Tổng quan về chương trình tổng thể cải cách hành chính

Đề tài: Tổng quan về chương trình tổng thể cải cách hành chính

I Lời Nói Đầu

Vấn đề cải cách bộ máy Nhà nước, cải cách hệ thống hành chính Nhà nước từTrung ương đến địa phương đã trở thành một vấn đề hết sức cấp bách và trọngyếu của đất nước trong công cuộc đổi mới toàn diện do Đảng khởi xướng và lãnhđạo, trong đó lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm

Trong nhiều năm nay, để tăng cường năng lực quản lý của nhà nước trong điềukiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa hội nhập kinh tếquốc tế, Đảng ta chủ trương cải cách hành chính một cách mạnh mẽ, toàndiện.Cải cách hành chính nhằm góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch,vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả Trên cơ sở đó làm cho bộ máy nhà nướcthực hiện tốt nhiệm vụ thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và tổ chức tốtviệc điều hành, quản lý đất nước thông suốt, tạo điều kiện cho nền kinh tế nhiềuthành phần phát triển, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, củng cố quốc phòng, anninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.Đây là việc làm không đơn giản, đòi hỏi trong quá trình cải cách hành chính phảitính toán kỹ lưỡng, lựa chọn chính xác tập trung giải quyết từng bước các vấn đề

để tạo sự chuyển biến vững chắc theo chiều sâu

Với Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn

2001-2010, lần đầu tiên trong quá trình cải cách, Chính phủ có một chương trình cótính chiến lược, dài hạn, xác định rõ 4 lĩnh vực cải cách là cải cách thể chế, cảicách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, côngchức và cải cách tài chính công, định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ cải cách và xácđịnh các giải pháp thực hiện nhằm bảo đảm thắng lợi công cuộc cải cách.Chương trình tổng thể sẽ là công cụ quan trọng để Chính phủ chỉ đạo các bộ,ngành Trung ương và chính quyền địa phương các cấp đẩy mạnh cải cách hànhchính

II) tổng quan về chương trình tổng thể cảI cách hành chính

1.nội dung của cảI cách hành chính

a) cải cách thể chế hành chính

Những năm qua, Chính phủ tập trung chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện thểchế phục vụ trực tiếp cho cải cách hành chính Chú trọng xây dựng luật, pháplệnh và ban hành số lượng lớn nghị định hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh.Tính từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI đến hết tháng 4-2005, Chính phủ đãtrình Quốc hội 49 dự án luật, qua đó đã tạo cơ sở vững chắc cho cải cách thểchế, kết hợp giữa cải cách lập pháp và cải cách hành chính Các luật đã thể hiện

rõ các quan điểm, các chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế, tạo sự bìnhđẳng giữa các thành phần kinh tế, sắp xếp và đổi mới doanh nghiệp nhà nước,giảm sự can thiệp bằng các biện pháp hành chính của các cơ quan nhà nước vàocác quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và hoạt động của các doanh nghiệp,

giảm bớt cơ chế xin - cho Nhờ vậy, nước ta được thế giới xem như một nước cónhiều nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, là một trong nhóm các quốc gia

có tốc độ cải cách nhanh Chính quyền các địa phương tăng cường công tác cảicách thể chế, ban hành các văn bản theo thẩm quyền để thi hành các thể chế doTrung ương quy định và cụ thể hóa việc thực hiện vào điều kiện cụ thể của từngđịa phương trong thu hút đầu tư, xây dựng khu công nghiệp, giải phóng mặtbằng, hỗ trợ các thành phần kinh tế phát triển, phân cấp, ủy quyền cho các sở vàcấp huyện trên nhiều lĩnh vực Tiếp tục làm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩmquyền và trách nhiệm của từng cơ quan trong hệ thống hành chính, loại bỏ dần

sự chồng chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ và bước đầu phân biệt rõ hoạtđộng của cơ quan hành chính với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, dịch vụ công

