấy nhưng cũng đầy nguy hiểm Là một đấng nam nhi khi bị sĩ vả, lăng mạ của cha Hêlen dành cho chàng là đều xấu hổ vô cùng to lớn, làm tổn thương đến lòng tự trọng, không chỉ cha nàng ngài Căngpirili mà ngay cả anh trai nàng Fabiô cũng không tiếc những lời thô thiễn, nhục mạ và khi dễ chàng, miệt thị chàng một cách nặng nề Mâu thuẫn giữa hai ý nghĩ của chàng kèm theo tình yêu vô bờ bến mà chàng dành cho Hêlen nhưng lại

bị khoảng cách quá xa về gia thế, áp lực đè nặng lên chàng thêm phần tự ti: “Chàng

không thể quyết định hoặc giết lão già hổn xược, hoặc cứ để cho lão sống Chàng khóc suốt mấy đêm trường” [2; tr.66] vì chàng biết đã trót yêu nàng Hêlen thì chàng cũng

phải yêu và chấp nhận những gì nàng Hêlen yêu mến, chàng có thừa khả năng giết chết

ngài Căngpirêli và con trai hắn Fabiô, nhưng chàng không làm vậy vì chàng không muốn giọt lệ vương trên đôi mắt người yêu của chàng, nàng đau buồn thì chàng đau đớn hơn gấp bội “Yêu thích cảnh nghèo” và “nhẫn nhục” đó là lời nhận định về Giuyn của Ranuyxơ Giuyn không chú trọng vẽ sang trọng bề ngoài mà chàng quan tâm, tu dưỡng và bồi đắp nhiều về nhân cách bên trong tâm hồn mình, chàng sống lạc quan, bình dị, vui vẽ và yêu đời, điều đáng quan trọng hơn là chàng sợ sẽ phá hủy mối tình của nàng đối với chàng bởi vì chàng rất yêu Hêlen hơn cả danh dự và sĩ diện của chàng Xã hội bấy giờ đối với nam nhi thì danh dự và sĩ diện còn quí và trọng hơn cả tính mạng họ, bằng bất cứ giá nào Giuyn cũng tránh đụng đọ với anh ruột của Hêlen Nhưng điều đó vô ích khi Fabiô anh của Hêlen luôn tìm và kiếm chuyện, miệt thị Giuyn và ra tay với Giuyn trước Giuyn đã kết liễu cuộc đời của Fabiô bằng một nhát kiếm thọt sâu hơn mười lăm phân vào cổ Fabiô, làm phọt một vòi máu lớn Điều đó cũng làm chàng hối hận và lo nghĩ nhiều cho tình yêu của mình, quả thật cái chết của Fabiô đã ảnh hưởng đến thái độ của Hêlen đối với Giuyn rất nhiều khiến chàng phải

đau cả đầu “hy vọng duy nhất của chàng là người ta không biết tên người đã chiến thắng Fabiô” [2; tr.81] Giuyn lo sợ nhiều khi người yêu mình biết sự việc nhất định sẽ ảnh hưởng đến tình yêu của hai người Chàng đã hỏi nàng: “Nàng có oán thù tôi không”[2; tr.87] Nhưng câu trả lời của Hêlen vượt ngoài suy nghĩ của Giuyn: “Hêlen trả lời qua một dòng rằng không oán thù ai, nàng sẽ suốt đời cố gắng quên đi con người đã giết anh nàng”[2.tr.87] Điều đó còn làm cho Giuyn đau đớn hơn là Hêlen

thù hận chàng, thì chàng còn hy vọng chuột lại lỗi lầm, nhưng Hêlen đã đối xữ với Giuyn như với một người xa lạ, cư sử với chàng theo phép xã giao Ôi! tim chàng đau

xé như có hàng trăm hàng triệu thanh kiếm xuyên vào, đau đến vô hạn: “Chao ôi! Ta

rời xa nàng sao? Chao ôi! Hai ta trở thành hai người xa lạ với nhau rồi ư! Ôi Fabiô! Anh đã được báo thù xứng đáng!” [2; tr.91] Tất cả là một hình phạt vô cùng dã man

mà Hêlen đã giành cho Giuyn Băngxifoóc vì lỗi lầm của anh, nó thật là cách báo thù kinh khủng nhất đối với Giuyn, chàng phi ngựa thật nhanh trong trạng thái nóng nẩy, đầu muốn nổ tung bị bao vây trong vô vàn suy nghĩ Sau nhiều suy nghĩ Giuyn đã quyết định hẹn gặp Hêlen một lần nữa, nhưng lần này có sự thay đổi lớn trong cách cư

xử của Giuyn, tất cả chỉ vì Giuyn rất sợ tâm hồn mình bị vò xé bởi một tiếng lạnh lùng

từ sâu trong lòng Hêlen thoát ra Tư tưởng quân sự bắt đầu nảy mầm trong trí óc Giuyn

chàng tự nhủ “Có lẽ rồi một ngày kia, cũng đến phải bắt cóc Hêlen mới xong” [2;

tr.96], vì quá yêu nàng mà lại không thể chấp nhận nổi sự lạnh lùng từ nàng, càng kinh khủng hơn khi phải mất Hêlen nên suy nghĩ táo bạo ấy đã nãy sinh trong chàng Giuyn.Nhưng cho dù Giuyn chuẩn bị chu đáo như thế nào cho kế hoạch sống hạnh phúc bên người yêu thì cũng chính người trong mộng ấy lại làm cho tan vỡ mộng uyên ương, tệ hại hơn là Giuyn bị thương nặng và dẫn đến tin mất Giuyn mãi mãi vì cái chết

mà bà mẹ nàng đem lại, tất cả chỉ vì sự yếu lòng, nhu nhược và nhút nhát của nàng Tuy bị thương rất nặng nhưng Giuyn vẫn không quên giữ cho Hêlen một hành động rất

