quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục

Do công tác quản lý nhà nước, hạn chế trong quy định pháp luật hiện nay về phân cấp quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục, quy định Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC

TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

Nguyễn Hữu Lạc Phan Thị Ni

Bộ môn: Luật Hành chính MSSV: 5115919

Lớp: Luật Hành chính K37

Với bốn năm học tập tại Khoa Luật – Trường Đại học Cần Thơ, em đã học được rất nhiều kiến thức và kinh nghiệm từ quý Thầy, cô, đã nhiệt tình truyền dạy cho bản thân

em nói riêng và các bạn sinh viên Khoa Luật nói chung Đó chính là hành trang quý báu cho em trên con đường sự nghiệp cũng như học tập sau này

Vì vậy em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến quý Thầy, cô Đặc biệt, trong quá trình làm luận văn em còn gặp rất nhiều lúng túng cũng như khó khăn nhất định, nhưng nhờ có sự hướng dẫn tận tình của Thầy Nguyễn Hữu Lạc, mà em mới có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp của mình Do đó, em xin thành thật biết ơn Thầy

Người viết

Phan Thị Ni

LỜI NÓI ĐẦU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 2

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 3

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 3

5 BỐ CỤC ĐỀ TÀI 3

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 4

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON KHÁC CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY 4

1.1.1 Khái niệm về giáo dục mầm non 4

1.1.2 Khái niệm về trường mầm non và khái niệm trường mầm non tư thục 6

1.1.3 Các cơ sở giáo dục mầm non và các loại hình hoạt động trường mầm non của nước ta hiện nay 8

1.2 SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM GIỮA TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP 10

1.3 KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 12

1.3.1 Khái niệm quản lý nhà nước 12

1.3.2 Khái niệm quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục 12

1.4 CÁC NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 13

1.4.1 Pháp chế xã hội chủ nghĩa 14

1.4.2 Phân cấp quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục 15

1.4.3 Đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường mầm non tư thục 16

1.4.4 Thực hiện các chính sách nhằm khuyến khích hoạt động của các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục 17

1.4.5 Mọi hành vi vi phạm của trường mầm non tư thục phải được phát hiện và xử lý kịp thời theo quy định pháp luật 17

1.5 VAI TRÒ CỦA CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ VAI TRÒ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 18

1.5.1 Vai trò của các trường mầm non tư thục 18

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 21 2.1 CÁC CHỦ THỂ TRONG QUAN HỆ PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 21

2.1.1 Các chủ thể thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các trường mầm non

tư thục 212.1.2 Các chủ thể chịu sự quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục 23

2.2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 26

2.2.1 Thành lập và hoạt động của các trường mầm non tư thục 262.2.2 Sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động và giải thể trường mầm non tư thục 312.2.3 Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hiệu trưởng trường mầm non tư thục 342.2.4 Tài chính, tài sản và giáo viên, nhân viên của trường mầm non tư thục 36

2.3 THANH TRA NHÀ NƯỚC VỀ VIỆC CHẤP HÀNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT

VỀ GIÁO DỤC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 38

2.3.1 Thanh tra chuyên ngành 392.3.2 Thanh tra hành chính 39

2.4 XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON

TƯ THỤC TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC 40

2.4.1 Thời hiệu xử phạt và các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục 412.4.2 Thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục của trường mầm non tư thục 43

CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC TẠI QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ 46 3.1 CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC TẠI QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ 46

3.1.1 Sơ lược về quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ 463.1.2 Hoạt động quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục tại quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ 47

LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC HIỆN NAY 49

3.2.1 Quy định pháp luật 49

3.2.2 Chủ thể quản lý 51

3.2.3 Trường mầm non tư thục và phụ huynh trẻ em 53

3.2.4 Điều kiện phát triển của địa phương 54

3.3 HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 54

3.3.1 Hoàn thiện quy định pháp luật 54

3.3.2 Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu qủa công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục 58

KẾT LUẬN 61

LỜI NÓI ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên, có nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ, nhằm giúp trẻ hình thành những yếu tố ban đầu về nhân cách và khơi dậy niềm đam mê học tập trong trẻ Điều này đã được ghi nhận cụ thể trong Luật Giáo dục năm

2005 rằng “Mục tiêu giáo dục mầm non nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên về nhân cách và chuẩn bị cho trẻ vào lớp một” Vì vậy, việc thực hiện chủ trương, chính sách nhằm phát triển hệ

thống giáo dục quốc dân của nước ta, cần phải được thực hiện đồng bộ, chặt chẽ giữa các cấp học và trình độ đào tạo

Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI của Đảng đã khẳng định “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân” Do đó, để thực

hiện được mục tiêu phát triển giáo dục mầm non, một trong những giải pháp được đưa ra trong Quyết định 149/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Đề án

“Phát triển giáo dục mầm non giai đoạn 2006-2015” là, “Đẩy mạnh thực hiện công tác xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục mầm non” Nhằm huy động được mọi tiềm năng trong xã

hội để đầu tư cho lĩnh vực giáo dục mầm non, góp phần đa dạng hóa các loại hình hoạt động của các cơ sở giáo dục mầm non của nước ta hiện nay, trong đó có các trường mầm non tư thục

Trường mầm non tư thục là một trong cơ sở giáo dục mầm non, thuộc cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục của nước ta Tổ chức và hoạt động của các trường mầm non

tư thục nhằm cung cấp dịch vụ ngoài công lập, phục vụ công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục mầm non

Đánh giá một cách khách quan, trong những năm qua các trường mầm non tư thục đã

có vai trò quan trọng Giải quyết được sự quá tải của các cơ sở giáo dục mầm non công lập và góp phần cùng các cơ sở giáo dục mầm non khác thực hiện được mục tiêu giáo dục mầm non mà nhà nước đã đề ra Bởi vậy, với sự cho phép thành lập và hoạt động của các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục là hoàn toàn phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay Hơn nữa, việc thực hiện chủ trương xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục giúp cho các chủ đầu tư có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ mình trong việc tham gia đầu tư vào các lĩnh vực mà pháp luật không cấm cũng như góp phần cùng cá nhân, tổ chức khác trong toàn xã hội tham gia đầu tư để phát triển sự nghiệp giáo dục mầm non

Tuy nhiên, việc hiểu sai về ý nghĩa của việc thực hiện chủ trương xã hội hóa về giáo dục và mặt trái của việc cho phép các cá nhân, tổ chức kinh tế - xã hội (hay còn gọi tư

nhân) tham gia đầu tư trong lĩnh vực giáo dục, nên hiện nay việc tổ chức và hoạt động của các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc hệ thống giáo dục của nước ta nói chung và các trường mầm non tư thục nói riêng đang có rất nhiều bất cập Thực trạng chung của những bất cập hiện nay là việc các trường mầm non tư thục chưa được cho phép hoạt động và kể cả những trường đã được cho phép hoạt động nhưng điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị nhà trường còn thiếu thốn, giáo viên vẫn còn hạn chế cả về số lượng

và chất lượng nhưng vẫn chưa được khắc phục Làm cho chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục cho trẻ không đảm bảo được an toàn Đặc biệt trong thời gian gần đây, xảy

ra các hành vi tiêu cực tại các trường mầm non tư thục,… Những hành vi này đã vi phạm pháp luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, vi phạm đạo đức nghề nghiệp gây ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành giáo dục Chính vì thế giáo dục mầm non của nước ta hiện nay đang đứng trước nhiều thách thức

Do công tác quản lý nhà nước, hạn chế trong quy định pháp luật hiện nay về phân cấp quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục, quy định Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục chưa được đồng bộ, chặt chẽ, mức xử phạt đối với các đối tượng này chưa mang tính răn đe cao, cũng như nguyên nhân từ phía các chủ thể chịu

sự quản lý Đã dẫn đến những bất cập trong việc tổ chức và hoạt động trường mầm non

tư thục trong lĩnh vực giáo dục mầm non Nhưng trong các nguyên nhân trên, nguyên nhân chính là do công tác quản lý nhà nước của các chủ thể có thẩm quyền đối với các trường mầm non tư thục Bởi vì, dù cho quy định pháp luật có hoàn thiện đến đâu, nếu công tác quản lý của các chủ thể thẩm quyền thực hiện không đúng, không nghiêm túc, thì cũng khó đem lại hiệu quả cao Do đó, đi đôi với việc phát triển sự nghiệp giáo dục, cần phải chú trọng đến công tác quản lý nhà nước

