Hiểu được tầm quan trọng của việc rời đô năm 1010 - tạo nên mốc son lịch sử của Hà nội phản ánh ý chí độc lập tự cường và sự lớn mạn của dân tộc Đại Việt nói chung và có ý nghĩa thiêng l
Trang 1HỒ SƠ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
1 Tên chủ đề dạy học: Thăng Long thời nhà Lý (Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIII)
2 Môn học chính của chủ đề: Lịch sử
3 Các môn được tích hợp: Lịch sử, Địa lý, Ngữ văn, Giáo dục công dân và Mĩ
thuật
Trang 2
PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
- Phòng GD&ĐT huyện Đan Phượng
- Trường THCS Thọ An
- Địa chỉ: Thọ An- Đan Phượng- Hà Nội
- Điện thoại: 0433819476 Email: c2thoan-dp@hanoiedu.vn
- Thông tin về giáo viên
Họ và tên: NGÔ THỊ THẮM
Ngày sinh: 19- 08- 1990
Giao viên môn: Lịch sử
Điện thoại: 01689 985 071 Email: thamtung0812@gmail.com
Trang 3
BÀI DỰ THI “DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP”
1 Tên hồ sơ dạy học
Tích hợp môn địa lý, môn ngữ văn, môn giáo dục công dân và môn mĩ thuật vào dạy môn lịch sử lớp 7 Tiết 21 Lịch sử địa phương “ Thăng Long thời nhà
Lý (Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIII)”
2 Mục tiêu dạy học
a Về kiến thức:
* Môn Ngữ Văn:
Ngữ văn lớp 8, bài: “ Nước Đại Việt ta”
- Học sinh biết được tác giả, hoàn cảnh ra đời, nội dung của “ Chiếu dời đô”
- Khát vọng của nhân dân ta về một đất nước độc lập, thống nhất và khí phách của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh phản ánh qua “ Chiếu dời đô”
* Môn Địa lý:
Học sinh biết được vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của vùng đất Hoa Lư và Đại La, Hà Nội ngày nay
* Môn Giao dục công dân:
Giao dục công dân lớp 7, bài 15: “Bảo vệ di sản văn hóa”
- Biết khái niệm di sản văn hóa Phân loại di sản văn hóa gồm: Di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể
- Hiểu được giá trị của di sản văn hóa và các biện pháp bảo vệ các di sản văn hóa
* Môn Mĩ thuật:
Mĩ thuật lớp 6, bài 8: “ Sơ lược về mĩ thuật thời Lý(1010- 1225)”
- Biết sơ lược mĩ thuật thời Lý qua các công trình kiến trúc, điêu khắc Kiến trúc gồm kiến trúc cung đình và kiến trúc phật giáo
Trang 4- Đặc điểm của mĩ thuật thời Lý- Thời kì phát triển rực rỡ của nền mĩ thuật Việt Nam
b Về kĩ năng
- Vận dụng những kiến thức của môn học khác và kiến thức trong xã hội để có được kiến thức mới
- Kỹ năng thu thập thông tin qua sách, báo, tivi, đài truyền thông, internet
- Có hành động cụ thể để bảo vệ di sản văn hóa
- Tuyên truyền cho mọi người tham gia giữ gìn bảo vệ di sản văn hóa
c Thái độ
- Biết bảo tồn những di tích lịch sử Ngăn ngừa những hành động cố tình hay vô
ý xâm phạm đến di sản văn hóa
- Biết ơn những người có công xây dựng đất nước
3 Đối tượng dạy học của bài học.
- Khối 7 của trường THCS Thọ An
- Gồm 4 lớp
+ Lớp 7A có 41 học sinh Gồm 17 học sinh nam và 24 học sinh nữ
+ Lớp 7B có 43 học sinh Gồm 18 học sinh nam và 25 học sinh nữ
+ Lớp 7C có 41 học sinh Gồm 21 học sinh nam và 20 học sinh nữ
+ Lớp 7D có 41 học sinh Gồm 21 học sinh nam và 20 học sinh nữ
- Cả khối có 77 học sinh nam trong đó có hai học sinh lưu ban Các em còn hiếu động, ham chơi chưa có ý thức học và tìm hiểu lịch sử
4 Ý nghĩa của bài học.
