- HS biết về vùng biển Quảng Ninh, vùng biển Hạ Long và con người nơi đâyKiến thức môn Địa lí 9- Bài 17: Vùng trung du miền núi Bắc Bộ - HS biết được rất nhiều loài cá và môi trường số
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH OAI
TRƯỜNG THCS XUÂN DƯƠNG
HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
1 Tên chủ đề dạy học: Văn bản: Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận
2 Môn học chính của chủ đề: Ngữ văn
3 Các môn được tích hợp: Lịch sử, Địa lý, Sinh học, Mỹ thuật, Âm nhạc,GDCD, Nếp sống văn minh thanh lịch
1
Trang 2-PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH OAI
TRƯỜNG THCS XUÂN DƯƠNG PHIẾU THÔNG TIN GIÁO VIÊN DỰ THI
- Trường : THCS Xuân Dương
- Địa chỉ : Xuân Dương – Thanh Oai – Hà Nội
- Điện thoại : 0433 878 191
- Email trường : c2xuanduong-to@hanoiedu.vn
- GV dự thi : Bùi Thị Thu Hà
- Ngày sinh : 04/09/1976
- Emai GV thi : buithuha.xd@gmail.com
- Môn dạy : Ngữ văn
- Điện thoại : 01666 252 218
2
Trang 3-PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1 Tên hồ sơ dạy học:
Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên THCS – môn Ngữ Văn 9
Văn bản: Đoàn thuyền đán cá – Huy Cận (Thời gian dạy: 2 tiết)
2 Mục tiêu dạy học:
a Kiến thức:
* Sau khi học xong tiết học này học sinh phải thấy được:
- HS biết được bài thơ sáng tác vào năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộckháng chiến chống Pháp, miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào xây dựng
CNXH ( Kiến thức môn Lịch sử 9- Bài 28 Xây dựng CNXH ở miền Bắc )
- HS biết về vùng biển Quảng Ninh, vùng biển Hạ Long và con người nơi đây(Kiến
thức môn Địa lí 9- Bài 17: Vùng trung du miền núi Bắc Bộ)
- HS biết được rất nhiều loài cá và môi trường sống, đặc điểm cơ thể của chúng
(Kiến thức môn Sinh học 7- Sự đa dạng và đặc điểm chung của các loài cá)
- HS thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc sốngcủa người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội( Kiến
thức môn Lịch sử 9- Bài 28 Xây dựng CNXH ở miền Bắc )
- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh, bút pháp nghệ thuật, ngôn ngữtrong một sáng tác của nhà thơ thuộc thế hệ trưởng thành trong phong trào Thơ mới
* Sau khi học xong tiết học này học sinh phải thấy được:
- Thấy được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ đó có những suy nghĩ vàhành đông tích cực về vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt
- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh và những kiến nghị mà tác giả
đề xuất trong văn bản
* Thông qua tiết học các em:
- Tác hại của việc ô nhiễm môi trường biển, học sinh xác định thái độ của mình
(Kiến thức trong Môn Sinh hoc 9: Bài 54+55: Ô nhiễm môi trường Môn Giáo dục công dân 7: Bài 17: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên Môn Sinh
học 9 Bài: Tác động của con người đối với môi trường Phần III của bài Môn Nếp
sống thanh lịch văn minh lớp 8: Bài 5: Ứng xử với môi trường).
- Các em tìm và hát hoặc sáng tác những bài hát về biển (Kiến thức Âm nhạc 9 Học
hát bài : Lí kéo chài).
- Các em vẽ tranh về biển (Kiến thức Môn mĩ thuật Tiết 27 Vẽ tranh theo chủ đề đất nước).
- Các em có kiến thức viết bài văn thuyết minh
- Đọc – Hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết.
b Kỹ năng:
- Kỹ năng thu thập thông tin SGK, quan sát và trình bày một vấn đề.
- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế
- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhóm
- Rèn kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin
- Rèn kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về môi trườngbiển trong bài
- Kỹ năng liên kết các kiến thức giữa các phân môn
- Kỹ năng khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy
3
Trang 4-c Thái độ:
* Qua tiết học:
- Giáo dục học sinh bảo vệ môi trường
- Giúp học sinh thêm yêu thiên nhiên và có ý thức bảo vệ thiên nhiên
- Rèn ý thức, tinh thần tham gia môn học
- Yêu thích môn Ngữ văn cũng như các môn khoa học khác như: Giáo dục công dân,Sinh học, Âm nhac, Mỹ thuật,Địa lí
3 Đối tượng dạy học của bài học:
- Đối tượng học sinh: Lớp 9A
- Số lượng: 34 em
- Đặc điểm: Học sinh thích học môn Ngữ văn
4 Ý nghĩa của bài học:
Bài học giúp các em thấy được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ
đó có những suy nghĩ và hành động tích cực về vấn đề xử lý rác thải sinh hoạt
5 Thiết bị dạy học, học liệu:
Giáo án, bài giảng, thiết bị dạy học, tư liệu dạy học (Hình ảnh, tài liệu )
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
Cách thức tổ chức: (Tiết 51)
*Hoạt động khởi động:
Giáo viên thuyết trình để tạo tâm thế cho học sinh bước vào bài mới
- Từ tiết trước các em đã chuẩn bị bài tập về nhà, hãy trình bày những hiểu biết củacác em về vùng biển Quảng Ninh và con người nơi đây
- Đại diện một nhóm trình bày sản phẩm tìm hiểu về vùng biển Hạ Long
(Tích hợp với địa lí 9- Bài 17: Vùng trung du miền núi Bắc Bộ)
* Hoạt động hình thành kiến thức mới
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh đọc, tìm hiểu chung về văn bản.
+ Bước 1: Hướng dẫn học sinh đọc.
+ Bước 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm
- Tích hợp với môn Lịch sử 9- Bài 28 Xây dựng CNXH ở miền Bắc
+ Bước 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chú thích.
- Tích hợp với môn Sinh học 7- Sự đa dạng và đặc điểm chung của các loài cá
+ Bước 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thể loại văn bản.
+ Bước 5: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bố cục văn bản.
4
Trang 5Các nhóm trình bày tranh vẽ của nhóm và giới thiệu nội dung tranh
- GV nhận xét về tranh vẽ các nhóm, chốt bố cục bài
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc, tìm hiểu chi tiết văn bản.
+ Bước 1: GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu phần 1 của bài cảnh ra khơi
- Tích hợp: Kiến thức môn Âm nhạc lớp 9 Học hát bài Lí kéo chài
* Hoạt động thực hành
- Tích hợp kiến thức văn miêu tả: viết đoạn văn tả lại cảnh đoàn thuyền ra khơi
- HS vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt kiến thức hai khổ thơ đầu
* Hoạt động ứng dụng ( Thực hiện cùng hoạt động khởi động)
- HS sưu tầm hình ảnh, giới thiệu về vùng biển Hạ Long và con người nơi đây
- Tích hợp với môn Địa lí 9: Vị trí , tiềm năng kinh tế của vùng biển Hạ Long, thuyếttrình trước lớp giới thiệu về Quảng Ninh
* Hoạt động bổ sung ( Kết hợp thực hiện cùng hoạt động tìm hiểu kiến thức mới)
- Cho HS liên tưởng tới khúc hát của người dân lao động Tích hợp môn Âm nhạc 6 Tiết 13 Học hát bài đi cấy, Môn âm nhạc 9 tiết 12 học hát bài Lí kéo chài.
- Cho HS hát bài Lí kéo chài
- Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi gợi cho em nhớ đến bài thơ nào có hình ảnh con
thuyền Tích hợp với môn ngữ văn 8 tiết 77 văn bản Quê hương -Tế Hanh.
*Hướng dẫn học ở nhà.
- Đọc phần còn lại của bài
- Tìm những hình ảnh miêu tả thiên nhiên Nhà thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì để miêu tả Nhận xét bút pháp xây dựng hình ảnh của nhà thơ?