Nhận thấy được những bất cập như trên và tầm quan trọng của việc đầu tư, chăm lo cho sự nghiệp giáo dục nói chung và sự nghiệp giáo dục mầm non nói riêng Vì những lý

do đó mà người viết chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục”

cho việc nghiên cứu luận văn của mình

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Người viết thực hiện nghiên cứu đề tài “Quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục”, để phân tích cụ thể những quy định của pháp luật và thực tiễn về công tác quản lý

nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, có những mặt tích cực và hạn chế như thế nào? Nhằm tìm ra những nguyên nhân dẫn đến hạn chế, bất cập trong quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục hiện nay Trên cơ sở đó cùng với khả năng của người viết, để đưa ra những kiến nghị hoàn thiện những quy định pháp luật và các giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Theo quy định pháp luật hiện hành, các cơ sở giáo dục mầm non thuộc loại hình tư thục bao gồm nhiều cơ sở khác nhau, như trường, lớp mẫu giáo; nhà trẻ, nhóm trẻ; trường mầm non,…Nhưng trong phạm vi giới hạn về thời gian và trong phạm vi khả năng bản thân, mà người viết chỉ tìm hiểu duy nhất về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động của các trường mầm non thuộc loại hình tư thục trong lĩnh vực giáo dục Và cũng sẽ không đề cập đến trường mầm non tư thục có yếu tố nước ngoài Vì vậy người viết chỉ tập trung phân tích quy định của pháp luật hiện hành trong các văn bản: Nghị định 115/2010/NĐ-CP Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục, Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT) và các văn bản khác có liên quan

Và người viết chỉ nghiên cứu thực tiễn về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non

tư thục tại quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Trong quá trình nghiên cứu, để thực hiện đề tài của mình thì người viết có sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp nghiên cứu lý luận trên tài liệu, sách vở liên quan đến quản lý nhà nước đối với hoạt động trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục;

- Phương pháp so sánh, đối chiếu giữa các quy định pháp luật, giữa lý luận và thực tiễn;

- Phương pháp phân tích luật viết để áp dụng vào phân tích những quy định pháp luật liên đến công tác quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục;

- Phương pháp sưu tầm số liệu thực tiễn tại quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ

5 BỐ CỤC ĐỀ TÀI

Bố cục đề tài, người viết chia thành ba chương như sau:

Chương 1: Lý luận chung về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục; Chương 2: Quy định pháp luật về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục;

Chương 3: Thực tiễn và giải pháp về công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục tại quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC

TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

Trước khi đi vào phân tích những quy định pháp luật cũng như thực tiễn công tác

quản lý đối với trường mầm non tư thục ở chương sau, người viết sẽ tập trung nghiên cứu

ở chương này các cơ sở lý luận liên quan đến công tác quản lý nhà nước đối với các

trường mầm non tư thục Thông qua những nội dung chính như sau: khái niệm về giáo

dục mầm non và khái niệm trường mầm non tư thục, các cơ sở giáo dục mầm non và các

loại hình hoạt động của trường mầm non của nước ta hiện nay, các nguyên tắc trong công

tác quản lý nhà nước và vai trò của quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư

thục

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ CÁC CƠ SỞ

GIÁO DỤC MẦM NON KHÁC CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY

1.1.1 Khái niệm về giáo dục mầm non

Để biết được giáo dục mầm non là gì? Trước tiên, người viết sẽ trình bày khái niệm

về giáo dục

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt chỉ có ở xã hội loài người Giáo dục xuất

hiện, phát triển gắn bó cùng loài người, ở đâu có con người, ở đó có giáo dục 1 Khi mới

xuất hiện thì giáo dục như một hiện tượng tự phát, diễn ra đơn giản theo lối quan sát - bắt

chước, nhưng cho đến nay giáo dục đã trở thành một hoạt động có ý thức, được tổ chức

có chương trình kế hoạch, có nội dung, phương pháp hiện đại và đã trở thành động lực

thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của xã hội loài người

Theo từ điển tiếng Việt thì, 2 Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có

mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản

xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm

lịch sử- xã hội của loài người

Về tính chất, giáo dục là một hiện tượng đặc trưng của xã hội loài người, nảy sinh

cùng với xã hội loài người, trở thành một chức năng sinh hoạt không thể thiếu được và

không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát triển của xã hội Và là một bộ phận của quá

trình tái sản xuất mở rộng sức lao động xã hội, một trong những nhân tố quan trọng thúc

đẩy xã hội phát triển về mọi mặt Giáo dục mang tính lịch sử cụ thể, tính chất, mục đích,

nhiệm vụ, nội dung, phương pháp và tổ chức giáo dục biến đổi theo các giai đoạn phát triển của xã hội, theo các chế độ chính trị - kinh tế của xã hội

Tóm lại, giáo dục là cả một quá trình được tổ chức có kế hoạch, có mục đích, nhằm thông qua quá trình truyền thụ và tiếp thu giữa người dạy và người học, giúp cho con người ngày càng hoàn thiện hơn về đạo đức và trí tuệ hay còn gọi là giá trị phẩm chất và năng lực ở mỗi con người

Để thực hiện chiến lược về giáo dục, thì mỗi quốc gia đều có một hệ thống giáo dục riêng Hệ thống giáo dục quốc gia là mạng lưới các trường học được xây dựng thống nhất trên phạm vi cả nước, được sắp xếp thành các cấp học, ngành học, với nhiều loại hình đào tạo khác nhau

Trước những thành tựu về khoa học và công nghệ, cùng với sự thay đổi nhanh chóng của nhu cầu xã hội, hệ thống giáo dục của nước ta được xây dựng bao gồm các cấp học

và trình độ đào tạo như sau: giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học 3 Trong đó giáo dục mầm non là tiền đề của cả một quá trình giáo dục, làm nền tảng cho các cấp học tiếp theo Vậy giáo dục mầm non là gì?

Giáo dục mầm non là khái niệm chung về việc giáo dục trẻ em trước khi vào học tiểu

học, bao gồm các hoạt động tại các cơ sở giáo dục, như trường mầm non, nhà trẻ hay mẫu giáo Nhằm hỗ trợ trẻ để trẻ phát triển tốt nhất theo hướng phát triển toàn diện, giúp trẻ sẵn sàng cho việc học hỏi, chuẩn bị vào học tiểu học, và tham gia đời sống xã hội

Và pháp luật hiện hành đã đưa ra khái niệm về giáo dục mầm non như sau:

Giáo dục mầm non là việc thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi Với mục tiêu giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một 4

Thông qua khái niệm về giáo dục mầm non, cho thấy cấp học giáo dục mầm non này

có một số đặc điểm cơ bản sau:

- Là cấp học đầu tiên trong cả một quá trình giáo dục và đào tạo theo hệ thống giáo dục và đào tạo của nước ta;

- Nội dung và mục tiêu của giáo dục mầm non: bảo đảm hài hoà giữa nuôi dưỡng chăm sóc và giáo dục, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lí của trẻ em, giúp phát triển cơ thể cân đối, khoẻ mạnh, nhanh nhẹn; biết kính trọng, yêu mến, lễ phép với ông bà, cha

mẹ, thầy, cô giáo và người trên; yêu quý anh, chị, em, bạn bè; thật thà, mạnh dạn, hồn

3 Khoản 2 Điều 4 Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009)

4 Điều 21 và Điều 22 của Luật Giáo dục năm 2005 ( đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009)

nhiên; yêu thích cái đẹp, ham hiểu biết, thích học tập;

- Phương pháp chủ yếu trong giáo dục mầm non là thông qua việc tổ chức các hoạt động vui chơi để giúp trẻ phát triển toàn diện; chú trọng việc nêu gương, động viên, khích lệ trẻ

1.1.2 Khái niệm về trường mầm non và khái niệm trường mầm non tư thục

1.1.2.1 Khái niệm về trường mầm non

Từ khái niệm về Giáo dục mầm non và khoản 3 Điều 25 của Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009), Trường mầm non có thể được hiểu là một trong

những cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, có sự kết hợp giữa mẫu giáo và nhà trẻ để thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi theo chương trình giáo dục mầm non, để thực hiện được mục tiêu giáo dục mầm non đã đề ra

Trường mầm non được phép thành lập và hoạt động phải phù hợp với mạng lưới quy hoạch, có đủ các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và có đủ cán bộ, giáo viên và nhân viên đạt chuẩn,… theo Điều lệ trường mầm non, Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non dân lập và Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục hiện nay

1.1.2.2 Khái niệm trường mầm non tư thục

Trong những năm vừa qua, trên phạm vi cả nước mạng lưới trường lớp mầm non có

chiều hướng phát triển ngày càng mở rộng, ở mỗi loại hình hoạt động Cụ thể, trong năm học 2013-2014, cả nước có 14.127 trường mầm non, tăng 1.216 trường so với năm học 2010-2011 và tăng 386 trường so với năm học 2012-2013, trong đó số trường mầm non công lập hiện có là 12.400 trường, chiếm đến 87,8% tổng số trường, loại hình dân lập và

tư thục có trên 1.700 trường, chiếm tỷ lệ là 12,2% 5

Về khái niệm trường mầm non tư thục pháp luật hiện hành đã có đưa khái niệm như sau:

Trường mầm non tư thục là cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước Về tư cách chủ thể, trường mầm non tư thục là tổ chức có tư cách pháp nhân, có con dấu và được phép mở tài khoản riêng 6

