Cụ thể, đối với tiết dạy này học sinh sẽ nắm được những tác giả, tác phẩm, nộidung chủ yếu và những giá trị của văn học, nghệ thuật, những công trình kiến trúctiêu biểu trong thời kì này
Trang 1HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
Trang 2PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
- Phòng Giáo dục và đào tạo huyện Đan Phượng
- Trường THCS Tô Hiến Thành
- Địa chỉ: Hạ Mỗ - Đan Phượng - Hà Nội
- Điện thoại: 0433816978 Email: c2tohienthanh-dp@hanoiedu.vn
- Thông tin về giáo viên
- Họ và tên: NGUYỄN THỊ THU HÀ
- Ngày sinh 02-12-1977 Môn: Lịch sử
- Điện thoai: 01645246856 Email: haduongdanphuong@gmail.com
Trang 3PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI
1 Tên hồ sơ dạy học.
Tích hợp môn Giáo dục công dân, Ngữ văn, Địa lí, Âm nhạc, Mĩ thuật vào dạy mônlịch sử lớp 7
Bài 28: Sự phát triển của văn hóa dân tộc cuối thế kỉ XVIII-nửa đầu thế kỉ XIX.
Tiết 65 I Văn học, nghệ thuật
2 Mục tiêu dạy học.
a Kiến thức
* Môn giáo dục công dân.
- Hiểu hiểu được khái niệm di sản văn bao gồm di sản văn hóa vật thể và di sảnvăn hóa phi vật thể
- Hiểu được giá trị của di sản văn hóa và biện pháp bảo vệ các di sản văn hóa
- Hoàn cảnh ra đời, nội dung chính của tác phẩm Truyện Kiều
- Một số bài thơ hoặc câu thơ, đoạn thơ của Hồ Xuân Hương, Bà Huyện ThanhQuan
- Kỹ năng thu thập thông tin qua sách, báo, tivi, đài truyền thông, internet
- Có hành động cụ thể để bảo vệ di sản văn hóa
- Tuyên truyền cho mọi người tham gia giữ gìn bảo vệ di sản văn hóa
3 Đối tượng dạy học của bài học.
- Khối 7 của trường THCS Tô Hiến Thành Gồm 3 lớp
+ Lớp 7A có 29 học sinh Gồm 17 học sinh nam và 12 học sinh nữ
+ lớp 7B có 31 học sinh Gồm 20 học sinh nam và 11 học sinh nữ
+ lớp 7C có 32 học sinh Gồm 20 học sinh nam và 12 học sinh nữ
- Cả khối có 57 học sinh nam trong đó có 3 học sinh lưu ban Các em vẫn cònham chơi chưa có ý thức học và tìm hiểu lịch sử
Trang 44 Ý nghĩa của bài học
Qua thực tế quá trình dạy học, tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức các môn học
để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết vì:
Thứ nhất, kết hợp kiến thức liên môn đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉnắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn họckhác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trongmôn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất
Thứ hai, tích hợp kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề trong một mônhọc sẽ giúp học sinh hiểu rộng, sâu hơn về vấn đề đặt ra trong môn học đó, học sinhphát huy sự suy nghĩ, tư duy, sáng tạo trong học tập và ứng dụng vào thực tế cuộcsống
Cụ thể, đối với tiết dạy này học sinh sẽ nắm được những tác giả, tác phẩm, nộidung chủ yếu và những giá trị của văn học, nghệ thuật, những công trình kiến trúctiêu biểu trong thời kì này
Học sinh biết trân trọng, ngưỡng mộ, tự hào với những thành tựu văn học,nghệ thuật mà cha ông ta đã sáng tạo ra
Học sinh hiểu được giá trị lịch sử của Quần thể di tích Cố đô Huế Năm 1993Quần thể di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.Quần thể di tích Cố đô Huế được xếp vào di sản văn hóa vật thể, được thủ tướngchính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 48 di tích quốc gia đặc biệt quantrọng Di sản văn hóa là tài sản của dân tộc, nói lên truyền thống của dân tộc, thể hiệncông đức của các thế hệ tổ tiên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thể hiệnkinh nghiệm của dân tộc trên các lĩnh vực