- Tìm những hình ảnh miêu tả con người Chỉ ra biện pháp nghệ thuật Nêu cảm
- GV thuyết trình để tạo tâm thế cho học sinh vào phần kiến thức mới
* Hoạt động hình thành kiến thức mới
- Bước 1: Tìm hiểu phần 2 của bài thơ cảnh đoàn thuyền ra khơi
+ Tích hợp GDCD 7 - Bài 5: Yêu thương con người
+ Tích hợp giáo dục kỹ năng sống yêu lao động, trân trọng người lao động, quý trọng thành quả lao động
- Bước 2: Tìm hiểu phần 3 của bài thơ cảnh đoàn thuyền trở về
Trang 6-HS lên thuyết trình bài của nhóm mình
*Hoạt động thực hành
Bài tập 1: Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về thiên nhiên trong bài thơ
“Đoàn thuyền đánh cá”
*Hoạt động ứng dụng
- GV tích hợp giáo dục thái độ với biển đảo
- Học sinh thảo luận nhóm theo kĩ thuật khăn phủ bàn, thời gian 3 phút
6
Trang 7-*Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường:
Tích hợp GDCD 6 bài 7: Yêu thiên nhiên sống hòa hợp với thiên nhiên
- Tác hại của việc ô nhiễm môi trường biển, học sinh xác định thái độ của mình
(Kiến thức trong Môn Sinh hoc 9: Bài 54+55: Ô nhiễm môi trường Môn Giáo dục công dân 7: Bài 17: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên Môn Sinh
học 9 Bài: Tác động của con người đối với môi trường Phần III của bài Môn Nếp
sống thanh lịch văn minh lớp 8: Bài 5: Ứng xử với môi trường).
Gv Trình chiếu hình ảnh ô nhiễm môi trường biển, học sinh xác định thái độ củamình
7
Trang 8-* Hoạt động bổ sung:
( Thực hiện cùng hoạt động hình thành kiến thức mới)
*Giáo viên hướng dẫn học tập ở nhà
7 Kiểm tra, đánh giá kết quả học của học sinh
- Tiết 51:
Bài tập 1: Bằng lời văn của mình em hãy tả lại cảnh đoàn thuyền ra khơi.
Bài tập 2: Em hãy tóm tắt nghệ thuật, nội dung hai khổ thơ đầu bằng sơ đồ.
- Tiết 52:
Bài tập 1: Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về thiên nhiên trong bài thơ
“Đoàn thuyền đánh cá”
Bài tập 2: Viết đoạn văn tổng phân hợp phân tích khổ thơ đầu hoặc khổ thơ cuối của
bài thơ “ Đoàn thuyền đánh cá”
8 Các sản phẩm của học sinh
8
Trang 9-Nhóm 1
Nhóm 2
Nhóm 3
Trang 1010
-Nhóm 4
Trang 11-Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
- Đọc - hiểu một tác phẩm thơ hiện đại
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ
- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động của tác giảđược đề cấp đến trong tác phẩm
- Làm việc nhóm,tham gia các hoạt động trong bài đặc biệt là thực hành, ứngdụng bổ sung để phát huy những năng lực bản thân( Năng lực giải quyết vấn đề, nănglực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác )
3 Thái độ:
- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, yêu lao động, con người lao động
- Thái độ bảo vệ môi trường, trân trọng thành quả lao động
- Giáo dục kĩ năng sống hợp với văn minh thanh lịch
III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
*Hoạt động khởi động:
? Từ tiết trước các em đã chuẩn bị bài tập về nhà, hãy trình bày những hiểu biết củacác em về vùng biển Quảng Ninh và con người nơi đây
- Đại diện một nhóm trình bày sản phẩm tìm hiểu về vùng biển Hạ Long
( tích hợp với địa lí 9- Bài 17: Vùng trung du miền núi Bắc Bộ)
* Hoạt động hình thành kiến thức mới
Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung chính
Hướng dẫn học sinh đọc: Giọng đọc khỏe,
Trang 12-? Bài thơ ra đời năm bao nhiêu-? Em hiểu gì
về hoàn cảnh ra đời ấy?
