Một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bị nước ngoài điều tra và áp dụng thuế chống bán phá giá

Một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bị nước ngoài điều tra và áp dụng thuế chống bán phá giá

Lời mở đầu

Sau hơn một thập kỉ thực hiện chính sách đổi mới (kể từ năm 1986) đến nay, nớc ta đã đạt đợc một số thành tựu nổi bật trong lĩnh vực kinh tế xã hội Chính sách thơng mại ngày càng thông thoáng đã góp phần đẩy mạnh các hoạt động thơng mại, đặc biệt là hoạt động xuất khẩu

Việt Nam đang trong giai đoạn hội nhập nền kinh tế khu vực và nền kinh

tế thế giới: Việt Nam đã gia nhập các tổ chức kinh tế khu vực nh OPEC,

ASEAN,… Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức th Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức thơng mại thế giới WTO Và nh vậy các rào cản đối với hàng nhập khẩu không phù hợp với qui định của WTO phải đợc rỡ bỏ Kim ngạch xuất khẩu của ta ngày càng tăng, nhng lại đối mặt với một vấn đề là sự bảo hộ sản xuất trong nớc của một

số nớc nhập khẩu Một công cụ hữu hiệu là các nớc này áp dụng thuế chống bán phá giá, gây khó khăn cho các nhà xuất khẩu

Để hiểu thêm vấn đề này ta xem xét một số khái niệm và qui định của các nớc về biện pháp áp dụng thuế chống bán phá giá, một số mặt hàng của Việt Nam bị áp thuế chống bán phá giá

Bài tiểu luận gồm 3phần:

Phần 1: Tình hình áp dụng thuế chống bán phá giá trên thế giới.

Phần 2: Quá trình điều tra một vụ kiện chống bán phá giá ở Mỹ.

Phần 3: Một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bị nớc ngoài điều tra và áp dụng thuế chống bán phá giá.

Phần 1. Một số khái niệm , tình hình áp dụng thuế

chống bán phá giá trên thế giới

I khái niệm

1 Bán phá giá?

Theo quan niệm đợc nhiều ngời thừa nhận hiện nay thì bán phá giá là bán hàng hoá ra nớc ngoài với giá thấp hơn chi phí sản xuất

Mục đích của việc áp dụng thuế chống bán phá giá là để bảo vệ sản xuất trong nớc

2 Giá trị thông thờng (GTTT):

Là mức giá thực của hàng hoá đợc bán ở thị trờng nội địa nớc xuất khẩu

3 Giá xuất khẩu (GXK):

Là giá hàng hoá đợc bán cho nhà nhập khẩu, đợc điều chỉnh bằng cách khấu trừ tất cả các chi phí mà ngời xuất khẩu phải chịu những chi phí này không có khi bán ở thị trờng nội địa

4 Biên độ phá giá:

Biên độ phá giá = Giá trị thông thờng – Giá xuất khẩu

II Tình hình áp dụng thuế chống bán phá giá trên thế giới

Năm 1995 cùng với sự ra đời của WTO, một số các hiệp định thơng mại liên quan đến thơng mại quốc tế cũng đợc ban hành Trong đó có Hiệp định chống bán phá giá của WTO mà các nớc thành viên phải tuân theo khi áp dụng vào luật chống bán phá giá của nớc mình

Kể từ khi WTO ra đời đến cuối năm 2001, trên thế giới đã có 2132 cuộc

điều tra phá giá, trong đó có 1066 lần áp thuế chống bán phá giá (khoảng 50% các vụ điều tra) Các mặt hàng thờng bị điều tra và chịu thuế là: sản phẩm dệt may,giầy dép, sắt thép … Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức th

Trên thực tế, trớc khi WTO ra đời biện pháp chống bán phá giá đã đợc áp dụng ở một số nớc nh Canada là nớc đầu tiên trên thế giới áp dụng thuế chống bán phá giá(1904), Newzealand(1905), Australia(1906), Mỹ(1914)… Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức th

