Xuất khẩu chè Việt Nam thực trạng và những giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu chè Việt Nam trong thời gian tới

Xuất khẩu chè Việt Nam thực trạng và những giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu chè Việt Nam trong thời gian tới

Phần mở đầu

Thơng mại quốc tế là một mũi nhọn tiên phong không thể thiếu với bất kì một quốc gia nào trên thế giới đã và đang trên cọn đờng phát triển nhất là trong điều kiện hiện nay khi nền kinh tế thế giới

đang phát triển nh vũ bão Việt Nam cũng đã và đang thực hiện xu thế đó Trải qua hơn mời năm đổi mới từ Đại hội Đảng VI năm

1986 chúng ta đã đạt đợc những thành quả to lớn: đẩy lùi đói nghèo, tạo công ăn việc làm cho ngời lao động… Trong đó không thể không nhắc đến hoạt động xuất khẩu của nớc ta Xuất khẩu có vai trò vô cùng to lớn trong công cuộc phát triển kinh tế của nớc ta Trong số nhiều mặt hàng chủ lực có cây chè- một loai cây công nghiệp ngắn ngày Trong Đại Hội Đảng lần thứ IX Đảng, Nhà nớc

ta u tiên xuất khẩu chè để phục vụ xuất khẩu

Chè là cây a khí hậu nớc ta, có ý nghĩa to lớn cả về mặt kinh tế

và xã hội Qua một số năm gần đây xuất khẩu chè của nớc ta gặp nhiều khó khăn, cha tơng xứng với tiềm lực của nó nh giá chè hiện nay đang giảm, chất lợng chè cha cao Vấn đề đặt ra là phải có những biện pháp thúc đẩy xuất khẩu chè Việt Nam Chính vì vậy

em đã chọn đề tài:”Xuất khẩu chè Việt Nam thực trạng và những

giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu chè Việt Nam trong thời gian tới”

làm đề tài tiểu luận môn ngoại thơng

Với sự hiểu biết còn hạn chế chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận đợc sự quan tâm, góp ý của các thầy cô để những bài tiểu luận lần sau em viết đợc tốt hơn.Em xin chân thành cảm ơn

1 Vài nét về xuất khẩu

1.1 Khái niệm xuất khẩu

Xuất khẩu là một hình thức kinh doanh quốc tế trong đó một bên) gọi là bên xuất) bán)hoặc đổi) cho bên kia) gọi là bên nhâpk khẩu) một lợng hàng hoá hay dịch vụ nhất định và thu về một số tiền nhất định) hoặc là một lợng hàng hoá có giá trị tơng đơng) Hai bên tham gia hoạt động xuất khẩu ít nhất phải từ 2 quốc gia khác nhau và hàng hoá dịch vụ đợc di chuyển ra khỏi biên giới quốc gia,

đồng thời đồng tiền thanh toán phải là ngoại tệ đối với ít nhất một bên

Xuất khẩu là một hoạt động cơ bản của ngoại thơng, là một hoạt động quan trọng của kinh doanh quốc tế, là sự phát triển tất yếu của sản xuất và lu thông hàng hoá nhằm tạo ra hiệu quả cao nhất cho mỗi nền kinh tế

1.2 Vai trò của xuất khẩu trong nền kinh tế quốc dân

Xuất khẩu góp phần giải quyết công ăn việc làm cho ngời lao

động Đặc biệt nó còn là một hoạt động ngoại thơng không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế của đất nớc,góp phần quan trọng vào chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của đất nớc Xuất khẩu giúp đất nớc thu đợc một nguồn ngoại tệ đáng kể Tóm lại, muốn

đ-a đất nớc tiến lên không thể thiếu hoạt động xuất khẩu

2 Khái quát chung về xuất khẩu chè của Việt Nam

2.1.Sự phát triển của ngành chè Việt Nam

Sau Đại Hội lần thứ VI của Đảng, cả nớc ta bớc vào một thời kì

đổi mới Sau khi tiến hành thành công một số thử nghiệm ở những giai đoạn trớc nh: Liên kết công nông nghiệp, cải tiến hệ thống sản

xuất và tổ chức quản lí) 1983 – 1986) Năm 1987 ngành chè bắt

đầu bớc vào một giai đoạn tiến hành những thử nghiệm và đổi mới kinh tế một cách căn bản

