Đề cương môn lý luận hành chính nhà nước cao học đợt 2 năm 2012

- Ở VN HCNN phải chấp hành các quyết định của các cơ quan quyền lực nhà nước,dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN - Tuy nhiên, HCNN có tính độc lập tương đối với chính trị, thể hiện có tính chuyên

ĐỀ CƯƠNG MÔN LÝ LUẬN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

CAO HỌC ĐỢT II NĂM 2012

Câu 1: Quan niệm về HCNN (HCNN hay HC công)

- Hành chính là hoạt động chấp hành và điều hành trong quản lý một hệ thống theo

những quy định định trước nhằm đạt mục tiêu của hệ thống

- HCNN là hoạt động thực thi quyền hành pháp của nhà nước, đó là hoạt động chấp

hành và điều hành của hệ thống HCNN trong quản lý xã hội theo khuôn khổ phápluật nhà nước nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội

Sơ đồ: Hệ thống các cơ quan HCNN ở Việt Nam

Câu 2: 7 đặc trưng của HCNN Việt Nam

 Tính lệ thuộc vào chính trị

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ Chính phủ

Các cơ quan chuyên môn

Sở, c.quan tương đương Sở) UBND cấp tỉnh

Các cơ quan chuyên môn (Phòng, cq tương đương phòng) UBND cấp huyện

UBND cấp xã

- Nền HCNN là một bộ phận cấu thành hệ thống chính trị, là công cụ thực hiện

ý chí của nhân dân trong xã hội dân chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền mang bản chất chính trị

- Ở VN HCNN phải chấp hành các quyết định của các cơ quan quyền lực nhà nước,dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN

- Tuy nhiên, HCNN có tính độc lập tương đối với chính trị, thể hiện có tính chuyênmôn, kỹ thuật, nghiệp vụ hành chính…

 Tính pháp quyền

- HCNN quản lý bằng pháp luật;

- Thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao, áp dụng đúng phápluật;

- Nghiêm chỉnh chấp hành quyết định của cấp trên

 Tính liên tục, ổn định tương đối và thích ứng

- HCNN có nghĩa vụ phục vụ dân, và đây được xem là công việc hàng ngày, thườngxuyên  liên tục;

- Phải ổn định tương đối để đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn trong bất kỳ tìnhhuồng chính trị - xã hội nào;

- Tuy nhiên cần có sự thích ứng với sự thay đổi của môi trường, của xã hội

 Tính chuyên nghiệp

- HCNN là 1 nghề tổng hợp, phức tạp, sáng tạo;

- Là nghề có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội

 Tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ

- HCNN do có tính mệnh lệnh, phục tùng nên phải có tính thứ bậc trên dưới rõ ràng

- HCNN được sử dụng quyền lực nhà nước nên phải tạo ra hệ thống để kiểm soátlẫn nhau;

- HCNN là 1 hệ thống thứ bậc chặt chẽ từ trên xuống dưới (hệ thống dọc - từ trungương đến địa phương)

Câu 3: 7 nguyên tắc trong tổ chức và hoạt động của HCNN Việt Nam

Nguyên tắc HCNN là các quy tắc, những tư tưởng chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi

đòi hỏi các chủ thể HCNN phải tuân thủ trong tổ chức và hoạt động HCNN

 Nguyên tắc Đảng lãnh đạo đối với HCNN

- Đảng đề ra đường lối, chủ trương, định hướng cho quá trình tổ chức và hoạt độngcủa HCNN

- Đảng phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng những người có phẩm chất, năng lực, giớithiệu vào đảm nhận các chức vụ trong bộ máy nhà nước thông qua con đường bầu cửdân chủ

- Đảng kiểm tra hoạt động của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện đườnglối, chủ trương

- Các cán bộ, đảng viên và các tổ chức Đảng gương mẫu trong việc thực hiệnđường lối, chủ trương của Đảng

 Nguyên tắc nhân dân làm chủ trong quản lý HCNN

- Tăng cường, mở rộng sự tham gia trực tiếp của công dân vào việc giải quyết cáccông việc của nhà nước

- Nâng cao chất lượng của hình thức dân chủ đại diện, để các cơ quan này thực sựđại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân

- HCNN có trách nhiệm tạo ra cơ sở pháp lý và các điều kiện tài chính… cho các tổchức xã hội hoạt động, định ra những hình thức, biện pháp để thu hút sự tham gia củacác tổ chức xã hội, nhân dân tham gia vào hoạt động HCNN