- Học sinh hiểu được cội nguồn Thủ đô Hà Nội của chúng ta Biết ơn các thế hệ cha ông xây dựng và bảo vệ đất nước Thấy được điều kiện tự nhiên là một trong những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của một quốc gia Hiểu được tầm quan trọng của việc rời đô năm 1010 - tạo nên mốc son lịch sử của Hà nội phản ánh ý chí độc lập tự cường và sự lớn mạn của dân tộc Đại Việt nói chung
và có ý nghĩa thiêng liêng đánh dấu bước phát triển của mảnh đất Thăng long ngàn năm văn hiến
Trang 5- Học sinh hiểu được giá trị lịch sử của Hoàng thành Thăng Long Năm 2010 Hoàng thành được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới Hoàng thành Thăng Long được xếp vào di sản văn hóa ật thể và thuộc di tích lịch sử văn hóa
Di sản văn hóa là tài sản của dân tộc, nói lên truyền thống của dân tộc, thể hiện công đức của các thế hệ tổ tiên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thể hiện kinh nghiệm của dân tộc trên các lĩnh vực
- Những di sản đó là cầu nối giữa chúng ta với quá khứ vậy cần được giữ gìn, phát huy trong sự nghiệp xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và góp phần vào kho tàng di sản văn hóa thế giới Học sinh biết tuyên truyền tới mọi người phải bảo vệ di sản văn hóa và có những hành động tích cực góp phần bảo vệ các di sản văn hóa
- Học sinh hiểu được nghệ thuật kiến thức điêu khắc thể hiện sự phát triển của nền văn hóa dân tộc Việc nhà Lý dời đô, đạo Phật đi vào cuộc sống khơi nguồn cho nghệ thuật phát triển Nhờ chính sách mở rộng giao lưu với các nước láng giềng mà nền văn hóa dân tộc có điều kiện phát triển phong phú tạo nên văn hóa Thăng Long văn minh Đại Việt
- Tự hào là người con của thủ đô ngàn năm văn hiến, chúng ta có trách nhiệm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của người Việt Nam nói chung và của người
Hà Nội nói riêng Cố gắng học tập đặc biệt là môn lịch sử để hiểu về cội nguồn dân tộc góp phần xây dựng thủ đô ngày càng giàu đẹp Sống sao cho xứng đáng
là học sinh thủ đô thanh lịch văn minh- bằng những thái độ, hành động thiết thực trong học tập và cuộc sống hàng ngày
5 Thiết bị dạy học, học liệu.
- Sử dụng máy chiếu, loa kết nối với máy tính
- Học liệu sử dụng:
+ SGK giáo dục công dân lớp 7
+ Bản dịch, bản chữ Hán của " Chiếu dời đô", video "Chiếu dời đô"
+ SGK mỹ thuật lớp 6
+ SGK địa lý Hà Nội
+ SGK ngữ văn lớp 8
Trang 66 Tiến trỡnh dạy và học
Ngày dạy:
Tiết 21: Lịch sử địa phơng Thăng Long thời nhà Lý (Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIII)
I Mục tiêu:
- Biết đợc khái quát về địa thế vị trí của Thăng Long trong buổi đầu khi trở thành kinh đô của Đại Việt
- Hiểu đợc quy hoạch của Thăng Long thời nhà Lý và những thành tựu lớn
về kinh tế, quân sự, giáo dục văn hóa
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, miêu tả, nhận xét, đánh giá sự kiện lịch sử, sử dụng tranh ảnh, bản đồ
- Làm việc cặp nhóm, tham gia các hoạt động trong bài học đặc biệt là thực hành ứng dụng để phát hiện những năng lực bản thân: Năng lực giải quyết vấn đề, cảm thụ thẩm mĩ, nghe, sáng tạo, hợp tác, t duy, tự học, giao tiếp
3 T tởng:
- Giáo dục lòng yêu mến, tự hào về truyền thống ngàn năm của Hà Nội, có tình cảm trân trọng, biết ơn cha ông
- Bồi dỡng ý thức bảo vệ giữ gìn các di tích hiện vật lịch sử, văn hóa ở địa phơng, hành động tích cực tự giác tỏng công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc theo con đờng xã hội chủ nghĩa, phong cách học sinh Hà Nội, thanh lịch, văn minh
II Chuẩn bị.
