Từ trước năm 1990, khái niệm về kiểm toán hoàn toàn xa lạ với nhiều người Việt Nam. Nhưng kể từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, thực hiện chính sách đổi mới, mở cửa, các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã đem theo những kiến thức về kiểm toán độc lập. Kiểm toán độc lập được xem như một điều kiện để các nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư vào nước ta, đồng thời các nhà quản lý, các cán bộ khoa học của ta cũng có điều kiện vươn ra nước ngoài, tiếp xúc với nền kinh tế thị trường thế giới và nhận thức được tác dụng thiết thực của hoạt động kiểm toán độc lập. Xuất phát từ hoàn cảnh đó, hoạt động kiểm toán ở Việt Nam đã ra đời. Công ty Kiểm toán Việt Nam (VACO) là Công ty kiểm toán độc lập đầu tiên ở Việt Nam được thành lập và nhanh chóng trở thành công ty kiểm toán hàng đầu của Việt Nam. Tuy mới ra đời được 10 năm, một khoảng thời gian chưa phải là dài nhưng VACO đã khẳng định được vị trí của mình và góp phần vào sự phát triển của ngành kiểm toán non trẻ của Việt Nam. Qua một thời gian ngắn được thực tập tại Công ty, qua nghiên cứu tài liệu giới thiệu về Công ty cùng với những thông tin thu thập được, em xin đưa ra những tổng kết đánh giá về quá trình 10 năm hoạt động của Công ty và định hướng phát triển của Công ty trong thời gian tới trong báo cáo thực tập tổng hợp của mình. Kết cấu của báo cáo ngoài lời nói đầu và kết luận gồm 2 phần: Phần I: Qúa trình hoạt động và phát triển của VACO Phần II: Định hướng phát triển của VACO giai đoạn 2001 2005. Do hạn chế về thời gian cũng như chưa có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về Công ty nên báo cáo chỉ mang tính tổng hợp, khái quát. Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy giáo và các anh chị kiểm toán viên VACO để báo cáo của em đưọc hoàn chỉnh hơn.
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Từ trước năm 1990, khái niệm về kiểm toán hoàn toàn xa lạ với nhiều người Việt Nam Nhưng kể từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, thực hiện chính sách đổi mới, mở cửa, các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã đem theo những kiến thức về kiểm toán độc lập Kiểm toán độc lập được xem như một điều kiện để các nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư vào nước ta, đồng thời các nhà quản lý, các cán bộ khoa học của ta cũng có điều kiện vươn ra nước ngoài, tiếp xúc với nền kinh tế thị trường thế giới và nhận thức được tác dụng thiết thực của hoạt động kiểm toán độc lập
Xuất phát từ hoàn cảnh đó, hoạt động kiểm toán ở Việt Nam đã ra đời Công
ty Kiểm toán Việt Nam (VACO) là Công ty kiểm toán độc lập đầu tiên ở Việt Nam được thành lập và nhanh chóng trở thành công ty kiểm toán hàng đầu của Việt Nam Tuy mới ra đời được 10 năm, một khoảng thời gian chưa phải là dài nhưng VACO đã khẳng định được vị trí của mình và góp phần vào sự phát triển của ngành kiểm toán non trẻ của Việt Nam
Qua một thời gian ngắn được thực tập tại Công ty, qua nghiên cứu tài liệu giới thiệu về Công ty cùng với những thông tin thu thập được, em xin đưa ra những tổng kết đánh giá về quá trình 10 năm hoạt động của Công ty và định hướng phát triển của Công ty trong thời gian tới trong báo cáo thực tập tổng hợp của mình Kết cấu của báo cáo ngoài lời nói đầu và kết luận gồm 2 phần:
