tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy – một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Không những làm xuống cấp những giá trị đạo đức, những thuần phong mỹ tục từ bao đời qua, hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thậm chí còn là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự g

Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

NGUYỄN THU HƯƠNG TRẦN VĂN JET

Bộ môn: Luật Tư pháp MSSV: S120031 Lớp: Luật bằng 2 - Đồng Tháp

MỤC LỤC

TRANG

LỜI NÓI ĐẦU 1

1 Lý do nghiên cứu đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Bố cục của đề tài 2

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỘI TRUYỀN BÁ VĂN HÓA PHẨM ĐỒI TRỤY 4

1.1 Khái quát chung về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng 4

1.1.1 Khái niệm chung các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng 4

1.1.2 Dấu hiệu pháp lý chung của các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng 4

1.2 Khái niệm về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 6

1.2.1 Khái niệm văn hóa phẩm đồi trụy 6

1.2.2 Định nghĩa tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 7

1.2.3 Đặc điểm của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 8

1.3 Quy định của luật hình sự Việt Nam về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy qua các thời kì 8

1.3.1 Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong thời kỳ trước ngày BLHS năm 1985 có hiệu lực 8

1.3.2 Quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong BLHS năm 1985 10

1.3.3 Quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong BLHS năm 1999 đến nay 12

1.4 Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo quy định của một số nước trên thế giới 13

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH VỀ TỘI TRUYỀN BÁ VĂN HÓA PHẨM ĐỒI TRỤY TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH 20

2.1 Các dấu hiệu pháp lý của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo BLHS hiện hành 20

2.1.1 Khách thể của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 21

2.1.2 Mặt khách quan của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 23

2.1.3 Chủ thể của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 27

2.1.4 Mặt chủ quan của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 27

2.2 Hình phạt đối với tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 29

2.2.1 Khung hình phạt cơ bản 29

2.2.2 Khung hình phạt tăng nặng thứ nhất 29

2.2.3 Khung hình phạt tăng nặng thứ hai 31

2.2.4 Hình phạt bổ sung 33

2.3 Phân biệt tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy với một số tội phạm khác trong luật hình sự Việt Nam 33

2.3.1 Phân biệt tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy với tội với tội Môi giới mại dâm (Điều 255 Bộ luật Hình sự) 33

2.3.2 Phân biệt tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy với tội hành nghề mê tín, dị đoan (Điều 247 Bộ luật hình sự) 35

CHƯƠNG 3 THỰC TIỂN XÉT XỬ TỘI TRUYỀN BÁ VĂN HÓA PHẨM ĐỒI TRỤY, MỘT SỐ BẤT CẬP VÀ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT 37

3.1 Thực tiễn xét xử và một số bất cập về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 37

3.1.1 Tình hình xét xử tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 37

3.1.2 Một số bất cập, vướng mắc trong quá trình áp dụng pháp luật và những nguyên nhân của bất cập, vướng mắc đó 40

3.1.3 Những bất cập khác trong việc nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 44

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện và hỗ trợ nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự về tội truyền bá văn hóa hẩm đồi trụy 45

3.2.1 Ý nghĩa của việc hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy và nâng cao hiệu quả áp dụng 45

3.2.2 Những giải pháp tiếp tục hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 46

3.2.3 Một số giải pháp khác nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 47

3.3 Một số giải pháp đặc thù nhẳm nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan điều tra, truy tố, xét xử trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy 49

KẾT LUẬN 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do nghiên cứu đề tài

Đảng và Nhà nước ta, ngay từ những ngày đầu giành lại độc lập cũng như trong suốt quá trình xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước, luôn coi trọng vai trò của văn

hóa, coi “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, là động lực, là nguồn

nội sinh thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội”, thể hiện tầm cao và chiều sâu về trình

độ phát triển của một dân tộc và đặc biệt chú ý đầu tư cho công tác phát triển và quản

lý văn hóa

Những năm qua, bộ mặt của đời sống đang dần dần được đổi mới một cách toàn diện, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn về kinh tế, văn hóa xã hội; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao Nhu cầu văn hóa của người dân đã được chú ý, coi trọng và đáp ứng tốt hơn Đặc biệt, trong quá trình mở cửa, hội nhập, giao lưu quốc tế, đời sống tinh thần của chúng ta đã được phong phú hơn nhờ được tiếp cận, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó, quá trình hội nhập văn hóa cũng có những mặt tiêu cực, chúng đã và đang từng ngày xâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, để lại những hậu quả khiến chúng ta nhiều khi phải giật mình Lối sống hưởng thụ, sự coi trọng giá trị cá nhân một cách cực đoan… là những biểu hiện của lối sống phương Tây, cùng với những giá trị khác của văn hóa phương Tây đã và đang thâm nhập mạnh mẽ vào xã hội bằng nhiều con đường khác nhau, hoặc công khai qua các phương tiện thông thường như phim ảnh, báo chí, truyền hình, truyện, băng hình… hoặc qua các công nghệ dịch vụ văn hóa hiện đại ngày nay như máy vi tính có nối mạng Internet, qua trò chơi điện tử… Tất cả những điều đó đang tác động đến tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận dân cư, trong đó phần lớn là thanh thiếu niên; ảnh hưởng đến các giá trị văn hóa, thuần phong

mỹ tục của dân tộc ta

Đặc biệt, tình trạng truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy tràn lan, khó kiểm soát trong thời gian gần đây đã gây ra tâm trạng lo lắng, bức xúc trong nhân dân Hành vi này vẫn đang phát triển ngầm một cách mạnh mẽ và từng ngày, từng giờ tác động tiêu cực đến đời sống xã hội, đặc biệt là tầng lớp thanh thiếu niên của đất nước Không những làm xuống cấp những giá trị đạo đức, những thuần phong mỹ tục từ bao đời qua, hành

vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thậm chí còn là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng các tệ nạn xã hội như mại dâm và các tội phạm liên quan đến tình dục…

Nhận thức được sự nguy hiểm cho xã hội này, tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy đã được quy định tại Điều 99 Bộ luật hình sự năm 1985 Tiếp dó, tại Bộ luật hình

sự năm 1999, tội này tiếp tục được ghi nhận tại Điều 253 Tuy nhiên, sau gần mười lăm năm áp dụng BLHS năm 1999 và hiện nay là Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi,

bổ sung năm 2009, thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cho thấy Điều luật này vẫn còn chứa đựng những điểm bất cập, điều này khiến cho công tác đấu tranh phòng chống tội phạm này còn chưa hiệu quả

Chính vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống trên phương diện lập pháp cũng như áp dụng pháp luật đối với tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, từ đó đưa ra phương hướng hoàn thiện pháp luật, giúp nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm này là một

yêu cầu cấp thiết Do đó, người viết lựa chọn đề tài: “Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cử nhân

Luật

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở đánh giá, phân tích các quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong lịch sử lập pháp luật hình sự Việt Nam, với trọng tâm nghiên cứu là quy định của BLHS hiện hành cùng với thực tiễn xét xử loại tội phạm này, cũng như các quy định của pháp luật hình sự một số nước về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, khóa luận nhằm nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo quy định của luật hình sự Việt Nam, từ đó đưa ra một số kiến nghị góp phần hoàn thiện BLHS, nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm này trong thực tiễn

3 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu lý luận và phân tích luật viết các vấn đề như lịch sử lập pháp tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy cũng như quy định trong pháp luật hình sự một số nước trên thế giới về tội này Luận văn cũng đi sâu phân tích các quy định của

Bộ luật hình sự hiện hành về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, nghiên cứu thực tiễn

áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong hoạt động xét xử, dưới góc độ của luật hình sự, đặc biệt trên cơ sở là Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009, cùng các văn bản pháp luật có liên quan

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn bao gồm: phương pháp phân tích; khảo sát thực tiễn; phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia; phương pháp lịch sử; phương pháp so sánh; phương pháp tổng hợp; phương pháp hệ thống - thống kê…

5 Bố cục của đề tài

Luận văn bao gồm các phần như sau:

Lời nói đầu

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy Chương 2: Quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong luật hình sự Việt Nam hiện hành

Chương 3: Thực tiễn xét xử tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, một số bất cập

và kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật

Kết luận

Tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỘI TRUYỀN BÁ VĂN HÓA PHẨM ĐỒI TRỤY

