sự hình thành giá cả trong nền kinh tế thị trường

sự hình thành giá cả trong nền kinh tế thị trường tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn v...

Nội dung

Phần thứ nhất: Những nguyên lý cơ bản

về giá trong nền kinh tế thị trường

Phần thứ hai: Giá cả trong kinh doanh (góc độ marketing)

Phần thứ ba: Quản lý giá của Nhà nước XHCN

PhÇn thø nhÊt: Nh÷ng nguyªn lý c¬ b¶n

vÒ gi¸ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng

I/ Ph¹m trï gi¸ c¶

trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng

1 C¸c kh¸i niÖm vÒ gi¸ c¶

2.B¶n chÊt kinh tÕ cña ph¹m trï gi¸ c¶

Lý thuyết cổ điển

D.Ricardo: giá dựa trên số lượng lao động cần thiết

để tạo ra hàng hoá bao gồm cả các khoản chi phí bổsung như chi phí phân phối

Malthus: giá dựa trên giá trị của lao động biểu hiện bằng tiền mà người mua sẵn sàng bỏ ra để có được hàng hoá

Bentham: đối với người tiêu dùng, giá được xác

định bởi mong muốn sở hữu hàng hoá; đối với

người bán là khoản chi phí mà họ phải bỏ ra để sản xuất ra hàng hoá dó

Học thuyết C.Marx: những đặc

trưng của giá cả thị trường

Giá cả thị trường hình thành trên cơ sở giá trị thị trường:

Giá cả thị trường là giá trị trung bình

Giá cả thị trường là giá trị cá biệt của nhữnghàng hoá chiếm tuyệt đại bộ phận trên thị trường

Giá cả thị trường biểu hiện sự thừa nhận trực tiếp của thị trường

Học thuyết C.Marx về giá cả

Giá cả thị trường thể hiện quan hệ trực tiếp giữa người mua và người bán hàng hoá

Giá cả thị trường là công cụ giải quyết mâu thuẫn về lợi ích kinh tế giữa người mua và người bán hàng hoá

Giá cả thị trường là công cụ để thị trường thực hiện các chứ năng của nó

Lý thuyết ‘ cận biên ’

Lý thuyết này nhấn mạnh các yếu tố chủ

quan trong việc xác định giá cả hàng hoá

Menger: giá trị gắn liền với những đánh giá

về sự ước muốn của người mua và vì vậy,

không phải dựa trên chi phí sản xuất

Wieser & Jevon: chính tính hữu ích của hàng hoá giải thích chi phí sản xuất và giá trị có

thể được đo lường trước khi sản xuất

ở ngắn hạn, cầu thị trường có tác động rất mạnh đến giá trong khi ở dài hạn, giá cả được điều chỉnh chủ yếu dựa vào chi phí sản xuất với giả thiết về cạnh tranh

Để nghiên cứu giá cả, cần phải sử dụng một công cụ cơbản là khái niệm về độ co giãn!

Khiếm khuyết

của các khái niệm về giá trên?

Lý thuyết cổ điển không tính đến sự thay đổi

về qui mô DN, sự đa dạng hoá sản phẩm và

sự xuất hiện của quảng cáo

Lý thuyết tân cổ điển có tính đến các yếu tố trên nh−ng chỉ coi đó là những thay đổi đặc biệt

Ch−a đề cập đến vai trò của cạnh tranh độc quyền

Vai trò của cạnh tranh độc quyền

Làm biến mất nguyên tắc giá duy nhất (hay giá đồng nhất) và nguyên lý về tính đồng

nhất của sản phẩm

Chấp nhận cho DN một cấp độ tự do trong

việc hình thành giá và lựa chọn hình thức sản xuất

Từ giá duy nhất đến nhiều giá

Lý thuyết của Chamberlin về Sự khác biệt hoá sản phẩm

Người mua và người bán gặp nhau không phải ngẫu nhiên mà theo ý thích của họ

Mỗi người bán có sự độc quyền tuyệt đối về sản

phẩm của mình những không có độc quyền về cung vì có sản phẩm thay thế

Chỉ có cạnh tranh độc quyền mới giải thích được sựhình thành giá khi sản phẩm khác biệt

Hiện tượng nhiều giá

trên thị trường

Đó là chính sách bán cùng loại sản phẩm với các mức giá khác nhau tuỳ theo các đặc tính riêng gắn với cầu, như người mua là ai?,

người tiêu dùng có ngần ngại khi mua?