Chè là loại cây công nghiệp dài ngày đợc trồng ở các tỉnh trung

du, miền núi phía Bắc và Lâm Đồng Sản xuất trong nhiều năm qua

đã đáp ứng đợc nhu cầu về chè uống của nhân dân, đồng thời xuất khẩu đạt kim ngạch hàng triệu USD hàng năm Tuy có những thời

điểm giá chè thấp làm cho đời sống của ngời làm chè gặp nhiều khó khăn nhng nhìn chung cây chè vẫn giữ một vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Vì vậy việc sản xuất chè là một hớng quan trọng nhằm thúc đẩy tốc độ tăng trởng của nông nghiệp và kinh tế nông thôn nớc ta

Diện tích chè của cả nớc hiện nay chiếm tỉ lệ khá lớn Năm

1999 là 82 nghìn ha, năm 2000 lên đến 84 nghìn ha Trong đó diện tích kinh doanh chiếm 65 nghìn ha, diện tích trồng mới là 2,2 nghìn

ha, diện tích kĩ thuật cơ bản là 12,6 nghìn ha Sản lợng chè khô xuất khẩu năm 2000 đạt 55 nghìn tấn, đạt kim ngạch xuất khẩu 63 triệu USD Năng suất chè búp tơi năm 1999 là 4,46 tấn/ ha Đó là một thành tựu đáng kể của ngành chè Việt Nam trong công cuộc phủ xanh đất trống đồi trọc, bảo vệ môi trờng sinh thái, giải quyết việc làm cho ngời lao động Năm 2001 xuất khẩu đạt 40 nghìn tấn đạt giá trị 70 triệu USD

2.2.Vị trí của ngành chè trong nền kinh tế quốc dân

Chè là cây công nghiệp dài ngày trồng 1 lần cho thu hoạch nhiều năm Tuổi thọ của chè tơng đối cao 50-70 năm nếu đợc chăm sóc tốt có thể lên tới hàng trăm năm Nhiều nhà khoa học cho rằng

Việt Nam là cái nôi của cây chè Chè vừa là thứ nớc uống vừa giải khát vừa chữa bệnh Chè có giá trị kinh doanh tơng đối cao

Việc sản xuất và xuất khẩu chè đã thu hút đợc một nguồn lao

động khá lớn) hơn 22 nghìn lao động chính kể cả lao động chính, lao động phụ và lao động dịch vụ là 300 nghìn ngời với mức thu ổn

định, không ngừng tăng lên

Trồng chè góp phần phủ xanh đất trống đồi núi trọc cải thiện môi trờng

Chè có giá trị xuất khẩu cao và tiềm năng xuất khẩu lớn: 1 ha chè thâm canh thu hoặch đợc 10 tấn búp tơi, chế biến đợc hơn 2 tấn chè khô đem xuất khẩu thu đợc một lợng ngoại tệ tơng đơng với xuất khẩu 200 tấn than đủ để nhập 46 tấn phân hoá học

Trên thế giới có khoảng 30 nớc trồng chè nhng có tới 100 nớc uỗng chè Nh vậy tiềm năng thị trờng chè của Việt Nam rất dồi dào Nớc ta có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất chè

2.3 Vai trò của xuất khẩu chè

Chè là cây công nghiệp dài ngày thích hợp với khí hậu và đất

đai ở miền núi phía Bắc và trung du nớc ta Xuất khẩu chè đóng vai trò quan trọng

Để phục vụ xuất khẩu chè thì trớc hết chúng ta phải có các vùng chuyên canh, nh chè thờng phân bố ở trung du và miền núi

Đây là những nơi mà trồng lúa rất khó khăn Chính vì vậy mà cây chè đã trở thành cây chủ lực trong việc xoá đói giảm nghèo, giải quyết công ăn việc làm cho một lợng lao động khá lớn

Không những thế chè còn có vai trò về an ninh quốc phòng, việc định c của những ngời trồng chè trên vùng cao góp phần đảm bảo an ninh biên giới của nớc ta

Việc trồng chè xuất khẩu góp phần to lớn trong việc bảo vệ môi trờng sinh thái

Xuất khẩu chè tạo ra nguồn vốn lớn phục vụ cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá nớc ta