Thực tế áp dụng biện pháp chống bán phá giá của các nớc phát triển(từ

1995 đến cuối năm 2001):

Hàn Quốc 28 70

Thực tế áp dụng biện pháp chống bán phá giá của các nớc đang phát triển(từ 1995 đến cuối năm 2001):

Phần 2 Quá trình một vụ kiện chống bán phá

giá ở Mỹ

Sau khi WTO ra đời, đã đa ra Hiệp định chống bán phá giá Theo đó, các qui định của các nớc thành viên phải tuân thủ

ở Mỹ, các cơ quan điều tra và ra quyết định cuối cùng về có hay không

áp dụng thuế chống bán phá giá là Bộ thơng mại (DOC) và Uỷ ban thơng mại quốc tế (ITC) Trong đó DOC chịu trách nhiệm điều tra về việc bán phá giá, ITC chịu trách nhiệm điều tra về mức độ thiệt hại xảy ra hoặc có thể xảy ra

đối với ngành sản xuất trong nớc

1 Quá trình điều tra

Một tổ chức hay một cá nhân đại diện cho một ngành sản xuất trong nớc nộp đơn đồng thời lên DOC và ITC đề nghị điều tra phá giá một mặt hàng nhập khẩu Đơn đợc coi là hợp lệ nếu sản lợng của những ngời ủng hộ đơn chiếm 25% và phải lớn hơn sản lợng của những nhà sản xuất phản đối đơn Tuy nhiên, DOC và ITC vẫn tiến hành điều tra mà không cần nhận đợc

đơn đề nghị của một cá nhân hay một tập thể các nhà sản xuất nào nếu nhận thấy một mặt hàng nhập khẩu nào đấy gây thiệt hại cho sản xuất trong nớc

Sau 20 ngày( có thể là 40 ngày) nhận đợc đơn, DOC sẽ đa ra quyết định

có hay không tiến hành điều tra và lý do đa ra quyết định này

Sau 45 ngày(trong trờng hợp đặc biệt có thể là 65 ngày) kể từ ngày nhận

đơn ITC sẽ có đánh giá sơ bộ về mức độ thiệt hại đối với ngành sản xuất trong nớc Nếu thấy không có thiệt hại hay nguy cơ thiệt hại thì ICT sẽ ngừng cuộc

điều tra

Sau 115 ngày kể từ ngày ITC có đánh giá sơ bộ, DOC cũng sẽ có đánh giá sơ bộ Nếu thấy có hành vi bán phá giá thì DOC có thể áp dụng biện pháp tạm thời: thuế tạm thời, hay kí quĩ một khoản tiền nhất định

Sau 235 ngày kể từ ngày có hồ sơ yêu cầu tiến hành điều tra, DOC sẽ có

đánh giá cuối cùng khẳng định hàng hoá nhập khẩu đó có hành vi bán phá giá, chỉ rõ biên độ phá giá, các số liệu liên quan: giá trị thông thờng, giá xuất khẩu

Sau 280 ngày kể từ ngày nhận đợc đơn ITC sẽ có đánh giá cuối cùng khẳng định có thiệt hại hay nguy cơ thiệt hại đối với ngành sản xuất trong nớc

c Kết thúc điều tra

Sau khi xem xét đánh giá cuối cùng của DOC, ITC sẽ ra quyết định:

áp dụng thuế đối với hàng hoá nhập khẩu thuộc đối tợng điều tra với một mức thuế cụ thể Hoặc

Không áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hoá nhập khẩu thuộc đối tợng điều tra

2 áp dụng thuế chống bán phá giá

Sau khi đánh giá sơ bộ thấy có hành vi bán phá giá DOC sẽ áp dụng biện pháp tạm thời: thuế tạm thời hay kí quĩ một khoản tiền đủ để đảm bảo triệt tiêu việc bán phá giá, đảm bảo tính cạnh tranh

Thời gian áp dụng biện pháp tạm thời từ 4 đến 6 tháng tuỳ từng trờng hợp

cụ thể

DOC là cơ quan tiến hành rà soát việc áp dụng thuế chống bán phá giá sau khi đã áp dụng đợc 5 năm và đa ra 1 trong 3 quyết định sau:

- Giữ nguyên mức thuế chống bán phá giá đã áp dụng

- Giảm mức thuế chống bán phá giá đã áp dụng

- Bãi bỏ thuế chống bán phá giá đã áp dụng

3 Thực tiễn áp dụng thuế chống bán phá giá ở Mỹ

Kể từ năm 1995, các cuộc điều tra về phá giá của Mỹ thay đổi theo từng thời kỳ:

Năm 1992 có 84 cuộc điều tra

Năm 1995 có 14 cuộc, 1996 : 21cuộc, 1997 : 15 cuộc Từ năm 1996 đến

1998 có 72 cuộc điều tra Riêng năm 1998, do sức ép của các ngành sản xuất trong nớc và cạnh tranh nớc ngoài số cuộc điều tra phá giá là 36 cuộc

Việc điều tra và áp dụng thuế chống bán phá giá của Mỹ chủ yếu tập trung vào các mặt hàng chính mang tính chiến lợc : sắt thép cacbon cán nóng

và cán mỏng Trong số 72 cuộc điều tra từ 1996 đến 1998 thì có tới 39 cuộc

điều tra là sản phẩm thép (chiếm 54%) và mức thuế áp dụng là 25% đến

67,5% đối với sản phẩm thép cán nóng nhập từ Nhật Bản, đối với Brazil là 50,7% đến 71%… Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức th

Trong giai đoạn từ 1995 đến cuối năm 2001 Mỹ đã tiến hành 255 cuộc

điều tra chống bán phá giá và áp dụng thuế chống bán phá giá 169 lần Số cuộc điều tra chống bán phá giá có chiều hớng tăng kể từ 1995 đến cuối năm 2001

Phần 3 Một số mặt hàng của Việt Nam bị nớc ngoài điều tra và áp dụng thuế chống bán phá

giá

Cùng với việc hội nhập kinh tế Thế giới, Việt Nam tích cực đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu hàng hoá ra thị trờng thế giới Tuy nhiên, các mặt hàng xuất khẩu của ta bị các nớc nhập khẩu áp thuế chống bán phá giá ngày càng tăng

Tính đến hết tháng 7 năm 2002, nớc ta đã bị điều tra chống phá giá một

số mặt hàng:

Năm Nước Mặt hàng Tiến trỡnh điều tra

nhưng khụng gõy tổn hại cho ngành trồng lỳa của Colombia.

Indonesia và Thỏi lan.

thấm nước

Bắt đầu điều tra từ 4/2002

Từ bảng trên ta thấy, cho đến hết năm 2001 trong các mặt hàng xuất

khẩu của ta (5 mặt hàng chính) bị các nớc điều tra thì có 3 vụ bị áp thuế Tuy nhiên những mặt hàng này có kim ngạch xuất khẩu nhỏ nên không gây ảnh h-ởng tới kim ngạch xuất khẩu chung

Các mặt hàng bị áp thuế là: mì chính, bật lửa, tỏi đây đều là những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu không lớn và thờng bị điều tra theo các nớc

khác Các mặt hàng chiến lợc nh :gạo, giầy dép tuy bị điều tra nhng cha bị áp thuế

Tuy nhiên, hai vụ kiện mặt hàng của ta bán phá giá vào thị trờng Mỹ là: cá tra và cá basa và vụ kiện tôm làm ảnh hởng rất lớn đến kim ngạch xuất

khẩu của Việt Nam vì đây là hai mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn (tôm mỗi năm thu về khoảng 460 triệu USD), còn kim ngạch xuất khẩu cá tra, cá basa từ năm 1999 đến 2002 theo số liệu sau:

Xuất khẩu phi lê cá basa, cá tra của Việt Nam vào thị trờng Mỹ

Khối lợng

(tấn)

*Tóm tắt vụ kiện cá basa, cá tra của Việt Nam :

- Ngày 28-6-2002: CFA nộp đơn lên ITC, kiện các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá sản phẩm phi lê cá tra, cá basa vào thị trờng Mỹ

- Ngày 18-7-2002: CFA và VASEP dự phiên điều trần trớc ITC

- Ngày 9-8-2002: ITC đa ra kết luận tạm thời: “Ngành nuôi catfish của

Mỹ có thể có nguy cơ bị đe doạ bởi mặt hàng cá da trơn đông lạnh nhập khẩu

từ Việt Nam ”

- Tháng 11-2002: DOC xếp Việt Nam vào nớc có nền kinh tế phi thị tr-ờng

- Ngày 27-1-2003: DOC áp đặt mức thuế chống bán phá giá sơ bộ cho các doanh nghiệp Việt Nam từ 37,94% đến 63,88%

- Ngày 27-2-2003: DOC điều chỉnh mức thuế chống bán phá giá sơ bộ theo chiều hớng giảm

- Giữa tháng 5-2003: Thoả thuận đình chỉ vụ kiện giữa DOC và Bộ thơng mại Việt Nam bị đổ vỡ

- Ngày 18-6-2003: DOC ra kết luận cuối cùng, rằng các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá phi lê cá tra, cá basa tại thị trờng Mỹ, kèm theo là mức thuế chống bán phá giá từ 36,84% đến 63,88%

- Ngày 18-7: DOC tiếp tục sửa đổi tăng mức thuế lên

- Ngày 24-7: ITC ra phán quyết cuối cùng khẳng định các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá nh kết luận của DOC

Các mức thuế áp dụng cho từng doanh nghiệp của Việt Nam :

Mức thuế của DOC (%)

ngày 18-6-2003

DOC sửa đổi tăng mức thuế ngày 18-7-2003

Các DN không tham gia

vụ kiện

Với mức thuế nh vậy ta gần nh mất thị trờng Mỹ

Từ thực tế các vụ kiện bán phá giá hàng hoá của Việt Nam cũng nh các nớc trên thế giới Ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm sau:

- Phải tham gia vụ kiện:

Từ kinh nghiệm vụ kiện tỏi của Trung Quốc bán phá giá vào thị trờng

Mỹ, vì phía Mỹ không tham gia vụ kiện nên DOC quyết định dùng các con số của nguyên đơn Mỹ Kết quả là với vụ kiện này Trung Quốc bị áp biên độ phá giá là376% Và nh vậy từ năm 1994 Trung Quốc không nhập khẩu đợc tỏi vào thị trờng Mỹ

Mặt khác nếu không tham gia vụ kiện thì các nguyên đơn thắng kiện, đây cũng là một nguyên nhân dẫn tới một số vụ kiện các mặt hàng khác ví dụ của Trung Quốc, một loạt các mặt hàng bị kiện tiếp theo là: mật ong, xe đạp, nấm

và cây tràm

- Cố gắng để cuộc điều tra sơ khởi đạt kết quả tốt nhất- tức là mức áp thuế là thấp nhất

Khi họ điều tra thấy có biên độ phá giá, có sự tổn hại hay nguy cơ tổn hại thì công ty ngoại quốc cần tìm cách tranh thủ DOC giảm tối đa biên độ phá giá Phải làm thế nào cho cuộc điều tra sơ khởi dẫn đến kết luận tốt nhất Có 3 cách nh sau:

+ Thuyết phục ITC là không có tổn hại ( dẫn đến là không bị thuế)

+ Thuyết phục DOC là biên độ phá giá không đáng kể

+ Thơng lợng với phía Mỹ để DOC ngng thủ tục áp thuế với điều kiện: tuân thủ hạn ngạch, áp dụng một mức giá tối thiểu do DOC qui định

- Liên kết với các công ty nhập khẩu của Mỹ, ví dụ trong 2 vụ kiện tôm hùm và nấm các công ty của Trung Quốc bị thua vì đơn thơng độc mã, không

có đồng minh Tuy nhiên trong các vụ đờng hoá học, cacbure silicium, thuốc nhuộm gốc lu huỳnh những thuyết trình của các công ty nhập khẩu đã thuyết phục ITC quyết định là không có tổn hại… Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức th

Kết luận

Việc áp dụng thuế chống bán phá giá, ngoài việc bảo vệ sản xuất trong

n-ớc nó còn có những mặt hạn chế:

- Hạn chế tính cạnh tranh

- Tạo một sân chơi không bình đẳng

- Lợi ích của ngời tiêu dùng giảm do bị áp thuế, giá tăng dẫn đến lợi ích của toàn xã hội giảm

Hiện nay Việt Nam đang thúc đẩy quá trình đàm phán để gia nhập tổ chức thơng mại Thế giới WTO, vì vậy mà một số hàng rào thuế quan sẽ đợc rỡ

bỏ, thực hiện tự do hoá thơng mại Để tránh những thiệt hại cho nền sản xuất trong nớc, Việt Nam cần có pháp lệnh về chống bán phá giá Đây sẽ là cơ sở pháp lý áp dụng thuế chống bán phá giá mà không trái qui định của WTO Theo dự kiến, trong năm 2004, nớc ta sẽ hoàn thiện pháp lệnh chống bán phá giá

Một vấn đề nữa cũng không mấy thuận lợi, đó là khả năng thực hiện pháp lệnh chống bán phá giá ở Việt Nam - điều đó thật không dễ chút nào Khi đó cần có một bộ phận chuyên trách thực hiện, các thành viên là đội ngũ cán bộ chuyên về bán phá giá để có thể tham gia giải quyết các tranh chấp xung quanh việc áp dụng thuế chống bán phá giá Quá trình điều tra phá giá

và điều tra thiệt hại phức tạp và tốn kém nhiều nguồn lực, đòi hỏi một đội ngũ những nhà kinh tế giỏi, hiểu biết về thơng mại quốc tế, luật quốc tế… Việt Nam đang tích cực đàm phán để gia nhập tổ chức th mà đội ngũ cán bộ của ta còn thiếu

Tµi liÖu tham kh¶o

1 Chèng b¸n ph¸ gi¸ - MÆt tr¸i cña th¬ng m¹i cña tËp thÓ t¸c gi¶:

Hoµng TÝch Phóc NguyÔn ThÞ Quúnh Nga NguyÔn ThÞ Thanh Thuû 2.Kinh tÕ ViÖt Nam: sè 10, 11 th¸ng 3 n¨m 2003

3 Thêi b¸o Kinh tÕ Sµigßn,ra ngµy 31 th¸ng 7 n¨m 2003

4 Thêi b¸o Kinh tÕ Sµigßn: ra ngµy 14 th¸ng 8 n¨m 2003

Mục lục

Trang

Lời mở đầu 1

Phần 1 Một số khái niệm , tình hình áp dụng thuế chống bán phá giá trên thế giới 2

I Khái niệm 2

1 Bán phá giá? 2

2 Giá trị thông thờng (GTTT): 2

3 Giá xuất khẩu (GXK): 2

4 Biên độ phá giá: 2

II Tình hình áp dụng thuế chống bán phá giá trên thế giới 2

Phần 2 Quá trình một vụ kiện chống bán phá giá ở Mỹ 4

1 Quá trình điều tra 4

a Cơ sở để điều tra 4

b Điều tra 4

c Kết thúc điều tra 5

2 áp dụng thuế chống bán phá giá 5

a Thuế tạm thời: 5

b Tính thuế và áp dụng thuế: đều tuân thủ theo qui định của WTO 5

c Rà soát việc áp dụng thuế chống bán phá giá 5

3 Thực tiễn áp dụng thuế chống bán phá giá ở Mỹ 6

Phần 3 Một số mặt hàng của Việt Nam bị nớc ngoài điều tra và áp dụng thuế chống bán phá giá 7

Kết luận 11

Tài liệu tham khảo 12