Luật chống bán phá giá của Mỹ và vụ kiện bán phá giá tôm của Việt Nam

Luật chống bán phá giá của Mỹ và vụ kiện bán phá giá tôm của Việt Nam

Lời cam đoan

Em xin cam đoan rằng bài viết này là do em tự tìm tài liệu nghiên cứu và viết trên cơ sở sự hớng dẫn của thầy giáo:Thạc sỹ Mai Thế Cờng Bài viết của em đợc tham khảo từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau nh: sách giáo khoa, tạp chí……

và không có sự sao chép nào từ các đề án, luận văn hay các chuyên đề thực tập khác Nếu có gì sai em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Sinh viên:

Lê Thị Nh Trang

Lời nói đầu

Ngày 10-12-2001 Hiệp định thơng mại song phơng Việt Nam – Hoa kỳ chính thức có hiệu lực đã giúp cho quan hệ thơng mại hai nớc phát triển nhanh chóng đặc biệt giúp Việt Nam mở rộng thị trờng tăng kim nghạch xuất khẩu Trong mấy năm gần đây Hoa Kỳ trở thành thị trờng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam Các nghành hàng xuất khẩu chiếm tỷ trọng lớn là dệt may, da giầy, cá, tôm và các loại hải sản khác Tuy nhiên, gần đây nhất các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã gặp rất nhiều vấn đề mới trong các vụ tranh chấp thơng mại khi có sản phẩm xuất khẩu sang Hoa Kỳ liên quan đến “bán phá giá” và “chống bán phá giá” khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam gặp khó khăn, điển hình là vụ kiện mới đây nhất liên minh tôm miền nam Hoa Kỳ kiện các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá Tôm trên thị tròng Mỹ

Xuất phát từ thực tế trên nên em đã chọn nghiên cứu đề tài: Luật chống“

bán phá giá của Mỹ và vụ kiện bán phá giá tôm của Việt Nam ” Đề tài của em

tập trung tìm hiểu về quy định của Mỹ trong việc “ chống bán phá giá ” và diễn biến thực tế vụ kiện tôm của Việt Nam, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp chung nhất nhằm giải quyết tình trạng trên giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng cờng xuất khẩu Đề tài đợc trình bày với ba phần cơ bản sau:

- Phần I: Giới thiệu về luật chống bán phá giá của Mỹ.

- Phần II: Thực tiễn vụ kiện bán phá giá tôm.

- Phần III: Bài học kinh nghiệm và giải pháp đối phó.

Trong quá trình thực hiện đề tài, em đã nhận đợc sự giúp đỡ rất nhiệt tình của các thầy cô trong khoa đặc biệt là thầy giáo hớng dẫn Ths Mai Thế Cờng Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô đã quan tâm giúp em hoàn thành tốt bản đề án này Tuy nhiên, do thời gian và kiến thức có hạn nên chắc chắn bài viết của em còn nhiều thiếu sót Em rất mong nhận đợc những ý kiến nhận xét, phê bình,

đóng góp của các thầy cô và các bạn để bài viết của em hoàn thiện hơn

Hà Nội tháng 11 năm 2004

Sinh viên:

Lê Thị Nh Trang

Phần I Giới thiệu về luật chống bán phá giá của Mỹ

Thế nào là chống bán phá giá?

Theo hiệp ớc chống bán phá giá (Hiệp ớc AD) của tổ chức thơng mại thế giới (WTO) có hiệu lực từ ngày 1.1.1995 thì một món hàng coi nh bán phá giá nếu đợc đa vào thị trờng một nớc khác với một giá thấp hơn giá trị bình thờng của nó, tức là nếu giá xuất khẩu của mặt hàng đó thấp hơn giá so sánh đợc với một món hàng tơng tự bán trên thị trờng của nớc xuất khẩu thì mặt hàng đó sẽ bị coi là bán phá giá

Xét về bản chất việc bán phá giá của các nớc có mặt hàng xuất khẩu là sự cạnh tranh không lành mạnh trong quan hệ thơng mại Luật chống bán phá giá nhằm bảo vệ các nghành sản xuất trong nớc trớc sự cạnh tranh gay gắt của hàng nhập khẩu