Phần I: Qúa trình hoạt động và phát triển của VACO
Phần II: Định hướng phát triển của VACO giai đoạn 2001- 2005
Do hạn chế về thời gian cũng như chưa có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về Công ty nên báo cáo chỉ mang tính tổng hợp, khái quát Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy giáo và các anh chị kiểm toán viên VACO để báo cáo của
em đưọc hoàn chỉnh hơn
Trang 2Phần I: Quá trình hoạt động và phát triển của VACO
Công ty Kiểm toán Việt Nam, tên giao dịch quốc tế là Vietnam Auditing Company (VACO) được thành lập theo quyết định số 165/TC/QĐ/TCCB ngày 13/5/1991 của Bộ Tài chính
VACO là Công ty kiểm toán độc lập đầu tiên được thành lập tại Việt Nam, cung cấp các dịch vụ về kiểm toán, kế toán, tư vấn tài chính, quản trị cho mọi loại hình doanh nghiệp trong cả nước, là Công ty kiểm toán được nhiều nhà đầu tư và khách hàng quan tâm nhất ở Việt Nam Quá trình phát triển của VACO gắn liền với những thành tựu đổi mới của ngành tài chính nói riêng và của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói chung Với sự nỗ lực không ngừng của tập thể Ban Giám đốc và cán bộ nhân viên của Công ty đã đưa VACO trở thành công
ty kiểm toán đầu tiên được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Huân chương Lao động của Chủ tịch nước Qua 10 năm hoạt động và phát triển những kết quả mà VACO đã đạt được có thể thấy ở các mặt sau:
1 Về công tác tổ chức quản lý
Khi mới thành lập VACO chỉ có văn phòng chính tại Hà Nội với số lượng cán bộ nhân viên là 9 người song VACO cũng đã thực hiện cung cấp các dịch vụ kiểm toán và kế toán cho khách hàng có nhu cầu
Các năm tiếp sau, VACO mở rộng dần quy mô và lĩnh vực hoạt động của mình bằng việc mở 2 chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, đồng thời tăng số lượng nhân viên của mình lên 54 người vào năm 1993 Bên cạnh đó, ngay
từ 2 năm đầu kể từ khi thành lập, VACO là công ty kiểm toán đầu tiên của Việt Nam đã sớm hoà nhập và bắt tay hợp tác kinh doanh với các hãng kiểm toán lớn trên thế giới như: Deloitte Touche Tohmatsu (DTT), Anthur Andersen(A.A), Price
Trang 3Waterhouse Coopers (P.W.C), KPMG, Ernst and Young (E&Y) nhằm tiếp thu những kiến thức kiểm toán quốc tế, kỹ thuật, phương pháp và kinh nghiệm kiểm toán của thế giới Đồng thời VACO cũng là chiếc cầu nối giúp cho các hãng kiểm toán lớn của thế giới tiếp cận và hiểu được môi trường kinh doanh ở Việt Nam cũng như hệ thống pháp luật của Việt Nam
Trên cơ sở hợp tác kinh doanh đó, tháng 4/1995 VACO đã liên doanh với DTT thành lập liên doanh VACO- DTT đánh dấu bước phát triển mới của ngành kiểm toán Việt Nam, điều này giúp VACO có điều kiện tiếp cận một cách đầy đủ
và có hệ thống quy trình kiểm toán tiên tiến của thế giới Cũng trong năm này, theo chủ trương của Bộ Tài chính hai chi nhánh của VACO tại thành phố Hồ Chí Minh
và Đà Nẵng đã tách ra thành hai công ty độc lập là Công ty Kiểm toán và tư vấn (A&C) và Công ty Kiểm toán Đà Nẵng (DACO) Trên nền tảng là chi nhánh của VACO tách ra, cho đến nay hai công ty này đang hoạt động rất hiệu quả