Một số đặc điểm cơ bản của trường mầm non tư thục:

Thứ nhất, là một trong những cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập Được đầu tư

nhằm cung cấp dịch vụ tư hay còn gọi là dịch vụ ngoài công lập, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội hiện nay;

Thứ hai, chủ đầu tư thành lập nhà trường gồm: các cá nhân, tổ chức xã hội, tổ chức xã

hội nghề nghiệp và các tổ chức kinh tế;

Thứ ba, do các trường mầm non tư thục là các cơ mầm non ngoài công lập, nên trong

quá trình hoạt động cũng có làm phát sinh lợi nhuận Nhưng song, trường mầm non tư thục cũng là một trong cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, nhiệm vụ chính của nhà trường là thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em, vì sự nghiệp phát triển giáo dục và đào tạo của nước ta

Thứ tư, lĩnh vực giáo dục là một trong những lĩnh vực đầu tư có điều kiện Vì vậy các

chủ đầu tư muốn thành lập trường mầm non tư thục để hoạt động trong lĩnh vực giáo dục thì phải được sự cho phép của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục tại địa phương

Trường mầm non tư thục là một tổ chức có tư cách pháp nhân Do đó để thực hiện được các hoạt động giáo dục tại nhà trường cần phải có sự tham gia của những cá nhân con người cụ thể Mà những cá nhân con người này chính là giáo viên và trẻ em tại các

cơ sở giáo dục mầm non Vậy như thế nào được gọi là giáo viên và trẻ em tại các trường mầm non tư thục?

* Giáo viên:

Theo quy định tại khoản 3 Điều 70 của Luật Giáo dục năm 2005, nhà giáo giảng dạy tại các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên Để được gọi là nhà giáo, người đó phải làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác.7 Vậy theo quy định tại Luật Giáo dục năm 2005, giáo viên là những người thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục tại các cơ sở giáo dục mầm non,

giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp

Mặt khác, theo quy định tại Điều 34 của Quyết định 14/2008/ QĐ-BGDĐT về Điều lệ trường mầm non, giáo viên là những người thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc,

giáo dục trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non

Do đó, theo hai văn bản quy phạm pháp luật này khái niệm về giáo viên được quy định một cách thống nhất rằng, những người thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục tại các cơ sở giáo dục mầm non được gọi là giáo viên, nhưng do đặc thù của cấp học mầm non nên nhiệm vụ chính của giáo viên tại các trường mầm non là thực hiện nhiệm vụ

nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục đối với trẻ em

7 Khoản 1 điều 70 của Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009)

Đối với những người làm nhiệm vụ nhằm phục vụ cho công tác nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non được gọi là nhân viên Vì thế, điểm khác nhau cơ bản giữa giáo viên và nhân viên: giáo viên là người trực tiếp tham gia vào thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ, trong khi đó nhân viên chỉ là những người thực hiện các nhiệm vụ khác nhằm phục vụ cho hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng

đối với trẻ em tại nhà trường

*Trẻ em:

Theo quy định tại Điều 83 Luật Giáo dục năm2005, những người học tập tại các cơ

sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân gọi là trẻ em Đồng thời là những người cùng học tập trong môi trường giáo dục tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục của nước ta, nhưng theo quy định nó có cách gọi khác nhau Cụ thể theo quy định, những người học học tập tại các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm:8

- Trẻ em của cơ sở giáo dục mầm non;

- Học sinh của cơ sở giáo dục phổ thông, lớp dạy nghề, trung tâm dạy nghề, trường trung cấp, trường dự bị đại học;

- Sinh viên của trường cao đẳng, trường đại học;

- Học viên của cơ sở đào tạo thạc sĩ;

- Nghiên cứu sinh của cơ sở đào tạo tiến sĩ;

- Học viên theo học chương trình giáo dục thường xuyên

1.1.3 Các cơ sở giáo dục mầm non và các loại hình hoạt động trường mầm non của

nước ta hiện nay

1.1.3.1 Các cơ sở giáo dục mầm non

Theo quy định pháp luật hiện hành, các cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục của nước ta hiện nay gồm có: 9

Thứ nhất: nhà trẻ, nhóm trẻ là cơ sở giáo dục mầm non thực hiện nuôi dưỡng, chăm

sóc và giáo dục trẻ cho trẻ độ tuổi nhà trẻ, nhận trẻ từ ba tháng tuổi đến ba tuổi;

Thứ hai: trường, lớp mẫu giáo là cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục

quốc dân, nhận trẻ từ ba tuổi đến sáu tuổi;

Thứ ba: trường mầm non là một trong những cơ sở giáo dục mầm non, có sự kết hợp

giữa nhà trẻ và mẫu giáo nhận trẻ từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi

8 Điều 83 Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009)

9 Điều 25 của Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009)

Dựa trên độ tuổi của từng trẻ, mà trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non tổ chức thành các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo khác nhau Cụ thể:10

* Đối với nhóm trẻ: Trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 36 tháng tuổi được tổ chức thành 3 nhóm trẻ

và số lượng tối đa của mỗi nhóm là:

- Nhóm trẻ từ 3 đến 12 tháng tuổi: 15 trẻ;

- Nhóm trẻ từ 13 đến 24 tháng tuổi: 20 trẻ;

- Nhóm trẻ từ 25 đến 36 tháng tuổi: 25 trẻ

* Đối với lớp mẫu giáo: Trẻ em từ ba tuổi đến sáu tuổi được tổ chức thành 3 lớp

mẫu giáo và số lượng tối đa mỗi lớp:

- Lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi: 25 trẻ;

- Lớp mẫu giáo 4-5 tuổi: 30 trẻ;

- Lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi: 35 trẻ

Ngoài ra, còn có những cơ sở giáo dục mầm non khác vẫn thuộc hệ thống giáo dục quốc dân đó là: các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập Các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập

là cơ sở giáo dục mầm non chưa đủ điều kiện thành lập nhà trường, nhà trẻ Được thành lập theo nhu cầu của địa phương, nhằm mục tiêu, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ và đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của gia đình Mỗi nhóm trẻ và lớp mẫu giáo độc lập do chủ nhóm đứng ra thành lập và số lượng trẻ ở mỗi nhóm trẻ, lớp mẫu giáo này không quá 50 trẻ Những cơ sở giáo dục mầm non mà người viết đã vừa trình bày phía trên, là những cơ

sở giáo dục mầm non được đầu tư bởi nguồn vốn của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước của nước ta Hay nói khác hơn, kinh phí thành lập và hoạt động của các cơ sở mầm non này do cá nhân, tổ chức trong nước đầu tư, nhưng để thực hiện được mục tiêu về giáo dục, Nhà nước vẫn cho phép các cá nhân, tổ chức người nước ngoài có đủ điều kiện, tham gia đầu tư vào hoạt động trong lĩnh vực giáo dục mầm non Vì thế hiện nay, nếu xét

về nguồn vốn đầu tư thành lập các cơ sở giáo dục mầm non được chia thành hai loại: nguồn vốn trong nước và nguồn vốn nước ngoài

1.1.3.2 Các loại hình hoạt động trường mầm non của nước ta hiện nay

Theo quy định của Luật Giáo dục năm 1998, các cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta sẽ được tổ chức theo bốn loại hình: công lập, bán công, dân lập và tư thục Nhưng kể từ khi Luật Giáo dục năm 2005 ra đời, có hiệu lực ngày 01/01/2006 thì trường mầm non chỉ còn được tổ chức theo ba loại hình là:công lập, dân lập và tư thục Trường mầm non thuộc loại hình bán công theo quy định trước đây, sẽ được chuyển dần sang trường mầm non thuộc loại hình hoạt động như theo quy định

10 Điều 13 của Quyết định 14/2008/QĐ-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường mầm non

pháp luật hiện nay

Có thể khái quát về các loại hình trường mầm non thuộc hệ thống giáo dục của nước

ta hiện nay như sau: 11

Thứ nhất: Trường mầm non công lập do Nhà nước thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở

vật chất, bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên;

Thứ hai: Trường mầm non dân lập do cộng đồng dân cư ở cơ sở thành lập, đầu tư xây

dựng cơ sở vật chất, bảo đảm kinh phí hoạt động và được chính quyền địa phương hỗ trợ;

Thứ ba: Trường mầm non tư thục do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp,

tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước

Căn cứ để phân loại các loại hình trường mầm non của nước ta hiện nay là dựa vào nguồn vốn của chủ thể đầu tư thành lập và hoạt động của nhà trường Trường mầm non công lập được đầu tư bởi ngân sách nhà nước, còn trường mầm non ngoài công lập, bao gồm: trường mầm non tư thục và trường mầm non dân lập, được đầu tư bởi nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước, ngoại trừ trường mầm non dân lập được hỗ trợ một phần của địa phương Đó cũng chính là điểm khác nhau cơ bản giữa các loại hình đầu tư của trường mầm non hiện nay Tuy mỗi trường thuộc mỗi loại hình đầu tư thành lập và hoạt động khác nhau, nhưng chúng có mối quan hệ với nhau vì mục tiêu chung và đồng thời đều là cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