ở Mỹ, hàng hóa bị coi là bán phá giá nếu nó đợc xác định là hàng nớc ngoài đợc bán vào Hoa Kỳ với giá thấp hơn “giá trị thông thờng ” Thấp hơn giá trị thông thờng nghĩa là giá của hàng nhập khẩu vào Hoa Kỳ thấp hơn mức giá của hàng hóa đó ở nớc xuất xứ hoặc ở nớc thứ ba thay thế thích hợp (trong trờng hợp nền kinh tế phi thị trờng)

Các thủ tục điều tra về bán phá giá ở Mỹ

Các thủ tục điều tra về phá giá đợc tiến hành khi có đơn khiếu kiện của của một ngành công nghiệp hoặc do Bộ Thơng mại(DOC) tự khởi xớng

Bộ thơng mại và ủy ban thơng mại quốc tế(ITC) phải điều tra để xác định xem

có hiện tợng bán phá giá hay không và việc bán phá giá có gây tổn thất đến sản xuất nội địa? DOC phụ trách việc xác định xem hàng nhập khẩu có bán phá giá hay không, ITC sau đó sẽ xác định xem nghành công nghiệp liên quan đó của Hoa Kỳ có bị thiệt hại vật chất do hàng nhập khẩu gây ra hay không Nếu quyết

định cuối cùng của DOC là có bán phá giá thì ITC sẽ xem xét vấn đề tổn hại Sau

đó DOC sẽ ra một pháp lệnh chống bán phá giá và ấn định biên độ phá giá

thiệt hại đợc xác định bằng mức chênh lệch giữa “giá trị bình thờng” của hàng hóa đó và mức giá xuất khẩu vào Hoa Kỳ.

Bộ thơng mại sẽ xác định giá trị bình thờng của hàng nhập khẩu theo một trong

ba cách theo thứ tự u tiên là:

- Giá bán của hàng hóa đó tại nớc xuất xứ

- Giá bán của hàng hóa đó tại thị trờng thứ ba

- “Giá tính toán ” bằng tổng chi phí sản xuất cộng với các khoản cho lợi nhuận, tiền hoa hồng bán hàng và các chi phí hành chính khác nh đóng gói …

DOC khẳng định giá ở Mỹ là giá thị trờng Đối với Việt Nam, Bộ Thơng mại Hoa Kỳ cho là nớc có nền kinh tế phi thị trờng và sẽ lấy một nớc thứ ba để tính giá chi phí Đó là điều bất lợi lớn nhất đối với chúng ta trong vụ kiện lần này Lần trớc khi hiệp hội các chủ cá da trơn Mỹ kiện chúng ta trong vụ cá tra và cá basa, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản VN(VASEP) đã chọn Bangladesh làm nớc thứ ba để tính các chi phí sản xuất sau đó DOC đã tính toán và ra phán quyết các doanh nghiệp VN bán phá giá cá tra tại Mỹ

Thủ tục điều tra một vụ bán phá giá của Mỹ nh sau:

Nguyên đơn nộp đơn cho cả DOC và ITC cùng một lúc Nguyên đơn có thể là các nhà sản xuất nội địa, liên đoàn lao động hoặc các hiệp hội thơng mại

Khi có đơn kiện cả DOC và ITC đều tiến hành điều tra nhng ITC sẽ tiến hành ngay còn DOC sẽ tiến hành trong vòng 20 ngaỳ kể từ ngày nộp đơn sau khi xem xét đơn có đáp ứng yêu cầu hay không?

Trong vòng 45 ngày kể từ ngày nộp đơn ITC sẽ đa ra quyết định sơ bộ về việc có bằng chứng nào chứng minh mặt hàng nhập khẩu đang bị kiện bán phá giá gây thiệt hại hoặc có nguy cơ gây thiệt hại cho nghành sản xuất trong nớc hay không ITC sẽ tiến hành một buổi điều trần công khai để các bên liên quan trình bày quan điểm của mình và sẽ gửi bảng câu hỏi cho cho các nhf sản xuất Mỹ nhà nhập khẩu Mỹ và các nhà sản xuất nớc ngoài

Quyết định sơ bộ của DOC: DOC sẽ gửi bảng câu hỏi chi tiết về thông tin cơ bản của công ty đó, thực tiễn bán hàng nội địa, chi phí sản xuất, giá thành sản

phẩm cho các nhà sản xuất n… ớc ngoài có mặt hàng bị kiện bán phá giá Thời gian để trả lời bảng câu hỏi từ 30 đến 45 ngày Doc cũng cho phép luật s của hai phía nguyên đơn và bị đơn trình bày quan điểm về các vấn đề liên quan đến vụ việc