Đến năm 1996, chi nhánh của VACO tại thành phố Hồ Chí Minh được tái thành lập và không ngừng phát triển, giữ vị trí quan trọng trong hoạt động của VACO Còng trong năm này chi nhánh tại Hải Phòng được thành lập, điều này cho thấy sự lớn mạnh không ngừng của VACO nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng
Sau hai năm hoạt động dưới hình thức liên doanh, với một quy trình kiểm toán đã được chuyển giao và sửa đổi cho phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam cùng với một đội ngò nhân viên ngang tầm với các hãng kiểm toán quốc tế, từ tháng 10/1997 DTT đã chính thức công nhận VACO với đại diện là phòng Dịch vụ Quốc tế là thành viên của DTT và là đại diện hợp pháp duy nhất của DTT tại Việt Nam Điều này đã đưa VACO trở thành Công ty kiểm toán đầu tiên của Việt Nam đạt trình độ quốc tế và đánh dấu bước phát triển mới của VACO nói riêng và ngành kiểm toán độc lập ở Việt Nam nói chung Việc tổ chức quản lý của VACO- thành
Trang 4viờn của DTT đó tạo điều kiện cho VACO khai thỏc tối đa những trợ giỳp của DTT
về chuyển giao kỹ thuật kiểm toỏn và quản lý quốc tế, về chuyờn mụn, tài liệu Đồng thời, DTT đó trợ giỳp đào tạo đội ngũ nhõn viờn Việt Nam một cỏch cú hệ thống về kiểm toỏn và kế toỏn quốc tế, giỳp VACO đưa vào sử dụng hệ thống phương phỏp kiểm toỏn AS/2 (Auditing System/2) và chuẩn mực phục vụ khỏch hàng của DTT
Hiện nay với 8 phũng nghiệp vụ tại Hà Nội gồm phũng Nghiệp vụ I,II,III,IV, phũng Kiểm toỏn xõy dựng cơ bản, phũng Dịch vụ Quốc tế, phũng Đào tạo và phỏt triển kinh doanh, phũng Tư vấn thực hiện cỏc chức năng kiểm toỏn và tư vấn cựng với 2 chi nhỏnh tại thành phố Hồ Chớ Minh và Hải Phũng đó đưa hoạt động cung cấp dịch vụ kiểm toỏn, tư vấn tài chớnh, thuế,… của VACO trải dài trờn 61 tỉnh thành trong cả nước
Cựng với sự mở rộng cỏc phũng ban, chi nhỏnh là sự tăng lờn về số lượng lao động của VACO
Biểu số 1: Qui mụ lao động của VACO qua cỏc năm
Như vậy ta cú thể thấy số lao động của VACO ngày càng tăng qua cỏc năm đặc biệt tăng cao trong những năm gần đõy do nhu cầu về hoạt động kiểm toỏn và
tư vấn ngày càng cao (ngoại trừ năm 1995 số lao động cú giảm đi do trong năm này
9
156
0
50
100
150
200
250
300
350
Người
Trang 52/3 số người của VACO tách ra thành lập công ty liên doanh VACO- DTT) Điều này thể hiện sự phát triển không ngừng của VACO nhằm đáp ứng nhu cầu cung cấp dịch vụ kiểm toán, tư vấn tài chính, thuế, tư vấn kinh doanh,…cho khách hàng
2 Về trình độ nhân viên và công tác đào tạo
Mét trong những nhân tố tạo nên những kết quả như ngày nay của VACO chính là đội ngò nhân viên chuyên nghiệp của mình Kể từ khi thành lập đến nay, mục tiêu đào tạo và phát triển nhân viên luôn được VACO coi là mục tiêu chiến lược và coi đó là chiến lược đầu tư cho tương lai
Hiện nay với tổng số cán bộ nhân viên của VACO là 320 người, trong đó có gần 80 người được cấp chứng chỉ kiểm toán viên quốc gia (CPA), 40% số nhân viên đã được đào tạo dài hạn và ngắn hạn về kế toán và kiểm toán tại nước ngoài, 95% số nhân viên có trình độ đại học trở lên và sử dụng thành thạo máy vi tính trong công việc, 17% số nhân viên có 2 bằng đại học trở lên và 60% số nhân viên
sử dụng thành thạo ngoại ngữ trong công việc Có thể thấy trình độ của đội ngò nhân viên của VACO là rất cao, là nhân tố quan trọng tạo nên những thành công của VACO như ngày hôm nay