3 Thực trạng xuất khẩu chè của Việt Nam

3.1.Tình hình về xuất khẩu chè

Trong 4,1 tỷ đô la kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản của Việt Nam năm 2002 thì sản phẩm chè chiếm hơn 82 triệu USD

Đây là niềm tự hào so với vài năm trớc đó nhng cha thấm vào đâu

so với tiềm năng của ngành chè Việt Nam

Năm 2002 là năm mà ngành chè Việt Nam gặp nhiều khó khăn: giá “bèo”, ít ngời mua nhng nhờ các biện pháp nâng cao chất lợng và làm tốt công tác tiếp thị chè Việt Nam đã có mặt tại 60 quốc gia trên thế giới

Về sản xuất nông nghiệp: Việc thực hiện kế hoặch sản xuất nông nghiệp 6 tháng đầu năm 2002 gặp phải khó khăn ngay từ ban

đầu bởi hạn hán ở nhiều địa phơng có diện tích lớn làm cho khả năng sinh trởng và khả năng cho búp kém 6 tháng đầu năm 2002 sản lợng sản xuất tăng lên, xuất khẩu tăng 32%, kim ngạch xuất khẩu tăng 27% Đời sống của ngời làm chè đợc nâng cao tạo ra không khí sôi nổi trong ngành chè Tuy nhiên tỷ lệ nguyên liệu chủ

động tự sản xuất thấp, giá thu mua nguyên liệu không phản ánh

đúng chất lợng

Về sản xuất công nghiệp: Đến nay cả nớc có khoảng 250 doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ, khoảng 1 vạn hộ sản xuất chế biến

hộ gia đình, trong đó có hơn 40 doanh nghiệp quốc doanh trung

-ơng và địa ph-ơng, nhiều đơn vị thuộc tổng công ty đã có đội ngũ cán bộ có trình độ kỹ thuật nên chất lợng sản phẩm đợc chú trọng hơn trớc, khắc phục đợc từ 60 – 70% các khuyết tật trong công nghệ chế biến và vận chuyển chè Tuy nhiên sự phát triển của các doanh nghiệp chế biến chè với tốc độ cao bộc lộ nhiều hạn chế Do trên cùng một địa bàn có nhiều doanh nghiệp nên việc cung cấp nguyên liệu, trả giá các doanh nghiệp không tìm đợc tiếng nói chung Thêm vào đó hàng loạt các doanh nghiệp đợc hình thành với nhiều loại quy mô nhng thiết bị đợc đầu t ở mức thấp Trình độ của nguồn nhân lực phần lớn kém hiểu biết, không đợc đào tạo chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của thế hệ trớc truyền lại

3.2 Đánh giá về xuất khẩu chè của Việt Nam

3.2.1 Thuận lợi

Chè là cây công nghiệp dài ngày thích hợp với khí hậu và đất

đai của nhiều vùng đất ở Việt Nam nên Việt Nam rất thuận lợi trong việc sản xuất và xuất khẩu chè

Nhờ chính sách đa dạng hoá các mặt hàng và đa phơng hoá các quan hệ kinh tế của Đảng và Nhà nớc ta đã giúp cho thị trờng xuất khẩu chè của Việt Nam đợc mở rộng

Nớc ta có một nguồn lao động dồi dào Hơn nữa Việt Nam còn

là nớc có nghề trồng chè lâu đời Cả nớc có rất nhiều các doanh nghiệp và các đơn vị chế biến và sản xuất chè trong đó tổng công ty chè Việt Nam giữ một vị trí rất quan trọng Chúng ta đã có sự thống nhất giữa các đơn vị Tổng công ty đã tạo mối liên kết chặt chẽ với các đơn vị thành viên nhờ tổng công ty đã gắn lợi ích của mình với lợi ích của các thành viên Chính vì vậy đã tránh đợc sự tranh mua, tranh bán ở nhiều nơi Xuất khẩu chè làm cho mức sống của các

vùng trồng chè đợc cải thiện đáng kể Chúng ta đã xâm nhập vào các thị trờng mới giàu tiềm năng nh Nhật Bản, Mỹ, không còn phụ thuộc vào thị trờng Liên bang Nga và các nớc Đông Âu nh trớc kia Hiện nay chúng ta đã tạo đợc mối quan hệ với nhiều nớc bạn giúp chúng ta học hỏi đợc nhiều kinh nghiệm trong việc sản xuất và chế biến chè phục vụ xuất khẩu đạt hiệu quả cao