1 Giáo viên:
Trang 7- Phơng pháp: Nêu vấn đề, miêu tả, thuyết trình, thực hành, khai thác kiến thức từ tranh ảnh bản đồ sơ đồ, đàm thoại
- Phơng tiện: Sơ đồ Thăng Long thời nhà Lý, bản đồ Hà Nội ngày nay, ban
đồ Đại Việt thế kỷ XII Tranh ảnh, t liệu liên quan, bài học, máy chiếu
2 Học sinh.
- Tìm hiểu vùng Hoa L và Thăng Long
- Su tầm t liệu về một số công trình kiến trúc
- Tìm hiểu Hà Nội ngày nay
III Các bớc lên lớp.
I ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số, chuẩn bị của các nhóm
II Kiểm tra bài cũ: (Kết hợp trong bài)
III Bài mới.
A Hoạt động khởi động.
- Phát triển năng lực: Nghe
- Học sinh nghe bài hát: Hà Nội niềm tin và hi vọng” - Phan Nhân
- ? Bài hát nhắc tới địa danh nào ?
Học sinh: Trả lời
Giáo viên giới thiệu: Hà Nội - Trái tim của cả nớc đã hơn 1000 năm tuổi Trong tiết lịch sử hôm nay chúng ta cùng ngợc dòng thời gian trở lại 1004 năm trớc để tìm hiểu cội nguồn của Hà Nội qua tiết học lịch sử địa phơng Thăng Long thời nhà Lý (Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIII)
B Hoạt động hình thành kiến thức mới.
+ Phát triển năng lực: Nói, giao tiếp, hợp tác, t duy, giải quyết vấn đề, tự học, cảm tụ thẩm mĩ
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
* Tìm hiểu nhà lý định đô Thăng Long
GV: Chúng ta đã học lịch sử dân tộc
? Nhà Lý đợc thành lập trong hoàn cảnh
nào?
- HS trả lời
1 Nhà lý định đô Thăng Long
- GV: Chuẩn kiến thức - Năm 1009, nhà lý Thành lập
? Nêu những hiểu biến của em về Lý Công
Trang 8Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Uẩn?
(Chiếu hình ảnh vua Lý Công Uẩn)
HS trả lời: Phần đọc thêm cuối bài
? Sau khi lên ngôi vua, Lý Công Uẩn đã làm
gì?
- HS trả lời: Đặt niên hiệu Thuận Thiên, Lý
Công Uẩn dời đô về Đại La, đổi tên thành là
thành Thăng Long xây dựng chính quyền
- Năm 1010, Lý Công Uẩn dời
đô từ Hoa L về Đại La (Thăng Long)
Gv: Để làm rõ vì sao Lý Công Uẩn dời đô về
Đại La - Chúng ta tìm hiểu hai vùng đất này
(Chiếu lợc đồ Đại Việt thế kỷ XII)
GV: Chỉ vị trí vùng Hoa L và Đại La trên lợc
đồ
(Chiếu hình ảnh Hoa Lu và Đại La)
? Quan sát các hình ảnh trên, em hãy miêu
tả địa thế của Hoa L và Đại La?
- Hs trình bày trên máy chiếu
+ Hoa L: Vị trí: Không phải là trung tâm đất
nớc
Tự nhiên: Là vùng bán sơn địa, nhiều núi đá
vôi, núi non hiểm trở => Khó phát triển kinh
tế
+ Đại La: Vị trí: Là trung tâm đất nớc
Tự nhiên: Vùng đồng bằng rộng, đông dân c,
nhiều sông => Thuận lợi cho phát triển kinh
tế
GV: Bài ”Chiếu dời đô” đợc viết theo thể
chiếu là lời ban bố mệnh lệnh của vua xuống
thần dân về chủ trơng, đờng lối mà vua và
triều đình nêu ra Lý Công Uẩn đã lập luận
chặt chẽ, thuyết phục về lý do dời đô và đặc
điểm thuận lợi của Đại La
(Chiếu hình ảnh bản “Chiếu dời đô” bằng chữ
hán, clip chiếu dời đô và bản dịch)
Thảo luận nhóm (3 phút)
Câu hỏi: Qua văn bản Chiếu dời đô của Lý
Công Uẩn, cho biết: Thành Đại La có những
lợi thế gì để chọn làm kinh đô đất nớc?