Với xu thế hội nhập quốc tế, việc phát triển trình độ của nhân viên nhằm đáp ứng xu thế của thời đại luôn được VACO coi trọng Công ty không ngừng đào tạo
để nâng cao kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn của đội ngò nhân viên chuyên nghiệp, kết hợp các hình thức đào tạo tập trung, đào tạo từ xa, cả ở trong và ngoài nước Với phương châm “mỗi nhân viên là một phần tài sản của công ty” và “chất lượng nhân viên là chất lượng dịch vụ”, từ năm 1997 VACO đã bắt đầu triển khai chương trình “Quốc tế hoá đội ngò nhân viên” mà biện pháp chủ yếu là tăng cường các khoá đào tạo nhân viên theo các cấp bậc khác nhau nhằm xây dựng một đội ngò
Trang 6nhân viên có đủ năng lực và trình độ nghiệp vụ để cung cấp các dịch vụ với chất lượng “vượt trên sự mong đợi của khách hàng”
Với tư cách là thành viên của DTT, nhiều năm qua VACO đã nhận được sự giúp đỡ của DTT về đào tạo nhân viên Cho đến nay VACO đã cử nhiều lượt nhân viên đi học kiểm toán dài hạn tại Mỹ theo chương trình phát triển toàn cầu (GDP) của DTT cũng như tham gia các khoá học ngắn hạn tại các nước trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương và Châu Âu Đồng thời trong ba năm gần đây VACO đã
cử 30 nhân viên chuyên nghiệp tham gia học chương trình kiểm toán viên công chứng Anh (ACCA) VACO là Công ty kiểm toán đứng đầu Việt Nam về số lượng nhân viên được đi học tập và làm việc ở nước ngoài Chi phí đào tạo của VACO đều tăng lên qua các năm, cụ thể nếu năm 2000 chi phí cho đào tạo là 4 tỷ đồng thì năm 2001 dự kiến là 5 tỷ đồng Điều đó thể hiện sự đầu tư đúng hướng của Ban Giám đốc Công ty để đáp ứng với xu thế hội nhập quốc tế hiện nay
Cùng với việc cử nhân viên ra nước ngoài học, VACO còn thực hiện công tác đào tạo ở trong nước, đây là hoạt động thường xuyên của Công ty để giúp nhân viên không ngừng nâng cao năng lực và trình độ Với những nhân viên đã từng ra nước ngoài học thì sẽ trở thành giảng viên để đem những kiến thức, tài liệu tiếp thu được truyền đạt lại cho các nhân viên khác trong Công ty, đặc biệt là các khoá đào tạo về sử dụng phần mềm kiểm toán AS/2 của DTT Điều này cho thấy hiệu quả của công tác đào tạo cử nhân viên đi học ở nước ngoài, nó không chỉ đem lại kiến thức cho những người được ra nước ngoài học mà còn là công cụ phục vụ cho công tác đào tạo ở trong nước Tuy nhiên nếu chỉ dùa vào những kết quả của công tác đào tạo thì chưa thể đánh giá hết trình độ của nhân viên Với tư cách là thành viên của DTT, tại VACO thường xuyên có các chuyên gia của DTT trợ giúp soát xét chất lượng kiểm toán và thông qua đó thực hiện đào tạo nhân viên trong công việc Thông qua sự soát xét chất lượng kiểm toán của các chuyên gia giúp VACO có thể
Trang 7đánh giá được chất lượng dịch vụ của mình cũng như chất lượng của công tác đào tạo nhân viên
Bên cạnh những khoá đào tạo nội bộ thì việc không ngừng nâng cao trình độ của nhân viên còn được thể hiện qua sù chia sẻ kinh nghiệm với nhau Những người làm việc lâu năm sẽ chia sẻ kinh nghiệm, những kiến thức thu được của mình cho những người Ýt kinh nghiệm, những nhân viên mới vào Thông qua những khoá đào tạo nội bộ giúp cho cả giảng viên và học viên đều có thể học hỏi lẫn nhau, chia sẻ với nhau những thế mạnh cũng như hạn chế của từng người không chỉ trong công việc mà còn trong cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Các khoá đào tạo nội