3.2.2 Hạn chế

Năng suất bình quân lao động còn thấp do tổ chức sản xuất sai lầm trong nhiều năm Một thời gian dài trớc đây chè đợc phát triển tràn lan theo kiểu tập trung quảng canh, giông nghèo không có giống tốt, đặc sản

Việc quản lý, chăm sóc kém, khai thác quá mạnh làm cho cây chè chóng cạn kiệt, rút ngắn chu kỳ kinh doanh

Việc dùng nhiều phân vô cơ làm cho đất nghèo dinh dỡng, độ

PH cao Vờn chè không đợc quan tâm đồng đều Chè trồng trên đất dốc nhiều, không có hệ thống nớc tới đầy đủ

Chất lợng sản phẩm kém làm giảm năng lực cạnh tranh kéo giá chè xuất khẩu thấp hơn hẳn giá chè của thế giới

Công nghệ thấp, không đồng bộ kéo theo sự cắt xén quy trình của từng công đoạn trong quá trình sản xuất làm cho chất lợng sản phẩm cũng giảm theo

Con ngời yếu kém về trình độ kỹ thuật Đội ngũ cán bộ có trình độ còn tha thớt

Về quan điểm tiếp thị sản phẩm chủ yếu dựa vào quan điểm tiếp thị truyền thống, coi trọng khâu tiêu thụ.

3.2.3.Nguyên nhân

Khó khăn cho sản xuất chè: Ngời trồng chè ngoài thuế sử dụng

đất nông nghiệp còn phải nộp phí quản lí, bảo hiểm… có thể lên tới 33% tổng sản lợng khoán- mức đóng này quá nặng Trong khi đó

điều kiện canh tác chè còn khó khăn hơn nhiều so với các loại cây khác Các doanh nghiệp sản xuất chè phải gánh chịu nhiều chi phí

nh đờng xá, cầu cống, bệnh viên…làm giá thành sản xuất bị đẩy lên cao Bên cạnh đó cha có chính sách đầu t tín dụng thoả đáng Hiện nay tuy có nhiều dịch vụ hỗ trợ cho xuất khẩu nhng cha phát huy

đ-ợc tác dụng.Thêm vào đó, sự thiếu vắng của các biện pháp xúc tiến thơng mại làm giảm năng lực cạnh tranh, giá hàng xuất khẩu thấp, thị trờng không ổn định

Khó khăn cho xuất khẩu chè: Còn nhiều tồn tại trong công tác hải quan gây khó khăn cho ngời xuất khẩu Các nhân viên hải quan thì quan liêu, thiếu tinh thần trách nhiệm

4 Một số biện pháp thức đẩy xuất khẩu chè Việt Nam trong thời gian tới

4.1 Quy hoạch lại vùng chè, mở rộng thị trờng tiêu thụ

Trớc hết phải qui hoạch những vùng nguyên liệu chính và ổn

định theo hớng tập trung chuyên canh, thâm canh Cần căn cứ vào đặc

điểm của địa hình để chia chè ra làm từng loại để từ đó có các biện pháp chăm sóc thích hợp Đặc biệt trớc mắt chú ý đến những vùng chè cao sản, ổn định cả về số lợng lẫn chất lợng trên những vùng chè hiện

có Cần gắn lợi ích của kinh doanh chè với lợi ích của ngời trồng chè

Cụ thể: chú ý nâng cao mức sống của ngời trồng chè, phải có giá thu mua nguyên liệu thích hợp, phải đảm bảo cho ngời trồng chè có lãi để

họ ngắn bó với cây chè

Tăng cờng công tác thị trờng: Cần chú ý đến cả thị trờng trong nớc và thị trờng nớc ngoài Đối với thi trờng trong nớc phải chú ý đến việc nâng cao cả về số lợng và chất lợng chè để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngời tiêu dùng đặc biệt chú ý đến các loại chè đặc sản Đối với thị trờng nớc ngoài thì phải giữ vững những bạn hàng từ trớc và tăng cờng thiết lập mối quan hệ với các bạn hàng mới Vì vậy việc củng cố và tìm kiếm thị trờng xuất khẩu chè là một trong những nhiệm vụ chiến lợc hàng đầu của ngành chè áp dụng các hình thức tiếp thị sản phẩm linh hoạt, đa dạng hoá sản phẩm