Học sinh hiểu được giá trị văn hóa của Nhã nhạc cung đình Huế, Cồng chiêngTây Nguyên, Quan họ Bắc Ninh, Ca trù…
Từ đó, học sinh ý thức được trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và pháthuy các giá trị văn hóa dân tộc
5 Thiết bị dạy học, học liệu
- Máy tính, máy chiếu, loa kết nối với máy tính
- Học liệu sử dụng:
+ SGK giáo dục công dân các lớp 7
+ Truyện Kiều, Thơ Hồ Xuân Hương
+ Bài thơ Các vị La Hán chùa Tây Phương của Huy Cận
+ Tranh Đông Hồ
+ Vi deo “Di tích cố đô Huế”
+ Tranh ảnh Chùa Tây Phương, Ngọ Môn (Huế), Lăng tẩm các vua triềuNguyễn…
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
Trang 5Ngày soạn: 1/12/2014
BÀI 28: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HÓA DÂN TỘC CUỐI THẾ KỈ XVIII – NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX TIẾT 65: I VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT
- Rèn kĩ năng miêu tả những thành tựu văn hoá có trong bài học
Kĩ năng quan sát, phân tích, trình bày suy nghĩ riêng về các tác phẩm nghệthuật có trong bài học
+ Truyện Kiều, Thơ Hồ Xuân Hương
+ Bài thơ Các vị La Hán chùa Tây Phương của Huy Cận
+ Tranh Đông Hồ
+ Vi deo “Di tích cố đô Huế”
+ Tranh ảnh Chùa Tây Phương, Ngọ Môn ( Huế), Lăng tẩm các vua triềuNguyễn…
2 HS:
+ Đọc và soạn trước bài ở nhà
+ Sưu tầm tranh ảnh về các công trình kiến trúc thời kì này
+ Tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, nộidung Truyện Kiều, một số bài thơ của Hồ xuân Hương trong chương trình Ngữ văn + Tìm hiểu bố cục, màu sắc, nội dung một số bức tranh Đông Hồ trong chươngtrình Mĩ thuật
III Tiến trình dạy-học
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Chỉ trên lược đồ những nơi bùng nổ những cuộc nổi dạy của nông
dânchống vương triều Nguyễn nửa đầu thế kỉ XIX và tóm tắt những nét chính về 3 cuộc khởi nghĩa lớn nửa đầu thế kỉ XIX?
Học sinh trả lời- Học sinh khác nhận xét
Giáo viên đánh giá cho điểm
3 Bài mới
Trang 6HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH NỘI DUNG CẦN ĐẠT
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
GV đưa ra hình ảnh về công trình kiến trúc, điêu
khắc cuối thế kỉ XVIII-nửa đầu thế kỉ XIX cho học
sinh quan sát
? Em hãy đọc tên các công trình trên?
- HS: nhìn hình trả lời
- GV nhận xét vào bài: Cuối XVIII nửa đầu XIX triều
Nguyễn lập lại ách thống trị gây ra cuộc sống cực khổ
cho nhân dân ta, làm kìm hãm sự phát triển của kinh tế,
khoa học, xã hội Song đây lại là giai đoạn phát triển
cao của nền văn hoá dân tộc, sự hủ bại lỗi thời của triều
đại phong kiến lại được phản ánh rất đa dạng phong
phú, rõ nét trong văn học, nghệ thuật làm cho nền văn
học nghệ thuật phát triển cao hơn bao giờ hết Đó là nội
dung cô cùng các em sẽ tìm hiểu trong tiết học hôm
nay
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Tìm hiểu về văn học
? Văn học thời kì này gồm những thể loại nào?
- HS: gồm hai thể loại văn học dân gian và văn học viết
? Thế nào là văn học dân gian, văn học viết?
- HS dựa vào kiến thức môn Ngữ văn trả lời
- GV : nhận xét kết luận:
+ Văn học dân gian là sáng tác nghệ thuật truyền miệng
của các tầng lớp dân chúng, phát sinh từ thời công xã
nguyên thủy, phát triển qua các thời kỳ lịch sử cho tới
ngày nay
+ Văn học viết xuất hiện vào khoảng thế kỉ X gồm
Văn học chữ Hán (chiếu, biểu, hịch cáo, truyện truyền
kì, kí sự, ), văn học chữ Nôm ( truyện thơ (thể lục
bát), ngâm khúc (thể song thất lục bát), thơ Nôm
Đường luật, và văn học viết bằng chữ quốc ngữ
? Văn học dân gian thời kì này phát triển như thế
nào? Kể tên một vài tác phẩm hoặc một số câu ca dao
tục ngữ mà em biết?