Thể chế quan hệ giữa nhà nước với nhân dân tiếp tục được xây dựng và hoànthiện Nổi bật là việc lấy ý kiến nhân dân trước khi quyết định các chủ trương,chính sách quan trọng Tăng cường sự giám sát của nhân dân đối với hoạt độngcủa cơ quan nhà nước Xử lý các hành vi trái pháp luật của cơ quan và cán bộ,công chức trong khi thi hành công vụ Tăng thẩm quyền, trách nhiệm của cơquan hành chính trong giải quyết khiếu nại của nhân dân Thực hiện Quy chếDân chủ ở cơ sở, cơ chế "một cửa", công khai ngân sách, tài chính, đấu thầu,thanh tra nhân dân Điều đó góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, tạo điều kiện đểnhân dân tham gia và giám sát các hoạt động của chính quyền và đội ngũ cán bộ,công chức các cấp

Quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vitrách nhiệm của Chính phủ bước đầu được đổi mới, góp phần hoàn thiện hệthống thể chế của nước ta Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của hộiđồng nhân dân, ủy ban nhân dân được Quốc hội thông qua năm 2004 đã tạo cơ

sở pháp lý cho việc đưa công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của các

cơ quan chính quyền nhà nước ở địa phương vào nền nếp, khắc phục tình trạngtùy tiện trong ban hành văn bản

Các thủ tục hành chính trên các lĩnh vực xây dựng, hộ tịch, hộ khẩu, đầu tư,đăng ký doanh nghiệp, hải quan, thuế, kho bạc, xuất nhập khẩu đã được ràsoát, loại bỏ những thủ tục phức tạp, gây phiền hà, từng bước công khai hóa cácquy định, thủ tục cần thiết, phù hợp với tình hình mới

Tuy nhiên, vấn đề này vẫn bộc lộ các hạn chế sau

Số lượng văn bản được ban hành nhiều, nhưng còn thiếu tính toàn diện,đồng bộ Tính cục bộ ngành, lĩnh vực theo phương thức truyền thống giao cho

bộ chủ trì xây dựng luật chậm được khắc phục Tình trạng có luật, nhưng chưathi hành được ngay vì còn thiếu nghị định, thiếu thông tư hướng dẫn vẫn cònkhá phổ biến

Một số thể chế cơ bản về hoạt động công vụ, về trách nhiệm thực thi công

vụ của từng cơ quan hành chính, chức trách của từng vị trí cán bộ, công chứcchưa đủ rõ và cụ thể Đặc biệt thiếu những quy định pháp lý cụ thể về tráchnhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính, của từng cán bộ, công chứctrong thực thi công vụ Thủ tục hành chính được cải cách từ nhiều năm nay,nhưng nhìn chung vẫn phức tạp, phiền hà cho người dân, cho doanh nghiệp.Việc tổ chức thực hiện thể chế còn nhiều yếu kém, chưa tiến hành tổng kết, sửađổi, bổ sung kịp thời

b)cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Quá trình xây dựng và ban hành đầy đủ các nghị định về chức năng, nhiệm

vụ, cơ cấu tổ chức của các bộ, ngành trung ương đã mang lại kết quả quan trọng,khắc phục những chồng chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ, bảo đảmnguyên tắc một việc chỉ giao cho một cơ quan thực hiện và phân cấp cho chínhquyền địa phương

Xu hướng lựa chọn đúng việc để phân cấp và chính quyền địa phương chịutrách nhiệm một số việc như thẩm quyền giao đất, cấp đất, thu hồi đất Trướcđây những việc này vừa thuộc Thủ tướng Chính phủ vừa thuộc chủ tịch ủy bannhân dân tỉnh, nay đã giao toàn bộ cho chủ tịch tỉnh phân cấp thẩm quyền quyếtđịnh các dự án đầu tư, về ngân sách, về giáo dục, y tế, về thẩm quyền quyết định

bộ máy và biên chế sự nghiệp Nhờ vậy, thẩm quyền và trách nhiệm của chínhquyền địa phương các cấp được gia tăng và mở rộng

Bước đầu phân biệt hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước với hoạtđộng của đơn vị sự nghiệp, dịch vụ công Thông qua các thể chế về nhân sự, tổchức, tài chính công, đã tạo lập được những cơ sở để tiếp tục quá trình tách hànhchính với doanh nghiệp, hành chính với sự nghiệp theo quan điểm của Nghịquyết Đại hội IX của Đảng

Tuy nhiên, đây là vấn đề lớn, phức tạp, việc cải cách tổ chức bộ máy hànhchính nhà nước vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của cơ chế quản lý mới và yêu cầuhội nhập quốc tế Chức năng của từng cơ quan hành chính nhà nước chưa đượcphân định thật rõ ràng và phù hợp, còn chồng chéo về thẩm quyền và nhiệm vụquản lý nhà nước