đẹp rất lãng mạn, đó là một đóa hoa gửi cho cô bé Marietta khi tình cờ gặp “Em nói với

cô Hêlen là tôi xin lỗi đã quấy rầy cảnh yên tĩnh của cô và xin cô hãy nhớ bài kinh Avê Maria ở đồi Cavi Đây là bó hoa tôi hái tại vườn cô ấy, ở Anbanô, nhưng nó có hơi bẩn máu, em hãy rửa đi trước khi trao cho cô” [2; tr.106] có lẽ cử chỉ cao đẹp này là

lần cuối cùng mà Hêlen nhận được từ Giuyn, Giuyn muốn nhắc nhở Hêlen hãy nhớ về bài kinh Avê Maria ở đồi Cavi cũng như hãy luôn nhớ về Giuyn, nhớ về tình yêu của hai người Giuyn là người thanh niên lãng mạn dù bị thương nặng nhưng vẫn nhớ về Hêlen, bên cạnh đó Giuyn còn là chàng trai rất tinh ý, kỹ lưỡng và chu đáo, vì đóa hoa

đã dính máu của chàng, Giuyn nhờ cô gái hãy rửa trước khi trao cho Hêlen vì lo sợ những vết máu trên đóa hoa ấy sẽ làm cho nàng lo lắng nhiều, Giuyn không muốn Hêlen phải bận tâm quá nhiều về mình Nơi phương xa trong danh phận nam tước gặt hái được nhiều thành công trên chiến trận để rồi đại tá Lizara luôn là vấn đề nóng bỏng của nhiều người đang rất hào hứng về những chiến công vẽ vang của chàng Nhưng Giuyn cũng chẳng khác gì Hêlen cũng bị phu nhân Căngpirêli bao vây với bao điều giã dối là nàng Hêlen đã có gia đình và đang sống rất hạnh phúc, tin sự thật về Hêlen đã làm cho Giuyn chết lặng, trái tim chàng giờ đây chay sạn đi, không còn nhớ và muốn yêu Rồi Giuyn cũng quên dần và trở về La Mã trong sự vẽ vang, reo hò chào mừng đại tướng Lizara trong niềm vinh dự Trong lần trở lại quê hương này, Giuyn sẽ vô cùng sung sướng khi biết Hêlen thật sự chưa có gia đình, nhưng định mệnh đã không cho sự

sung hợp ấy được diễn ra Chính vì Giuyn về La Mã mà HêLen đã tìm đến cái chết hơn

là gặp lại Giuyn trong thân phận tuổi hờn, nhục nhã của bản thân, tự thấy mình không xứng đáng với Giuyn nữa Sau bao nhiêu năm xa cách, giờ đây Giuyn chỉ nhận thấy tình yêu của Hêlen, cảm nhận hơi thở, lời nói của nàng qua bức thư tuyệt mệnh ấy

Do sinh ra và lớn lên trong xã hội hỗn loạn binh chiến của phương tây nên phần nhiều tác phẩm của Stendhal chịu ảnh hưởng Đa phần các nhân vật nam chính diện của Stendhal xây dựng và khắc họa nên mang đậm tính chất sử thi, ở độ tuổi đôi mươi nóng bỏng trong tình yêu lãng mạn cùng mây gió nhưng cũng không kém phần phong

ba, mạnh mẽ và hào hiệp, yêu nước nồng nàn, chiến đấu vì nhân dân Từ đó, Stendhal

đã biến nhân vật trong tác phẩm văn học của mình trở thành hình ảnh tượng trưng điển hình của nhiều người trong xã hội hỗn loạn phức tạp phương tây, họ những người bình

dị, đáng thương mơ ước có được nhân vật trong tác phẩm Stendhal ngoài đời hiện thực, điều đó Stendhal đã giúp nhiều người có thêm niềm tin và nghị lực để vượt qua và tiến lên vươn đến ước mơ hạnh phúc hòa bình và ấm no

Mạnh mẽ hơn Hêlen quyết đoán và quyết định cho số phận mình, Mina De Vanghel là một nhân vật chính diện khác nữa của Stendhal, tuy xuất thân có nhiều nét tương tự với các nhân vật nữ khác nhưng Mina lại mang đậm vẻ đẹp của cô gái phương Tây mạnh mẽ, năng động hơn nhiều so với các cô gái ở cùng thời buổi của nàng Tuy vậy nhưng kết thúc cho cuộc đời của nàng cũng là do chính thông minh của nàng làm nàng thất bại thảm thương nằm ngoài suy nghĩ dự tính của nàng Mina De Vanghel có

vẽ đẹp tuyệt vời, xinh xắn ăn nói duyên dáng, đôi mắt sáng, vừa âm u vừa thơ mộng

Cô có một gia thế mà nhiều người mơ ước, dòng họ của nàng thuộc vào hạng sang trọng nhất nhì từ bao đời Cha nàng là bá tước Vanghel làm đến đại tướng, sau nhiều chiến thắng ở Pháp ông bỗng dưng chán chê danh lợi và suy nghĩ nhiều về nhân sinh, cha nàng cũng là người mà Mina yêu mến và trân trọng nhất cuộc đời nàng, nhưng hạnh phúc gia đình đến với Mina quá ngắn ngủi ra đi khi cha nàng người mà nàng tâm đắt, yêu mến nhất rời xa nàng mãi mãi, điều đó đã làm nàng ảnh hưởng rất nhiều trong

tư tưởng của nàng Vốn dĩ được sinh ra và lớn lên trong môi trường sang giàu của tầng lớp thượng lưu, quí tộc Mina chỉ biết đời sống trong cung điện vua chúa với những đại