1.2 SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM GIỮA TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ TRƯỜNG MẦM NON CÔNG LẬP

Trường mầm non tư thục và trường mầm non công lập là gì? Thì người viết đã trình bày phía trên, nhưng để làm rõ hơn những đặc điểm của các loại hình trường mầm non này, người viết sẽ so sánh điểm giống và khác nhau giữa hai loại hình trường mầm non công lập và trường mầm non tư thục

* Điểm giống và khác nhau giữa hai loại hình hoạt động của trường mầm non công lập và trường mầm non tư thục như sau:

Giống nhau:

- Đều là những cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Vì thế có cùng mục tiêu chung nhằm nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, đặt nền móng ban đầu cho

sự hình thành và phát triển về tư duy, tình cảm, trí tuệ, phẩm chất, của trẻ và giúp trẻ có

được nền tảng cơ bản trước khi vào lớp một

- Không phải là cơ quan nhà nước, nên tổ chức và hoạt động của nhà trường không

11 Điều 48 của Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009)

mang quyền lực nhà nước;

- Được tổ chức và hoạt động trên cơ sở quy định của pháp luật về Điều lệ trường mầm non;

- Về mặt pháp lý không có sự phân biệt giữa chất lượng trường mầm non công lập hay trường mầm non ngoài công lập;

Khác nhau:

- Chủ đầu tư và nguồn vốn đầu tư: trường mầm non công lập là đơn vị sự nghiệp, do

nhà nước thành lập, đầu tư về cơ sở vật chất Còn trường mầm non tư thục do nguồn vốn

của cá nhân, các tổ chức thuộc mọi thành kinh tế - xã hội để đầu tư về cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí trong quá trình hoạt động, được cơ quan có thẩm quyền cho phép thành

lập và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục;

- Tổ chức và hoạt động của nhà trường: trường mầm non công lập do Hội đồng

trường chịu trách nhiệm tổ chức phương hướng hoạt động, huy động và giám sát việc sử dụng các nguồn lực dành cho nhà trường, gắn kết giữa nhà trường với cộng đồng và xã hội, bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục Trong khi đối với trường mầm non tư thục, Hội đồng quản trị là tổ chức duy nhất đại diện quyền sở hữu của nhà trường, có quyền quyết định những vấn đề quan trọng về quy hoạch, kế hoạch phát triển, tổ chức, nhân sự, tài chính, tài sản, bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục, phù hợp với quy định của pháp luật;

- Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng: trường mầm non công lập do Trưởng Phòng Giáo

dục và Đào tạo bổ nhiệm, còn đối với trường mầm non tư thục do Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo công nhận;

- Học phí: học phí của các trường mầm non công lập, do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh

quy định mức thu học phí trên cơ sở đề nghị của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh Còn học phí trường mầm non tư thục là sự thỏa thuận giữa nhà trường và phụ huynh trên cơ sở chế độ, chính sách chung của Nhà nước về học phí Do trường mầm non tư thục thuộc loại hình trường ngoài công lập, nên học phí sẽ cao hơn trường mầm non thuộc loại hình công lập;

- Mục tiêu hoạt động: trường mầm non công lập, là đơn vị sự nghiệp của nhà nước,

nhằm cung cấp những dịch vụ công, để đáp ứng nhu cầu của xã hội và góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục cho đất nước Trong khi các trường mầm non tư thục cũng được phép hoạt động, vì mục tiêu về giáo dục, nhưng ngoài ra cũng vì mục tiêu lợi nhuận Trong quá trình hoạt động trường mầm non tư thục, lợi nhuận sẽ được chia cho các thành viên đã góp vốn để thành lập và hoạt động của nhà trường sau khi thực hiện thanh toán các khoản chi phí khác cần thiết và trích lập quỹ dự phòng

1.3 KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

Trong đời sống xã hội, luôn tồn tại những mối quan hệ giữa con người với con người, vì thế quản lý được xem là đòi hỏi thiết yếu nhằm để điều chỉnh các mối quan hệ

đó Quản lý là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tự hóa

nó và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định theo đúng ý muốn của chủ thể quản lý, để đạt được mục tiêu mà chủ thể quản lý đã đề ra.12 Vậy quản lý nhà nước là gì?

1.3.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quản lý nhà nước trên toàn xã hội, ban hành pháp luật và có giá trị bắt buộc đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân Để đảm bảo những quyền đó, khi nhà nước ra đời tất yếu pháp luật cũng tồn tại song song

Từ những khái niệm về quản lý và khái niệm nhà nước, quản lý nhà nước có thể hiểu như sau: 13

Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước là hoạt động của cơ quan trong bộ máy nhà nước,

mang tính quyền lực nhà nước, nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong đời sống xã hội trên tất cả các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp Nếu hiểu theo nghĩa này, ngoài cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quan còn lại: cơ quan quyền lực, cơ quan tư pháp cũng là các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước của nước ta

Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan

hành chính nhà nước, của các cơ quan nhà nước khác và các tổ chức được nhà nước ủy quyền quản lý trên cơ sở pháp luật và để thi hành pháp luật Hay còn gọi là quản lý hành chính nhà nước Như vậy, nếu hiểu theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước cũng chính là quản

lý hành chính nhà nước, được thực hiện chủ yếu và trước hết bởi cơ quan hành chính nhà nước trong lĩnh vực hành pháp Ngoài ra, hoạt động quản lý nhà nước còn được thực hiện bởi chủ thể có thẩm quyền khi được nhà nước ủy quyền

Tóm lại, dù hiểu theo nghĩa rộng hay nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động quản

lý mang tính quyền lực nhà nước, được thực hiện bởi ít nhất một bên có thẩm quyền quản

lý nhà nước và hoạt động này phải được thực hiện trên cơ sở quy định của pháp luật Và pháp luật cũng chính là công cụ để các chủ thể có thẩm quyền thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước

1.3.2 Khái niệm quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục

Để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của việc thành lập và hoạt động đối với các

12 PGS.TS Nguyễn Cửu Việt, Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008, t.11

13 TS Phan Trung Hiền, Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, Phần I – Những vấn đề chung của Luật Hành chính,

Khoa Luật - Đại học Cần Thơ, 2009, t 7

trường mầm non tư thục trong quá trình hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, cần có những quy định cụ thể đối với quá trình hoạt động đó Vì thế, những quy định ấy đã được cụ thể hóa thành những quy phạm pháp luật trong hai văn bản, đó là Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục Nhưng để đảm bảo những quy định của pháp luật được thực thi, tất nhiên không thể thiếu vai trò của quản lý nhà

nước Vậy thế nào là quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục?

Mặc dù pháp luật hiện nay, chưa có đưa ra khái niệm về quản lý nhà nước đối với

trường mầm non tư thục là gì? Nhưng qua khái niệm về Quản lý nhà nước và khái niệm trường mầm non tư thục mà người viết đã trình bày phía trên, mà có thể đưa ra khái niệm

về quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục như sau:

Quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, do các chủ thể có thẩm quyền sử dụng quyền lực trong phạm vi quy định của pháp luật về quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục để điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quá trình tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục theo một hướng nhất định phù hợp với ý chí của nhà nước, nhằm thiết lập trật tự trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo

Một số đặc điểm của công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục:

- Hoạt động mang tính quyền lực nhà nước Sở dĩ như vậy, vì mối quan hệ này tồn tại giữa chủ thể quản lý và chủ thể chịu sự quản lý, nên nhất thiết chủ thể quản lý là cơ quan

có thẩm quyền quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục Hay nói khác hơn,

là phải có ít nhất một bên có thẩm quyền quản lý nhà nước đối với các trường mầm non

tư thục;

- Được thực hiện trên những nguyên tắc, những quy định của pháp luật về Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục Vì thế, pháp luật chính là cơ sở và là công cụ để chủ thể quản lý thực hiện nhiệm vụ của mình trong suốt quá trình thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư

suy nghĩ, hành vi của các chủ thể trong quan hệ pháp luật về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục phải tuân thủ, để không vượt qua khỏi những chuẩn mực, quy tắc chung ấy Những nguyên tắc trong quản lý nhà nước đối với các trường mầm non

tư thục, gồm những nguyên tắc sau:

1.4.1 Pháp chế xã hội chủ nghĩa

Pháp chế xã hội chủ nghĩa là một chế độ đặc biệt của đời sống chính trị, xã hội Khi