Tổ chức của các sở ở cấp tỉnh và phòng ở cấp huyện đều tăng, đặc biệt tổchức bên trong các bộ, ngành trung ương và các sở đều tăng Việc chia tách cácđơn vị hành chính kéo theo phần tăng tương ứng số lượng các sở và phòngchuyên môn và biên chế hành chính sự nghiệp cũng tăng theo Xu hướng nângcấp tổ chức còn khá phổ biến như phòng lên vụ, vụ lên cục, cục lên tổng cục;cục, tổng cục lên loại I; trường trung cấp lên cao đẳng, trường cao đẳng lên đạihọc dẫn đến gia tăng tổ chức bên trong, tăng biên chế, khiến cho bộ máy cồngkềnh thêm

c) cải cách công chức hành chính

Thời gian qua, công tác quản lý đội ngũ cán bộ, công chức tiếp tục được cảicách theo hướng xác định rõ ràng hơn về phân công và phân cấp Đã có sự phânđịnh khá rõ về trách nhiệm, thẩm quyền quản lý đội ngũ cán bộ, công chức hànhchính của Thủ tướng Chính phủ, của các bộ và chính quyền địa phương Thẩmquyền và trách nhiệm trong bổ nhiệm, sử dụng, khen thưởng, kỷ luật cán bộ,công chức cũng được xác định khá rõ nét cho người đứng đầu các cơ quan hànhchính và thủ trưởng các đơn vị sự nghiệp, dịch vụ công

Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi năm 2003 đã tiếp tục phân loại rõ hơnđội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị: cán bộ qua bầu cử, côngchức hành chính, viên chức sự nghiệp, cán bộ giữ chức vụ lãnh đạo trong doanhnghiệp nhà nước, cán bộ chuyên trách và công chức cấp xã Tiến hành rà soát,đánh giá lại hệ thống tiêu chuẩn chức danh công chức hiện có, kịp thời điềuchỉnh, ban hành mới một số chức danh, tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch côngchức, viên chức Bước đầu có sự phân biệt đối với công chức hành chính bắtbuộc qua thi tuyển, còn viên chức sự nghiệp được áp dụng cả hai hình thức là thituyển và xét tuyển theo chế độ hợp đồng Nội dung chương trình đào tạo, bồidưỡng cán bộ, công chức đã được đổi mới theo hướng phù hợp với các đốitượng Phân công giữa các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức các bộ,ngành trung ương tập trung vào bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước ngạchcán sự, chuyên viên Các trường của tỉnh, ngoài đối tượng là cán sự, chuyênviên, còn bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước cho cán bộ, công chức cấp xã,cho đại biểu hội đồng nhân dân cấp huyện và cấp xã Chính sách tiền lương, chế

độ bảo hiểm xã hội đã có những cải cách bước đầu, góp phần ổn định cuộc sốngcủa cán bộ, công chức

Tuy nhiên, chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức vẫn chưa đáp ứng đượcyêu cầu quản lý nhà nước trong điều kiện mới Một bộ phận không nhỏ suythoái về phẩm chất đạo đức lối sống, tham nhũng, cửa quyền, thiếu ý thức tráchnhiệm và tinh thần phục vụ nhân dân

Những giải pháp mang tính đổi mới, theo hướng hiện đại hóa công tác quản

lý cán bộ, công chức chậm được triển khai, dẫn đến các cơ quan hành chính vẫn

ôm đồm và cản trở, can thiệp sâu vào hoạt động của các đơn vị cơ sở, ảnh hưởngđến sự chủ động, sáng tạo ở đó

Công tác quản lý, tuyển dụng, sử dụng, thi tuyển, thi nâng ngạch, đánh giá,luân chuyển, đề bạt cán bộ, công chức chậm đổi mới Phương pháp đánh giá cán

bộ, công chức còn có lúc, có nơi thiếu công tâm khách quan, khoa học

d) cải cách tài chính công

Luật Ngân sách nhà nước sửa đổi xác định phân cấp theo hướng tăng tínhchủ động, tăng thẩm quyền và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương

Quyền và trách nhiệm quyết định ngân sách địa phương của hội đồng nhân dâncấp tỉnh được bảo đảm Quyền quyết định ngân sách và phân bổ ngân sách hằngnăm được Quốc hội thực hiện dần đi vào nền nếp.