Khi nghiên cứu bất kỳ một đề tài khoa học nào thì việc tìm hiểu những cơ sở lý luận chung để thấy được những vấn đề chung nhất, khái quát nhất nhằm giúp cho người đọc nắm bắt được những phần cơ bản đầu tiên trong đề tài của mình là việc làm hết sức quan trọng và ý nghĩa Và đề tài nghiên cứu về Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong luật hình sự Việt Nam cũng không ngoại lệ Vấn đề đầu tiên cần đề cập đến

là khái quát chung về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng Từ đó đi đến cơ sở lý luận của Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy giúp chúng ta nắm rõ những vấn đề cơ bản, đặc trưng của tội phạm này

1.1 Khái quát chung về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng 1.1.1 Khái niệm chung các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng

Trong xã hội ngày nay, an toàn công cộng, trật tự công cộng được coi là điều kiện đảm bảo cho mọi công dân có cơ hội phát triển, sử dụng tốt năng lực của mình xây dựng cuộc sống ấm no, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc Vì vậy, giữ gìn an toàn, trật tự công cộng là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa Với tư cách là khách thể quan trọng được luật hình sự bảo vệ, đòi hỏi phải rõ hai phạm trù “an toàn công cộng” và “trật tự công cộng” và các tội phạm an toàn công cộng và trật tự công cộng Xuất phát từ tầm quan trọng của việc giữ gìn an toàn, trật tự công cộng trong đời sống xã hội, Bộ luật hình sự đã quy định chương “Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng”

Khái niệm về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng đó được hiểu là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, do chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm vào những qui định của Nhà nước về an toàn công cộng, trật tự công cộng gây nên những thiệt hại về tài sản của Nhà nước, của tổ chức, thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản của công dân, xâm phạm vào hoạt động bình thường ở những nơi công cộng 1

1.1.2 Dấu hiệu pháp lý chung của các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng

Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng là những tội phạm đã được liệt kê trong chương XIX của Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm

2009 Bất kỳ tội nào trong nhóm tội này cũng phải có cấu thành tội phạm cụ thể: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan của tội phạm

1 Trần Minh Hưởng, Tìm hiểu Bộ luật hình sự Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Lao động – Hà

nội, 2002, trang 383

- Khách thể của các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng:

Nhìn chung, khách thể loại của các tội phạm này là an toàn, trật tự xã hội, là loại quan hệ xã hội đảm bảo sự ổn định chung của xã hội trong các lĩnh vực giao thông, phòng cháy chữa cháy, tin học, lao động sản xuất, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ Bên cạnh đó, có nhiều tội còn xâm phạm đến tình trạng sức khỏe của công dân, tài sản Nhà nước, tổ chức xã hội và tài sản của công dân Khách thể trực tiếp của từng tội phạm cụ thể được quy định trong từng điều luật của chương này Ví dụ: Tội vi phạm quy định về quản lý chất cháy, chất độc (Điều 239) có khách thể trực tiếp là sự xâm phạm an toàn công cộng trong lĩnh vực quản lý chất cháy, chất độc

- Mặt khách quan của các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng: Dấu hiệu khách quan đầu tiên của các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được thể hiện bằng hành động hoặc không hành động Đa số những hành vi nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm được quy định ở chương này thể hiện bằng hành động cụ thể Ví dụ: Các tội vi phạm quy định về an toàn giao thông từ Điều 202 đến Điều 219 Bộ luật hình sự Tuy vậy có một

số tội phạm được thể hiện bằng không hành động Ví dự: Hành vi không thực hiện các quy định về phòng cháy, chữa cháy; không thực hiện các quy định về quản lý chất cháy, chất độc

Hầu hết các tội phạm quy định trong chương XIX có cấu thành tội phạm vật chất Có nghĩa là hậu quả nguy hiểm cho xã hội là yếu tố quan trọng trong xác định tội phạm Nếu hành vi vi phạm chưa gây nên hậu quả thì chỉ bị xử phạt hành chính Ngoài

ra, trong chương XIX cũng có một số tội phạm do yêu cầu phòng ngừa tội phạm nên trong cấu thành tội phạm không đòi hỏi phải có hậu quả xảy ra nhưng vẫn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những trường hợp: Người thực hiện hành vi nguy hiểm có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời, (chủ yếu với một số tội liên quan đến an toàn giao thông tại các Điều 202,

203, 208, 209, 212, 213, 217, 227, 234, 240, 241 Bộ luật hình sự); Người thực hiện hành vi nguy hiểm, tuy chưa gây nên hậu quả đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng người thực hiện hành vi trong quá khứ đã bị xử lý kỷ luật, xử lý hành chính hoặc đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích mà lại tiếp tục vi phạm (chủ yếu đối với các tội được quy định tại các Điều 207, 209, 210, 226, 228, 233, 241, 242, 243,

245, 247, 248, 249 Bộ luật hình sự) Một số tội phạm có cấu thành hình thức, có nghĩa chỉ cần có hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong cấu thành cơ bản là đã

có thể truy cứu trách nhiệm hình sự Ví dụ: Tội tổ chức đua xe trái phép (Điều 206) Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội đã thực hiện hành vi tổ chức đua xe trái phép, việc đua xe có xảy ra hay không không phải là dấu hiệu bắt buộc Hậu quả của

tội phạm không là dấu hiệu bắt buộc Hậu quả của tội phạm gây ta thường gây thiệt hại đến tính mạng, tổn hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản người khác

- Mặt chủ quan của các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng:

Đa số các tội xâm phạm an toàn công cộng (từ Điều 202 đến Điều 244 Bộ luật hình sự hiện hành) được thực hiện với hình thức lỗi vô ý Người phạm tội không mong muốn hậu quả xảy ra nhưng vì do tự tin hoặc do cẩu thả trong khi thực hiện hành vi mà

đã để xảy ra hậu quả nghiêm trọng cho xã hội Ví dụ: Các tội vi phạm các quy định về

an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy, v.v Còn đối với các tội phạm xâm phạm trật tự công cộng (từ Điều 245 đến Điều 256) được thực hiện với lỗi cố ý Người phạm tội nhận thức được tính nguy hiểm của hành vi, nhận thức được hậu quả nguy hiểm có thể xảy ra và mong muốn hoặc không mong muốn, nhưng có ý thức bỏ mặc cho hậu quả xảy ra

Động cơ, mục đích phạm tội của các tội phạm ở chương này không phải là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm

- Chủ thể của các tội phạm xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng: Các tội phạm ở chương XIX này có dấu hiệu chủ thể chung: Người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định Có một số tội phạm đòi hỏi chủ thể đặc biệt, ngoài dấu hiệu chủ thể chung còn có thể có một số dấu hiệu đặc biệt khác (người có chức vụ, quyền hạn, người làm những nghề hoặc công việc nhất định) Ví dụ: Chủ thể tội phạm được quy định ở các tội phạm quy định về điều khiển các phương tiện giao thông (các Điều 202, 208, 212, 216 Bộ luật hình sự) là người điều khiển các phương tiện giao thông vận tải Một số tội phạm đòi hỏi chủ thể phải là người có chức vị như một số tội liên quan đến việc điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông (các Điều 205, 211, 215, 219)

1.2 Khái niệm về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

1.2.1 Khái niệm văn hóa phẩm đồi trụy

Để việc áp dụng luật thể hiện đúng ý chí của nhà làm luật, tồn tại một yêu cầu rất quan trọng đó là điều luật phải được hiểu cho đúng, cho chính xác Do đó, khi sử dụng các thuật ngữ phải đảm bảo chuẩn xác về mặt ngữ nghĩa Vì vậy khi nghiên cứu

về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy để có một cái nhìn hoàn chỉnh, đúng đắn, chúng ta cần phải hiểu thế nào là văn hóa phẩm đồi trụy

Thông tư liên bộ văn hóa - nội vụ số 855-TT/LB ngày 12/05/1984 xác định

“Các loại văn hoá phẩm có nội dung đồi trụy:

a) Tuyên truyền cho lối sống đồi bại, dâm loạn, du đãng, trác tác, và những hành vi trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc ta và đi ngược lại nếp sống mới xã hội chủ nghĩa đang được hình thành ở nước ta;

b) Tuyên truyền mê tín, dị đoan2.”