4.2.Nâng cao chất lợng, hạ giá thành chè

Đây là vấn đề quyết định đối với việc mở rộng thị trờng Không những củng cố những giống chè cũ sẵn có cần tăng cờng các giống chè mới có năng suất cao và thâm canh Cần nhanh chóng đầu t các thiết bị mới vào chế biến để tạo ra sản phẩm chè

có chất lợng tốt, đủ sức cạnh tranh với thị trờng thế giới Thêm vào

đó cần chú ý đến vệ sinh an toàn chè, nhập khẩu một số giống chè chất lợng tốt từ Nhật Bản, Đài loan, Trung Quốc để thay thế những giống kém chất lợng có năng suất thấp.Mặt khác phải u tiên nhập các loại thuốc bảo vệ thực vật sản xuất theo phơng pháp sinh học,

áp dụng rộng rãi phơng pháp phòng trừ tổng hợp Các doanh nghiệp không đợc thu mua chè có dùng thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng

Phần kết luận

Xuất khẩu đã và đang đợc Đảng và Nhà Nớc ta đặc biệt quan tâm nh là đòn bẩy thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nớc Xuất khẩu đợc coi là nhiệm vụ quan trọng trong công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Trong những năm gần đây xuất khẩu chè của Việt Nam

đã đạt đợc một số thành tựu quan trọng đóng góp cho nền kinh tế quốc dân, chè đã trở thành 8 mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của nớc ta Xuất khẩu chè đã giúp giải quyết đợc công ăn việc làm cho hàng nghìn ngời lao động nhất là những lao động ở nông thôn và miền núi, cây chè đã trở thành cây xoá đói giảm nghèo của

Đảng và nhà nớc ta Nhiều ngời giàu lên từ việc trồng chè, vài năm trở lại đây xuất khẩu chè ở nớc ta gặp nhiều khó khăn nh: giá chè trên thế giới giảm, thị trờng chè của chúng ta ngày càng bị thu hẹp, chất lợng chè cha cao Để giải quyết vấn đề này cần giải quyết tốt một số biện pháp đã kể trên, để cây chè trở thành cây xuất khẩu chủ lực tơng xứng với tiềm năng vốn có của nó

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Trần Hoè đã giúp em hoàn thành bài tiểu luận này

Danh s¸ch tµi liÖu tham kh¶o

1 Gi¸o tr×nh ngo¹i th¬ng- §HQLKDHN

2 T¹p chÝ “Ngêi lµm chÌ” 6,7,8,9,10 n¨m 2002

3 T¹p chÝ “Con sè sù kiÖn” sè 3 n¨m 2002

4 Thêi b¸o kinh tÕ

Môc lôc

Trang

PhÇn më ®Çu 1

1 Vµi nÐt vÒ xuÊt khÈu 2

1.1 Kh¸i niÖm xuÊt khÈu 2

1.2 Vai trß cña xuÊt khÈu trong nÒn kinh tÕ quèc d©n 2

2 Kh¸i qu¸t chung vÒ xuÊt khÈu chÌ cña ViÖt Nam 2

2.1.Sù ph¸t triÓn cña ngµnh chÌ ViÖt Nam 2

2.2.VÞ trÝ cña ngµnh chÌ trong nÒn kinh tÕ quèc d©n 3

2.3 Vai trß cña xuÊt khÈu chÌ 4

3 Thùc tr¹ng xuÊt khÈu chÌ cña ViÖt Nam 5

3.1.T×nh h×nh vÒ xuÊt khÈu chÌ 5

3.2 §¸nh gi¸ vÒ xuÊt khÈu chÌ cña ViÖt Nam 6

4 Mét sè biÖn ph¸p thøc ®Èy xuÊt khÈu chÌ ViÖt Nam trong thêi gian tíi 8

4.1 Quy ho¹ch l¹i vïng chÌ, më réng thÞ trêng tiªu thô 8

4.2.N©ng cao chÊt lîng, h¹ gi¸ thµnh chÌ 9

PhÇn kÕt luËn 10

Danh s¸ch tµi liÖu tham kh¶o 12