Tiếp tục đổi mới quản lý và điều hành ngân sách Nguồn thu ngân sách tiếptục tăng và được tập trung kịp thời Việc cấp phát vốn đầu tư và hạn mức kinhphí cho các đơn vị dự toán và các tổ chức được ngân sách nhà nước hỗ trợ đã cảitiến, tạo chủ động cho các đơn vị giảm nhiều thủ tục không cần thiết Bước đầuđổi mới cơ chế tài chính cho các loại hình tổ chức trong hệ thống hành chínhbằng cách khoán biên chế, kinh phí quản lý hành chính và cơ chế tài chính chocác đơn vị sự nghiệp có thu

Qua việc khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính giao quyền tự chủ

và tự chịu trách nhiệm cho các cơ quan trong tổ chức, sắp xếp bộ máy đã thựchiện tiết kiệm, chống lãng phí, nâng cao hiệu suất lao động, hiệu quả công việc.Trên cơ sở đó tạo điều kiện cho cán bộ, công chức tham gia giám sát quá trìnhthực hiện cơ chế khoán theo đề án đã được duyệt, thúc đẩy sử dụng kinh phí tiếtkiệm, hiệu quả thông qua xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, xây dựng tiêu chuẩnđịnh mức chi của cơ quan; tăng thu nhập cho cán bộ, công chức thông qua cácbiện pháp tiết kiệm Các đơn vị sự nghiệp có thu được giao quyền tự chủ về tàichính đã chủ động sử dụng các nguồn kinh phí đáp ứng yêu cầu hoạt động củađơn vị bảo đảm chi tiêu hiệu quả, tiết kiệm trên cơ sở quy chế chi tiêu nội bộ dođơn vị xây dựng Thực hiện tốt hơn quy định công khai, minh bạch trong quản

lý và sử dụng nguồn tài chính công Phát triển và mở rộng các hoạt động dịch

vụ, chủ động huy động các nguồn lực, nguồn vốn và cơ sở vật chất để tổ chứccác hoạt động sản xuất hàng hóa, cung ứng dịch vụ, nâng cao chất lượng hoạtđộng sự nghiệp tăng thu nhập cho người lao động

2 Kết quả và hạn chế của cải cách hành chính tại Việt Nam trong thời gian qua

Công cuộc phát triển đất nước theo cơ chế thị trường định hướng XHCNgắn liền với sự thay đổi căn bản vai trò của Nhà nước và phương thức hoạt độngcủa nền hành chính quốc gia Có thể nói rằng, cải cách hành chính (CCHC) làtiền đề và động lực thúc đẩy cải cách phát triển kinh tế - xã hội Sau gần 20 nămthực hiện, CCHC tại Việt Nam đã thu được những kết quả đáng khích lệ: Hệthống thể chế trong đó chủ yếu là thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

và thể chế về tổ chức, hoạt động của nền hành chính Nhà nước đã từng bướchình thành và hoàn thiện theo hướng đồng bộ hơn, phù hợp với nền kinh tế thịtrường và thông lệ quốc tế Hệ thống thủ tục hành chính từng bước được cảicách theo hướng đơn giản hoá, công khai hoá, nâng cao hiệu quả giải quyết côngviệc của các cơ quan công quyền nhà nước trong quan hệ với nhân dân và doanhnghiệp Vai trò và chức năng kinh tế của Nhà nước đã được thay đổi căn bản từchỗ chủ yếu sử dụng mệnh lệnh hành chính với hệ thống chỉ tiêu kế hoạch pháplệnh chi tiết từ trên xuống dưới trong quản lý kinh tế sang xây dựng hệ thống thịtrường có tính cạnh tranh Tổ chức bộ máy của Nhà nước đã được cải cách theohướng tinh giản hơn; việc phân cấp giữa các yếu tố, phân hệ trong bộ máy quản

lý Nhà nước cũng từng bước được cải thiện, tạo điều kiện cho mỗi cấp, mỗi tổchức trong hệ thống đề cao quyền hạn, trách nhiệm đồng thời phát huy tính năngđộng, sáng tạo trong công việc Đội ngũ công chức Nhà nước đã được quan tâmxây dựng, bồi dưỡng về năng lực công tác, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục

vụ nhân dân Những cải cách trên đây đã góp phần tạo ra tăng trưởng kinh tếmạnh mẽ trong thời gian qua, đồng thời làm cho bộ máy Nhà nước trở nên gầndân hơn, khắc phục nhiều bất cập vốn có trong thời cơ chế kế hoạch hóa tậptrung, bao cấp