Quyết định cuối cùng của DOC đợc đa ra trong vòng 75 ngày sau khi có quyết định sơ bộ: Nếu quyết định sơ bộ là có bán phá giá thì bị đơn có quyền yêu cầu kéo dài thêm 60 ngày, Nếu quyết định sơ bộ là không bán phá giá thì nguyên đơn có quyền yêu cầu thêm 135 ngày sau khi có quyết định sơ bộ

Quyết định cuối cùng của ITC: Nếu quyết định cuối cùng của DOC là là

có bán phá giá thì ITC sẽ xem xét vấn đề tổn hại và đa ra phán quyết cuối cùng trong vòng 45 ngày kể từ ngày có quyết định cuối cùng của DOC

Sau đó, DOC sẽ một pháp lệnh chống bán phá giá, ấn định biên độ phá giá cho các công ty nớc ngoài tham gia vụ kiện và một mức khác cho tất cả các công ty khác xuất khẩu cùng một mặt hàng từ nớc bị kiện nhng không tham gia vụ kiện Sau khoảng 1 năm từ khi có pháp lệnh chống bán phá giá, DOC sẽ ấn định mức thuế chống bán phá giá chính thức.Theo luật chống bán phá giá của Mỹ, DOC sẽ xem xét lại các thuế chống bán phá giá 5 năm sau ngày ban hành

(Xem sơ đồ trang bên)

Sơ đồ thể hiện trình tự kiện bán phá giá của Mỹ:

Đơn kiện

Phần II Thực tiễn vụ kiện bán phá giá tôm

1 Diễn biến tình hình

- Ngày 31 tháng 12 năm 2003, liên minh tôm miền nam Hoa Kỳ(SSA) đã chính thức đệ đơn lên bộ thơng mại và ủy ban thơng mại quốc tế khởi kiện chống bán phá giá sản phẩm tôm của một số nớc trong đó có Việt Nam Mặt hàng bị khởi kiện trớc hết rơi vào nhóm tôm đông lạnh và đóng hộp vai trò của Việt Nam trong vụ kiện này rất lớn bởi so với các nớc xuất khẩu tôm vào Hoa Kỳ, Việt Nam là nớc có ảnh hởng đối với họat động nhập khẩu tôm của họ (với tổng kim nghạch nhập khẩu trên 2 tỷ USD)

- Các doanh nghiệp Việt Nam bị kiện bao gồm: công ty chế biến và XNK Cà Mau(Canimex), XN chế biến thủy sản Minh Phú (CM), Công ty cổ phần thủy sản Minh Hải (Searpodex Minh Hải, Bạc Liêu), công ty TNHH Kim Anh (Sóc Trăng)

- Ngày 6 tháng 1 năm 2004 các nớc xuất khẩu tôm gồm Thái Lan, Trung Quốc, Việt Nam, ấn Độ, Braxin, và êcuado đã ra thông cáo báo chí chung bày tỏ

sự lo ngại sâu sắc về quyết định của một số nhà sản xuất và kinh doanh tôm Mỹ tìm cách thực hiện những biện pháp chống lại các nớc xuất khẩu tôm nhằm bảo

hộ hoạt động kinh doanh của họ

- Ngày 17 tháng 2 năm 2004 với tỷ lệ bỏ phiếu 6/0 ủy ban thơng mại quốc tế

Mỹ (USITC) đã sơ bộ khẳng định nghành công nghiệp đánh bắt tôm nội địa Mỹ

đã bị thiệt hại trên thực tế do tôm nhập khẩu từ sáu nớc trên

Lý do kết luận Tôm của các nớc trên đang đợc bán phá giá ở Mỹ:

Thứ nhất là lợng Tôm sáu nớc bị kiện xuất vào thị trờng Mỹ (2003) có giá trị

trên 2,4 tỷ Đô la và chiếm 86,7 % thị phần

Thứ hai là do giá Tôm nhập khẩu thấp hơn Tôm sản xuất trong nớc từ

10%đến 20 % làm cho giá Tôm bán ở Mỹ bị đẩy xuống thấp ngang giá những

năm 70 Theo điều tra của DOC thì giá Tôm bán của các nớc trên hiện nay ở thị trờng Mỹ là dới “mức công bằng”