Đến Bộ luật hình sự năm 1985, việc tuyên truyền mê tín, dị đoan đã được quy định thành một tội riêng biệt tại Điều 199 “Tội hành nghề mê tín, dị đoan gây hậu quả nghiêm trọng”, còn việc tuyên truyền cho lối sống đồi bại, dâm loạn, những hành vi trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc thì đã được quy định tại Điều 99 Tội truyền bá văn hóa đồi trụy Bộ luật hình sự năm 1999 và cho đến nay đã sửa thành Tội truyền bá

văn hóa phẩm đồi trụy Vì vậy, chúng ta có thể hiểu: Văn hóa phẩm có nội dung đồi trụy là những văn hóa phẩm tuyên truyền cho lối sống đồi bại, dâm loạn, du đãng, trác tán và những hành vi trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc ta và đi ngượi lại nếp sống mới Xã hội chủ nghĩa đang được hình thành ở nước ta 3

Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Thống Kê, 2005) thì “văn hóa phẩm là: sản phẩm phục vụ đời sống văn hóa 4 ” Như vậy, nó chỉ bao gồm: tranh ảnh, báo, tạp chí,

băng, đĩa, truyện… Nếu chỉ quy định là văn hóa phẩm, khi xuất hiện những loại sản phẩm không phải là tranh, ảnh, băng đĩa phim ảnh mà là những vật dụng khác như bật lửa, dụng cụ kích dục… có tính chất đồi trụy mới xuất hiện trong thời gian gần đây ở nước ta đã gây khó khăn trong việc áp dụng pháp luật, và cũng ảnh hưởng đến quan hệ

xã hội mà điều luật bảo vệ

1.2.2 Định nghĩa tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Điều 8 Bộ luật hình sự hiện hành đã đưa ra khái niệm chung về tội phạm: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người

có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế

độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa” Đây là cơ sở khoa học cho việc xác định các

tội phạm cụ thể trong Bộ luật hình sự Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy quy định

tại Điều 253 Bộ luật hình sự hiện hành được hiểu là: “người nào làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến sách, báo, tranh, ảnh, phim hoặc những vật phẩm khác có tính chất đồi trụy, cũng như có hành vi khác truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thuộc một trong các trường hợp sau đây: vật phạm pháp có số lượng lớn; phổ biến cho nhiều người; đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã

bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm”

2 Mục I.2.a.b Thông tư liên bộ văn hóa – nội vụ số 855-TT/LB ngày 12/5/1984

3 Thông tư liên bộ văn hóa – nội vụ số 855-TT/LB ngày 12/5/1984

4 Từ điển tiếng Việt, Nxb Thống kê, 2005, tr.562

Trên cơ sở hai điều luật này người viết đưa ra khái niệm của tội truyền bá văn

hóa phẩm đồi trụy như sau: Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý, xâm phạm đến truyền thống văn hóa của dân tộc, những giá trị vật chất và tinh thần của loài người, xâm phạm đến sự quản lý của Nhà nước về việc duy trì, phát triển nếp văn hóa văn minh, mang đậm bản sắc dân tộc

1.2.3 Đặc điểm của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Bất kì tội nào được quy định trong Bộ luật hình sự đều mang những đặc điểm riêng biệt để phân biệt với các tội phạm khác Đó là nết đặc thù của từng tội trong Bộ luật hình sự và tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy cũng mang một số đặc điểm sau:

Thứ nhất, đối tượng tác động của tội phạm này phải là sách, báo, tranh, ảnh,

phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có tính chất đồi trụy Việc xác định các vật phẩm có tình chất đồi trụy hay không, nhất thiết phải do cơ quan chuyên môn thẩm định

Thứ hai, khách thể của tội phạm này xâm phạm trực tiếp không phải là tài sản,

sức khỏe, tính mạng của con người mà là truyền thống văn hóa dân tộc, những giá trị vật chất và tinh thần của loài người, sự phát triển của nền văn hóa văn minh, mang đậm bản sắc dân tộc

Thứ ba, đối với tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, ngoài hành vi khách quan,

hậu quả của tội này thì nhà làm luật còn quy định hai dấu hiệu pháp lý khác mà thiếu

nó thì hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy chưa cấu thành tội phạm, đó là: vật phạm pháp có số lượng lớn và phổ biến cho nhiều người

Thứ tư, người phạm tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thực hiện hành vi

phạm tội với lỗi cố ý Người phạm tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước được hậu quả hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra hoặc không mong muốn nhưng có ý thức để mặc hậu quả xảy ra

1.3 Quy định của luật hình sự Việt Nam về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy qua các thời kì

1.3.1 Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trước ngày BLHS năm 1985 có hiệu lực

Lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam cho đến nay đã trải qua nhiều giai đoạn Bắt đầu từ thời kỳ phong kiến, đặc biệt phải kể đến những quy định về hình luật trong hai

bộ Quốc triều hình luật (hay còn gọi là luật Hồng Đức) và Hoàng Việt luật lệ (luật Gia Long) cho thấy những tiến bộ về mặt lập pháp của triều đình phong kiến Việt Nam Tiếp đó, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 cho tới năm 1975 khi đất nước hoàn

toàn thống nhất, pháp luật Việt Nam nói chung và luật hình sự nói riêng đã có những bước phát triển, các quy định về tội phạm ngày một được hoàn thiện hơn, chi tiết hơn, đáp ứng phần nào nhu cầu thực tiễn về đấu tranh, phòng chống tội phạm giai đoạn này

Đặc biệt trong giai đoạn này là sự xuất hiện của Sắc luật số 03/SL - 76 quy định

về tội phạm và hình phạt do Hội đồng Chính phủ cách Mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã ban hành ngày 15/03/1976, đã đánh dấu giai đoạn mới - giai đoạn pháp luật thống nhất trên cả nước Tuy nhiên, những quy định này vẫn còn sơ sài, thiếu tính hệ thống và vẫn có một số tội phạm còn chưa được đề cập, trong đó có tội về truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy Phải đến Thông tư số 03/BTP-TT tháng 4/1976 của

Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành Điều 9 Sắc luật 03/SL - 76, hành vi “cố ý truyền bá, lưu hành các tác phẩm văn hóa đồi trụy, không vì mục đích phản cách mạng” mới bị coi là tội xâm phạm đến trật tự công cộng, an toàn công cộng và bị xử phạt theo Điều 9 của Sắc luật

Tuy nhiên, trước thực trạng “Đế quốc Mỹ, bọn bành trướng, bá quyền Trung Quốc và các bọn phản động tay sai khác đã tăng cường những hoạt động phá hoại trên mặt trận tư tưởng và văn hóa ở nước ta5” lén lút đưa vào “nhiều loại văn hóa phẩm đồi trụy” và “sao chép lại các loại văn hoá phẩm đồi truỵ của chủ nghĩa thực dân cũ và mới còn rơi rớt lại” với mục đích “phá hoại nhân sinh quan, thế giới quan, đạo đức phong cách tốt đẹp của nhân dân ta hòng làm tê liệt ý chí đấu tranh cách mạng, chia rẽ nội bộ, giảm lòng tin vào Đảng, Nhà nước, phá hoại nếp sống mới xã hội chủ nghĩa, nhất là đối với tầng lớp thanh, thiếu niên của ta”, Nghị quyết số 3 ngày 25/10/1982 của Bộ Chính trị cũng đã chỉ rõ: "Kẻ địch lợi dụng tình hình kinh tế khó khăn, tiêu cực phát triển, tăng cường phá hoại chính trị, tư tưởng và văn hoá, ráo riết hoạt động chiến tranh tâm lý, xuyên tạc, đả kích các chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước, hoạt động văn hoá phản động, đồi truỵ, gieo rắc lối sống sa đoạ, lạc hậu, nhất là trong thanh niên" “Cuộc đấu tranh để bảo vệ Tổ quốc xây dựng nền kinh

tế mới, nền văn hoá mới và con người mới xã hội chủ nghĩa phải gắn liền với cuộc đấu tranh chống chiến tranh tâm lý, chống địch phá hoại tư tưởng, chống văn hoá phản động, đồi trụy của địch”

Trước tình hình đó, Thông tư liên bộ của bộ văn hóa - nội vụ số 855-TT/LB ngày 12/5/1984 hướng dẫn công tác đấu tranh chống các hoạt động xâm nhập, làm ra, sao chép, tàng trữ và lưu hành các loại văn hóa phẩm phản động, đồi trụy, hành vi

“xâm nhập, làm ra, sao chép, tàng trữ và lưu hành văn hóa phẩm đồi trụy” với mục đích “chống lại chế độ xã hội chủ nghĩa” và gây hậu quả nghiêm trọng đã được xem