Điểm nổi bật trong công tác chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ vàThủ tướng Chính phủ trong những năm gần đây, nhất là năm 2006 là khá sâu sắc

và quyết liệt Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phảitriển khai những việc cụ thể, thiết thực đẩy mạnh cải cách hành chính, đặc biệt

là công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế, tạo ra sự chuyển biến thựcchất trong mối quan hệ giữa cơ quan hành chính với dân, doanh nghiệp, đáp ứngyêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của nước ta

Thực tiễn cho thấy, cải cách hành chính trong năm qua có khối lượng côngviệc khá lớn, số lượng các văn bản phải tổ chức thực hiện tăng nhiều so với cácnăm trước Đó là: tiếp tục điều chỉnh chức năng của các cơ quan hành chính nhànước, khắc phục chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan nhànước, thực hiện phân cấp trung ương - địa phương theo Nghị Quyết số 08 củaChính phủ, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO vào hoạtđộng của các cơ quan hành chính nhà nước; thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịutrách nhiệm của các tổ chức sự nghiệp dịch vụ công, của tổ chức khoa học vàcông nghệ công lập; đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa

và thể dục - thể thao; thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụngbiên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ quan nhà nước

Rút kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai cải cách hành chính của những nămtrước, công tác kiểm tra việc thực hiện cải cách hành chính đã được tăng cường.Ban Thư ký Ban chỉ đạo Cải cách hành chính Chính phủ đã có nhiều buổi làmviệc, kiểm tra việc triển khai thực hiện Chương trình và kế hoạch cải cách hànhchính của các bộ, ngành và các tỉnh, qua đó có sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiến nghịcấp trên giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện

Dưới sự lãnh đạo của cấp ủy các cấp, nhờ những nỗ lực, cố gắng của cả hệthống hành chính nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức, công tác cải cáchhành chính năm 2006 đã được đẩy mạnh và có tính toàn diện góp phần tích cựcvào những thành tựu phát triển của đất nước

Hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tiếp tụcđược xây dựng và hoàn thiện Đây là kết quả nổi bật trong cải cách, thể hiện tínhnhất quán trong việc hoạch định thể chế, chính sách cải cách, đổi mới của Nhànước ta Chúng ta đã tập trung chỉ đạo xây dựng thể chế, chính sách, tạo lập môi

trường pháp lý và hoàn thiện khuôn khổ thể chế cho cơ chế quản lý mới trên cácmặt đời sống kinh tế - xã hội.

Trước hết, thể chế quản lý nhà nước tiếp tục được điều chỉnh phù hợp vớiyêu cầu đổi mới trong điều kiện chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế Công tác xây dựng thể chế,luật, pháp lệnh, nghị định đã bám sát hơn yêu cầu thực tiễn, phục vụ tốt cho việcthực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Quy trình xây dựng, soạn thảo vănbản pháp luật từng bước được đổi mới nhằm nâng cao chất lượng văn bản; bảođảm quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng, tính thống nhất trong hệ thốngthể chế, nâng cao tính khả thi và tính kịp thời Chính phủ đã ban hành và trìnhQuốc hội ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, tạo hành langpháp lý cho hoạt động của các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước cáccấp Thể chế việc phân biệt quản lý nhà nước với hoạt động của đơn vị sựnghiệp, dịch vụ công, phân cấp trung ương - địa phương, thúc đẩy xã hội hóađược chú trọng Việc ban hành và thực hiện Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư,Luật Đấu thầu, Luật Kinh doanh bất động sản và các văn bản hướng dẫn thihành đã góp phần tạo lập đồng bộ và vận hành thông suốt các loại thị trường,trong đó quan trọng là thị trường tài chính, thị trường bất động sản

Mặt khác, đã xác lập về cơ bản các cơ chế tổ chức và hoạt động cho các

loại hình tổ chức trong khu vực công Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa Nghịquyết Đại hội X của Đảng, về phân biệt và tách rõ hoạt động quản lý nhà nướcvới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, với hoạt động sự nghiệpdịch vụ công Công việc này đã được triển khai trong các năm 2004, 2005 Cácthể chế được ban hành trong năm 2006, về cơ bản đã được xác lập:

Cơ chế tổ chức và hoạt động cho các cơ quan hành chính nhà nước, được quyđịnh chủ yếu tại Quy chế làm việc của Chính phủ, của các bộ, ngành trung ương

và ủy ban nhân dân các cấp; Nghị định số 130 về Chế độ tự chủ, tự chịu tráchnhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ quannhà nước; Quyết định số 144 về Áp dụng tiêu chuẩn ISO trong các cơ quan hànhchính nhà nước và Quyết định số 181 về Cơ chế "một cửa" Cơ chế tổ chức vàhoạt động cho các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công, được quy định chủ yếu tạiNghị định số 115 về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học vàcông nghệ công lập, Nghị định số 43 về Quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm vềthực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sựnghiệp công lập Cơ chế tổ chức và hoạt động cho các doanh nghiệp nhà nước,được quy định chủ yếu tại Luật Doanh nghiệp, Luật Phá sản, Nghị định số 132ngày 20-10-2005 về thực hiện các quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nướcđối với công ty nhà nước, Điều lệ Tổ chức và hoạt động của Tổng công ty Đầu

tư và kinh doanh vốn nhà nước

Trong thực tiễn, các cơ chế này đang phát huy hiệu lực, làm cho các cơ quan,

tổ chức trong cả hệ thống hành chính có bước phát triển về chất, phân biệt vàtách rõ giữa hoạt động của cơ quan hành chính với đơn vị sự nghiệp dịch vụ

công và với doanh nghiệp nhà nước Tính đến cuối tháng 11-2006, riêng ở địaphương đã có 68% các cơ quan hành chính nhà nước từ tỉnh đến xã thực hiệnchế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí hành chính;

đã có 62% các đơn vị sự nghiệp công lập ở địa phương thực hiện Nghị định số

43 quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức

bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập

Điều này khẳng định, có bước tiến tích cực ban đầu trong thay đổi mốiquan hệ giữa cơ quan hành chính với công dân và tổ chức theo hướng phục vụtốt hơn, nâng cao tính công khai, minh bạch của nền hành chính, đơn giản hóa

và công khai thủ tục hành chính ở các cấp, các ngành

Thông qua sự chỉ đạo sâu sát, kiên quyết của Thủ tướng Chính phủ thời gianvừa qua về chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động của cơ quan hànhchính, về rà soát, đơn giản hóa và công khai các thủ tục hành chính, về thực hiệnvới chất lượng tốt hơn cơ chế "một cửa", nâng cao trách nhiệm người đứng đầu

cơ quan hành chính, bằng các việc làm cụ thể ở các bộ, ngành và chính quyềnđịa phương các cấp đã khẳng định có sự chuyển biến bước đầu trong mối quan

hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với dân, doanh nghiệp Các bộ, ngành vàcác tỉnh, thành phố đã nghiêm túc tổ chức thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chínhphủ về việc tiếp nhận, xử lý kiến nghị của cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp vềthủ tục hành chính Bước đầu đã có hàng trăm kiến nghị, phản ánh được tiếpnhận, xử lý thông qua trang tin điện tử của Chính phủ Các tổ công tác do các