- Ngày 18 tháng 2 VASEP đã ra thông báo phản ứng lại quyết định sơ bộ của ủy ban thơng mại quốc tế Hoa Kỳ trong vụ điều tra trên Thông báo nêu rõ:

“ Cộng đồng DN chế biến và xuất khẩu Tôm Việt Nam rất thất vọng về quyết

định của USITC và lấy làm tiếc là USITC đã không sớm đình chỉ vụ kiện này Quyết định đó không những gây thiệt hại cho những ngời nuôi Tôm các nhà sản xuất chế biến Tôm Việt Nam và các nớc bị kiện mà còn gây hại cho quyền lợi ngời tiêu dùng Mỹ” VASEP khẳng định các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu Tôm Việt Nam hoàn toàn không bán phá giá Tôm vào thị trờng Hoa Kỳ Các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu Tôm Việt Nam hoạt động sản xuất kinh doanh hoàn toàn độc lập theo cơ chế thị trờng chấp nhận cạnh tranh ngày càng tăng ở thị trờng nội địa và ở các thị trờng xuất khẩu để tồn tại và phát triển Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu Tôm Việt Nam không nhận bất cứ sự tài trợ nào từ phía chính phủ Việt Nam, hoạt động kinh doanh theo luật doanh nghiệp Việt Nam và theo thông lệ luật pháp quốc tế, tự chịu rủi ro và đóng thuế đầy đủ theo quy

định của chính phủ, không khác gì các doanh nghiệp đồng nghiệp ở Hoa Kỳ

- Tháng 7 năm 2004 Bộ thơng mại Mỹ đã công bố mức thuế chống bán phá giá Tôm Việt Nam nhập khẩu vào Mỹ của 38 doanh nghiệp Việt Nam từ 13,1%đến 99,13%, bình quân gia quyền là 53,11%, một số nguồn thông tin đã

dự đoán, nếu không có gì khác đây sẽ là mức thuế chính thức

- Phán quyết cuối cùng đối với Việt Nam dự kiến đợc đa ra ngày 24/11/2004 DOC sẽ ban lệnh “ Thuế chống bán phá giá ” và chỉ thị cho Hải quan Mỹ thu tiền đặt cọc đối với Tôm nhập khẩu bị đánh thuế dự kiến vào ngày 15/1/2005

2 Động cơ

Thứ nhất, do thời gian qua sự bất ổn định về tình hình kinh tế và chính trị

ở Hoa Kỳ kéo dài làm cho giá tôm trên thị trờng Mỹ sụt giảm liên tục Tôm của

Mỹ không thể cạnh tranh đợc với hàng hóa từ các quốc gia đang phát triển Tiến

hành vụ kiện lần này họ hy vọng rằng có thể cứu các doanh nghiệp trong nớc

đang bên bờ vực thẳm của sự phá sản.họ muốn dùng chiêu bài khởi kiện chống bán phá giá để bảo hộ mậu dịch, ngăn chặn hàng nhập khẩu và tranh thủ sự viện trợ từ phía chính phủ Mỹ

Thứ hai, nớc Mỹ đang ở trớc thềm bầu cử tổng thống mới, chính quyền

Bush có chơng trình hỗ trợ giải quyết tranh chấp về bán phá giá nhằm lấy lòng cử tri và giới công nghiệp nên vụ kiện có nhiều khả năng sẽ đợc ủng hộ từ phía chính quyền Mỹ

Thứ ba, các luật s Mỹ muốn khuấy động phong trào bán phá giá Tôm lên

để trục lợi, từ các nhà sản xuất Tôm Mỹ đến các nhà sản xuất Tôm Việt Nam

đều phải thuê họ tranh cãi

3 Phản ứng của các bên

a Phản ứng của chính phủ và các doanh nghiệp Việt Nam

Để đối phó với vụ kiện trên VASEP đã đề nghị bộ Ngoại giao, bộ thơng mại bộ thủy sản và các cơ quan hữu quan của Việt Nam chính thức phản đối