bộ không chỉ thực hiện trong toàn Công ty mà còn được thực hiện ngay trong nội
bộ từng phòng Các phòng nghiệp vụ sẽ tổ chức các khoá bồi dưỡng kiến thức cho nhân viên trong phòng mình Đây là một truyền thống quý báu của VACO đã được tạo dựng và phát triển bởi các anh chị đi trước mà không phải công ty nào cũng có điều kiện làm như vậy Hàng năm VACO còn tổ chức các khoá đào tạo ngoại khoá
“Offsite Training” cho toàn thể nhân viên của VACO Những khoá đào tạo này giúp cho các nhân viên VACO không những nâng cao kiến thức mà còn tạo nên một bầu không khí trẻ trung, vui tươi cho các nhân viên và quan trọng hơn là tạo nên một nét văn hoá riêng của VACO đó là “làm việc hết mình, học tập hết mình
và vui chơi hết mình”
3 Các loại hình dịch vô
VACO là công ty chuyên ngành cung cấp các loại hình dịch vụ về kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp, báo cáo tài chính dự án quốc tế, tư vấn kế toán, thuế, kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình xây dựng cơ bản,….Với phương châm hoạt động: “luôn cung cấp mọi dịch vụ mà khách hàng cần chứ không chỉ những dịch vụ đã có, với chất lượng cao vượt trên sự mong đợi của
Trang 8khách hàng và nhân viên trong công ty”, trong nhiều năm qua Công ty đã không ngừng mở rộng các loại hình dịch vụ cả về số lượng và chất lượng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nền kinh tế thị trường
Trong các dịch vụ trên, dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính chiếm tỷ trọng lớn nhất vì các công ty có vốn đầu tư nước ngoài bắt buộc phải kiểm toán theo luật định, đồng thời yêu cầu kiểm toán báo cáo tài chính của các doanh nghiệp nhà nước, chủ yếu là các Tổng công ty đang tăng dần Bên cạnh dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính, công ty cũng thực hiện dịch vụ kiểm toán quyết toán các chương trình xây dựng cơ bản hoàn thành, tuy nhiên loại hình dịch vụ này chiếm tỷ trọng nhỏ do các công trình xây dựng cơ bản đều sử dụng ngân sách nhà nước nên phí kiểm toán cho loại hình này thấp và chưa có quy định bắt buộc phải kiểm toán loại hình này Tuy vậy, công ty vẫn duy trì thực hiện dịch vụ kiểm toán loại hình này do công ty xác định đây là dịch vụ hỗ trợ và để giữ khách hàng
Cùng với dịch vụ kiểm toán, Công ty còn thực hiện cung cấp các dịch vụ kế toán bao gồm thiết lập và đang ký hệ thống kế toán, trợ giúp khách hàng trong công tác hạch toán kế toán, lập báo cáo tài chính quý, năm theo yêu cầu của các cơ quan nhà nước Việt Nam và của các công ty mẹ Công ty cũng thực hiện trợ giúp các doanh nghiệp chuyển đổi báo cáo tài chính được lập theo chế độ kế toán Việt Nam sang hình thức phù hợp với các nguyên tắc kế toán được thừa nhận chung, hoặc theo yêu cầu cụ thể của tập đoàn Với mục đích không ngừng tăng cường hiệu quả của dịch vụ kế toán, trợ giúp cho hoạt động của các doanh nghiệp, các chuyên gia
kế toán của Công ty có thể trợ giúp cho khách hàng trong việc xây dựng hệ thống
kế toán phù hợp với yêu cầu quản lý của doanh nghiệp, yêu cầu báo cáo của đối tác nước ngoài và các quy định của chế độ kế toán Việt Nam trình Bộ Tài chính phê duyệt áp dụng