đó, mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân trong toàn xã hội đều phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để Do đó, trong quá trình quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục, thì nguyên tắc này đã được cụ thể hóa

trong quy định pháp luật về quyền của công dân đối với việc thực hiện đầu tư,“Nhà đầu

tư được đầu tư trong các lĩnh vực và ngành nghề mà pháp luật không cấm; được tự chủ đầu tư và quyết định đầu tư theo quy định của pháp luật Việt Nam” 14 cũng như quy định

tổ chức, hoạt động và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật,…” 15 Áp dụng nguyên tắc này trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, nghĩa là các cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước do luật định, dựa trên những cơ sở quy định pháp luật mà đảm bảo quyền tự do cho các cá nhân, tổ chức hay còn gọi là chủ đầu tư tham gia đầu tư thành lập trường mầm non

tư thục để hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Không có sự phân biệt giữa trường mầm non thuộc loại hình công lập hay loại hình ngoài công lập Thông qua việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động của các trường mầm non tư thục, cũng như thông qua vai trò của các cơ quan quản

lý hành chính nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, nhằm đảm bảo việc tuân thủ những quy định pháp luật mà Nhà nước đã ban hành Mặt khác, Nhà nước ta luôn thực hiện chính sách về giáo dục, tạo mọi điều kiện cho mọi công dân không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, nam nữ, địa vị xã hội, hoàn cảnh kinh tế đều có cơ hội học tập

và có quyền lựa chọn một trong các cơ sở giáo dục công lập hay ngoài công lập để họ có

thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình,“Công dân có quyền và nghĩa học tập” 16 Vì

vậy, cơ quan nhà nước nghiêm cấm và có những biện pháp xử lý đối với các hành vi cản trở việc học tập trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non

Với các chủ đầu tư, mặc dù được pháp luật ghi nhận quyền của mình, đó là nhà đầu

tư được tự chủ đầu tư, nhưng việc tự chủ đó vẫn phải trong khuôn khổ pháp luật cho phép Vì vậy, muốn thành lập trường mầm non tư thục để hoạt động trong lĩnh vực giáo dục mầm non, thì trong quá trình tổ chức và hoạt động của nhà trường cần phải tuân thủ

14 Khoản 1 Điều 4 Luật Đầu tư năm 2005

15 Khoản 1 Điều 8 Hiến pháp năm 2013

16 Điều 39 Hiến pháp năm 2013

theo quy định pháp luật về Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động

trường mầm non tư thục mà cơ quan có thẩm quyền đã ban hành.17 Theo đó, nếu các chủ

đầu tư muốn thành lập các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục, phải nộp hồ

sơ đến cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước về giáo dục tại địa phương nơi nhà

trường tổ chức và hoạt động, để yêu cầu được cho phép thành lập và cho phép hoạt động

trong lĩnh vực giáo dục Vì hoạt động của các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực

giáo dục là hoạt động đầu tư đặc thù thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện 18 Và chỉ những

cơ quan có thẩm quyền mới được phép thực hiện thủ tục cho phép thành lập và cho phép

hoạt động của các trường mầm non tư thục, cũng như trong quá trình thực hiện các thủ

tục này các cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện theo đúng quy trình, thủ tục mà pháp

luật đã quy định, từ lúc tiếp nhận hồ sơ, xem xét,…cho đến khi ra quyết định cho phép

thành lập và cho phép hoạt động nhà trường Việc cho phép thành lập và cho phép hoạt

động của cơ quan có thẩm quyền đối với trường mầm non tư thục, chỉ được thực hiện khi

nhà trường có đủ các điều kiện về cho phép thành lập và hoạt động trong lĩnh vực giáo

dục và được thể hiện bằng quyết định cho phép thành lập và cho phép hoạt động trường

mầm non tư thục Khi đó, tổ chức và hoạt động của các trường mầm non tư thục mới

được cơ quan nhà nước công nhận về mặt pháp lý, Nhà nước không thừa nhận đối với

những trường mầm non tư thục xác lập tổ chức và hoạt động trên thực tế

1.4.2 Phân cấp quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục

Phân cấp quản lý là sự phân định chức năng nhiệm vụ, quyền hạn trong bộ máy nhà

nước từ trung ương tới địa phương Nguyên tắc này được áp dụng vào quản lý nhà nước

đối với các cơ sở giáo dục của nước ta hiện nay, mỗi cơ quan quản lý nhà nước về giáo

dục có chức năng và nhiệm vụ quản lý đối với từng cấp học của các cơ sở giáo dục trong

hệ thống giáo dục của nước ta Cụ thể theo quy định của Nghị định 115/2010/NĐ-CP

Quy định trách nhiệm về quản lý nhà nước về giáo dục và Quyết định

41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục: Phòng

Giáo dục và Đào tạo và Uỷ ban nhân dân cấp xã, thực hiện chức năng quản lý đối với

nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục trên địa bàn.19 Phòng Giáo

dục và Đào tạo và Ủy ban nhân dân cấp xã chính hai cơ quan nhà nước có thẩm quyền

chuyên môn và thẩm quyền chung quản lý nhà nước tại địa phương, vì thế khi thực hiện

phân cấp quản lý nhà nước chính là sự chuyển giao quyền quản lý của cơ quan nhà nước

từ trung ương xuống các cơ quan nhà nước ở địa phương Khi đó, cơ quan nhà nước cấp

17 Điều 5 Quyêt định 14/2008/QĐ-BGDĐT về việc ban hành Điều lệ trường mầm non

18 Điều 13 Luật Giáo dục năm 2005 (đã sửa đổi, bổ sung 2009)

19 Điều 5 Quyết định 41/2008/ QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục (đã được

sửa đổi bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT)

trên không được làm thay, bao biện công việc cấp dưới, cũng như cơ quan nhà nước cấp dưới không được trông chờ, ỷ lại vào cấp trên

Việc phân cấp quản lý này, giúp cho các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương dễ dàng thực hiện nhiệm vụ được giao, qua đó có thể nắm bắt kịp thời khó khăn, bất cập đối với hoạt động của nhà trường để có hướng xử lý hoặc kiến nghị xử lý Mặt khác, việc phân định chức năng quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, còn nhằm tăng cường tính chủ động, sáng tạo trong việc đưa phương hướng, cách thức để các chủ thể quản lý thực hiện chức năng và nhiệm vụ theo sự phân cấp quản lý trong quá trình hoạt động của các cơ sở giáo dục mầm non theo luật định

1.4.3 Đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường mầm non tư thục

Một trong những nguyên tắc quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục:

Đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường mầm non tư thục Các hoạt

động mà nhà trường được Nhà nước trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm, bao gồm:20

Thứ nhất: về quy hoạch, kế hoạch phát triển, tổ chức các hoạt động giáo dục;

Thứ hai: xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên;

Thứ ba: huy động, sử dụng và quản lý các nguồn lực để thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non, góp phần cùng Nhà nước chăm lo sự nghiệp giáo dục, đáp ứng yêu cầu xã hội

Áp dụng nguyên tắc này có nghĩa là, các trường mầm non tư thục trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục, Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục, để thực hiện được nhiệm vụ và quyền hạn của mình trong quá trình hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, nhằm phát huy tinh thần trách nhiệm, năng lực, trí tuệ của giáo viên và nhân viên nhà trường Vì thế, với mục đích của việc trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm cho các trường mầm non tư thục, là nâng cao hiệu quả hoạt động nhà trường, đảm bảo tính dân chủ ở cơ sở, nhưng vẫn không xâm phạm nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa Bởi vì,

dù nhà trường được Nhà nước mạnh dạn trao quyền tự chủ, nhưng hoạt động của nhà trường cũng phải được thực hiện trên cơ sở quy định chung của pháp luật, đảm bảo tính công khai, minh bạch và phải chịu trách nhiệm về những hành vi mà mình đã thực hiện Quyền tự chủ của nhà trường luôn gắn liền với trách nhiệm, quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm không thể tách rời Khi đó, các cơ quan quản lý nhà nước chỉ quản lý trên phương diện điều tiết hoạt động nhà trường, thông qua cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát để đảm bảo tính công khai, minh bạch đối với hoạt động của nhà trường trong vấn đề: công tác kế hoạch, tài chính; huy động nguồn nhân lực; cơ sở vật chất, thiết bị của nhà trường

20 Điều 3 Quyết định 41/2008/ QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục (đã được sửa đổi bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT)

1.4.4 Thực hiện các chính sách nhằm khuyến khích hoạt động của các trường mầm

non tư thục trong lĩnh vực giáo dục

Xã hội hóa là chủ trương của Đảng và Nhà nước ta nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục Trong những năm qua, mô hình các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập cũng đã thể hiện được đúng bản chất và mục đích của công tác xã hội hóa về giáo dục Huy động được nguồn vốn từ bên ngoài để thành lập nhà trường Khi nói đến mô hình giáo dục

mầm non ngoài công lập, phải kể đến trường mầm non thuộc loại hình tư thục

Khác với mô hình trường mầm non thuộc loại hình công lập, nguồn vốn để đầu tư cho việc thành lập và hoạt động của các trường mầm non thuộc loại hình tư thục, hoàn toàn ngoài ngân sách nhà nước Vì vậy để đảm bảo quyền lợi đối với hoạt động giữa các trường mầm non tư thục với các trường mầm non công lập, cũng như để huy động mọi tiềm năng, nguồn lực trong xã hội nhằm mở rộng quy mô trường lớp, Đảng và Nhà nước

ta đã và đang thực hiện chính sách nhằm khuyến khích sự đầu tư của các cá nhân, tổ chức tham gia vào việc cung cấp dịch ngoài công lập Cũng như tạo điều kiện thuận lợi, để họ thể hiện trách nhiệm mình đối với sự phát triển kinh tế và sự nghiệp giáo dục của đất nước