 Nguyên tắc tập trung dân chủ - đây là nguyên tắc cơ bản

- Tập trung: Tổ chức bộ máy HCNN theo hệ thống thứ bậc; Thống nhất chủ trương,chính sách, kế hoạch phát triển…; Thống nhất quy chế quản lý…

- Dân chủ: Cấp dưới được than gia thảo luận, góp ý kiến về những vấn đề trongquản lý; Cấp dưới được chủ động, linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao

và chịu trách nhiệm trước cấp trên

 tập trung và dân chủ là 2 vấn đề hữu cơ, bổ trợ lẫn nhau

 Nguyên tắc kết hợp giữa quản lý ngành với quản lý lãnh thổ

 Nguyên tắc phân định giữa QLNN về kinh tế và quản lý kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước

- Chuyển sang nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp nhà nước được trao quyền tựchủ kinh doanh theo cơ chế thị trường định hướng XHCN  nhà nước định hướng,dẫn dắt, hỗ trợ, điều chỉnh hoạt động, nhưng không can thiệp sau như trước đây

 khác với chức năng quản lý nhà nước về kinh tế

 Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa

- HCNN phải chịu sự giám sát của cơ quan lập pháp, tư pháp và xã hội

- Tổ chức và hoạt động HCNN trong phạm vi do pháp luật quy định, không vượtquá thẩm quyền

- Các hành vi hành chính phải tiến hành đúng trình tự, đúng thủ tục mà pháp luậtquy định;

- Các quyết định quản lý HCNN được ban hành đúng luật

 Nguyên tắc công khai, minh bạch

- Công khai: cơ quan, tổ chức, đơn vị thông tin chính thức về văn bẩn, hoạt độnghoặc nội dung nhất định, thông tin hành chính phải công khai cho người dân trừtrường hợp có các quyết định cụ thể

- Minh bạch: là những thông tin về hành chính được cung cấp kịp thời, để sử dụngcác quy định, quyết định của HCNN phải rõ rang, được phổ biến đầy đủ, chống quanliêu, tham nhũng

Câu 4: 04 yếu tố cấu thành nền HCNN và mối quan hệ giữa các yếu tố đó.

 Nền HCNN bao gồm 4 yếu tố:

 Mối quan hệ giữa các yếu tố:

- Nền HCNN là một thể thống nhất, các yếu tố cấu thành nên nền HCNN có mốiliên hệ gắn bó, hữu cơ, không thể tách rời và có ảnh hưởng lẫn nhau

- Một cơ cấu tổ chức dù tốt cũng không có giá trị nếu những nhân viên làm việctrong đó không có đủ năng lực, đạo đức tốt hoặc không được khuyến khích đầy đủ đểlàm việc

- Ngược lại, những nhân viên có đầy đủ năng lực và phẩm chất nếu để làm việctrong bộ máy quan lieu, chồng chéo và trì trệ sẽ không thể phát huy được tối đa tàinăng của mình và dễ dẫn tới chán nản

- Bất kỳ hoạt động nào cũng không thể tiến hành được nếu thiếu những nguồn lựcvật chất và tài chính cần thiết

- Các yếu tố không thể vận hành tốt nếu không có các quy định chặt chẽ, khoa học

và hợp lý

Câu 5: Khái niệm thể chế và thể chế HCNN

 Thể chế được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp:

- Nghĩa rộng: thể chế là cấu trúc tổng thể các yếu tố để tiến hành hoạt động của một

tổ chức bao gồm cả tổ chức bộ máy với những quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền

Nền hành chính Nhà nước

Thể chế HCNN

Hệ thống tổ chức HCNN (bộ máy HCNN)

Nhân sự trong

bộ máy HCNN

Nguồn lực vật chất cần thiết cho hoạt động quản lý HCNN (tài chính công)

hạn, quy tắc hoạt động buộc các thành viên trong tổ chức phải chấp hành và thậm chí

cả hoạt động của các thành viên của tổ chức

- Nghĩa hẹp: thể chế chỉ bao gồm hệ thống các quy định, chế tài (có thể được banhành hay không) tạo nên hành lang pháp lý cho hoạt động của 1 tổ chức nào đó

 Thể chế HCNN

- Là toàn bộ các quy định, quy tắc do nhà nước ban hành để điều chỉnh các hoạtđộng quản lý HCNN, tạo nên hành lang pháp lý cho tất cả các hoạt động của các cơquan quản lý HCNN và cán bộ, công chức có thẩm quyền

Câu 6: 05 Vai trò của thể chế HCNN

1 Là cơ sở pháp lý cho mọi hoạt động của HCNN

- Thể chế HCNN với 1 hệ thống pháp luật (luật, các văn bản pháp quy dưới luật) trởthành cơ sở pháp lý cho các cơ quan HCNN;

- Hệ thống văn bản pháp luật ngày càng được bổ sung, hoàn thiện để hướng tới nhànước dân chủ hiện đại, tính hiệu lực được nâng cao

 nhà nước quản lý bằng pháp luật, mọi công dân, tổ chức, thành phần kinh tế, bìnhđẳng trước pháp luật

2 Là cơ sở pháp lý cho việc xây dựng cơ cấu tổ chức bộ máy của các cơ quan HCNN

- Thể chế HCNN xác định cụ thể, chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ…của cơ quanHCNN

- Xác định cơ cấu tổ chức: thành lập, giải thể, sáp nhập…

- Xác định mối quan hệ giữa các cơ quan HCNN

3 Là cơ sở pháp lý xác lập và quản lý nhân sự trong cơ quan HCNN

- Quy định rõ ai là nhân sự HCNN

- Ai được trao quyền làm gì? Không được làm gì? Làm như thế nào?

- Các nội dung quản lý nhân sự HCNN

4 Là cơ sở pháp lý xây dựng mối quan hệ cụ thể giữa nhà nước với nhân dân, nhà nước với tổ chức xã hội

- Quy định quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức, cơ quan HCNN

- Quy định trách nhiệm của nhà nước trong việc đảm bảo quyền công dân

5 Là cơ sở pháp lý để quản lý và sử dụng các nguồn lực của hệ thống HCNN

Câu 7: các yếu tố quyết định chi phối thể chế HCNN

1 Môi trường chính trị

- Chế độ chính trị là tổng thể những phương pháp, cách thức mà nhà nước, các cơquan nhà nước sử dụng để thực hiện quyền lực

- Bản chất nhà nước (bóc lột, dân chủ) quyết định thể chế HCNN

- Vấn đề phân bổ quyền lực và phương thức tổ chức nhà nước (tập quyền, phânquyền) quyết định thể chế HCNN

2 Môi trường kinh tế xã hội

- Trình độ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, quốc gia

- Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, Việt Nam đã thừa nhận sự đa dạng thànhphần kinh tế và nhà nước đã thay đổi một cách cơ bản thể chế kinh tế cũng như thểchế HCNN để quản lý kinh tế một cách tương ứng.

3 Lịch sử, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán

- Bản sắc văn hóa mỗi quốc gia sẽ ảnh hưởng đến thể chế HCNN

- Các giá trị văn hóa truyền thống có thể là cơ sở để xây dựng thể chế HCNN cóhiệu quả phù hợp với thời đại

- Tuy nhiên, có những truyền thống, phong tục cổ hủ, lạc hậu lại ảnh hưởng tiêucực tới cơ sở xây dựng thể chế HCNN

4 Môi trường quốc tế

- Thể chế HCNN bị chi phối và ảnh hưởng bởi các nước khác (học hỏi, tiếp nhận,sang tạo, rập khuôn…) Ví dụ như các nước thuộc địa…

- Toàn cầu hóa, thông lệ quốc tế, luật pháp quốc tế ảnh hưởng đến thể chế HCNN

Câu 8: Quan niệm về chức năng và phân loại chức năng HCNN

 Chức năng: là một thuật ngữ để chỉ công dụng chính yếu của một thực thể hay bộphận hoặc là những hoạt động chủ yếu mà một cá nhân, bộ phận, cơ quan, tổ chứcphải thực hiện để khẳng định sự tồn tại của mình

 Chức năng HCNN: là những phương diện hoạt động cơ bản của HCNN được hìnhthành qua quá trình phân công lao động trong các cơ quan HCNN, nhằm thực hiệnchức năng hành pháp của nhà nước

 Phân loại chức năng HCNN:

- Theo phạm vi thực hiện chức năng: Đối nội, Đối ngoại

- Theo tính chất hoạt động: Lập quy, Hành chính

- Theo phạm vi ảnh hưởng: Nội bộ, Bên ngoài

- Theo lĩnh vực và các mặt hoạt động: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội

- Theo trình tự vận hành và nội dung của quá trình thực hiện chức năng

Câu 9: 9 Chức năng quản lý nội bộ hệ thống HCNN

Chức năng bên trong (nội bộ): gồm các chức năng vận hành nội bộ nền hành chínhhoặc cơ quan hành chính

- Xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý

- Liên kết công việc, liên kết tổ chức, liên kết con người trong tổ chức

- Quản lý sự thay đổi của tổ chức

- Xác định các mục tiêu và tiêu chí của quyết định

- Xây dựng các phương án giải quyết vấn đề

- Lựa chọn phương án tối ưu

- Thông qua và ban hành quyết định

- Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bộ phận trong tổ chức

- Thiết lập mối quan hệ, liên lạc giữa các bộ phận (thông tin, báo cáo)

7 Chức năng ngân sách

- Xác định nguồn thu và thực hiện hoạt động thu

- Dự trù kinh phí hoạt động (hàng năm, theo chương trình, dự án)

- Kiểm soát hoạt động thu, chi

- Quản lý chặt chẽ công sản…

8 Chức năng báo cáo

- Thiết lập các báo cáo định kỳ và đột xuất của cấp dưới để trình nộp cấp trên

- Báo cáo bằng lời nói, văn bản, thống kê

9 Chức năng kiểm soát

- Đo lường kết quả hoạt động của HCNN (tiêu chí, quy trình…)

- Đối chiếu kết quả với tiêu chuẩn

- Áp dụng các biện pháp điều chỉnh cần thiết

Câu 10: Chức năng quản lý HCNN trên các lĩnh vực của đời sống xã hội

Chức năng QLHCNN trên các lĩnh vực của đời sống xã hội là một bộ phận của chức

năng HCNN đối với bên ngoài

Chức năng HCNN đối với ngành, lĩnh vực thể hiện nội dung của HCNN đối vớingành, lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội như: khoa học-công nghệ; tài nguyên-môi trường; bưu chính viễn thông; tài chính; tiền tệ; giáo dục; y tế; văn hoá; lao động

- việc làm; an sinh xã hội; công nghiệp; nông nghiệp-nông thôn; xây dựng; giaothông -vận tải; thương mại; du lịch; an ninh, quốc phòng; đối ngoại

Chức năng HCNN trên các lĩnh vực của đời sống xã hội được thể hiện thông qua một số nội dung:

1 Chức năng định hướng-hoạch định chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát

triển: HCNN căn cứ vào định hướng của các cơ quan quyền lực nhà nước, của cấp

trên tiến hành xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển trong phạm vithẩm quyền quản lý được giao để hướng xã hội phát triển theo định hướng đó Cấphành chính càng thấp thì tính cụ thể của chức năng định hướng càng cao

2 Chức năng điều chỉnh-ban hành thể chế, chính sách: Trên cơ sở Hiến pháp,

luật, chính sách và các quyết định của các cơ quan quyền lực nhà nước và của cấptrên, các cơ quan HCNN cấp xây dựng và ban hành thể chế, cơ chế, chính sách cụ thểnhằm cụ thể hoá và thi hành pháp luật, chính sách của cơ quan quyền lực và điềuchỉnh các quan hệ xã hội

3 Hướng dẫn và tổ chức thực hiện: Để đối tượng chấp hành đúng đắn các quy

định của pháp luật, chính sách, các kế hoạch phát triển, các cơ quan hành chính cáccấp tiến hành xây dựng các hướng dẫn để đối tượng hiểu và thực hiện Đồng thời, tổchức việc thực hiện pháp luật, chính sách, các kế hoạch nhằm đạt những mục tiêu xácđịnh

4 Chức năng kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm: để đánh giá việc chấp hành

pháp luật, chính sách, các nhiệm vụ, các quy định chuyên môn kỹ thuật, các quy tắcquản lý của ngành, của các cá nhân, tổ chức trong xã hội, từ đó đưa ra những biện

pháp điều chỉnh kịp thời để sửa chữa những sai sót, phòng ngừa, ngăn chặn và xử lýnhững vi phạm pháp luật của cá nhân, tổ chức, công dân; đề xuất biện pháp nhằmkhắc phục những bất hợp lý của pháp luật, cơ chế, chính sách.

5 Cưỡng chế hành chính: HCNN còn thực hiện các hoạt động có tính bắt buộc,

cưỡng bức đối với cá nhân, tổ chức nhằm đảm bảo trật tự trong quản lý hành chínhnhư: phòng ngừa hành chính, ngăn chặn hành chính, xử lý hành chính, trưng mua,trưng dụng

Câu 11: Chức năng tổ chức và đảm bảo cung ứng dịch vụ công

 Dịch vụ công: là những hoạt động phục vụ các lợi ích chung thiết yếu, các quyền,

lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức do nhà nước trực tiếp đảm nhận hay ủy quyềncho các cơ sở ngoài nhà nước thực hiện nhằm đảm bảo trật tự, lợi ích chung và côngbằng xã hội

 Phân loại dịch vụ công theo mục đích cung ứng:

 Chức năng tổ chức và đảm bảo cung ứng dịch vụ công:

- Xây dựng, ban hành chính sách, hành lang pháp lý làm cơ sở để tổ chức vàquản lý dịch vụ công

- Nhà nước trực tiếp cung ứng dịch vụ công cho xã hội (cơ quan HCNN)

Dịch vụ công

Dịch vụ công cộng (nhu cầu cộng đồng,

- Nhà nước cung ứng thông qua các tổ chức sự nghiệp và doanh nghiệp công ích

- Nhà nước quản lý, kiểm soát việc cung ứng dịch vụ công

Câu 12: Phương pháp thực hiện chức năng HCNN

- Phương pháp này được áp dụng 2 cách:

 Cơ quan HCNN thành lập các tổ chức hoặc cho phép thành lập các tổ chức vàkiểm soát hoạt động của các tổ chức này

 Từng cơ quan HCNN phải xây dựng quy chế, quy trình, nội dung hoạt độngcủa cơ quan, bộ phận, cá nhân và kiểm tra, xử lý kết quả một cách dân chủ, côngbằng

 Phương pháp kinh tế:

- Là cách thức tác động vào đối tượng quản lý thông qua lợi ích kinh tế, để chođối tượng bị quản lý tự lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vihoạt động của họ

- Áp dụng phương pháp kinh tế thông qua đòn bẩy kinh tế: tiền lương, tiềnthưởng, phụ cấp, giá cả, thuế, chính sách tiền tệ, tỷ giá hối đoái

 Phương pháp hành chính:

- Là cách thức tác động trực tiếp của các chủ thể HCNN lên đối tượng bằng cácquyết định hành chính mang tính bắt buộc.

- Phương pháp này dựa trên mối quan hệ quyền lực phục tùng – tức mối quan hệquyền hành trong tổ chức

Câu 13: Quan niệm về quyết định và phân loại quyết định quản lý HCNN

 Quyết định quản lý HCNN là kết quả hoạt động của chủ thể HCNN được thể hiện

dưới một hình thức nhất định để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan HCNN

 Phân loại:

- Căn cứ vào chủ thể ban hành: Quyết định quản lý HCNN của chính phủ, thủtướng chính phủ, bộ trưởng…

- Căn cứ vào thời gian có hiệu lực của quyết định:

 Quyết định có hiệu lực lâu dài (áp dụng cho đến khi có quyết định hành chínhkhác thay thế)

 Quyết định có hiệu lực trong thời gian nhất định

 Quyết định có hiệu lực 1 lần, giải quyết những công việc cụ thể

- Căn cứ vào cấp hành chính:

 Quyết định quản lý HCNN cấp trung ương

 Quyết định quản lý HCNN cấp địa phương

- Căn cứ theo lĩnh vực:

 Quyết định quản lý HCNN về lĩnh vực kinh tế

 Quyết định quản lý HCNN về lĩnh vực văn hóa

 Quyết định quản lý HCNN về lĩnh vực giáo dục

- Căn cứ theo hình thức thể hiện

 Dạng văn bản

 Lời nói

 Biển báo, ký hiệu…

- Căn cứ vào tính chất và nội dung:

 Quyết định quản lý HCNN chủ đạo ( quyết định cơ bản)

 Quyết định quản lý HCNN quy phạm

 Quyết định quản lý HCNN cá biệt

Câu 14: Yêu cầu đối với quyết định quản lý HCNN

 Yêu cầu hợp pháp:

- Nội dung của quyết định phù hợp với nội dung và mục đích của luật, phù hợp vớinguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của nhà nước, của pháp luật Việt Nam,điều ước quốc tế mà nhà nước ký kết và gia nhập

- Quyết định ban hành đúng thẩm quyền của các chủ thể quản lý HCNN

- Quyết định phải ban hành xuất phát từ những lý do xác thực

- Quyết định phải ban hành đúng thể thức, theo quyết định của pháp luật

- Quyết định phải ban hành đúng trình tự, thủ tục nhất định

 Yêu cầu hợp lý:

- Quyết định phải đảm bảo kết hợp hài hòa với lợi ích của nhà nước, tập thể và cánhân

- Quyết định phải có tính cụ thể phù hợp với từng vấn đề, đối tượng thực hiện, tức

là quyết định cụ thể về nhiệm vụ, thời gian, chủ thể, phương tiện thực hiện quyết định

- Quyết định phải đảm bảo tính hệ thống, toàn diện

- Quyết định phải sử dụng ngôn ngữ, văn phong hành chính

Câu 15: Các yếu tố ảnh hưởng đến việc ban hành và tổ chức thực hiện quyết định quản lý HCNN

Nhà hành chính ban hành quyết định quản lý HCNN để giải quyết vấn đề khi đầy

đủ nguồn lực: đội ngũ cán bộ công chức, cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống xử lýthông tin

- Yếu tố thông tin:

Thông tin về vấn đề cần giải quyết và thông tin có liên quan đến giải quyết vấn đềảnh hưởng lớn đến xây dựng quyết định

 Yếu tố chủ quan:

- Năng lực của người ra quyết định, tác phong của người ra quyết định: tầm nhìn,khả năng phân tích, lựa chọn phương án, khả năng quyết đoán

- Động cơ của người ra quyết định: lợi ích cục bộ, cá nhân…

Câu 16: Quy trình ban hành và tổ chức thực hiện quyết định quản lý HCNN

 Giai đoạn xây dựng và ban hành quyết định

- Điều tra, nghiên cứu, thu thập và xử lý thông tin Phân tích, đánh giá tình hình làmcăn cứ cho việc ra quyết định

- Soạn thảo quyết định

- Thông qua quyết định: quyết định phải được thông qua đúng thẩm quyền và thủtục quy định

- Ra quyết định phải lưu ý nguyên tắc, thể thức, thủ tục và quy chế xây dựng và banhành văn bản

 Giai đoạn tổ chức thực hiện quyết định

- Triển khai quyết định đến đối tượng quản lý bằng phương tiện nhanh nhất, theocon đường ngắn nhất

- Tổ chức lực lượng thực hiện quyết định

- Xử lý thông tin phản hồi, điều chỉnh quyết định kịp thời

 Giai đoạn kiểm tra và thực hiện quyết định

- Kiểm tra: thường xuyên, đột xuất, tổng kết…

- Xử lý kết quả kiểm tra

 Tổng kết đánh giá việc thực hiện quyết định

- Đánh giá quyết định phải trung thực, nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật,không giấu giếm khuyết điểm…cần kỷ luật nghiêm cán bộ, nghiêm khắc với nhữnghiện tượng vụ lợi, cơ hội

Câu 17: Sự cần thiết phải kiểm soát đối với HCNN

 Kiểm soát đối với HCNN là toàn bộ những hoạt động của các chủ thể trong xã hội

nhằm bảo đảm cho QL HCNN diễn ra đúng pháp luật, đúng định hướng, có hiệu lực

và hiệu quả

 Vai trò của kiểm soát đối với HCNN: Kiểm soát là một trong những chức năng

chủ yếu của quản lý Họat đông kiểm soát là một họat động quan trọng không thể

tách rời khỏi quá trình quản lý Nhờ có kiểm soát mà nhà quản lý biết được hiệu lực

và hiệu quả của họat động, mức độ hòan thành các mục tiêu, qua đó xác định những

thay đổi, điều chỉnh hoạt động của tổ chức, cá nhân cho phù hợp; là họat động cầnthiết, là công cụ để giúp cá nhân, tổ chức, cơ quan thực hiện chức năng, nhiệm vụ tốthơn

Việc kiểm soát đối với HCNN xuất phát từ các lý do sau:

- Nhóm lý do chung: xuất phát từ vai trò của HCNN: kiểm soát để HCNN hoạtđộng có hiệu lực, hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn và hạn chế sai sót (nếu có)

- Nhóm lý do xuất phát từ đặc trưng của HCNN:

 Đảm bảo bộ máy HCNN chấp hành chính xác các quyết định của cơ quan

quyền lực nhà nước có thẩm quyền

 Là phương pháp quan trọng bảo đảm pháp chế XHCN

 Kiểm soát nhằm đảm bảo kỷ luật trong quản lý nhà nước, tránh lạm quyền

(vì HCNN là thực thi quyền hành pháp bằng quyền lực nhà nước)

- Kiểm soát nhằm bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng đối với HCNN

- Kiểm soát nhằm bảo đảm hiệu quả trong hoạt động HCNN.

Câu 18: Các hình thức kiểm soát cơ bản đối với HCNN

 Kiểm soát đối với HCNN là toàn bộ những hoạt động của các chủ thể trong xã hội

nhằm bảo đảm cho QL HCNN diễn ra đúng pháp luật, đúng định hướng, có hiệu lực

và hiệu quả

 Các hình thức kiểm soát:

- Giám sát: là hoạt động xem xét, theo dõi và đánh giá của các cơ quan quyền lực

nhà nước (Quốc hội và HĐND các cấp), các cơ quan tư pháp, các tổ chức quần chúng

và công dân đối với hoạt động của các cơ quan HCNN và CBCC hành chính

- Thanh tra: là hình thức hoạt động kiểm soát của cơ quan thanh tra nhà nước và

ban thanh tra nhân dân

- Kiểm tra: là hoạt động kiểm soát của cơ quan hay cá nhân cấp trên đối với cơ

quan hay cá nhân cấp dưới (kiểm tra nội bộ) hoặc kiểm soát của cơ quan quản lýngành, lĩnh vực thực hiện đối với cơ quan không trực thuộc mình về tổ chức trongviệc chấp hành pháp luật và các quy tắc quản lý

- Kiểm toán: là việc kiểm tra đánh giá tính đúng đắn, trung thực của báo cáo tài

chính; việc tuân thủ pháp luật; tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong quản lý, sửdụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước (trong phạm vi thu, chi tài chính của cơ

quan nhà nước), góp phần thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, lãng phí, phát hiện

và ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật

Theo vị trí của chủ thể kiểm soát so với đối tượng kiểm soát bộ máy HCNN có thể

chia 02 nhóm kiểm soát: Kiểm soát từ bên ngoài bộ máy HCNN (Kiểm soát bên

ngoài) và kiểm soát từ trong nội bộ bộ máy HCNN (Kiểm soát bên trong).

Câu 19: Nội dung kiểm soát của các chủ thể (Quốc hội, HĐND, công dân ) đối với HCNN

 Kiểm soát đối với HCNN là toàn bộ những hoạt động của các chủ thể trong xã hội

nhằm bảo đảm cho QL HCNN diễn ra đúng pháp luật, đúng định hướng, có hiệu lực

- Xem xét việc trả lời chất vấn của các đại biểu QH với CTN, CTQH, TTg, bộ trưởng

và các thành viên khác của chính phủ, Chánh án TANDTC, Viện trưởng VKSNDTC

- Thông qua họat động giám sát của UBTVQH, các Ủy ban và Hội đồng của QH

- Họat động giám sát trực tiếp của đại biếu QH: giám sát việc thi hành PL tại địaphương; tiếp xúc cử tri; giám sát việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo

- Căn cứ vào kết quả giám sát QH và các cơ quan của QH có thể ra các quyết định tácđộng vào tổ chức nhân sự và họat động của bộ máy nhà nước

b Giám sát của HĐND các cấp: Họat động giám sát của HĐND các cấp được tiến

hành thường xuyên gắn liền với việc thực hiện nhiệm vụ quyền hạn do pháp luật quyđịnh Thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau: Giám sát của HĐND tại kỳhọp HĐND, giám sát của thường trực HĐND, giám sát của các Ban của HĐND, củađại biểu HĐND Cụ thể như sau:

 Xem xét báo cáo của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND cùngcấp;

 Xem xét việc trả lời chất vấn

 Xem xét văn bản QPPL của UBND cùng cấp, Nghị quyết của HĐND cấpdưới trực tiếp

 Thành lập Đoàn giám sát khi cần thiết

 Bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu

c Kiểm tra Đảng:

Kiểm soát của tổ chức Đảng đối với hoạt động của bộ máy HCNN xuất phát từ vai

trò lãnh đạo của Đảng đối với toàn bộ hoạt động của nhà nước và xã hội

- Đảng kiểm soát HCNN thông qua việc kiểm soát họat động của đội ngũ đảng viêntrong bộ máy HCNN, trước hết là các đảng viên giữ cương vị lãnh đạo