Cơ sở của phân biệt giá?

Sư khác nhau về độ co giãn của cầu trên các đoạn thị trường mà DN có thể bán sản phẩm

Sự khác biệt về chất lượng sản phẩm và tính hữu ích của chúng

Khác biệt về địa lý (lý thuyết Robinson)

Khái niệm Cầu bậc thang của Michel: cầu của một

DN bao gồm nhiều mức cầu bộ phận đối với những mặt hàng khác nhau trong chủng loại sản phẩm

(hay còn gọi là cầu thứ phát)

2 Bản chất kinh tế

của phạm trù giá cả

Giá cả và giá trị hàng hoá có mối quan hệ

chặt chẽ với nhau

Giá cả và tiền tệ thường xuyên có mối quan

hệ tác động qua lại lẫn nhau

Giá cả có mối quan hệ khăng khít với giá trị

sử dụng hay tính hữu ích của hàng hoá

Mèi quan hÖ

gi¸ c¶ vµ gi¸ trÞ hµng ho¸

Gi¸ trÞ hµng ho¸ lµ gi¸ trÞ thÞ tr−êng, gi¸ trÞ

®−îc thõa nhËn cña ng−êi mua

Gi¸ trÞ lµ b¶n chÊt cña gi¸ c¶, gi¸ c¶ lµ h×nh thøc biÓu hiÖn cña gi¸ trÞ

Møc gi¸ thÞ tr−êng phô thuéc rÊt lín vµo

quan hÖ cung-cÇu vÒ hµng ho¸

§èi víi tõng lo¹i hµng ho¸ th× gi¸ c¶ th−êng xuyªn t¸ch rêi gi¸ trÞ cña nã

Mối quan hệ giá cả và tiền tệ

Giá cả là yếu tố quyết định lượng tiền tệ trong lưu thông và có ảnh hưởng tới tốc độ lưu thông tiền tệ

Giá cả quyết định sức mua của tiền tệ và ngược lại tiền tệ cũng ảnh hưởng rất lớn đến giá cả

Lạm phát xét về nguồn gốc là hậu qủa của một nền kinh tế mất cân đối với tình trạng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế luôn ở mức thấp

Quản lý giá vĩ mô đồi hỏi phi sử dụng đồng bộ cả 2 phạm trù giá cả và tiền tệ

Mèi quan hÖ

gi¸ c¶ vµ gi¸ trÞ sö dông

Gi¸ trÞ sö dông vµ gi¸ trÞ lµ 2 mÆt thèng nhÊt cña hµng ho¸

Gi¸ c¶ kh«ng nh÷ng biÓu hiÖn b»ng tiÒn gi¸ trÞ mµ cßn ph¶n ¸nh gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸

BiÓu hiÖn quan träng nhÊt cña gi¸ trÞ sö dông lµ chÊt

l−îng hµng ho¸ V× vËy, gi¸ c¶ hµng ho¸ h×nh thµnh

theo chÊt l−îng cña nã

Møc gi¸ cña hµng ho¸ g¾n liÒn víi chi phÝ sö dông nã

Gi¸ c¶ ph¶n ¸nh tÝnh thay thÕ lÉn nhau trong s¶n xuÊt vµtrong tiªu dïng

II/ Cơ chế vận động

của giá cả thị trường

1 Cơ chế vận động của giá cả thị trường

2 Các nhân tố tác động đến giá cả

3 Các vai trò cơ bản của giá cả

1 Cơ chế vận động của giá cả thị

trường

1 Các quy luật kinh tế của thị trường quyết

định sự hình thành và vận động của giá cả thị trường (cơ chế vận đông khách quan).

2 Giá thị trường biểu hiện giá trị hàng hoá

và giá cả tiền tệ (cơ chế giá cả xoay xung

quanh giá trị)

Đặc trưng chủ yếu của các qui luật kinh

tế của thị trường

Chúng tạo ra động lực kinh tế

Các quy luật này hoạt động một cách tự phát

Các quy luật kinh tế của thị trường mang

nhiều màu sắc khác nhau

Mối quan hệ giữa các qui luật kinh

tế của thị trường và giá cả

Quy luật giá trị: tác động tới người bán theo hướng thúc đẩy họ nâng giá thị trường lên cao