Trước đây, quy định về chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích để huy động mọi nguồn lực trong xã hội đầu tư cho giáo dục vẫn chưa được rõ ràng, kể từ khi Luật Giáo dục năm 2005 ra đời, đã cụ thể hóa quy định đó tại Điều 68 như sau: Trường mầm non tư thục được Nhà nước giao hoặc cho thuê đất, giao hoặc cho thuê cơ sở vật chất, hỗ trợ ngân sách khi thực hiện nhiệm vụ do Nhà nước giao theo đơn đặt hàng, được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế và tín dụng Đồng thời để hoạt động của nhà trường thuộc loại

hình tư thục có hiệu quả, giảm bớt sự quá tải của trường công lập, nhà nước cấp kinh phí hoạt động cho các trường mầm non tư thục, nhằm hỗ trợ trẻ em thuộc diện chính sách, hộ nghèo hưởng được chính sách của nhà nước như các trẻ em học tập tại các trường mầm non công lập

Qua đó cho thấy, nếu thực hiện tốt nguyên tắc này, sẽ góp phần đảm bảo cho nguyên tắc mọi tổ chức và hoạt động của các trường mầm non tư thục phải tuân thủ theo quy định pháp luật được thực hiện một cách có hiệu quả nhất

1.4.5 Mọi hành vi vi phạm của trường mầm non tư thục phải được phát hiện và xử

lý kịp thời theo quy định pháp luật

Để đạt đúng bản chất, mục đích của chủ trương xã hội hóa giáo dục, các chủ đầu tư tham gia thành lập các trường mầm non thuộc loại hình tư thục, không được đặt mục tiêu lợi nhuận lên mục tiêu vì sự nghiệp giáo dục của đất nước Trường mầm non là nơi quyết định đến sự hình thành và phát triển toàn diện về nhân cách và trí tuệ của trẻ, vì vậy cần phải có một môi trường giáo dục tốt Sở dĩ, áp dụng nguyên tắc mọi hành vi vi phạm của

trường mầm non tư thục phải được phát hiện và xử lý kịp thời theo quy định pháp luật, nhằm bảo đảm mọi hoạt động của nhà trường phải tuân thủ theo quy định của pháp luật

và nâng cao trách nhiệm của các trường trong quá trình tham gia hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, hơn nữa đã có quy định tất yếu cũng sẽ có những hành vi xâm phạm những quy định ấy

Hành vi vi phạm của các trường mầm non tư thục là những hành vi trái với pháp luật, xâm phạm đến trật tự quản lý của nhà nước đối với hoạt động của các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục Để hạn chế hành vi vi phạm của nhà trường cũng như nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, cần phải có cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động đối với các chủ thể chịu sự quản lý nhằm kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm Xử lý vi phạm của các chủ thể có thẩm quyền đối với các trường mầm non tư thục là biện pháp cưỡng chế nhà nước và là trách nhiệm theo nghĩa bị động mà nhà trường phải gánh chịu khi đã thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật

Cụ thể theo quy định hiện hành, 21 nếu có đủ căn cứ chứng minh nhà trường thực hiện hành vi vi phạm quy chế, quy định về tổ chức và hoạt động; không đảm bảo an toàn và chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ; không đảm bảo yêu cầu tối thiểu về cơ sở vật chất, trang thiết bị; hoặc không có quyết định cho phép thành lập và cho phép hoạt động mà vẫn hoạt động thì tùy mức độ vi phạm mà nhà trường sẽ bị xử lý như sau:

- Đình chỉ hoạt động hoặc giải thể;

- Kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật

1.5 VAI TRÒ CỦA CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ VAI TRÒ QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

1.5.1 Vai trò của các trường mầm non tư thục

Với tư cách là một trong những cơ sở giáo dục mầm non, trường mầm non tư thục có những vai trò như sau:

Đối với gia đình và trẻ em: trong khi các cơ sở giáo dục mầm non công lập đang quá

tải, với sự ra đời của các trường mầm non tư thục sẽ đáp ứng được nhu cầu gửi trẻ của các bậc phụ huynh để trẻ được chăm sóc, nuôi dưỡng; còn đối với trẻ em thì được nuôi

21 Điều 38 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục (đã được, sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 34/2011/TT-BGDĐT)

dưỡng, chăm sóc và giáo dục để trẻ có thể phát triển tốt nhất trong môi trường giáo dục tại nhà trường

Đối với ngành giáo dục: giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo

dục quốc dân, có vai trò tạo nền tảng cơ bản cho các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời của trẻ Vì thế trường mầm non tư thục là một trong những cơ sở giáo dục mầm non góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non nói riêng và mục tiêu giáo dục nói chung

Đối với chủ đầu tư: tạo điều kiện cho chủ đầu tư thành lập trường mầm non tư thục là

các cá nhân, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, thực hiện quyền của họ trong việc tham gia đầu tư trong các lĩnh vực mà pháp luật không cấm Qua

đó, không những thể hiện quyền mà còn là nghĩa vụ của các cá nhân, các tổ chức thuộc mọi thành phần kinh tế - xã hội đối với việc tham gia đầu tư trong lĩnh vực giáo dục, góp phần cùng nhà trường chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, và sự phát triển kinh tế của đất nước

Đối với nhà nước: việc đầu tư cho sự nghiệp giáo dục, nhà nước chỉ đóng vai trò chủ

đạo, vì vậy với sự cho phép hoạt động của Nhà nước đối với các trường mầm non tư thục,

đã góp phần cùng các cơ sở giáo dục mầm non khác thực hiện được mục tiêu về giáo dục nói chung và sự nghiệp giáo dục mầm non nói riêng Cũng như giảm bớt sự quá tải của các đơn vị sự nghiệp công lập, cùng nhà nước đầu tư chăm lo cho sự phát triển bền vững giáo dục của quốc gia

1.5.2 Vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động của các trường mầm non tư thục

Việc tồn tại mô hình các cơ sở giáo dục mầm non của nước ta hiện nay đã góp phần

quan trọng vào sự phát triển giáo dục của đất nước, đáp ứng được nhu cầu xã hội Nhưng

để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao, ngoài mô hình hoạt động của các cơ sở giáo dục mầm non thuộc loại hình công lập do ngân sách nhà nước đầu tư, Đảng và Nhà nước ta đã thực hiện chủ trương xã hội hóa về giáo dục, nhằm huy động tối đa mọi tiềm năng, nguồn lực trong xã hội tham gia đầu tư thành lập các cơ sở giáo dục mầm non cung cấp dịch vụ ngoài công lập Tuy nhiên, cùng với việc mô hình hoạt động này ngày càng được mở rộng tất yếu dẫn đến những bất cập trong việc tổ chức và hoạt động của nhà trường, ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cho trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập Trong đó có các trường mầm non tư thục, vì thế để quá trình tổ chức và hoạt động của nhà trường đạt được những mục tiêu giáo dục đã đề ra, đáp ứng được cả về số lượng và chất lượng, thì công tác quản lý của cơ quan nhà nước đối với hoạt động của nhà trường là một trong những yếu tố quyết định Cụ thể, với sự tham gia quản lý nhà nước của các cơ quan có thẩm quyền đối với hoạt động của các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục, có những vai trò như sau:

Thứ nhất, thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về giáo dục: chức năng của cơ quan hành chính nhà nước là quản lý hành chính nhà nước,

thực hiện hoạt động chấp hành và điều hành trên mọi lĩnh vực xã hội nói chung và lĩnh vực giáo dục nói riêng Thông qua vai trò quản lý nhà nước của các chủ thể có thẩm quyền, đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật Đảng và Nhà nước về giáo dục mới được thực hiện và bảo đảm cho việc tuân thủ những quy định đó một cách nghiêm túc Ngoài ra, để đảm bảo quyền và lợi ích giữa ba chủ thể: nhà nước - nhà trường - người học, trong quá trình quản lý các chủ thể quản lý là người dễ dàng phát hiện bất cập trong quy định pháp luật, để kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung sao cho phù hợp với tình hình thực tiễn Góp phần bảo vệ và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa;