- HS: trả lời
1 Văn học
a Văn học dân gian:
phát triển rực rỡ với nhiều
Trang 7- GV: nhận xét chốt.
Ví dụ: Truyện Trạng Quỳnh, Trạng Lợn, vè chàng Lía,
Vè Phan Bá Vành…
? Văn học viết thời kì này như thế nào? Tác giả, tác
phẩm nào tiêu biểu nhất?
- HS: trả lời
- GV nhận xét, chốt
GV cho HS quan sát tác phẩm Truyện Kiều.
? Em hãy trích dẫn vài câu hay một đoạn thơ trong
- GV: nhận xét kết luận một số nét chính về cuộc đời
và sự nghiệp của Nguyễn Du:
+ Nguyễn Du xuất thân từ một gia đình đại quí tộc,
nhiều đời làm quan, có truyền thống văn học Ông
không những được học hành tốt, lại được tiếp xúc với
nhiều lớp người khác nhau ở kinh thành Thăng Long
Ông cũng được chứng kiến cả một giai đoạn lịch sử
hào hùng của dân tộc Phong trào Tây Sơn luôn ghi sâu
vào trí óc ông Khi nhà Nguyễn thành lập ông đã ra làm
việc và tận mắt chúng kiến những đổi thay của các thập
kỉ đầu thế kỉ XIX Những thay đổi kinh thiên động địa
ấy đã tác động mạnh đến tình cảm, nhận thức của
Nguyễn Du để ông hướng ngòi bút vào hiện thực “Trải
hình thức phong phú: tụcngữ, ca dao, hò, vè, tiếulâm,
b Văn học viết:
Văn học chữ Nôm pháttriển đến đỉnh cao:Truyện Kiều-Nguyễn Du
Trang 8qua một cuộc bể dâu Những điều trông thấy mà đau
đớn lòng” Truyện Kiều đã ra đời từ thực trạng đó
→ Đại thi hào dân tộc - Danh nhân văn hoá VN và thế
+ Nội dung : Kể về thân phận nàng Kiều sống dưới chế
độ phong kiến bất công bị vùi dập, nỗi khổ của nàng
Kiều là tiêu biểu cho thân phận người phụ nữ bị vùi
dập dưới chế độ phong kiến
-> Phản ánh những bất công và tội ác trong xã hội
phong kiến, vạch trần bọn quan lại tham nhũng, ngợi ca
cuộc đấu tranh chống áp bức của nhân dân
? So với các thế kỉ trước thì văn học nước ta thời kì
này có gì mới?
- HS: Là sự xuất hiện hàng loạt nhà thơ nữ nổi tiếng
như Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm…
- GV nhận xét chốt và giới thiệu đôi nét về Hồ Xuân
Hương: Bà là nhà thơ Nôm châm biếm nổi tiếng, bà
mạnh dạn lên tiếng bênh vực cho người phụ nữ, cho lẽ
phải, đả kích bọn hám danh lợi, đả kích những bất công
trong xã hội, bà đã để lại nhiều bài thơ châm biếm sâu
sắc và những khát khao về cuộc sống bình đẳng trong
? Hiện tượng này nói lên điều gì?
- HS: Cuộc đấu tranh của phụ nữ cho những quyền
sống cơ bản của con người
? Văn học thời kì này có nội dung gì?
- HS: trả lời
- HS khác nhận xét
- GV nhận xét, chốt
Văn dân gian bằng tiếng cười châm biếm, mỉa mai đã
đả kích, phê phán những thói hư tật xấu của xã hội
phong kiến, lột trần bộ mặt giả dối, tham lam, dâm ô,
thối nát của bọn vua quan, nho sĩ, địa chủ, cường hào,
cuộc đấu tranh chống phong kiến, áp bức, bóc lột
-Xuất hiện một số nhà thơnữ: Hồ Xuân Hương, BàHuyện Thanh Quan
- Nội dung: Phản ánhcuộc sống xã hội, tâm tư,tình cảm, nguyện vọngcủa nhân dân
Trang 9? Tại sao văn thơ Nôm thời kì này lại phát triển rực
rỡ như vậy?