- Đảng kiểm soát thông qua họat động của các tổ chức Đảng được thiết kế ở tất cả cáccấp hành chính và cơ quan hành chính

- Hoạt động kiểm soát của Đảng đối với HCNN không gắn với quyền lực nhà nước(Các cơ quan Đảng khi kiểm tra hoạt động HCNN không trực tiếp can thiệp vào việcđiều hành của cơ quan; không đình chỉ, bãi bỏ, sửa đổi quyết định của cơ quanHCNN khi phát hiện dấu hiệu sai phạm, chỉ yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyềnsửa đổi, bãi bỏ )

d Kiểm soát của các tổ chức chính trị- xã hội

MTTQ, Đoàn TNCSHCM, Công đòan, Hội LHPN Việt Nam…có khả năng tham gia

rộng rãi vào việc xây dựng chính quyền, tuyên truyền, phổ biến thực hiện pháp luậttrong cộng đồng và quản lý nhà nước Thông qua những họat động này các tổ chứcchính trị - xã hội cũng thực hiện quyền kiểm soát của mình

- Họat động kiểm soát của các tổ chức chính trị - xã hội thường không mang tính bắtbuộc mà chỉ mang tính khuyến nghị, đề xuất, phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi viphạm pháp luật và biểu hiện tiêu cực khác của đội ngũ CBCC hành chính

- Các tổ chức chính trị-xã hội có thể tiến hành kiểm soát độc lập hoặc phối hợp thựchiện

e Kiểm soát của các cơ quan tư pháp:

Thể hiện trên 2 phương diện chủ yếu: giám sát qua tài phán tư pháp và tài phán hànhchính Họat đông giám sát của các cơ quan tư pháp không diễn ra thường xuyên màchỉ được tiến hành khi có các nguyên đơn khởi kiện

f Kiểm toán nhà nước:

- Hoạt động của kiểm toán nhà nước là việc kiểm tra đánh giá tính đúng đắn, trungthực của báo cáo tài chính; việc tuân thủ pháp luật; tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quảtrong quản lý, sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước (trong phạm vi thu, chi tàichính của cơ quan nhà nước), góp phần thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, lãngphí, phát hiện và ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật

- Kiểm toán nhà nước là cơ quan chuyên môn về lĩnh vực kiểm tra tài chính nhà nước

do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật

g Kiểm soát của công dân và công luận:

- Công dân có thể thực hiện quyền kiểm soát của mình đối với HCNN thông qua 2

hình thức chủ yếu:

+ Kiểm soát gián tiếp: thông qua đại biểu do dân bầu trong các cơ quan dân cử: Quốchội, HĐND, các tổ chức chính trị-xã hội, Ban thanh tra nhân dân và các tổ chức quầnchúng khác.

+ Kiểm soát trực tiếp: thể hiện trong quyền kiến nghị, khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện

- Các cơ quan công luận (báo chí, phát thanh, truyền hình ) cũng là một phương

tiện giám sát hoạt động HCNN có hiệu quả

2 Kiểm soát nội bộ: Do các chủ thể bên trong bộ máy hành chính tiến hành

a Hoạt động của thanh tra nhà nước:

- Nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện

những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách pháp luật để kiến nghi với cơ quan nhànước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục

- Phát huy nhân tố tích cực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả bảo vệ lợi ích của nhà nước,

cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xã hội

b Họat động kiểm tra: Kiểm tra là một trong những việc thường xuyên quan trọng

của bất kỳ nhà quản lý nào Kiểm tra nhằm chỉ ra nguyên nhân của sai lệch, điềuchỉnh sai lệch khi cần, kỷ luật các đối tượng không hòan thành nhiệm vụ và khenthưởng các đối tượng hòan thành nhiêm vụ

Câu 20: Sự cần thiết phải nâng cao hiệu lực, hiệu quả của HCNN.

 Hiệu lực HCNN là sự thực hiện đúng, có kết quả chức năng quản lý của bộ máy

HC để đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra Hiệu lực là mức độ đạt được mục đíchcuối cùng mà HCNN hướng tới

 Hiệu quả HCNN là kết quả quản lý đạt được của bộ máy HC trong sự tương quan

với mức độ chi phí các nguồn lực, trong mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế với hiệuquả xã hội Nói cách khác, hiệu quả phản ánh mối quan hệ giữa kết quả hoạt độngcủa HCNN với chi phí