Thứ hai, đối với xã hội: khi nhà nước cho phép tổ chức và hoạt động của các trường

mầm non ngoài công lập nói chung và các trường mầm non tư thục nói riêng, thì ngoài dịch vụ công lập sẽ tồn tại song song loại hình dịch vụ ngoài công lập, giúp cho mọi người có thể tiếp cận với nhiều loại hình dịch vụ khác nhau, phục vụ nhu cầu học tập ngày càng cao trong xã hội hiện nay;

Thứ ba, giữ vững sự phát triển về giáo dục của đất nước, nước ta đang trong quá

trình phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, một trong những giải pháp chính là đầu tư phát triển mạnh mẽ hệ thống giáo dục quốc gia Chính vì vậy nếu các chủ thể có thẩm quyền phát huy hết vai trò quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục sẽ góp phần thực hiện đa dạng hóa các loại hình đầu tư cho các cơ sở giáo dục mầm non và giữ vững sự phát triển giáo dục của đất nước

Tóm lại, thông qua việc nghiên cứu các cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, giúp người viết có thể hiểu một cách khái quát về các cơ sở giáo dục mầm non và trường mầm non thuộc loại hình tư thục hiện nay, nguyên tắc quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục,…Qua đó, người viết nhận thấy rằng, để thực hiện đúng mục đích của chủ trương xã hội hóa về giáo dục, ngoài việc có những chính sách, trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm cho nhà trường, thì khâu quản lý nhà nước đối với hoạt động của nhà trường trong lĩnh vực giáo dục vô cùng cần thiết Bởi có công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, mới có thể thực hiện được các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục và bảo đảm việc chấp hành quy định pháp luật của các chủ thể chịu sự quản lý Từ đó, làm cho hoạt động của trường mầm non tư thục đảm bảo được cả về số lượng và chất lượng

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

Ở chương này người viết tập trung nghiên cứu quy định pháp luật hiện hành trong các văn bản sau: Nghị định 115/2010/NĐ-CP Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục; Quyết định 14/2008/QĐ-BGDĐT Điều lệ trường mầm non, đã được sửa đổi, bổ sung liên tục bởi Thông tư 44/2010/TT-BGDĐT và Thông tư 05/2011/TT-BGDĐT; Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT;…Thông qua các nội dung: chủ thể quản lý và chủ thể chịu sự quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, trong phần này người viết trình bày trách nhiệm và quyền hạn của chủ thể quản lý cũng như chủ thể chịu sự quản lý nhà nước; quy định pháp luật tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục; thanh tra và xử phạt vi phạm hành chính đối với các trường mầm non

tư thục trong lĩnh vực giáo dục

2.1 CÁC CHỦ THỂ TRONG QUAN HỆ PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

2.1.1 Các chủ thể thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các trường mầm

non tư thục

Trong mối quan hệ pháp luật về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, chủ thể thực hiện quản lý là chủ thể mang quyền lực nhà nước, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình trên cơ sở những quy định của pháp luật Theo quy định phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục, các chủ thể thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục như sau:

2.1.1.1 Uỷ ban nhân dân cấp xã

Về chức năng, Ủy ban nhân nhân cấp xã là cơ quan có thẩm quyền chung quản lý tất

cả các mặt đời sống xã hội trên địa bàn nói chung và quản lý nhà nước đối với lĩnh vực giáo dục nói riêng Trong quá trình quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục, ngoài những trách nhiệm: xây dựng và trình với Hội đồng nhân dân cấp xã kế hoạch phát triển giáo dục ở địa phương; cho phép thành lập nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục theo tiêu chuẩn do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định; bảo đảm và chịu trách nhiệm kiểm tra các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục trên địa bàn;… thì Ủy ban nhân dân cấp xã còn có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với việc tổ chức và hoạt động của các trường mầm non tư thục trên địa bàn do mình quản lý 22

22 Điều 10 Nghị định 115/2010/NĐ-CP Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục

Cụ thể, theo quy định khoản 2 Điều 4 Quyết định 14/2008/QĐ-BGDĐT và khoản 1 Điều 5 Quyết định 41/2008/ QĐ-BGDĐT, về việc phân cấp quản lý nhà nước đối với nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục trên địa bàn

Theo đó, trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục của Ủy ban nhân dân cấp xã như sau: 23

Thứ nhất, phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo thường xuyên kiểm tra và giám

sát việc tổ chức và hoạt động của nhà trường trong việc chấp hành quy định pháp luật về giáo dục, Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục;

Thứ hai, thực hiện chế độ thống kê, báo cáo định kỳ và hàng năm về tổ chức và hoạt

động giáo dục tại địa phương mình quản lý, theo hướng dẫn của Uỷ ban nhân dân cấp huyện và Phòng Giáo dục và Đào tạo;

Thứ ba, giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt

động của các trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục;

Thứ tư, xử lý hoặc kiến nghị xử lý về các hành vi vi phạm của các trường mầm non tư

thục trong quá trình tổ chức và hoạt động của nhà trường Đối với hình thức xử phạt vi phạm hành chính, theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Nghị định 138/2013/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp

xã có quyền: phạt cảnh cáo, phạt tiền đến mức tối đa 5.000.000 đồng và tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không quá 5.000.000 đồng

2.1.1.2 Ủy ban nhân dân cấp huyện

Trường mầm non tư thục là một trong những cơ sở giáo dục trực thuộc thẩm quyền quản lý của Ủy ban nhân dân cấp huyện Trong quá trình quản lý nhà nước đối với việc tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục trên địa bàn huyện, thì Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền quyết định cho phép thành lập, thực hiện kiểm tra để giải quết khiếu nại, tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm Cũng như có quyền ra quyết định giải thể chấm dứt hoạt động của nhà trường

Do Ủy ban nhân dân cấp huyện là cơ quan hành chính có thẩm quyền quản lý chung trên địa bàn thuộc đơn vị hành chính cấp huyện, nên trong quá trỉnh thực hiện nhiệm vụ của mình trong việc quản lý đối với các trường mầm non tư thục, thì Ủy ban nhân dân cấp huyện có cơ quan chuyên môn giúp cho việc thực hiện nhiệm vụ của mình được tốt hơn, đó chính là Phòng Giáo dục và Đào tạo

23 Khoản 6 Điều 10 Nghị định 115/2010/NĐ-CP Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục và khoản 2 Điều 32 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT)

Cụ thể theo quy định phân cấp quản lý nhà nước đối với các cơ sở giáo dục mầm

non,24 Phòng Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện

thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục đối với các cơ sở giáo dục mầm non

trực thuộc thẩm quyền quản lý của Ủy ban nhân dân cấp huyện, trong đó có trường mầm

non tư thục

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện quản lý nhà

nước đối với trường mầm non tư thục, Phòng Giáo dục và Đào tạo có nhiệm vụ và quyền

hạn cụ thể như sau:25

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp

huyện: dự thảo các quyết định cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể trường

mầm non tư thục;

- Quyết định cho phép hoạt động giáo dục, đình chỉ hoạt động giáo dục đối với các

trường mầm non tư thục;

- Hướng dẫn, tổ chức thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch, chuyên

môn, nghiệp vụ, các hoạt động giáo dục, phổ cập giáo dục đối với các cơ sở giáo dục trực

thuộc quản lý trên địa bàn;

- Quyết định công nhận, không công nhận Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng

quản trị, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc thẩm

quyền quản lý của Uỷ ban nhân dân cấp huyện theo quy định của pháp luật và ủy quyền

của Uỷ ban nhân dân cấp huyện;

- Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị có liên

quan đến giáo dục và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật;

- Thực hiện thống kê, thông tin, báo cáo định kỳ và hàng năm, báo cáo đột xuất về tổ

chức và hoạt động giáo dục theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo và Uỷ ban nhân

dân cấp huyện

2.1.2 Các chủ thể chịu sự quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục

2.1.2.1 Trường mầm non tư thục

Trường mầm non tư thục là một trong những cơ sở giáo dục mầm non do cá nhân, tổ

chức tham gia đầu tư thành lập để hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Trong quá trình

hoạt động trường mầm non tư thục, chịu sự quản lý nhà nước của cơ quan quản lý nhà

nước tại địa phương, gồm Ủy ban nhân dân cấp xã và Phòng Giáo dục và Đào tạo

Là chủ thể của quản lý nhà nước hay còn gọi là chủ thể chịu sự quản lý nhà nước

24 Khoản 2 Điều 5 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục

25 Điều 9 Nghị định 115/2010/NĐ-CP Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục

trong hoạt động giáo dục, trường mầm non tư thục là một tổ chức có tư cách pháp nhân

Và tư cách này có kể từ khi chủ thể được cho phép thành lập và chấm dứt khi có quyết định giải thể của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và chủ thể chịu sự quản lý nhà nước là mối quan hệ giữa chủ thể mang quyền lực nhà nước và một bên không mang quyền lực nhà nước Sở

dĩ như thế, nên pháp luật đã quy định cụ thể những nhiệm vụ và quyền hạn của các trường mầm non tư thục trong quá trình hoạt động trong lĩnh vực giáo dục như sau:26

- Tổ chức thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi theo chương trình giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trường; tổ chức giáo dục hòa nhập cho em khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ

em năm tuổi;

- Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em;

- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực theo quy định của pháp luật Xây dựng

cơ sở vật chất, thiết bị theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá hoặc theo yêu cầu tối thiểu đối với vùng khó khăn;

- Phối hợp với gia đình trẻ em, tổ chức và cá nhân để thực hiện hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ em tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng;

- Thực hiện kiểm định chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Tự chủ và tự chịu trách nhiệm về quy hoạch, kế hoạch phát triển, tổ chức các hoạt động giáo dục, xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, huy động, sử dụng và quản lý các nguồn lực để thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non, góp phần cùng Nhà nước chăm lo sự nghiệp giáo dục, đáp ứng yêu cầu xã hội;

- Có trách nhiệm báo cáo định kỳ và đột xuất theo quy định và yêu cầu của các cơ quan có liên quan;

- Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

2.1.2.2 Giáo viên, nhân viên và trẻ em tại các trường mầm non tư thục

Mối quan hệ giữa giáo viên và trẻ em tại nhà trường chính là mối quan hệ giữa người dạy và người học, mối quan hệ này cùng tồn tại song song kể từ khi bắt đầu cho đến khi chấm dứt hoạt động nhà trường Do đó, mối quan hệ này chính là điều kiện cần và đủ để

26 Điều 3 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục ( đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT)

nhà trường có thể thực hiện được các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục của mình Ngoài

ra, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em không thể không nhắc đến vai trò đối với nhân viên tại nhà trường Nhân viên, tuy không phải là người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục cho trẻ, nhưng họ là những người thực hiện những nhiệm vụ khác nhằm phục vụ các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục cho trẻ tại các trường mầm non tư thục

Vậy nên, giáo viên, nhân viên và trẻ em cũng là một trong những chủ thể chịu sự quản lý trong quan hệ pháp luật về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục Theo quy định tại Điều 22, Điều 24 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT giáo viên, nhân viên và trẻ em tại các trường mầm non tư thục có những trách nhiệm và quyền hạn như sau:

* Trách nhiệm và quyền hạn của giáo viên, nhân viên:

- Trau dồi đạo đức, giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu, đối

xử công bằng và tôn trọng nhân cách của trẻ em; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của trẻ em; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp;

- Tuyên truyền phổ biến kiến thức khoa học nuôi dạy cho cha mẹ trẻ Chủ động phối hợp với gia đình để thực hiện mục tiêu giáo dục;

- Rèn luyện sức khỏe; học tập văn hoá; bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ hàng năm

để nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục;

- Thực hiện các nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật, nhà trường và quyết định của Hiệu trưởng

nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ;

- Được bảo vệ nhân phẩm, danh dự;

- Được thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật;

- Giáo viên, nhân viên được hưởng chế độ tiền lương, tiền công, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật và hợp đồng lao động;

- Giáo viên, nhân viên trong nhà trường, được đề nghị xét tặng các danh hiệu thi đua

và các danh hiệu cao quý khác do Nhà nước phong tặng theo Luật Thi đua khen thưởng

* Những quyền và những yêu cầu đối với trẻ em:

- Trẻ chuyên cần, tham gia các hoạt động chăm sóc, giáo dục dành cho trẻ em;

- Có lời nói, cử chỉ lễ phép, có thói quen vệ sinh văn minh phù hợp lứa tuổi;

- Giữ gìn vệ sinh cá nhân, nhà trường và nơi công cộng

2.2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

2.2.1 Thành lập và hoạt động của các trường mầm non tư thục

Quyết định cho phép thành lập và cho phép hoạt động đối với các trường mầm non tư thục là điều kiện bắt buộc đối với việc tổ chức và hoạt động của nhà trường Theo quy định tại Điều 7 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT thẩm quyền cho phép thành lập và hoạt động của các trường mầm non tư thục như sau:27

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có quyền quyết định cho phép thành lập trường mầm non tư thục;

27 Điều này đã được sửa đổi theo quy định tại khoản 5 Điều 1 của Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT về việc sửa đổi, bổ sung định 41/2008/QĐ-BGDĐT Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục

- Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quyết định cho phép hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đối với trường mầm non tư thục

Nhưng để được sự cho phép thành lập, hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, trường mầm non tư thục cần phải có các điều kiện nhất định và được thực hiện qua một trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật hiện hành

2.2.1.1 Điều kiện cho phép thành lập và cho phép hoạt động của các trường mầm non

tư thục

* Điều kiện cho phép thành lập của các trường mầm non tư thục

Trường mầm non tư thục để được cho phép thành lập phải có các điều kiện sau: 28

- Có Đề án thành lập trường phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy

hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục của địa phương, đã được cơ quan nhà nước có thẩm

quyền phê duyệt Đề án thành lập trường xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, chương trình

và nội dung giáo dục; đất đai, cơ sở vật chất, thiết bị, địa điểm dự kiến xây trường, tổ chức bộ máy, nguồn lực và tài chính; phương hướng chiến lược xây dựng và phát triển nhà trường;

- Có khả năng tài chính, cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu hoạt động và phát triển của

nhà trường

* Điều kiện cho phép hoạt động của các trường mầm non tư thục

Trong khoảng thời gian 02 năm, kể từ khi trường mầm non tư thục được cho phép thành lập, nếu có đủ điều kiện thì được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoạt động; hết thời hạn quy định, nếu nhà trường không đủ điều kiện để được phép hoạt động trong lĩnh vực giáo dục thì cơ quan có thẩm quyền cho phép thành lập sẽ thu hồi quyết định cho phép thành lập đó Các điều kiện, để nhà trường được phép hoạt động như sau:29

- Có quyết định cho phép thành lập nhà trường;

- Có đất đai, trường sở, cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng, đồ chơi theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về chủng loại, số lượng, đáp ứng yêu cầu duy trì và phát triển hoạt động giáo dục theo quy định tại Điều 29 của Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục;

- Địa điểm xây dựng nhà trường bảo đảm môi trường giáo dục, an toàn cho trẻ em, giáo viên và người lao động;

- Có từ 03 nhóm trẻ, lớp mẫu giáo trở lên với số lượng ít nhất 50 trẻ em và có không quá 20 nhóm trẻ, lớp mẫu giáo;

- Có chương trình giáo dục mầm non và tài liệu chăm sóc, giáo dục trẻ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

- Có đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đạt tiêu chuẩn, hợp lý về cơ cấu, bảo đảm thực hiện Chương trình giáo dục mầm non theo quy định tại Điều 14, Điều 15, Điều 16, Điều 20 và Điều 22 của Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục; tổ chức các hoạt động giáo dục theo quy định tại Điều 22, Điều 24 của Điều lệ trường mầm non;

- Có Quy chế tổ chức, hoạt động của nhà trường

Như vậy, so với quy định trước đây của Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT, cá nhân,

tổ chức muốn tham gia đầu tư thành lập các trường mầm non tư thục để hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, khi có quyết định cho phép thành lập nhà trường của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện; trong khi theo quy định của Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT về sửa đổi, bổ sung Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT hiện nay, không đơn thuần chỉ là được cho phép thành lập bởi quyết định của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện, mà để được phép thành lập và hoạt động nhà trường cần phải có hai loại giấy phép, một là quyết định cho phép thành của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện và hai là quyết định cho phép hoạt động của Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo trên địa bàn hoạt động của nhà trường

2.2.1.2 Trình tự, thủ tục cho phép thành lập và cho phép hoạt động của các trường

mầm non tư thục

* Trình tự, thủ tục đề nghị cho phép thành lập trường mầm non tư thục:

Việc quy định trình tự, thủ tục cho phép thành lập trường mầm non tư thục, một cách chặt chẽ sẽ làm cho công tác quản lý nhà nước về sau đối với hoạt động của các trường mầm non tư thục dễ dàng và có hiệu quả hơn Cụ thể, theo quy định hiện nay để được cho phép thành lập trường mầm non tư thục, cá nhân, tổ chức đầu tư xin phép thành lập nhà trường thực hiện theo các bước như sau:

Bước 1: chủ đầu tư (cá nhân, tổ chức) nộp đủ hồ sơ theo quy định tại khoản 1 Điều 8

Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT, trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện cho Ủy ban nhân dân cấp huyện;

Bước 2: trong thời gian 20 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ủy ban

nhân cấp huyện chỉ đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo và các Phòng chuyên môn có liên quan thẩm định hồ sơ và các điều kiện cho phép thành lập nhà trường;

Bước 3: trong thời gian 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được ý kiến thẩm định

bằng văn bản của Phòng Giáo dục và Đào tạo và các Phòng chuyên môn liên quan, nếu nhà trường đáp ứng đủ điều kiện, Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ ra quyết định cho phép thành lập; ngược lại Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện thông báo bằng văn