5 Thông tư liên bộ văn hóa - nội vụ số 855-TT/LB ngày 12/5/1984

xét, xử lý dưới góc độ hình sự: “ngành văn hoá và công an cần lập hồ sơ đầy đủ cung cấp cho ngành kiểm sát và toà án xét xử kịp thời” Tại Thông tư số 03/BTP-TT cũng quy định nếu phạm tội vượt quá mức độ xử lý hành chính, thì bị truy tố và xét xử về hình sự và bị phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm tù; trường hợp nghiêm trọng thì phạt đến 15 năm tù; còn có thể bị phạt tiền đến 1.000 đồng6 Tuy nhiên, quy định của Thông tư là đối với hành vi “không vì mục đích phản cách mạng”, hành vi với mục đích “chống lại chế độ xã hội chủ nghĩa” thì chưa được các cơ quan tư pháp có quy định chính thức về việc xét xử

Như vậy, trong giai đoạn này, hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy bước đầu đã được nhìn nhận về mức độ nguy hiểm cho xã hội, đã được quy định là tội phạm với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm tương đối đầy đủ, hình phạt chính cũng như hình phạt bổ sung cũng đã được đưa ra Song, chúng ta cũng thấy, với việc chưa có một bộ luật hoàn chỉnh, các văn bản pháp luật còn chưa cụ thể, chưa có văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật, dẫn đến tình trạng tội phạm bị bỏ lọt

1.3.2 Quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong Bộ luật hình sự năm

1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999

Việc các văn bản pháp luật về hình sự chưa được pháp điển hóa đã gây nhiều khó khăn cho công tác xét xử cũng như đấu tranh phòng chống tội phạm Do đó, một yêu cầu cấp thiết lúc này là phải có một bộ luật hình sự hoàn chỉnh Từ tổng kết kinh nghiệm đấu tranh phòng chống tội phạm ở nước ta trong suốt những năm từ sau Cách mạng tháng Tám cùng với việc nghiên cứu các văn bản pháp luật hiện hành, và tham khảo bộ luật hình sự một số nước trên thế giới, Bộ luật hình sự năm 1985 được Quốc hội thông qua ngày 27/06/1985 và có hiệu lực từ 01/01/1986, là dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của pháp luật hình sự Việt Nam

Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy đã được quy định tại Điều 99 Bộ luật hình

sự năm 1985 thuộc mục B Chương các tội xâm phạm An ninh quốc gia Đây có thể được coi là một sự tiến bộ vượt bậc về mặt khoa học pháp lý với các quy định đầy đủ

về cấu thành tội phạm cơ bản (khoản 1 Điều 99), cấu thành tội phạm tăng nặng (khoản

2 Điều 99) và hình phạt, ngoài ra còn một số hình phạt bổ sung được quy định tại Điều

100 BLHS năm 1985

“Điều 99 Tội truyền bá văn hóa đồi trụy

1 Người nào làm ra, sao chép, lưu hành, buôn bán, tàng trữ nhằm phổ biến sách, báo, tranh, ảnh, phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có tính chất đồi trụy,

6 Xem: Hệ thống hóa luật lệ về hình sự, tập II (1975 – 1978) TANDTC xuất bản năm 1979, trang 256

cũng như có hành vi khác truyền bá văn hoá đồi trụy thì bị phạt tù từ sáu tháng đến năm năm

2- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ ba năm đến mười hai năm:

a) Có tổ chức;

b) Vật phạm pháp có số lượng lớn; gây hậu quả nghiêm trọng;

c) Tái phạm nguy hiểm.”

Tuy nhiên, những quy định tại Điều 99 BLHS năm 1985 vẫn còn tồn tại một số điểm hạn chế, như:

Thứ nhất, trong bối cảnh các thế lực thù địch đưa các vật phẩm có tính chất đồi

trụy vào nước ta nhằm phá hoại về mặt đạo đức, ảnh hưởng đến công cuộc xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, việc quy định tội truyền bá văn hóa đồi trụy thuộc mục B Chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia là hợp lý Tuy nhiên, những năm sau này, khi chúng ta đã bình thường hóa quan hệ ngoại giao với các nhiều nước cũng như tình hình an ninh quốc gia đã được ổn định, thì việc truyền bá vật phẩm đồi trụy chỉ mang tính chất là hành động nhằm xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng mà thôi

Thứ hai, đó là việc sử dụng thuật ngữ “văn hóa đồi trụy”

Văn hóa, theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Khoa Học Xã Hội, 1977) thì “Văn hóa là: 1- Toàn thể những thành tựu của loài người trong sản xuất, xã hội và tinh thần 2 -

Sự hiểu biết về sự vật hay về cách xử thế tích lũy bằng việc học tập có hệ thống thấm nhuần đạo đức và các phép tắc lịch sự”

Đồi trụy, theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Khoa Học Xã Hội, 1977) thì “đồi trụy

là mang những thói ăn chơi đàng điếm, dâm ô, hoặc khêu gợi những ý định thúc đẩy con người sa vào đó”

Như vậy, theo định nghĩa thì “văn hóa” là những gì tốt đẹp thuộc về giá trị vật chất, tinh thần của xã hội, của con người; “đồi trụy” là những điều không tốt đẹp, trụy lạc, suy đồi mang tính chất dâm ô Nếu định nghĩa như vậy thì có thể nói rằng đã là văn hóa thì không thể nào đồi trụy, hoặc ngược lại đồi trụy thì không thể là văn hóa được Vì vậy việc sử dụng thuật ngữ “văn hóa đồi trụy” là không chính xác

Thứ ba, về sự miêu tả hành vi phạm tội, Điều luật chỉ quy định các hành vi

“làm ra, sao chép, lưu hành, tàng trữ”, trong khi đó, thực tế cho thấy còn nhiều hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy khác ví dụ như hành vi vận chuyển Chính vì thế việc miêu tả các hành vi theo hướng đóng như tại Điều 99 BLHS 1985 đã ảnh hưởng đến quá trình xét xử, gây khó khăn cho những người thi hành pháp luật, giảm hiệu quả trong công tác đấu tranh phòng chống tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Bên cạnh việc quy định tội phạm này trong Bộ luật Hình sự, trong thực tiễn đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực bảo vệ nền văn hóa dân tộc, Nhà nước đã ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật quy định về việc bài trừ văn hóa có nội dung độc hại, trong đó có những quy định riêng về bài trừ văn hóa phẩm đồi trụy (như: ngày 12/12/1995, Thủ tướng Chính phủ ra Chỉ thị của số 814/TTg về tăng cường quản lý, thiết lập trật tự kỷ cương trong các hoạt động văn hóa và dịch vụ văn hóa, đẩy mạnh bài trừ một số tệ nạn xã hội nghiêm trọng; Nghị định số 88/CP ngày 14/12/1995 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong các hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa và phòng chống một số tệ nạn xã hội )

1.3.3 Quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong BLHS năm 1999 đến nay

Bộ luật hình sự năm 1985, mặc dù đóng vai trò quan trọng trong lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam, qua 4 lần sửa đổi vẫn còn bộc lộ nhiều thiếu sót, nhất là trong hoàn cảnh đất nước bước vào thời kỳ mở cửa, đổi mới hàng ngày Vì thế, việc nghiên cứu và ban hành một bộ luật mới phù hợp với tình hình thực tiễn là vô cùng cần thiết

Đáp ứng thực tế đó, ngày 21/12/1999 Quốc hội đã thông qua Bộ luật hình sự năm 1999, có hiệu lực từ ngày 01/07/2000 So với Bộ luật hinh sự 1985, Bộ luật hình

sự năm 1999 thể hiện chính sách hình sự mới, phù hợp với thực tiễn của Nhà nước ta đối với tội phạm nói chung và với tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy nói riêng Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy được quy định một cách khoa học, chính xác và đầy

đủ hơn tại Điều 253 Bộ luật hình sự hiện hành

Khác với quy định tại Bộ luật hình sự năm 1985, trong Bộ luật hình sự năm

1999, tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy được coi là tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, thể hiện đúng loại quan hệ xã hội do bộ luật hình sự bảo vệ mà hành vi phạm tội xâm phạm

So với Điều 99 Bộ luật hình sự năm 1985 thì Điều 253 Bộ luật hình sự hiện hành có nhiều sửa đổi, bổ sung cơ bản theo hướng phi hình sự hóa, mặc dù có bổ sung một số tình tiết là yếu tố định khung tăng nặng và mức phạt cao nhất của tội phạm này

là 15 năm (Điều 99 Bộ luật hình sự năm 1985 là 12 năm7)