- Đại diện một nhóm trình bày:
- Giáo viên trình chiếu một số hình ảnh
người lao động, nhấn mạnh:Bài thơ sáng
tác vào năm 1958 khi đất nước đã kết thúc
thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp,
miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào
xây dựng CNXH
( Tích hợp với môn Lịch sử 9- Bài 28 Xây
dựng CNXH ở miền Bắc )
? Trong bài thơ, nhà thơ có kể tên rất nhiều
loài cá Dựa vào hiểu biết của mình em hãy
nêu môi trường sống, đặc điểm cơ thể của
chúng?
( Tích hợp với môn Sinh học 7- Sự đa
dạng và đặc điểm chung của các loài cá)
- Học sinh trình bày ý kiến, học sinh khác
nhận xét
- Giáo viên nhận xét trình chiếu chú thích
các loài cá
? Bài thơ được sáng tác bằng thể thơ nào?
- Giáo viên gọi các nhóm trình bày tranh vẽ
( Tích hợp Mĩ thuật 7- Đề tài vẽ tranh
phong cảnh quê hương)
? Em thấy bài thơ có thể chia làm mấy
phần?
? Đọc bài thơ em thấy không gian, thời
gian miêu tả có gì đáng chú ý?
- Không gian rộng lớn bao la với trời biển,
trăng, sao, mây, gió
- Thời gian theo nhịp tuần hoàn của vũ trụ:
hoàng hôn - đêm - bình minh và cũng là
thời gian ra khơi rồi trở về của đoàn
thuyền
? Từ đó em thấy hai nguồn cảm hứng lớn
trong bài là những nguồn cảm hứng nào?
Trang 13-bao trùm toàn bài
- Giáo viên trình chiếu hai khổ thơ đầu
- Hs đọc 2 khổ thơ đầu
? Mở đầu bài thơ, tác giả đã mở ra không
gian, thời gian ra khơi của đoàn thuyền qua
những từ ngữ, hình ảnh nào?
- Học sinh trả lời, giáo viên trình chiếu
? Đó là một thời gian, không gian như thế
nào?
- Học sinh trình bày ý kiến
? Em có nhận xét gì về thời điểm ra khơi?
Theo em, tại sao tác giả lại chọn thời điểm
này để miêu tả?
- Học sinh trình bày ý kiến
Đây là thời điểm đặc biệt, hoàng hôn
đang buông xuống, một ngày sắp hết
? Trong 2 câu thơ đầu, tác giả đã sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của các
biện pháp đó?
- Học sinh trình bày ý kiến
GV bình: Tác giả so sánh mặt trời như một
hòn lửa khổng lồ đỏ rực rỡ đang từ từ lặn
xuống biển khơi, liên tưởng, nhân hoá
những lượn sóng như những then cài đang
cài chặt cánh cửa màn đêm khổng lồ đang
sập xuống
? Từ đó có thể hình dung ra 1 cảnh tượng
thiên nhiên như thế nào?
? Hai câu đầu của bài thơ cho ta thấy hoạt
động của thiên nhiên như đang khép lại,
còn hoạt động của con người được miêu tả
bằng những lời thơ nào?
Giáo viên trình chiếu
?Từ lại ở đây có ý nghĩa gì?
-Học sinh trình bày ý kiến
- Từ lại cho thấy đây là hoạt động lao
động thường xuyên, liên tục của những
người dân chài
? Niềm vui của người ngư dân thể hiện qua
hình ảnh thơ nào? Em có nhận xét gì về
nghệ thuật xây dựng hình ảnh thơ đó?
-Học sinh trình bày ý kiến
- GV bình: Tác giả ngầm so sánh câu hát
như gió khơi làm căng cánh buồm đẩy
thuyền ra khơi Như vậy, buồm ra khơi
II.Đọc hiểu văn bản:
-Vũ trụ như ngôi nhà lớn, ngôi nhà
vĩ đại ấy đang bước vào thời kì nghỉngơi
->Thiên nhiên rộng lớn nhưng gầngũi, ấm áp
“Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
13
Trang 14-không chỉ nhờ no căng gió mà tiếng hát
vang xa, bay cao, của người dân chài
? Tìm những câu thơ thể hiện tiếng hát đó?
Học sinh trình bày ý kiến
- Giáo viên trình chiếu
? Em hãy nhận xét về giọng thơ và nghệ
thuật tác giả sử dụng ở những câu thơ này?
- Học sinh trình bày ý kiến :
? Câu hát của người dân chài nói lên điều
gì? Từ đó em cảm nhận như thế nào về
người lao động?
- Học sinh trình bày ý kiến : Câu hát thể
hiện sự giàu có của biển cả và khát vọng
chinh phục của người dân chài.
- GV bình: Những câu hát một nét tâm hồn
của người dân chài Họ cầu mong biển lặng
sóng êm, gặp luồng cá đánh bắt được nhiều
cá
? Qua sự phân tích trên, em thấy cảnh ra
khơi được tác giả miêu tả như thế nào?
? Những lời hát của người dân chài gợi cho
em nhớ tới những khúc hát nào của người
dân lao động?
( Tích hợp với môn âm nhạc: Nội dung,
nhịp điệu, tác dụng)
? Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi gợi cho em
nhớ đến bài thơ nào có hình ảnh con
thuyền mà em đã học ?
- Quê hương của Tế Hanh, hình ảnh con
thuyền ra khơi đầy hứng khởi trong ánh
bình minh rực rỡ
Giáo viên trình chiếu, so sánh hai đoạn thơ
của Huy Cận trước và sau cách mạng để
nhấn mạnh hai nguồn cảm hứng trong bài
Đoàn thuyền đánh cá
- Phép ẩn dụ tạo nên hình ảnh đẹp,khoẻ, lạ mà thật bởi sự gắn kết của
ba sự vật, hiện tượng: cánh buồm,gió khơi, câu hát thể hiện sự chanhoà giữa thiên nhiên, con người, vũtrụ
Hát rằng: Cá bạc, biển Đông lặng Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi
- Giọng thơ nhịp nhàng, vui tươi; nghệ thuật so sánh, liên tưởng.
- Con người lao động khẩn trương,nhiệt tình, lạc quan, phấn khởi
- Ca ngợi biển giàu có, đẹp lung linh
-> Cảnh ra khơi hồ hởi, lạc quan, tintưởng, đẹp kì vĩ.=> Ca ngợi thiênnhiên và con người lao động
* Hoạt động thực hành
Bài tập 1: Bằng lời văn của mình em hãy tả
lại cảnh đoàn thuyền ra khơi
Bài tập 2: Em hãy tóm tắt nghệ thuật, nội
dung hai khổ thơ đầu bằng sơ đồ
Bài tập 1: Viết đoạn văn miêu tả
làm nổi cảnh đoàn thuyền ra khơitrong hoàng hôn
Bài tập 2: Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt
kiến thức hai khổ thơ đầu theo
14
Trang 15* Hoạt động ứng dụng ( Thực hiện cùng hoạt động khởi động)
Sưu tầm hình ảnh, giới thiệu về vùng biển Hạ
Long và con người nơi đây
( Tích hợp với môn Địa lí 9: Vị trí , tiềm năng
kinh tế của vùng biển Hạ Long)
- Sưu tầm hình ảnh về biển Hạ Long.
- Thuyết trình trước lớp giới thiệu vềQuảng Ninh
* Hoạt động bổ sung ( Kết hợp thực hiện cùng hoạt động tìm hiểu kiến thức mới)
? Những lời hát của người dân chài gợi cho
em nhớ tới những khúc hát nào của người dân
lao động?
? Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi gợi cho em
nhớ đến bài thơ nào có hình ảnh con thuyền
- Đọc phần còn lại của bài
- Tìm những hình ảnh miêu tả thiên nhiên Nhà thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì để miêu tả Nhận xét bút pháp xây dựng hình ảnh của nhà thơ?
- Tìm những hình ảnh miêu tả con người Chỉ ra biện pháp nghệ thuật Nêu cảm
nhận về những hình ảnh đó
15