Trang 9Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
- 02 bàn 1 nhóm
- Các nhóm thảo luận Cử đại diện trình bày,
bổ sung
- Giáo viên nhận xét
+ Về lịch sử: Từng là kinh đô của Cao Vơng
+ Về vị trí và điều kiện tự nhiên: Là trung
tâm đất nớc, đất đai rộng, bằng, cao mà
thoáng, màu mỡ đợc phù sa bồi đắp, có núi
có sông => Giao thông không ngập lụt
+ Về văn hóa - xã hội: Dễ giao lu các vùn
khác, là chốn tự hội của 4 phơng, dân c đông
GV chốt ý: Với tầm nhìn xa trông rộng, Lý
Thái Tổ đã tìm đợc cho dân tộc một vùng
“Địa lợi” vừa phát triển kinh tế, lấy sự phát
triển tạo khả năng phòng thủ quân sự
- Việc tác giả sử dụng câu văn liền ngẫu, từng
cặp câu cân xứng với nhau
+ ở vào nơi trung tâm trời đất// Đợc cái thế
rồng cuộn hổ ngồi
+ Đã đúng ngôi nam bắc đông tây// lại tiện
h-ớng nhìn sông tựa núi
+ Dân c khỏi // Muôn vật
=> Tạo cho lời văn sự nhịp nhàng, cân đối,
mạch lạc => Nổi bật vùng đất ”địa lợi” ấy
? Quyết định dời đô về vùng đất Đại La giúp
em hiểu gì về đức vua Lý Công Uẩn?
HS: Là ngời tầm nhìn xa, trông rộng, t tởng
tiến bộ, luôn trăn trở cho vận nớc, thể hiện
bản lĩnh và tầm nhìn của một vị vua khai
sáng ra triều Lý
GV: Khi kết thúc bài chiếu, Lý Thái Tổ
không ra mệnh lệnh mà đặt câu hỏi “Các
khanh nghĩ thế nào”
? Cách kết thúc nh vậy có tác dụng gì?
HS: Mang tính chất đối thoại, trao đổi tạo sự
đồng cảm, gần gũi giữa vua với thần dân
GV: Việc dời đô của Lý Công Uẩn là sáng
Trang 10Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
suốt, đúng đắn, hợp với quy luật và nguyện
vọng của nhân dân Với lịch sử Việt Nam
“Chiếu dời đô” có ý nghĩa đặc biệt quan
trọng
Riêng với thủ đô Hà Nội nó có ý nghĩa thiêng
liêng, đánh dấu bớc phát triển của miền đất
Thăng Long ngàn năm văn hiến
Chiếu dời đụ thể hiện khả năng vơn dậy của
dân tộc, sự lớn mạnh của dân tộc Đại Việt,
đ-ợc minh chứng bằng sự tồn tại hàng ngàn
năm của Hà Nội
? Em biết gì về việc đổi tên Thăng Long
không? Thể hiện dụng ý gì?
HS trả lời
(Chiếu hình ảnh thuyền rồng tiến về Đại La)
GV: Việt dời đô và đổi tên Thăng Long, để
lại một dấu ấn, mốc son cho lịch sử Hà Nội
Từ một làng nhỏ ven sông Tô => Thăng Long
là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa cả
n-ớc
=> Thế kỷ XI đông đúc dân c
* Chuyển ý: Tới Đại La nhà Lý biến phủ đô
hộ cũ => Kinh đô
Vậy Thành Thăng Long đợc xây dựng nh thế
nào?
*Tim hiểu kinh thành Thăng Long
(Chiếu sơ đồ kinh thành Thăng Long)
2 Kinh thành Thăng Long thời nhà Lý
? Kinh thành Thăng Long đợc giới hạn bởi
sông nào?
HS trả lời - GV chỉ bản đồ: Sông Hồng, Tô
Lịch, Kim Ngu)
Kinh thành Thăng Long đợc quy hoạch nh
thế nào?