- Về cơ cấu, Điều luật bao gồm 4 khoản (so với 2 khoản quy định tại BLHS

năm 1985), trong đó khoản 1 là cấu thành tội phạm cơ bản, khoản 2 và 3 là các cấu thành tội phạm tăng nặng với các tình tiết tăng nặng tăng dần, khoản 4 quy định hình phạt bổ sung Có thể thấy, với cơ cấu như vậy Bộ luật hình sự năm 1999 đã quy định

7 Đinh Văn Quế, Bình luận khoa học BLHS, Phần các tội phạm, Tập 9, Nxb Tp Hồ Chí Minh, 2006, trang 338

chi tiết, khoa học hơn so với Bộ luật hình sự năm 1985 khi có các tình tiết tăng nặng định khung cũng như hình phạt bổ sung

- Về tên tội danh, Điều 253 Bộ luật hình sự hiện hành sửa đổi thuật ngữ “văn

hóa đồi trụy” thành “văn hóa phẩm đồi trụy”

- Về các hành vi, Điều 253 Bộ luật hình sự năm 1999 đã bổ sung thêm hành vi

vận chuyển, sửa đổi hành vi “buôn bán” thành “mua bán”, bên cạnh đó điều luật còn quy định các hành vi khác, nhằm tránh để lọt tội

- Về yếu tố định tội, khoản 1 Điều 253 Bộ luật hình sự năm 1999 đã quy định

theo hướng phi hình sự hóa, đó là quy định các yếu tố định tội là: vật phạm pháp có số lượng lớn; phổ biến cho nhiều người; đã bị xử phạt hành chính về hành vi này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

- Về yếu tố định khung hình phạt, Điều luật đã quy định một số tình tiết như: vật

phạm pháp có số lượng rất lớn, đặc biệt lớn; đối với người chưa thành niên; gây ra hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng

- Về hình phạt bổ sung, so với Bộ luật hình sự năm 1985, hình phạt tiền là hình

phạt bổ sung, nhưng bỏ hình phạt bổ sung là loại hình phạt tước một số quyền công dân và loại hình phạt quản chế

Ở luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật hình sự 1999 vào năm 2009 thì Điều 253 quy định về Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy cũng không có gì thay đổi

về cơ cấu, tên tội danh, các hành vi, yếu tố định tội, yếu tố định khung hình phạt, cũng như hình phạt bổ sung so với quy định trong Bộ luật hình sự năm 1999

Như vậy, Bộ luật hình sự năm 1999 ra đời đã đánh dấu sự phát triển vượt bậc

về thể thức và nội dung của pháp luật hình sự Việt Nam, trở thành công cụ hữu hiệu thực hiện đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy nói riêng Vì vậy, có thể nói Bộ luật hình sự hiện hành đã đóng một vai trò hết sức quan trọng, góp phần to lớn vào việc bảo vệ trật tự xã hội, gìn giữ truyền thống văn hóa, thuần phong mỹ tục, đào tạo nên những con người mới có lối sống lành mạnh trong công cuộc xây dựng đất nước

1.4 Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo quy định của pháp luật hình

sự một số nước trên thế giới

Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy do có khách thể đặc biệt là truyền thống văn hóa của dân tộc cùng với sự quản lý của Nhà nước về văn hóa, đặc biệt ở chỗ đây

là một lĩnh vực mang tính quốc gia, vì thế việc quy định ở từng quốc gia có nhiều khác biệt

Hiện nay, pháp luật các nước trên thế giới đang tồn tại những quy định rất khác

nhau về tính hợp pháp của hành vi phổ biến những vật phẩm khiêu dâm Ở một số

nước phương Tây như Hoa Kỳ, Canada, các nước châu Âu, Nam Mỹ và Nhật Bản, việc sở hữu, sản xuất và phổ biến các vật phẩm khiêu dâm là hợp pháp, thậm chí còn là một ngành công nghiệp với giá trị không nhỏ Trong khi đó, những vật phẩm khiêu dâm bị cấm, và hành vi truyền bá chúng là tội phạm trong quy định của pháp luật các nước Ả-rập, các nước Hồi giáo, và đặc biệt là Trung Quốc và Việt Nam

 Đầu tiên, chúng ta cùng nghiên cứu những quy định của Bộ luật hình sự Trung Quốc Là một quốc gia Á Đông với những truyền thống văn hóa có từ lâu đời, trong đó cũng có nhiều nét tương đồng với nền văn hóa nước ta, Trung Quốc cũng có quy định

nhằm bảo vệ truyền thống văn hóa này Cụ thể tại Tiết 9 - Tội sản xuất, mua bán,

truyền bá vật phẩm đồi trụy như sau:

“Điều 363:

1 Người nào sản xuất, tái chế, xuất bản, buôn bán, truyền bá vật phẩm đồi trụy nhằm mục đích kiếm lời sẽ bị phạt tù đến 3 năm, cải tạo lao động hoặc quản chế, và phạt tiền Nếu có tình tiết nghiêm trọng sẽ bị phạt tù từ 3 đến 10 năm, phạt tiền; Nếu

có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng sẽ bị phạt tù từ 10 năm trở lên, đồng thời phạt tiền hoặc tịch thu tài sản

2 Cung cấp, sản xuất vật phẩm đồi truỵ cho người khác sẽ bị tù đến 3 năm, cải tạo lao động hoặc quản chế và phạt tiền; Cung cấp giấy tờ, tài liệu mà biết rõ để dùng vào việc xuất bản sách báo đồi trụy cũng sẽ bị xử phạt theo qui định trên đây

Điều 366:

Đơn vị (pháp nhân) phạm phải những tội quy định tại Điều 363, 364, 365 của tiết này sẽ bị phạt tiền, người có trách nhiệm trực tiếp sẽ bị xử phạt theo qui định tại các điều khoản này

Điều 367:

1 Vật phẩm đồi trụy được nói đến trong luật này là chỉ những sách báo, phim ảnh, hãng cát sét băng hình tranh ảnh và những vật phẩm đồi trụy khác có tính khiêu dâm bằng những hành vi miêu tả cụ thể hoặc khiêu dâm một cách lộ liễu

2 Những tác phẩm khoa học về y học, sinh lý con người không phải là vật phẩm đồi trụy

3 Những tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị nghệ thuật có nội dung tình dục không bị coi là vật phẩm đồi trụy.”

Bên cạnh đó, còn có “Các quy định của Tòa án nhân dân tối cao về việc xác định tội danh theo Bộ luật hình sự nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa8” Quy định chi tiết về số lượng vật phạm pháp, số lần thực hiện hành vi phạm tội như sau:

+ Với khoản 1 Điều 363:

“1 Chế tác, phục chế, xuất bản đĩa ghi hình, phần mềm, băng thu âm 50 cái trở lên; đĩa thu âm, băng thu âm từ 100 cái trở lên; tú, sách xuất bản theo kì, sách tranh

từ 200 bức trở lên; ảnh, tranh vẽ từ 1000 bức trở lên;

2 Xuất bản và bán bản in đĩa ảnh, phần mềm, băng thu hình 100 cái trở lên; đĩa thu âm, băng thu âm từ 200 cái trở lên; tú, sách xuất bản theo kì, sách tranh từ

200 cái trở lên; ảnh, tranh vẽ từ 1000 trở lên;

3 Truyền bá vật phẩm đồi trụy cho người khác từ, hoặc 200 lần trở lên, hoặc tổ chức trình chiếu băng hình từ 10 lần trở lên;

4 Chế tác, phục chế, xuất bản, bán bản in, truyền bá vật phẩm đồi trụy, đoạt lợi 5000 nhân dân tệ trở lên;”

+ Với mục đích mưu lợi, nằm trong các hành vi dưới đây được nhận định là "

tình tiết nghiêm trọng”:

“1 Chế tác, phục chế, xuất bản đĩa ảnh, phần mềm, băng thu hình từ 250 cái trở lên; đĩa tiếng, băng thu âm 500 cái đến 1000 cái; tú, sách xuất bản theo kì, sách tranh 500 bức đến 1000 bức; ảnh, tranh từ 2500 bức đến 5000 bức;

2 Bán bản gốc đĩa ảnh, phần mềm, băng thu hình 500 cái đến 1000 cái; đĩa tiếng, băng thu âm 1000 cái đến 2000 cái, tú, sách xuất bản theo kì, sách tranh 1000 bức đến

2000 bức; ảnh, tranh 5000 bức đến 10000 bức;

8 Pháp giải số 9, năm 1997 Tòa án nhân dân tối cao Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, 9/12/1997

3 Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy cho người khác từ, hoặc 1000 đến 2000 lần trở lên, hoặc tổ chức trình chiếu băng hình từ 50 đến 100 lần trở lên;

4 Chế tác, phục chế, xuất bản, bán bản in, truyền bá vật phẩm đồi trụy, đoạt lợi 3 đến 5 vạn nhân dân tệ trở lên;”

+ Vì mục đích mưu lợi, thực hiện hành vi thuộc quy định của điều khoản thứ

nhất của Điều 363 Bộ luật hình sự, số lượng gấp 5 lần trở lên của quy định đầu tiên, được nhận định là hành vi “đặc biệt nghiêm trọng”

Như vậy, tội sản xuất, truyền bá vật phẩm đồi trụy được quy định trong 5 điều luật, thể hiện sự chi tiết trong quy định về hành vi phạm tội, tình tiết tăng nặng, hình phạt cho các cá nhân và đặc biệt cả những pháp nhân phạm tội Ngoài ra, còn quy định một điều giải thích về các vật phẩm là đồi trụy và các vật phẩm không phải là đồi trụy (Điều 367) Bởi vậy, có thể nói, các quy định của pháp luật hình sự Trung Quốc về tội phạm này là rất chi tiết và đầy đủ

 Trong pháp luật của đa số các nước châu Âu như Anh, Rumani, Thụy Điển, Đan Mạch… cũng như các nước ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ không có tội phổ biến những vật phẩm đồi trụy nói chung, vì ở những quốc gia này với quan điểm tự do cá nhân, những người đạt độ tuổi nhất định được phép sở hữu, xem các sản phẩm khiêu dâm

Tuy nhiên, pháp luật các nước này có một tội với đối tượng tác động đặc biệt đó

là tội khiêu dâm trẻ em, trong đó những hành vi phổ biến những vật phẩm khiêu dâm

có trẻ em vị thành niên hoặc phổ biến tới đối tượng là trẻ em vị thành niên là hành vi phạm tội Tham khảo quy định trong Bộ luật Liên bang Hoa Kỳ về tội này tại Mục 18 – Tội phạm và tố tụng hình sự, Phần 1- Tội phạm, Chương 110 – Khai thác tình dục trẻ em và các hình thức lạm dụng tình duc trẻ em khác:

§ 2252A Một số hoạt động liên quan đến các vật phẩm khiêu dâm trẻ em hoặc có chứa ảnh khiêu dâm trẻ em

(a) Người nào -

(1) cố ý gửi thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hoặc ra nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy tính, bất kỳ ảnh khiêu dâm trẻ em nào; (2) cố ý nhận hoặc phân phối -

(A) ảnh khiêu dâm trẻ em đã được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hoặc ra nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính; hoặc

(B) bất cứ vật phẩm nào có chứa ảnh khiêu dâm trẻ em được gửi qua thư, hoặc vận chuyển gữa các tiểu bang hoặc nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính;

(3) cố ý -

(A) tái tạo bất kỳ ảnh khiêu dâm trẻ em để phân phối thông qua các thư

từ, hay giữa các tiểu bang hoặc nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính; hoặc

(B) quảng cáo, quảng bá, giới thiệu, phân phối thông qua thư từ, hay giữa các tiểu bang hoặc nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy tính, bất cứ vật phẩm hoặc vật phẩm có nội dung nhằm khiến cho người khác tin rằng những vật phẩm ấy là, hoặc có chứa -

(i) việc thuật lại hình ảnh khiểu dâm của trẻ vị thành niên thực hiện hoạt động tình dục; hoặc

(ii) việc thuật lại việc trẻ vị thành niên thực tế thực hiện hoạt động tình dục;

(4), hoặc -

(A) trong thẩm quyền giải quyết trên biển và trên bộ của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, hoặc trên bất cứ vùng đất hoặc công trình thuộc sở hữu, cho thuê, hoặc được sử dụng hay dưới sự quản lý khác của chính phủ Hoa Kỳ, hay trong các vùng đất của người Anh-điêng (như được định nghĩa trong phần 1151), cố ý bán hoặc sở hữu hay có ý định bán ảnh khiêu dâm trẻ em; hoặc

(B) cố ý bán hoặc sở hữu để bán ảnh khiêu dâm trẻ em đã được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hay nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy tính, hoặc đã được sản xuất bằng cách sử dụng vật phẩm đã được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hay nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính;

(5), hoặc -

(A) trong thẩm quyền giải quyết trên biển và trên bộ của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, hoặc trên bất cứ vùng đất hoặc công trình thuộc sở hữu, cho thuê, hoặc được sử dụng hay dưới sự quản lý khác của chính phủ Hoa Kỳ, hay trong các vùng đất của người Anh-điêng (như được định nghĩa trong phần 1151), cố ý sở hữu sách, tạp chí, phim ảnh, băng video, đĩa máy tính, hoặc vật phẩm khác có chứa hình ảnh khiêu dâm trẻ em; hoặc

(B) cố ý sở hữu sách, tạp chí, phim ảnh, băng video, đĩa máy tính, hoặc vật phẩm khác có chứa hình ảnh khiêu dâm trẻ em đã được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hay nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy tính, hoặc được sản xuất bằng cách sử dụng vật

phẩm đã được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hay nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính; hoặc (6) cố ý phân phối, gửi, hoặc cung cấp cho trẻ vị thành niên những vật phẩm bao gồm bức ảnh, phim ảnh, video, hình ảnh, hoặc tranh ảnh được tạo ra bởi máy vi tính, được làm ra hoặc sản xuất bằng điện tử, cơ khí, hay phương tiện khác Những vật phẩm này miêu tả việc trẻ vị thành niên thực hiện hoạt động tình dục Những vật phẩm này -

(A) đã được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hay nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính;

(B) được sản xuất bằng cách sử dụng vật phẩm được gửi qua thư, hoặc vận chuyển giữa các tiểu bang hay nước ngoài bằng bất kỳ phương pháp nào, kể cả máy vi tính; hoặc

(C) mà được phân phối, gửi, hoặc cung cấp bằng thư hoặc bằng cách truyền tải thông tin liên lạc qua điện tín giữa các tiểu bang hay nước ngoài, bao gồm cả bằng máy tính,

nhằm mục đích thuyết phục trẻ vị thành niên tham gia vào những hoạt động đó là bất hợp pháp

sẽ bị trừng phạt, quy định tại tiểu mục (b)

(b)

(1) Ai vi phạm, hoặc cố gắng hay có ý định vi phạm, khoản (1), (2), (3), (4), hoặc (6) của tiểu mục (a) sẽ bị tiêu đề này và chịu hình phạt tù từ 5 năm đến 20 năm Nhưng, nếu một người đã từng bị kết án các tội thuộc chương này, phần

1591, chương 71 mục 1591, chương 71, chương 109A, hoặc chương 117, hoặc thuộc mục 920 của tiêu đề 10 (điều 120 của Bộ luật tư pháp quân đội), hoặc theo pháp luật của bang liên quan đến việc lạm dụng tình dục, hay lạm dụng tình dục liên quan đến trẻ vị thành niên, hoặc việc sản xuất, sở hữu, nhận, gửi thư, bán hàng, phân phối, vận chuyển ảnh khiêu dâm trẻ em, hoặc buôn bán tình dục trẻ em, thì sẽ bị phạt tội này và chịu hình phạt tù từ 15 năm đến 40 năm

(2) Ai vi phạm, hoặc cố gắng hay có ý định vi phạm, tiểu mục (a) (5) sẽ bị phạt tội này hoặc chịu hình phạt tù không quá 10 năm, hoặc cả hai Nhưng, nếu một người từng bị kết án các tội thuộc chương này, Chương 71, Chương 109A, hoặc Chương 117, hoặc hoặc thuộc mục 920 của tiêu đề 10 (điều 120 của Bộ luật tư pháp quân đội), hoặc theo pháp luật của bang liên quan đến việc lạm dụng tình dục, hay lạm dụng tình dục liên quan đến trẻ vị thành niên, hoặc việc sản xuất,

sở hữu, nhận, gửi thư, bán hàng, phân phối, vận chuyển ảnh khiêu dâm trẻ em,

người này sẽ bị phạt theo tiêu đề này và chịu hình phạt tù từ 10 năm đến 20 năm 9

.

Tuy có sự khác biệt về đối tượng tác động so với Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy quy định tại Bộ luật hình sự Việt Nam, nhưng khi nghiên cứu điều luật trên, chúng ta có thể thấy kỹ thuật lập pháp rất cao được thể hiện trong luật pháp Hoa Kỳ, điều luật (trong phần được trích) đã trình bày rất rõ ràng, chi tiết các phần miêu tả hành vi phạm tội, mục đích phạm tội và hình phạt khi phạm tội

Như vậy, tham khảo những quy định của Bộ luật Hình sự của một số nước trên

thế giới như Trung Quốc và Hoa Kỳ cho thấy việc quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy nói chung không hoàn toàn giống nhau nhưng quy định về vấn đề này trong pháp luật các nước này là rất chi tiết, khoa học và có nhiều điểm chúng ta có thể học hỏi, áp dụng giúp cho công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm được hiệu quả hơn Việc quy định tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trong Bộ luật Hình sự của các nước phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của nước đó Bởi vậy, các nước trên thế giới và Việt Nam sẽ có những quy định khác nhau về tội truyền

bá văn hóa phẩm đồi trụy

Tóm lại, nghiên cứu về cơ sở lý luận của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

giúp chúng ta nắm rõ những vấn đề cơ bản, đặc trưng của tội danh này Trong Chương

1, người viết đã: Đưa ra khái niệm khoa học về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, khái niệm về nhóm các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng Lịch sử lập pháp của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy Về những quy định của pháp luật hình

sự một số nước trên thế giới về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, luận văn đã trình bày quy định chung trên thế giới và quy định cụ thể của pháp luật hình sự Trung Quốc

và Hoa Kỳ

9 Trích US CODE - Title 18: Crimes and criminal procedure - Part 1: Crimes - Chapter 110: Sexual exploitation and other abuse of children - §2252A Certain activities relating to material constituting or containing child pornography

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH VỀ TỘI TRUYỀN BÁ VĂN HÓA PHẨM ĐỒI TRỤY TRONG

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH

Theo quy định tại Điều 2 Bộ luật hình sự Việt Nam “Chỉ người nào phạm một tội đã được luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự” có nghĩa là chỉ

những tội phạm được ghi nhận trong Bộ luật hình sự thì mới bị xem là tội phạm và mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự Dựa trên Bộ luật hình sự Việt Nam thì Tội truyền

bá văn hóa phẩm đồi trụy được ghi nhận ở Điều 99 Bộ luật hình sự năm 1985 thuộc Mục B chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia Nhưng hiện nay tội phạm này được coi là tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng và được ghi nhận ở điều 253

Bộ luật hình sự 1999, sửa đổi, bổ sung 2009 Theo Điều 253 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thì tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy được hiểu như sau:

“Người nào làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, sử dụng, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến sách, báo, tranh, ảnh, phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có tính chất đồi trụy, cũng như có hành vi khác truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy.”

Đây là tội phạm thuộc các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng , nằm trong chương XIX Bộ luật hình sự Việt Nam 1999, sửa đổi, bổ sung 2009

2.1 Các dấu hiệu pháp lý của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo BLHS hiện hành

Theo Bộ luật hình sự 1999, sửa đổi, bổ sung 2009, được Quốc Hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 19/6/2009, thì Điều 253 quy định về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy như sau:

Điều 253 Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

1 Người làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến sách, báo, tranh, ảnh, phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có tính chất đồi trụy, cũng như có hành vi khác truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm:

a) Vật phạm pháp có số lượng lớn;

b) Phổ biến cho nhiều người;

c) Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm:

a) Có tổ chức;

b) Vật phạm pháp có số lượng rất lớn;

c) Đối với người chưa thành niên;

d) Gây hậu quả nghiêm trọng;

đ) Tái phạm nguy hiểm;

3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm:

a) Vật phạm pháp có số lượng đặc biệt lớn;

b) Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng

4 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ ba triệu đồng đến ba mươi triệu đồng

Tội phạm được cấu thành bởi bốn yếu tố: khách thể của tội phạm, mặt chủ quan của tội phạm, chủ thể của tội phạm, mặt chủ quan của tội phạm Đối với tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy thì bốn yếu tố này được thể hiện như sau:

2.1.1 Khách thể của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Khách thể của tội phạm được hiểu là các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo

vệ và bị tội phạm xâm hại 10

Văn hóa đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước Trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có những chính sách chiến lược về văn hóa Những chính sách này được thể hiện một cách rõ nét trong một loạt những văn bản pháp luật được Nhà nước ban hành theo trình tự thời gian gắn với công cuộc đổi mới đất nước trong thời gian vừa qua

- Nghị quyết Trung ương IV (khóa VII) đã khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, thể hiện tầm cao của xã hội và chiều sâu về trình độ phát triển của một dân tộc”

- Nghị quyết Trung ương V (khóa VIII) tiếp tục khẳng định vị trí, tầm quan

trọng của văn hóa: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Mọi hoạt động văn hóa phải nhằm xây

10

Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật hình sự Việt Nam tập 1, NXB Công an nhân dân, 2007, trang

78

dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, lối sống, tình cảm, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển xã hội”

- Điều 60, chương III trong Hiến pháp năm 2013 quy định: “Nhà nước, xã hội chăm lo xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại… Nhà nước, xã hội xây dựng con người Việt Nam có sức khỏe, văn hóa, giàu lòng yêu nước, có tinh thần đoàn kết, ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân.”

- Trong báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX diễn ra trong tình hình đất nước phát triển mạnh

mẽ dưới sự tác động của cơ chế thị tường, Đảng ta vẫn giữ vững quan điểm: “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống

có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội Văn hóa trở thành nhân tố thúc đẩy con người tự hoàn thiện nhân cách, kế thừa truyền thống cách mạng của dân tộc, phát huy ý chí tự cường xây dựng bảo vệ Tổ quốc”

Như vậy, ta đã có thể thấy được những giá trị to lớn cũng như vai trò quan trọng

của văn hóa thể hiện trong đường lối của Đảng, Nhà nước trong những năm qua Hiện nay có ý kiến cho rằng việc quy định tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy là vi phạm nhân quyền, là mọi người khi đạt độ tuổi nhất định có quyền sở hữu cũng như có quyền lưu hành các vật phẩm khiêu dâm, ý kiến này là không phù hợp với những quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước đã được trình bày ở trên Hơn thế nữa, trong thời gian gần đây số lượng các vụ án về tội phạm liên quan đến tình dục cũng như các tội phạm hình sự khác có nguyên nhân từ việc xem băng đĩa đồi trụy đang có xu hướng gia tăng Vì thế, việc quy định tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy nhằm bảo vệ

nền văn hóa, thuần phong mỹ tục cũng như ngăn chặn các tội phạm khác là cần thiết

Đối tượng tác động của tội phạm này là văn hóa phẩm đồi trụy gồm: Sách, báo,

tranh, ảnh, phim, nhạc hoặc những vật phẩm khác có tính chất đồi trụy Việc xác định các vật phẩm có tính chất đồi trụy hay không, nhất thiết phải do cơ quan chuyên môn (cơ quan văn hóa) thẩm định

2.1.2 Mặt khách quan của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Mặt khách quan của tội phạm là mặt bên ngoài của tội phạm, bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan 11

Mặt khách quan của tội phạm bao gồm:

 Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội

 Hậu quả nguy hiểm cho xã hội

 Các dấu hiệu khách quan khác (công cụ, phương tiện, phương pháp, thủ đoạn, thời gian, địa điểm phạm tội, hoàn cảnh phạm tội)12

a) Hành vi khách quan

Theo Điều 253 Bộ luật hình sự, người phạm tội thực hiện các hành vi: làm ra, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến vật phẩm đồi trụy hoặc có hành vi khác truyền bá vật phẩm đồi trụy

 Hành vi làm ra vật phẩm có tính chất đồi trụy được hiểu là hành vi tạo ra các

vật phẩm có tính chất ăn chơi đàng điếm, dâm ô như: vẽ tranh, chụp ảnh, quay phim, ghi âm, sáng tác nhạc, viết truyện, làm thơ, viết kịch…

Ví dụ: TAND TP Hồ Chí Minh đã tuyên xử Lê Minh Hùng 8 năm tù và vợ là

Vũ Kim Thương 3 năm tù về tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy Đây là hình phạt cho việc Hùng thủ vai dàn cảnh khiêu dâm để vợ quay phim kinh doanh Nguyên là cộng tác viên dàn dựng các chương trình ca nhạc với một số doanh nghiệp tại TP Hồ Chí Minh, để “dựng nghiệp”, Hùng bàn với vợ tìm kiếm các cô gái thích làm diễn viên

để yêu cầu đóng phim sex Tháng 4/2000, Thương về quê Sóc Trăng dụ dỗ được một

số cô gái đến nơi ở của vợ chồng Thương cùng thực hiện các cảnh khiêu dâm với Hùng, Thương trực tiếp bấm máy quay phim Ngày 6/8/2000, khi đang tiếp tục “đóng phim” cùng hai cô gái khác tại chỗ ở của mình, khu phố 7, phường Tân Thới Nhất, quận 12, TP Hồ Chí Minh, Hùng đã bị bắt13

Ở ví dụ trên, ta có thể thấy, hai người phạm tội đã có hành vi làm ra vật phẩm đồi trụy Tuy nhiên, để cấu thành tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, chúng ta phải lưu ý đến chi tiết là việc họ làm ra là nhằm phổ biến vật phẩm đồi trụy cho nhiều người khác Điều này sẽ được trình bày ở phần mục đích của người phạm tội

 Hành vi sao chép vật phẩm có tính chất đồi trụy là từ một vật phẩm có tính

chất đồi trụy đầu tiên (bản gốc, bản chính) tạo ra nhiều vật phẩm khác giống như vật

11

Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật hình sự Việt Nam tập 1, Nxb, Công an nhân dân, 2007, trang

91.

12

Phạm Văn Beo, Giáo trình Luật hình sự Việt Nam phần chung, Nxb, Chính trị quốc gia, 2010, trang 111, 112

13 Báo điện tử VNExpress, Phạt tù cặp vợ quay phim, chồng diễn cảnh đồi trụy, theo Tuổi trẻ, 29/5,

http://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/phat-tu-cap-vo-quay-phim-chong-dien-canh-doi-truy-1980344.html, [ truy cập ngày 20/9/2014]

phẩm ban đầu có tính chất đồi trụy Việc sao chép có thể sao chép toàn bộ hoặc một phần Hình thức sao chép cũng đa dạng như: chụp lại, viết lại, ghi âm lại, ghi hình lại hoặc các hình thức sao chép khác

 Hành vi lưu hành vật phẩm có tính chất đồi trụy là cho người khác xem,

mượn, thuê các vật phẩm có tính chất đồi trụy

 Hành vi vận chuyển vật phẩm có tính chất đồi trụy là chuyên chở các vật phẩm

có tính chất đồi trụy từ nơi này đến nơi khác

 Hành vi mua bán vật phẩm có tính chất đồi trụy là dùng tiền hoặc tài sản để

đổi lấy vật phẩm có tính chất đồi trụy hoặc dùng vật phẩm có tính chất đồi trụy để trao đổi lấy tiền hoặc tài sản

Ví dụ: Khám xét chỗ ở của Lê Trí Hoạt số 20 Yên Bái II, phường Phố Huế, quận Hai Bà Trưng (là đối tượng kinh doanh băng đĩa tại chợ Hoà Bình), lực lượng công an thu giữ 507 đĩa VCD không dán tem, trong đó có 307 đĩa có nội dung đồi trụy Ngày 22/12, Công an quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) tổ chức rà soát các tụ điểm kinh doanh băng đĩa lậu trên địa bàn, phát hiện, bắt giữ đối tượng Quách Quốc Anh, 23 tuổi, trú tại ngõ Hòa Bình 4, phường Minh Khai có hành vi mua bán, vận chuyển 49 đĩa VCD không dán tem lưu hành Qua giám định, phát hiện 4 đĩa có nội dung đồi trụy Đối tượng khai nhận mua số đĩa trên của Lê Trí Hoạt, 46 tuổi, trú tại số 20 Yên Bái II, phường Phố Huế, quận Hai Bà Trưng (là đối tượng kinh doanh băng đĩa tại chợ Hoà Bình) Công an quận đã ra lệnh bắt, khám xét khẩn cấp đối với Lê Trí Hoạt về hành vi phổ biến văn hóa phẩm đồi trụy, đã phát hiện, thu giữ 507 đĩa VCD không dán tem, trong đó có 307 đĩa có nội dung đồi trụy14

Ở ví dụ trên, các đối tượng Quách Quốc Anh, Lê Trí Hoạt đã có hành vi mua bán vật phẩm đồi trụy, đối tượng Quách Quốc Anh còn thực hiện hành vi vận chuyển vật phẩm đồi trụy

 Hành vi tàng trữ vật phẩm có tính chất đồi trụy là cất giữ các vật phẩm có tính

chất đồi trụy ở một địa điểm nhất định như: ở cơ quan, phòng làm việc, nhà ở, trong người, trên phương tiện giao thông …

Ví dụ: Khi bị bắt,Trần Quang Đoàn (quê quán Phùng Hưng, Khoái Châu, Hưng Yên) khai nhận là đầu nậu chính trong việc tàng trữ băng đĩa đồi trụy trên địa bàn quận

Liên Chiểu và nhiều nơi khác ở Đà Nẵng Ngày 26/12, Công an quận Liên Chiểu (Đà

Nẵng) cho biết, sau thời gian theo dõi, Đội An ninh (Công an quận Liên Chiểu) vừa phát hiện, bắt quả tang Trần Quang Đoàn (quê quán Phùng Hưng, Khoái Châu, Hưng Yên) tại khu vực Bến xe Trung tâm Đà Nẵng khi đối tượng này đang vận chuyển một

14 Báo Công an nhân dân, Ổ đĩa đồi trụy ở chợ Trời, T.A,

http://www.cand.com.vn/vi-vn/xahoi/2008/4/106458.cand, [ truy cập ngày 21/9/2014]

bao tải đựng đĩa DVD trên đường đi bỏ cho các đại lý tiêu thụ Qua kiểm tra, lực

lượng an ninh phát hiện toàn bộ hơn 600 đĩa DVD trong bao tải này đều chứa các nội

dụng đồi trụy, cấm lưu hành Bước đầu, Trần Quang Đoàn khai nhận là đầu nậu chính

trong việc tàng trữ, buôn bán băng đĩa đồi trụy trên địa bàn quận Liên Chiểu và nhiều

nơi khác ở Đà Nẵng Số băng đĩa có nội dung đồi trụy vừa bị bắt quả tang được Trần

Quang Đoàn mua từ các địa phương ở phía Nam như TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đắk Lắk với giá khoảng 4.000 đồng/đĩa Sau đó, Đoàn đưa về Đà Nẵng, phân phối lại cho các đại lý, các đối tượng chuyên đi bán dạo với giá từ 15.000 – 20.000 đồng/đĩa15

 Các hành vi khác truyền bá vật phẩm đồi trụy là ngoài các hành vi làm ra, sao

chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến, thì người phạm tội còn

có những hành vi khác phổ biến cho người khác biết các vật phẩm có tính chất ăn chơi đàng điếm, dâm ô hoăc khêu gợi những ý định thúc đẩy, con người thỏa mãn lối sống

ăn chơi, đàng điếm, dâm ô Việc nhà làm luật quy định các hành vi khác là nhằm tránh lọt tội Đây là quy định mở nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống loại tội phạm này

Trong quá trình nghiên cứu quy định Bộ luật hình sự Trung Quốc, có thể thấy ngoài những hành vi nêu trên điều luật còn miêu tả một số hành vi truyền bá vật phẩm đồi trụy khác như: hành vi tái chế, hành vi cung cấp giấy tờ, tài liệu cho việc sản xuất vật phẩm đồi trụy, hành vi tổ chức biểu diễn khiêu dâm Những hành vi này, nếu thực

hiện trong thực tiễn ở nước ta, thì có thể coi là các hành vi khác truyền bá vật phẩm

đồi trụy

b) Hậu quả của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy

Đối với tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, hậu quả không phải là dấu hiện

bắt buộc của cấu thành tội phạm

Trong khi đó cấu thành tội phạm tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy tại Điều

253 BLHS chỉ miêu tả hành vi nguy hiểm cho xã hội là các hành vi đã trình bày mà quy định về dấu hiệu hậu quả cũng như mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả Vì vậy, dựa vào khái niệm các cấu thành tội phạm, có thể khẳng định đây là cấu thành tội phạm hình thức

Do đó, người phạm tội chỉ cần thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội là đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phạm này Tuy nhiên, việc nghiên cứu hậu quả của tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy có ý nghĩa trong việc quyết định hình phạt

Hơn thế nữa mặc dù hậu quả không phải là dấu hiện bắt buộc của cấu thành tội phạm, song nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm

15 Báo Công an nhân dân, Tóm đầu nậu đĩa sex tại Đà Nẵng,

http://www.cand.com.vn/vi-VN/xahoi.cand/106805.cand, T.A, [ truy cập ngày 24/9/2014]