Trang 9Một loại hình dịch vụ khác nữa của Công ty là dịch vụ tư vấn thuế, tư vấn tài chính, tư vấn pháp luật kinh tế bao gồm kê khai thuế, soát xét thuế, tư vấn thuế thực hành, đánh giá tài chính doanh nghiệp, định giá tài sản, tư vấn sử dụng nguồn tài chính,….Loại hình dịch vụ này hiện nay chưa chiếm tỷ trọng cao trong tổng doanh thu từ các loại hình dịch vụ của VACO do thực tế hiện nay, ngoài dịch vụ kiểm toán đã tương đối phát triển và chiếm tỷ trọng cao trong hoạt động của các công ty tư vấn tài chính, kế toán và kiểm toán thì các dịch vụ tư vấn tài chính, thuế,
… còn chưa phát triển do nhu cầu tư vấn về các lĩnh vực này vẫn đang ở trong giai đoạn “tiềm Èn” Nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức được tầm quan trọng sử dụng
tư vấn trong lĩnh vực quản lý tài chính, xác định cơ cấu tài chính, định giá tài sản, quản lý vốn, quản lý nợ, xây dựng phương án giá thành sản phẩm, ra quyết định đầu tư,…, một phần do những e dè khi tiếp xúc với các nhà tư vấn, ngại lé thông tin của doanh nghiệp và cũng có thể do không biết tìm tư vấn ở đâu Các doanh nghiệp chỉ cần đến tư vấn như là một cứu cánh khi lâm vào tình trạng khó khăn, hoặc đã có bất trắc xảy ra trong hoạt động kinh doanh của họ Tư vấn chưa được coi như một quá trình và các nhà tư vấn chưa được các doanh nghiệp coi như người đồng hành đáng tin cậy Nhận thức được vấn đề đó VACO coi việc phát triển dịch vụ tư vấn là mục tiêu số một để tăng trưởng thị trường bởi vì sự phát triển mạnh mẽ và sôi nổi của dịch vụ tư vấn sẽ được coi là thước đo sự phát triển khu vực dịch vụ chất lượng cao nói riêng và của toàn bộ nền kinh tế nước ta nói chung
Cùng với các loại hình dịch vụ tư vấn nêu trên, Công ty còn thực hiện dịch
vụ tư vấn kinh doanh và tư vấn đầu tư bởi thực tế hiện nay các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đều cần được hướng dẫn về các thủ tục như thiết lập, thuê văn phòng làm việc, tuyển dụng nhân viên,… Với rất nhiều kinh nghiệm và mối quan
hệ đa dạng sẵn có Công ty đã đáp ứng được các yêu cầu của khách hàng về các vấn
đề trên Bên cạnh đó Công ty còn thực hiện dịch vụ bồi dưỡng về kế toán, kiểm
Trang 10toán, kỹ thuật kiểm toán nội bộ và quản trị kinh doanh giúp các doanh nghiệp có được những thông tin hữu Ých về nội dung các Chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc tế, chế độ kế toán và Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và hoàn thiện hệ thống kiểm toán nội bé
Biểu sè 2: Cơ cấu doanh thu theo loại hình dịch vụ năm 2000
4 Về khách hàng và doanh thu
Trong 10 năm qua, VACO đã thực hiện gần 5000 hợp đồng dịch vụ kiểm toán, tư vấn tài chính, kế toán, thuế,… cho mọi khách hàng trong nước và quốc tế với doanh thu năm sau luôn cao hơn năm trước Nếu như năm 1995 công ty đã thực hiện 235 hợp động dịch vụ đem lại doanh thu 4,5 tỷ đồng thì trong năm 2000 doanh thu của công ty là trên 24,5 tỷ đồng với 500 hợp đồng dịch vụ và năm 2001 doanh thu ước tính là trên 30 tỷ đồng với hơn 500 hợp đồng dịch vụ Sự tăng trưởng về doanh thu đã giúp cho VACO có những đóng góp không nhỏ vào ngân sách nhà nước, ta có thể thấy điều đó qua bảng số liệu sau:
3.5%
5%
19.5%
72%
- KiÓm to¸n b¸o c¸o Tµi chÝnh: 72%
- T vÊn thuÕ tµi chÝnh: 19.5%
- DÞch vô kiÓm to¸n XDCB: 5%
- C¸c dÞch vô kh¸c: 3.5%