- HS dựa vào chữ nhỏ và sơ đồ trình bày
- Gv nhận xét, chuẩn kiến thức và giới thiệu
sơ đồ:
GV: Thăng Long đợc xây dựng là trung tâm
của cả nớc, nốp tiếp những thời kì lịch sử, tu
- Gồm: Khu thành, khu thị
- Bao bọc kinh thành là thành
Đại La
Trang 11Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
bổ, xây dựng
Năm 2009 phát hiện nền móng của Thành
Thăng Long - khu khảo cổ ở số 18 Hoàng
Diệu - Đống Đa - Hà Nội Cùng các khác
trong hoàng thành => Hoàng thành Thăng
Long
? Trình bày những hiểu biết của mình về di
tích này?
HS trả lời: Máy chiếu
Năm 2010 đợc UNESSCO di tích văn hóa
thế giới
? Em hiểu thế nào là di sản văn hóa?
HS: Là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị
lịch sử, văn hóa, khoa học đợc lu truyền từ
thế hệ này qua thế hệ khác
? Di sản văn hóa đợc chia làm mấy loại?
Hoàng thành Thăng Long đợc xếp vào loại di
sản văn hóa nào?
HS trả lời:
Gồm 2 loại: Di sản văn hóa phi vật thể và Di
sản văn hóa vật thể
? Ngoài hoàng thành Thăng Long, em biết ở
hn còn có những di sản thế giới nào không?
- Hội Gióng, Bia liệt sĩ văn miếu
Gv: Di sản văn hóa là tài sản của dân tộc, có
giá trị, nhng hiện nay những công trình bị h
hỏng do yếu tố khách quan hay cụ thể
chính là sự thiếu hiểu biết của con ngời
(Chiếu hình ảnh phản cảm ở văn miếu Quốc
Tử Giám)
? Theo em, cần phải làm gì để bảo tồn và
phát huy giá trị của di sản văn hóa?
- Hs: Nêu cao hiểu biết về giá trị của di sản,
tuyên truyền cho mọi ngời, xử lý nghiêm các
hành vi phá hoại chăm sóc, tu bổ
Giáo viên chuyển ý: Cùng với xây dựng
thành Thăng Long, trong 216 năm tồn tại nhà
Trang 12Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Lý để lại dấu ấn sâu đậm về kinh tế, quân sự,
giáo dục, văn hóa
+ Tìm hiểu kinh tế, quân sự, giáo dục, văn
hóa
3 Kinh tế, quân sự, giáo dục, văn hóa thời nhà Lý
? Trình bày những nét lớn về kinh tế của
Thăng Long thời nhà Lý?
- HSTL - Gv chốt kiến thức
? Trong quân sự, nhân dân Thăng Long có
chiến công gì?
- Kinh tế: Phát triển mạnh
- HS: Nhân dân Thăng Long sản xuất góp
l-ơng thực, của cải, vũ khí, đặc biệt những
ngời chỉ huy tài giỏi
HS:
GV: Đúng là mảnh đất “Địa lợi, nhân hòa”
? Thời lý, tỡnh hỡnh Giáo dục nh thế nào:
- HS trả lời
- GV nhận xét:
Quân sự: Góp phần vào thắng lợi của kháng chiến chống Tống (1075-1077)
Giáo dục: Xây dựng Văn Miếu- Quốc Tử Giam, mở khoa thi
GV: Việc xây dựng Quốc Tử Giam đặt nền
móng cho giáo dục Đại Việt là nơi đào tạ
nhân tài cho đất nớc, coi là trờng Đại học đầu
tiên của nớc ta Hiện nay có hàng trăm trờng
CĐ-ĐH Văn Miếu- Quốc Tử Giam đợc xếp
vào 23 di tích quốc gia đặc biệt quan trọng
Gv chuyển ý: Thời Lý, đạo Phật đi vào cuộc
sống đã khơi nguồn cho nghệ thuật phát triển,
những công trình kiến thức đặc sắc
? Kể tên các công trình kiến trúc nổi tiếng
thời lý?
- Hs kể tên
- Gv chiếu hình ảnh các công trình tiêu biểu
? Các công trình đó thuộc loại kiến trúc nào?
- Kiến trúc cung đình - Hoàng thành Thăng
Long
- Kiến trúc phật giáo - Chùa Một Cột
? Giới thiệu những hiểu biết của em về một
trong những công trình đó?
- Học sinh giới thiệu/ Máy chiếu
? Đặc điểm nổi bật của mỹ thuật thời lý là - Nhiều công trình kiến trúc