bộ, địa phương lập ra đã có những hoạt động mang lại một số kết quả tích cực.Thực hiện sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nội vụ đã tiến hành sơ kết 3năm thực hiện cơ chế "một cửa" ở địa phương Đến nay, về cơ bản, 4 sở bắtbuộc ở các tỉnh, thành phố đã phải thực hiện là kế hoạch và đầu tư, tài nguyên vàmôi trường, lao động - thương binh và xã hội, xây dựng, 59% số sở khác thựchiện mở rộng, 98% đơn vị cấp huyện và 89% đơn vị cấp xã trong cả nước đãtriển khai cơ chế "một cửa" Bên cạnh việc triển khai mô hình "một cửa" ở cả 3cấp tỉnh, huyện, xã, một số tỉnh, thành phố như: Thành phố Hồ Chí Minh, ĐàNẵng, Hải Phòng, Phú Thọ, Trà Vinh, đã thí điểm thực hiện cơ chế "một cửa"liên thông giữa các cơ quan hành chính cùng cấp và liên thông giữa các cơ quancấp xã, huyện, tỉnh nhằm giảm thiểu khó khăn cho dân, doanh nghiệp trong giảiquyết công việc Có thể nói, đây là những bước đột phá trong cải cách hànhchính nhà nước Từ thực tiễn triển khai cải cách hành chính những năm gần đây,nhất là những nỗ lực, cố gắng của các cấp, các ngành dưới sự chỉ đạo kiên quyếtcủa Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã mang lại những kết quả tích cực, gópphần vào hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hoànthiện hệ thống thể chế, tạo bước chuyển biến, nâng cao chất lượng và hiệu quảhoạt động của các cơ quan hành chính Người dân, doanh nghiệp được tạo thuậnlợi hơn trong việc tiếp xúc, giải quyết công việc với cơ quan hành chính Tínhminh bạch, công khai của nền hành chính được nâng lên một bước Tuy nhiên,cải cách vẫn chưa được quán triệt trong cả đội ngũ cán bộ, công chức Nhữngtồn tại, yếu kém trong xây dựng thể chế, việc chậm chễ trong thực thi các luật đã

ban hành, thái độ quan liêu, hách dịch trong một bộ phận cán bộ, công chứcđang cản trở công cuộc làm ăn của dân, doanh nghiệp, gây bất bình trong xã hội.Đây là những thách thức phải vượt qua, nhất là khi nước ta đã chính thức gianhập WTO.

Trong thời gian tới, Chính phủ tiếp tục chủ trương đẩy mạnh cải cách hànhchính, kiện toàn và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước, tập trungchỉ đạo thực hiện nhiệm vụ đơn giản hóa thủ tục hành chính Trong năm 2007,tập trung đồng bộ các nội dung cải cách về thể chế, tổ chức bộ máy, công chứccông vụ, tài chính công và hiện đại hóa hành chính Các bộ, cơ quan ngang bộ,

cơ quan thuộc Chính phủ và ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ triển khaicải cách hành chính, thực hiện các đề án được nêu trong Kế hoạch Cải cáchhành chính giai đoạn II do Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt:

- Thứ nhất, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy hộinhập kinh tế quốc tế

- Thứ hai, từng cơ quan trong cả hệ thống hành chính nhà nước có trách nhiệm

rà soát thủ tục hành chính, các loại giấy phép để tự quyết định theo thẩm quyềnhoặc trình cấp trên xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ Các thủ tục phải được

rà soát, sửa đổi đồng bộ theo hướng đơn giản hóa, tránh chồng chéo, tạo thuậnlợi cho nhân dân và doanh nghiệp

- Thứ ba, tiếp tục điều chỉnh chức năng của Chính phủ cho phù hợp với yêu

cầu của cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở đó xácđịnh rõ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Tinh thần chung làgiảm bớt các quyết định cụ thể không cần thiết của Thủ tướng Chính phủ; phânbớt việc thực hiện trách nhiệm của Thủ tướng cho các bộ trưởng, chủ tịch ủyban nhân dân các tỉnh theo nguyên tắc nếu bộ trưởng, chủ tịch ủy ban nhân dâncác tỉnh có thể tự giải quyết được các loại công việc này thì phân về cho bộtrưởng, chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh

- Thứ tư, thực hiện phân cấp trung ương - địa phương theo tinh thần Nghị

quyết 08 của Chính phủ Các bộ, ngành trung ương phải thật sự có trách nhiệmtrong đề xuất với Chính phủ để phân cấp những công việc, những nhiệm vụ màchính quyền địa phương có thể tự giải quyết được và kiểm tra chính quyền địaphương trong thực hiện các vấn đề đã phân cấp

Thứ năm, triển khai chương trình hiện đại hóa nền hành chính đáp ứng yêu

cầu hội nhập và các tiêu chuẩn của nền hành chính khu vực và thế giới Xâydựng chương trình "Chính phủ điện tử" có bước đi rõ ràng, thích hợp Đồng thờivới cải cách thủ tục hành chính, các bộ, ngành, địa phương cần chú trọng côngtác đào tạo, bồi dưỡng phẩm chất, năng lực cho cán bộ, công chức; chấn chỉnh

kỷ luật, kỷ cương hành chính, tăng cường công tác thanh tra công vụ, xử lý

nghiêm những hành vi vi phạm, nhũng nhiễu của cán bộ, công chức trong bộmáy hành chính nhà nước Phát huy tính chủ động, trách nhiệm và sáng kiến cảicách của bộ máy hành chính các cấp và của chính đội ngũ cán bộ, công chức đểđẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máynhà nước, chúng ta mới tận dụng được cơ hội để vượt qua thách thức, đưa đấtnước tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Công cuộc CCHC nhà nước mặc dù đã đạt được những kết quả tiến bộ,quan trọng, đáng ghi nhận nhưng vẫn đang còn nhiều mặt hạn chế, yếu kém,chưa đáp ứng đòi hỏi của nhịp điệu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trongthời kỳ mới, những hạn chế lớn tập trung chủ yếu ở những điểm sau:

- Cho đến nay vẫn chưa tạo lập được một hệ thống thể chế đầy đủ, đồng

bộ, phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN vàdân chủ hóa đời sống xã hội trong điều kiện mở cửa hội nhập quốc tế và tiến bộkhoa học công nghệ của thế giới hiện đại Hiện vẫn chưa xác định được mộtcách đầy đủ, rõ ràng về khung khổ thể chế cần phải có cho quản lý các hoạtđộng kinh tế - xã hội của đất nước trong điều kiện mới Những bổ sung, sửa đổi

về mặt thể chế mặc dù rất tích cực nhưng chất lượng còn nhiều hạn chế; mangtính chắp vá, thiếu đồng bộ và vẫn còn bị ảnh hưởng bởi thể chế cũ - thể chếquản lý tập trung quan liêu, bao cấp

- Thủ tục hành chính tuy đã có những tiến bộ nhất định nhưng nhìn chungvẫn còn nhiều phức tạp, rườm rà, gây không ít phiền toái cho doanh nghiệp vàngười dân; chủ yếu vẫn theo cơ chế “xin - cho” Cơ chế “một cửa” tuy đượctuyển khai rất rộng rãi nhưng còn mang tính hình thức, chưa có chuyển biếnthực sự về chất trong quan hệ giữa Nhà nước với công dân

- Việc điều chỉnh, đổi mới chức năng, nhiệm vụ của cả bộ máy hành chínhNhà nước cũng như của từng cấp, từng cơ quan hành chính còn rất chậm, chưaphù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, chưaphù hợp với thông lệ chung của thế giới trong bối cảnh toàn cầu hóa Hiện nay

bộ máy hành chính Nhà nước, từ Chính phủ đến chính quyền địa phương còn

ôm đồm quá nhiều việc thuộc lĩnh vực quản lý sản xuất, kinh doanh và hoạtđộng sự nghiệp dịch vụ, chưa tập trung vào thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản

lý nhà nước Hiện vẫn chưa có sự phân biệt rõ vai trò, chức năng của ba khuvực: Nhà nước - Thị trường - Xã hội dân sự, kể cả trong lĩnh vực thể chế cũngnhư trong thực tiễn hoạt động của bộ máy nhà nước

- Cơ cấu bộ máy hành chính nhà nước vẫn đang còn rất cồng kềnh, đồ sộ,nhiều tầng cấp trung gian Việc phân cấp Trung ương - địa phương vẫn rất chậmchạp Cho đến nay, các Bộ ngành vẫn đang nắm giữ nhiều việc cụ thể của chínhquyền địa phương làm hạn chế tính chủ động, sáng tạo của địa phương Các Bộvẫn được tổ chức theo mô hình Bộ đơn ngành, đơn lĩnh vực, cơ cấu tổ chức bêntrong của các Bộ, số lượng cơ quan chuyên môn của UBND cấp tỉnh, cấp huyệnlại đang có xu hướng tăng thêm đầu mối Bộ máy cồng kềnh, nhiều đầu mối nhưhiện nay tất yếu dẫn đến tình trạng chồng chéo, trùng lắp về chức năng, thẩmquyền và sức ỳ, sự trì trệ, quan liêu của bộ máy là không thể tránh khỏi