- HS: chế độ phong kiến khủng hoảng…
- GV nhận xét, kết luận: Đây là giai đoạn khủng hoảng
trầm trọng của xã hội phong kiến, là giai đoạn bão táp
cách mạng, sôi động trong lịch sử, là cơ sở để văn học
phát triển và phản ánh hiện thực xã hội
Chuyển ý: Bên cạnh sự phát triển phong phú của văn
học, nghệ thuật cuối thế kỉ XVIII-nửa đầu thế kỉ XIX
cũng đạt được những thành tựu rực rỡ…
Hoạt động 2: Tìm hiểu về nghệ thuật
*Mục tiêu:
- Học sinh nắm được những nét chính về nghệ thuật
cuối thế kỉ XVIII-nửa đầu thế kỉ XIX
- Rèn kĩ năng quan sát tranh ảnh, phân tích, nhận xét,
Nhà Nguyễn cũng cho xây nhà hát có chỗ diễn, chỗ
ngồi cho khán giả ở kinh đô Trong nhân dân, sân đình,
sân chùa trở thành sân khấu chèo vào những ngày lễ
hội
? Kể tên một số làn điệu dân gian mà em biết?
- HS: dựa vào kiến thức môn Âm nhạc trả lời như:
+ Hát khan –dân tộc Tây Nguyên ( trường ca)
? Quê em có những làn điệu dân gian nào?
- HS : Hát chèo tàu ở Tân Hội, ca trù ở Thượng Mỗ
GV giới thiệu về chèo tàu Tân Hội-Đan Phượng
? Em hãy hát một làn điệu dân ca mà em biết?
- HS: hát
? Em hãy cho biết những làn điệu dân gian nào được
UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới?
- HS: Nhã nhạc cung đình Huế, Cồng chiêng Tây
Nguyên, Quan họ Bắc Ninh, Ca trù
? Tại sao chúng ta phải giữ gìn, học tập và phát triển
những làn điệu dân gian?
- HS: Những làn điệu dân gian là những sản phẩm tinh
2 Nghệ thuật
a Văn nghệ dân gian:
phát triển phong phú:nghệ thuật sân khấu,chèo, tuồng, quan họ,trống quân,
Trang 10thần quí giá mà cha ông ta để lại
? Kể tên các dòng tranh dân gian trong thời kì này
mà em biết?
- HS: Tranh Đông Hồ, tranh Làng Mái…
- GV: nhận xét, chốt tranh Đồng Hồ là dòng tranh tiêu
biểu
? Thảo luận nhóm ( 3 phút- theo bàn)
Quan sát một số bức tranh Đông Hồ sau và trả lời:
Câu 1: Tìm bố cục, màu sắc và nội dung chính của
các bức tranh?
Câu 2: Em có nhận xét gì về đề tài tranh dân gian?
CHĂN TRÂU THỔI SÁO
Tranh Đông Hồ được sản xuất hàng loạt bằng khuôn
ván gỗ, khắc và in trên giấy dó quét màu điệp, chất liệu
hoàn toàn tự nhiên, màu sắc gần gũi, ấm áp, đường nét
đơn giản, khỏe, dứt khoát
“Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong.
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”
b Tranh dân gian:
tranh Đông Hồ
Trang 11Nội dung:
+ Đám cưới chuột: Con mèo ở góc trên cao nhất tượng
trưng cho tầng lớp quan lại thống trị trong xã hội xưa
Đàn chuột nhỏ bé, khúm núm chính là thân phận tầng
lớp bị trị Chú rể muốn đón cô dâu về an toàn phải
mang đủ thứ như chim, cá đến biếu quan Mèo Bức
tranh vui nhộn lại là lời đả kích, lên án sâu cay xã hội
xưa tệ nạn ăn hối lộ của bọn tham quan làm khổ người
dân, làm tiệc vui cũng không được trọn vẹn
- Chăn châu thổi sáo: Một tàu lá sen dựng đứng như
chiếc ô Con trâu nghển cổ thưởng thức tiếng sáo Còn
bên kia cậu bé thả diều, để diều bay cao cần có gió Đó
chính là lí do tại sao chú trâu lại không hiền lành như
chú trâu bên cạnh mà như đang hăng hái phóng đi Bức
tranh cho thấy thú vui, sự yêu đời, ngộ nghĩnh của chú
bé chăn trâu-> Nói lên sự yêu đời,lạc quan và ước vọng
cuộc sống thanh bình
+ Hứng dừa: là một gia đình hạnh phúc Hai trái dừa
tượng trưng cho hai trái tim bên nhau Người chồng với
việc khó nhất là trèo cây hái dừa thể hiện vai trò trụ cột
trong gia đình, người vợ không dùng tay hứng mà lại
dùng váy vì sợ đánh rơi mất quả ngọt hạnh phúc
Khung cảnh có nét gì đó hài hước, hai đứa trẻ thì ôm
chặt gốc dừa như lo sợ cây rung làm cha ngã cũng
chính là đang bảo vệ nền tảng, gốc rễ hạnh phúc gia
đình Bức tranh còn đi kèm với ý thơ:
“ Trong như ngọc, trắng như ngà
Đây trèo đấy hứng cho vừa lòng nhau”
- GV: gọi một nhóm trả lời câu 2
- Đại diện nhóm trả lời
-Nhóm khác nhận xét
- GV nhận xét kết luận
+ Tranh dân gian mang đậm tính dân tộc, phản ánh sinh
hoạt và nguyện vọng của nhân dân
+ Tranh dân gian thường lấy cảm hứng từ bản chất lạc
quan, yêu đời của người dân Việt Nam
? Kể tên một số công trình kiến trúc thời kì này?