Quy luật cạnh tranh: tạo ra một xu thế ép giá thị trường sát với giá trị

Quy luật cung cầu: quyết định trực tiếp mức giá thị trường thông qua sự vận động của

quan hệ cung cầu

Nhận xét

Nếu quy luật cung cầu quyết định sự xuất

hiện giá thị trường, thì quy luật giá trị và quy luật cạnh tranh lại quyết định không những mức giá, mà cả xu thế vận động của giá cả Quy luật cạnh tranh còn tạo ra cơ chế để

khống chế chi phí, giảm chi phí và ổn định giá cả

Nhận xét

Tự do cạnh tranh đã buộc các doanh nghiệp phi quản lý chặt chẽ chi phí nhằm đưa giá sát với giá thị trường

ổn định giá là yêu cầu tất yếu để ổn định nền kinh tế và đời sống nhân dân

Vai trò tất yếu của Nhà nước đối với quản lý giá cả

Giá thị trường biểu hiện giá trị hàng hoá và giá cả tiền tệ

Giá trị hàng hoá và giá cả tiền tệ có quan hệ chặt chẽ với nhau trong giá cả hàng hoá

Giá cả tiền tệ được thể hiện ngay trong mỗi yếu tố hình thành nên giá trị hàng hoá

Sự thay đổi trong mức cung tiền gây ra sự thay đổi về giá cả

Nhận xét

a Để quản lý giá thị trường thì đồng thời phải chú ý tới việc quản lý và điều tiết thị trường hàng hoá và thị trường tiền tệ

b Để quản lý được giá cả (kể cả giá cả tiền tệ), Chính phủ cần tạo ra sự cân đối giữa tổng

cầu và tổng cung

Nhận xét

c Trong nền kinh tế mở, phải đảm bảo mối

quan hệ giữa giá thị trường trong nước và giá thị trường thế giới

d Trong nền kinh tế, mỗi loại hàng hoá đều có

ý nghĩa kinh tế - xã hội khác nhau Do đó , việc quản lý giá cần phải có sự phân biệt giữa các loại hàng (hay nhóm hàng).

2 Xu hướng vận động

của giá cả thị trường

1 Đối với tổng thể hàng hoá.

a Những nhân tố làm cho giá cả có xu hướng giảm xuống

b Những nhân tố làm tăng giá cả

2 Đối với từng loại hàng hoá.

Quan hệ cung cầu

Chu kỳ kinh doanh

?

Những nhân tố tác động đến giá cả

thông qua Cung về sản phẩm

Qui mô, cơ cấu các nguồn tài nguyên

Mức độ áp dụng thành tựu khoa học-kỹ thuật

Sự phân bố sản xuất, tình trạng cơ sở hạ tầng, mức năng suất lao động

Những nhân tố tác động đến giá cả

thông qua cả Cung & Cầu thị trường

Chính sách đầu tư và phát triển kinh tế

Chính sách đối với tích lũy và tiêu dùng, chính sách lao động, tài chính, tiền tệ …

Nhân tố quốc tế

3 Vai trß c¬ b¶n cña gi¸ c¶

Gi¸ cã vai trß quan träng trong viÖc ph©n bæ c¸c nguån lùc cña nÒn kinh tÕ, cña doanh nghiÖp vµ cña ng−êi tiªu dïng

Gi¸ lµ biÕn sè ®iÒu tiÕt cña Nhµ n−íc

ThÓ chÕ vÒ gi¸, c«ng cô chèng l¹m ph¸t

ThÓ chÕ vÒ gi¸, c«ngcô tù do c¹nh tranh

Gi¸ lµ biÕn sè c¬ b¶n cña DN

Gi¸ vµ khèi l−îng

Gi¸-c«ng cô c¹nh tranh

Gi¸ vµ hiÖu qu¶

Gi¸- c«ng cô truyÒn tin

Gi¸ lµ biÕn sè lùa chän cña ng−êi tiªu dïng

Ph©n chia chi tiªu hîp lý

Vai trß th«ng tin

Qu ả n tr ị giá

trong Marketing

Những tên gọi khác nhau của giá cả

Các thuật ngữ Loại sản phẩm/ dịch vụ

Nhà ở, các phương tiện nào đó

Giá sử dụng tiền

Các dịch vụ chuyên nghiệp luật sư

Các dịch vụ vận chuyển, thông tin

Trả cho hàng hoá sức lao động

Cho việc thực hiện các chức năng thương mại

Giá ?

Lượng tiền mà khách hàng chấp nhậnthanh toán cho các sản phẩm/dịch vụ

mà công ty cung ứng trong ñiều kiệnkhông gian và thời gian cụ thể

Các định nghĩa về giá cả

Với hoạt động trao đổi: "Giá là mối tương quan trao

đổi trên thị trường."

Với người mua: "Giá cả của một sản phẩm hoặc

dịch vụ là khoản tiền mà người mua phải trả cho

người bán để được quyền sở hữu, sử dụng sản phẩm hay dịch vụ đó "

Với người bán: "Giá cả của một hàng hóa, dịch vụ

là khoản thu nhập người bán nhận được nhờ việc

tiêu thụ sản phẩm đó."

Giá với hoạt động trao đổi

Giá là biểu tượng giá trị của sản phẩm, dịch vụ

trong hoạt động trao đổi Vì vậy, không thể thiếu vắng giá cả ở bất kỳ một hoạt động trao đổi nào

Trao đổi qua giá là trao đổi dựa trên giá trị của

những thứ đem trao đổi Vì vậy, khi thực hiện trao

đổi qua giá, trước hết phải đánh giá được giá trị của các thứ đem trao đổi

Cho dù giá mang những tên gọi khác nhau nhưng chúng đều chứa đựng một ý nghĩa kinh tế chung: lợi ích được xác định bằng tiền

Quan niệm của người mua về giá

Giá là chi phí bằng tiền mà người mua phải bỏ ra để

có được những lợi ích mà họ tìm kiếm ở hàng hóa

và dịch vụ Vì vậy, giá thường là chỉ số quan trọng

được sử dụng trong quá trình lựa chọn và mua sắm sản phẩm của người mua

Thích mua rẻ là xu hướng có tính quy luật trong

ứng xử về giá của người mua

Giá chỉ là đại diện cho một bộ phận chi phí (được tính bằng tiền) mà người mua phi bỏ ra mua sản

phẩm Vì vậy, không thể coi là biến số duy nhất ảnh hưởng tới quyết định của người mua

Tầm quan trọng của giá

đối với người bán

Giá là biến số duy nhất của Marketing - mix tạo doanh thu cho doanh nghiệp Các quyết

định về giá luôn gán với kết qủa tài chính của doanh nghiệp

Thông tin về giá luôn giữ vị trí số 1 trong

việc đề xuất các quyết định kinh doanh nói chung và các quyết định về giá nói riêng

Quản trị giá được coi là một trọng tâm của

quản trị marketing

Vai trò của chính sách giá

marketing

nhiều công cụ phi giá cả Tuy nhiên điều

đó không có nghĩa là giá cả mất đi vai trò của mình

Là bộ phận duy nhất tạo ra doanh số Ba

bộ phận còn lại chỉ tạo ra chi phí !

Nhân tố ảnh hưởng ñến vịêc ñịnh giá

Côngty Thị trường Qui ñịnh của Chphủ

Mức LN dự kiến Cạnh tranh Sự can thiệp của CP Chi phí ĐKKD vào việc ñịnh giá

Nhân tố ảnh hưởng

Qui ñịnh của Các chính phủ

N h

â n

t ố

ản h h ư

• Phân tích và tính toán chi phí

• Quan hệ giữa giá/chi phí

• Quản lý chi phí

2 Mục tiêu MKT:

• Tính chiến lược của thị trường

• Thị trường hiện hữu và mới

3 Khả năng quản lý và kiểm soát của công ty

Công ty

4 Hệ thống Kiểm soát giá

5 Điều kiện kinh doanh trên thị trường

Thị trường

2 Thuế

3 Năng lực kiểm soát

và ñiều hành các cơ quan của chính phủ

Qui ñịnh của Các chính phủ

Cạnh tranh hoàn hảo

Nhiều người bán nhiều người mua: người bán làngười chấp nhận giá

Sản phẩm đồng nhất (chuẩn hóa);

Tự do gia nhập và rút khỏi thị trường;

Thông tin hoàn hảo

Cạnh tranh độc quyền

Đặc điểm

- Nhiều người bán Vì thế các hãng không thể cấu kết với nhau để ngăn chặn sự gia nhập Việc gia nhập thị trường là tương đối dễ.

- Sản phẩm khác nhau nhưng thay thế được cho nhau ở mức độ cao Hãng là người bán duy nhất đối với sản phẩm củamình.

Độc quyền tập đoàn

Là thị trường trong đó chỉ có một số người bán

Hình thức biểu hiện khác nhau tùy theo

Số hãng

Mức độ khác biệt sản phẩm

Điều kiện gia nhập

Cấu kết ngầm hay cartel hóa

Hiệp định về mức giá tối đa hóa lợi nhuận

Nguy cơ các thành viên gian lận (tối đa hóa lợi nhuận chung nhưng không tối đa hóa lợi nhuận riêng của các thành viên)

Sự thành công của cartel phụ thuộc vào

Số hãng

Sự khác biệt sản phẩm Việc công bố giá

Tốc độ phát triển của tiến bộ kỹ thuật

Sự hiệp hội thương mại Trong dài hạn còn phụ thuộc vào

Mối đe dọa gia nhập Nghiên cứu sản phẩm thay thế

Chỉ đạo giá (cấu kết ngầm)

Một hãng đóng vai trò là người chỉ đạo giá, đặt giá cho sản phẩm của mình rồi phát tín hiệu cho các hãng đi sau.

Hãng chỉ đạo giá có thể là hãng lớn, hãng chi phí thấp, hãng

barometric

Ph©n tÝch c¹nh tranh:

M« h×nh 5 ¸p lùc c¹nh tranh (M.E Porter)

§ èi thñ tiÒm Èn

Nhµ

cung cÊp C¹nh tranh néi bé Kh¸ch hµng

S¶n phÈm thay thÕ

Các điều kiện gia nhập

và việc định giá ngăn chặn

Điều kiện gia nhập là lợi thế của các hãng đang ở trong ngành so với những người gia nhập tiềm tàng.

Nguồn gốc hàng rào gia nhập

Lợi thế chi phí tuyệt đối

Tính kinh tế của quy mô

Giả định Sylos: người gia nhập mới tin rằng các hãng

đang ở trong ngành sẽ giữ nguyên mức sản lượng của

mình khi có sự gia nhập mới và các hãng trong ngành biết

điều đó.

2/ Các tình huống định giá

Định giá cho sản phẩm mới

Định giá khi sản phẩm trải qua các giai đoạn khách nhau của chu kỳ sống sản phẩm

Thay đổi chiến l−ợc định vị

“ Cuộc chiến ” về giá và những thách thức

cạnh tranh khác

Gi¸ vµ chiÕn l−îc kinh doanh

- Kü thuËt cao

- Kinh nghiÖm nh©n viªn cao

- §Çu t− lín cho nghiªn cøu

- DÞch vô phôc vô kh¸ch hµng tèt

Các bước lựa chọn chiến lược giá

1/ Xác định

mục tiêu về giá

3/ Phân tích chi phí

5/ Lựa chọn phương pháp định giá

6/ Quyết định mức giá cuối cùng

2/ Xác định nhu

cầu

4/ Phân tích giá, chi p hí của đối thủ cạnh tranh

1/ Xác định mục tiêu định giá

2/ Xác định nhu cầu

Mối quan hệ giữa các mức giá khác nhau đốivới sản phẩm và mức cầu về sản phẩm gọi là

đường cầu

Thông thường, đây là mối quan hệ tỉ lệ nghịch

Tuy nhiên, điều này không phải bao giờ cũng

đúng

Độ co giãn của cầu

Hai loại đường cầu

Kh¸i niÖm

P P Q Q P

(unitary elastic demand)

EP = 0 CÇu hoµn toµn kh«ng co gi·n

(perfectly inelastic demand)

EP = - ∞ CÇu co gi·n v« cïng (hoµn toµn)

(perfectly elastic demand)

P

Q

D P

Q

D P

Q

D P

Q

D

P

Q D

Mức độ chia sẻ chi phí (với người khác)

SP đã khấu hao

Chất lượng được cảm nhận

Mức độ dữ trữ

Phương pháp xác định đường cầu

Sử dụng số liệu thống kê về giá, lượng bán vàcác nhân tố khác để xác định mối quan hệ

giữa giá và sức cầu

Thống kê theo thời gian

Thống kê trên các địa bàn khác nhau

Thực hiện các thí nghiệm với các mức giá khácnhau

Điều tra khách hàng về lượng sản phẩm họ sẽmua với các mức giá giả định khác nhau

3/ Ước tính chi phí sản xuất

Các loại chi phí :

Chi phí cố định: không thay đổi theo sảnl−ợng

Chi phí biến đổi: thay đổi theo sản l−ợng

Tổng chi phí: tổng của chi phí biến đổi và cố

định cho một mức sản l−ợng

Chi phí bình quân cho một sản phẩm