Mỹ, yêu cầu hạ viện Mỹ thực thi đúng tinh thần của hiệp định thơng mại Việt_

Mỹ, không thông qua dự luật sai lầm có tên gọi “Công bằng tài trợ Tôm”, không làm phơng hại đến quan hệ với Việt Nam và các nớc khác VASEP đã đóng góp một khoản tiền 5.000$ cho ASDA để chuẩn bị sách trắng về Tôm và một nghiên cứu kinh tế liên quan đến hoạt động nhập khẩu Tôm vào Hoa Kỳ Sau đó tiếp tục

đóng góp một khoản tiền 50.000$ để cùng với ASDA tiến hành các hoạt động vận động hành lang và các nỗ lực khác nhằm ngăn chăn vụ kiện Tôm xảy ra

Việt Nam khẳng định rằng hành động này của Mỹ là nhằm bảo hộ mậu dịch trái với tinh thần của hiệp định thơng mại Việt _ Mỹ Việt Nam yêu cầu Chính phủ, Quốc hội và chính giới Mỹ ngăn chặn kịp thời hành động sai trái này, không để sự việc phát triển theo chiều hớng tiêu cực

VASEP đã quyết định thành lập ủy ban Tôm Việt Nam (VSC) chuyên giải quyết các vấn đề liên quan đến nuôi trồng, chế biến và kinh doanh Tôm

Nh vậy là lần này Việt Nam đã rất hăng hái tham gia vào vụ kiện Tôm.Bất lợi lớn nhất cho phía Việt Nam là trong vụ kiện bán phá giá cá Basa Việt Nam đã bị Mỹ kết luận là nền kinh tế phi thị trờng và kết luận đó khó thay đổi trong vụ kiện Tôm lần này Tuy nhiên, trong vụ kiện lần này lại có thuận lợi là có 6 nớc cùng tham gia trong đó có nhiều nớc đợc Mỹ công nhận là nền kinh tế thị trờng Nh vậy, ngay cả trong trờng hợp xấu nhất giá để dung cho các nớc đó cũng phải dùng cho Việt Nam, bản thân Mỹ không thể tùy tiện muốn lấy giá nào cũng đợc.VASEP cũng đã phối hợp với các nớc để thành lập liên đoàn xuất khẩu thủy sản khối ASEAN+ Trung Quốc+ ấn Độ để đối phó với vụ kiện Mời quốc gia thành viên của ASEAN đã nhất trí ký vào văn bản chung thể hiện lập trờng phản đối hành động của hiệp hội ngời nuôi Tôm ở 8 bang miền nam nớc Mỹ.

b Phản ứng của các nớc cùng bị kiện

Về phía Thái Lan, Bộ thong mại Thái Lan đã phủ nhận cáo buộc bán phá

giá Tôm của 8 bang miền nam nớc Mỹ, và tuyên bố sẽ phối hợp với các nớc xuất khẩu Tôm yêu cầu chính phủ Bush phải làm sáng tỏ vấn đề này Thái lan đã gửi

th cho các đại diện thơng mại và quan chức cao cấp của DOC để giải thích rằng Tôm nhập khẩu từ Thái Lan không bán phá giá trên thị trờng Mỹ Thủ tớng Thái Lan rất quan tâm và lo ngại vụ việc ảnh hởng đến doanh số bán mặt hàng Tôm Vì vậy ông yêu cầu bộ thơng mại Thái Lan phải gấp rút tìm biện pháp đối phó Thủ tớng đã có cuộc gặp không chính thức với tổng thống Mỹ G.W Bush bên lề hội nghị thợng đỉnh tháng 10 /2003để bàn về cáo buộc bán phá giá Tôm Ông cũng ký quyết định chi 50 triệu Baht cho các chuyên gia vận động hành lang và thuê các công ty luật bảo vệ cho mình Chính phủ Thái Lan quyết định hỗ trợ 50% chi phí thuê luật s để theo đuổi vụ kiện này Trong thời gian gần đây, ngành Tôm Thái Lan lâm vào cảnh khủng hoảng khi EU áp dụng hệ thống thuế quan phổ cập (GSP) cho một số nớc trừ Thái Lan, làm cho xuất khẩu Tôm Thái Lan sang thị trờng EU giảm mạnh

Về phía ấn Độ, hiệp hội xuất khẩu hải sản ấn Độ kêu gọi hợp tác với các

nớc cùng bị kiện, các nhà xuất khẩu thủy sản ấn Độ đang quên góp tiền chống lại