- HS: Chùa Tây Phương ( Thạch Thất), các lăng tẩm
vua Nguyễn ở Huế…
GV cho HS quan sát một số hình ảnh chùa Tây Phương và yêu
cầu học sinh nêu một vài nét về kiến trúc chùa Tây Phương?
-> mang đậm tính dântộc, phản ánh mọi mặtsinh hoạt của nhân dân
c Kiến trúc
Trang 12-HS: quan sat tranh rút ra được: kiến trúc đặc sắc, máiuốn cong kiểu cung đình tạo sự tôn vinh cao quí
- GV nhận xét, giới thiệu chùa Tây Phương
+ Chùa Tây Phương (Thạch Thất-Hà Nội), được xâydựng khoảng thể kỷ VIII, là chùa cổ thứ hai sau chùaDâu-Bắc Ninh
+ Kiến trúc kiểu chữ Tam với ba toà cấp dọc theo sườnnúi gồm chùa Hạ, chùa Trung, Chùa Thượng Mỗi toàđều có kiến trúc riêng rẽ nhưng lại kết hợp thành mộtquần thể Gồm ba nếp nhà song song: bái đường, chínhđiện và hậu cung Mỗi nếp có hai tầng mái kiểu chồngdiêm, tường xây toàn bằng gạch Bát Tràng nung đỏ, đểtrần tạo thành một không khí rất thô sơ mộc mạc, điểmnhững của sổ tròn với biểu tượng sắc và không; các cột
gỗ đều kê trên đá tảng xanh trong khắc hình cánh sen + Mái chùa có những góc đao cong vút lên, cấu tạotheo kiểu hai lớp, hình thành một không gian rộng vàthoáng đãng…
GV cho học sinh xem đoạn video“Di tích cố đô Huế” và một số công trình kiến trúc trong cụm di tích Cố đô Huế
? Em có nhận xét gì về Quần thể di tích Cố đô Huế?
Trang 13- HS: nhận xét
- GV: nhận xét bổ sung:
+ Quần thể di tích Cố đô Huế nằm dọc hai bên bờ sông
Hương thuộc thành phố Huế và một vài vùng phụ cận
thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế do Triều Nguyễn xây dựng
trong khongar đầu thế kỉ XIX- nửa đầu thế kỉ XX
+ Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới
ngày 11-12-1993
+ Thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách
xếp hạng 48 di tíc quốc gia đặc biệt quan trọng
? Thê nào là di sản văn hóa? Di sản văn hóa được
chia làm mấy loại?
HS: dựa vào kiến thức môn giáo dục công dân trả lời
? Quần thể di tích Cố đô Huế được xếp vào loại di
sản văn hóa nào?
HS: di sản văn hóa vật thể
? Theo em, cần phải làm gì để bảo tồn và phát huy
giá trị của di sản văn hóa đó ?
HS: trả lời
? Em có nhận xét gì về kiến trúc thời kì này?
? HS quan sát một số vị La Hán chùa Tây Phương:
CÁC VỊ LA HÁN CHÙA TÂY PHƯƠNG
GV giới thiệu chùa Tây Phương-18 vị La Hán-> được
Độc đáo, tinh xảo (ChùaTây Phương-Thạch Thất -
Hà Nội), Cố đô Huế…)
d Nghệ thuật tạc tượng, đúc đồng: