điều tra tình hình gây hại và khảo sát một số đặc điểm sinh học của sâu đục trái bưởi citripestis sagittiferella (lepidoptera: pyralidae) tại tỉnh vĩnh long và hậu giang

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP Ngành: BẢO VỆ THỰC VẬT ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH GÂY HẠI VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis sagittiferella Lepidoptera: Pyralidae TẠI T

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP Ngành: BẢO VỆ THỰC VẬT

ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH GÂY HẠI VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC

ĐIỂM SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis

sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) TẠI TỈNH

VĨNH LONG VÀ HẬU GIANG

Giáo viên hướng dẫn

Ts Lê Văn Vàng

Sinh viên thực hiện

Trần Tấn Tài MSSV: C1200802 Lớp: BVTV38LT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP & SHƯD

BỘ MÔN BẢO VỆ THỰC VẬT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

Cần Thơ, 2014

i

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

Luận văn tốt nghiệp Kỹ sư ngành Bảo Vệ Thực Vật với đề tài:

ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH GÂY HẠI VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC

ĐIỂM SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis

Sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) TẠI TỈNH

VĨNH LONG VÀ HẬU GIANG

Do sinh viên Trần Tấn Tài thực hiện và đề nạp

Kính trình Hội đồng chấm Luận văn Tốt nghiệp xem xét

Cần Thơ, ngày … tháng … năm 2014

Các bộ hướng dẫn

Ts Lê Văn Vàng

ii

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH GÂY HẠI VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC

ĐIỂM SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis

Sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) TẠI TỈNH

VĨNH LONG VÀ HẬU GIANG

Do sinh viên Trần Tấn Tài thực hiện bảo vệ trước Hội đồng ngày …

tháng … năm 2014 Luận văn được Hội đồng đánh giá ở mức………

Ý kiến Hội đồng ………

………

………

……… Duyệt của Ban chủ nhiệm Cần Thơ, … ngày …tháng…năm 2014 Khoa Nông Nghiệp Và Sinh Học Ứng Dụng Chủ Tịch Hội Đồng

iii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ luận văn nào trước đây

Tác giả luận văn

Trần Tấn Tài

iv

LÝ LỊCH CÁ NHÂN

Họ và Tên: Trần Tấn Tài

Sinh ngày: 23/03/1988

Nguyên quán: ấp 2, xã Phương Thịnh, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Con ông: Trần Văn Phan

v

LỜI CẢM TẠ Kính dâng !

Ông, Bà, Cha, Mẹ những người đã dành tất cả những gì tốt đẹp nhất cho con

Xin Tỏ Lòng Biết Ơn !

Ts Lê Văn Vàng đã tận tình hướng dẫn trong quá trình thực hiện luận văn, người đã tận tình hướng dẫn, gợi ý và cho những lời khuyên hết sức bổ ích cho việc nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Đặc biệc biết ơn !

Thầy Phạm Kim Sơn, Anh Châu Nguyễn Quốc Khánh và Qúy thầy cô thuộc bộ môn Bảo Vệ Thực Vật, đã truyền đạt những kiến thức vô giá cho chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường và tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Anh Sol lớp cao học K19 đã động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian làm luận văn tốt nghiệp

Xin Chân Thành Cảm Ơn !

Em Nguyễn Dương Linh, lớp Bảo Vệ Thực Vật K37, Nguyễn Thị Kim Trúc, lớp Bảo Vệ Thực Vật K38 lien thông, Nguyễn Bình Phương Nguyên, lớp Bảo Vệ Thực Vật K39 liên thông đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận văn.

TRẦN TẤN TÀI

vi

Trần Tấn Tài, 2014: “Điều tra tình hình gây hại và khảo sát một số đặc điểm sinh

học của sâu đục trái bưởi Citripestis sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) tại tỉnh

Vĩnh Long và Hậu Giang” Luận văn tốt nghiệp Đại học, ngành Bảo Vệ Thực Vật,

khoa Nông Nghiệp Và Sinh Học Ứng Dụng, Trường Đại Học Cần Thơ

GVHD: Lê Văn Vàng

TÓM LƯỢC

Đề tài “Điều tra tình hình gây hại và khảo sát một số đặc điểm sinh học của

sâu đục trái bưởi Citripestis sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) tại tỉnh Vĩnh

Long và Hậu Giang” được thực hiện tại phòng thí nghiệm Phòng trừ sinh học, khoa

Nông Nghiệp &Sinh Học Ứng Dụng, trường Đại học Cần Thơ từ tháng 09/2013 đến tháng 05/2014 Kết quả ghi nhận như sau

- Hầu hết vườn bưởi điều tra (86,5%) có diện tích là dưới 10.000 m2 với tuổi cây

ở giai đoạn 8 – 15 năm tuổi 100% nông hộ điều tra ở Vĩnh Long và 93% nông hộ điều tra ở Hậu Giang là có cắt tỉa và vệ sinh vườn Theo nông dân thì có 8 loài côn trùng và một loài nhện gây hại trên vườn bưởi Năm roi gồm sâu đục trái bưởi, sâu đục vỏ trái bưởi, dòi hại đọt, nhện đỏ, rệp sáp, sâu đục cành, rầy mềm và bù lạch Đa số nông dân (99,5%) biết được sự hiện diện của ấu trùng, nhưng hầu hết (dưới 5%) không ghi nhận được các giai đoạn trứng, nhộng và trưởng thành của sâu đục trái bưởi 100% nông hộ

sử dụng thuốc trừ sâu để phòng trừ sâu đục trái bưởi, trong đó 80% nông hộ phun thuốc 7 – 10 ngày/lần từ giai đoạn rụng cánh hoa đến khi thu hoạch

- Tỷ lệ trái bưởi bị sâu đục trung bình trên cả hai địa bàn khảo sát là 2,6% (dao động từ 1,6 - 3,7%) Các trái có đường kính từ >5 - >10 cm đều bị sâu đục Trong đó,

tỷ lệ trái bị đục ở đường kính 5 – 10 cm (2,7% ở Vĩnh Long và 3,7% ở Hậu Giang) cao hơn so với đường kính <5 cm (1,6% ở Vĩnh Long và 1,9% ở Hậu Giang) và ở đường kính >10 cm (2,6% ở Vĩnh Long và 2,9% ở Hậu Giang), cho thấy giai đoạn gây hại quan trọng của sâu đục trái bưởi là ở trái có đường kính trái <10 cm

- Trong điều kiện phòng thí nghiệm, vòng đời của sâu đục trái bưởi trãi qua 4 giai đoạn (trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành) kéo dài trong 28 - 32 ngày, trung bình là 29,46 ngày Trong đó, giai đoạn trứng kéo dài trong 4 - 5 ngày, trung bình là 4,09 ngày; giai đoạn ấu trùng gồm 5 tuổi kéo dài trong 14 - 18 ngày, trung bình là 13,44 ngày; giai đoạn nhộng dài 10 - 11 ngày, trung bình là 10,13 ngày; giai đoạn từ vũ hóa đến thành trùng cái đẻ trứng dài 1 - 2 ngày, trung bình là 1,83 ngày

Từ Khóa: Citripestis sagittiferella, sâu đục trái bưởi, vòng đời, sự gây hại

1.1 SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis sagittiferella 2

1.3 TẬP QUÁN SINH SỐNG VÀ CÁCH GÂY HẠI CỦA SÂU ĐỤC

TRÁI BƯỞI Citripestis sagittiferella

2.2.1 Điều tra và khảo sát tình hình gây hại của sâu đục trái bưởi

Citripestis sagittiferellacủa nông dân tại tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang

3.1 TÌNH HÌNH CANH TÁC BƯỞI VÀ SỰ GÂY HẠI CỦA SÂU

ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis sagittiferella

3.5

Kích thước ở các giai đoạn phát triển của C sagittiferella

Thời gian phát triển của từng giai đoạn của sâu đục trái bưởi Citripestis

sagittiferella trong điều kiện phòng thí nghiệm

15

17

x

DANH SÁCH HÌNH

3.1 Sự nhận biết của nông dân về các giai đoạn của sâu đục trái

bưởi ở hai tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang

11

3.2 Thời gian phun thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ sâu đục

trái bưởi của hộ nông dân tại tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang

3.5 Ấu trùng của sâu đục trái bưởi C sagittiferella a) ấu trùng

tuổi 1; b) ấu trùng tuổi 2; c) ấu trùng tuổi 3; d) ấu trùng tuổi

4; e) ấu trùng tuổi 5

15

3.7 Thành trùng của sâu đục trái bưởi 19

1

MỞ ĐẦU

Do có điều kiện thiên nhiên thuận lợi, nguồn giống phong phú, sản phẩm đa dạng, dễ tiêu thụ, nông dân có nhiều kinh nghiệm tốt trong canh tác… nhất là ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nên ngành trồng cây ăn trái ở nước ta có khả năng phát triển rất lớn (Nguyễn Bảo Vệ và Lê Thanh Phong, 2003) Trong các loại cây ăn trái, cây có múi là phổ biến nhất Đây là loại trái cây có giá trị dinh dưỡng và giá trị sử dụng cao Trong thành phần trái có chứa 6 - 12% đường và nhiều loại vitamim, provitamim A, E, đặc biệt là vitamim C với hàm lượng từ 40 - 60 mg/100

g thịt trái tươi Các axit hữu cơ từ 0,4-1,2%, có nhiều loại axit có hoạt tính sinh học cao cùng với các chất khoáng và dầu thơm (Trần Đăng Khoa, 2009) Vỏ trái được

sử dụng làm xu xoa, mứt kẹo, thuốc nam hay trích lấy tinh dầu Trái được chế biến thành nhiều sản phẩm như nước giải khát, xi rô, mứt, rượu bổ… (Nguyễn Bảo Vệ

và Lê thanh Phong, 2003)

Từ ghi nhận xuất hiện vào năm 2011 đến nay sâu đục trái bưởi Citripestis

sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) đã được ghi nhận là đối tượng gây hại quan

trọng trên trái bưởi ở đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) Sự gây hại có thể xảy ra

từ giai đoạn trái còn nhỏ cho đến khi thu hoạch, vườn bị gây hại nặng có thể bị thiệt hại đến 100% năng suất Nghiên cứu về tình hình gây hại và đặc điểm sinh học của

sâu đục trái bưởi C sagittiferella để cung cấp cơ sở cho việc xây dựng chiến lược

quản lý đối tượng gây hại này là rất cần thiết cho việc sản xuất bưởi ở ĐBSCL

Do đó, đề tài “Điều tra tình hình gây hại và khảo sát một số đặc điểm sinh

học của sâu đục trái bưởi Citripestis sagittiferella (Lepidoptera: Pyralidae) tại tỉnh

Vĩnh Long và Hậu Giang” đã được thực hiện

2

LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU

1.1 SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis sagittiferella

1.1.1 Phân loại

Sâu đục trái bưởi:

Bộ cánh vảy: Lepidoptera

Họ Ngài sáng: Pyralidae

Tên khoa học: Citripestis sagittiferella (Nguyễn Văn

Huỳnh và Lê Thị Sen, 2011)

1.1.2 Phân bố

Phân bố chủ yếu ở khu vực Đông Nam Á, sâu đục trái bưởi đã được ghi nhận hiện diện tại Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam Ở Việt Nam, sâu đục trái bưởi được ghi nhận xuất hiện và gây hại lẻ tẻ đầu tiên ở tỉnh Khánh Hòa, lúc này chưa phát hiện được sự hiện diện của chúng ở ĐBSCL Đến giữa 10/2011, sâu đục trái đã được phát hiện đồng loạt khắp ở các vùng cây có múi ở ĐBSCL, cụ thể như Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Bến Tre, Tiền Giang, Vĩnh Long, TP Cần Thơ , và ngày càng bùng phát mạnh (Nguyễn Thị Thu Cúc, 2012)

1.1.3 Ký chủ

Ký chủ của C sagittiferella đã được xác định là bưởi, chanh, quýt hồng … Ở

ĐBSCL, sâu gây hại phổ biến và nặng nhất trên bưởi, trong đó nặng nhất là bưởi Da Xanh, bưởi Năm Roi, bưởi Lông Cổ Cò… Gần đây, ở nhiều nơi, sâu đục trái còn lây lan và gây hại trên cây cam sành và rải rác trên một số cây có múi khác (Nguyễn Văn Hòa và ctv., 2013)

1.2 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC TRÁI BƯỞI Citripestis sagittiferella

1.2.1 Trứng

Trứng có hình tròn dẹp, giống vảy cá nhỏ, màu trắng trong, đường kính khoảng 1,25 mm, được đẻ rãi rác hoặc thành từng cụm, 3 - 18 trứng/cụm Phần lớn trứng được đẻ trên vỏ trái bưởi ở vị trí từ ½ trái xuống đít trái Trứng sắp nở chuyển sang màu nâu đỏ với một đốm nâu đen là phần đầu của sâu Thời gian ủ trứng kéo dài trong 5 – 6 ngày (báo cáo tổng hợp HN 14.06.2013)

cơ lại thành kén để bảo vệ nhộng Nhộng màu nâu đậm, dài khoảng 10-13 mm

(Nguyễn Văn Hòa và ctv., 2013)

1.2.4 Trưởng thành

Bướm rất nhỏ, trên cánh trước có những vệt màu đậm dọc theo gân cánh Bướm nhỏ có dạng hẹp và dài do cánh xếp dọc thân mình, dài khoảng 10-12 mm, khi đậu đầu hơi nhô cao và có 2 râu sờ trước mũi Sải cánh rộng từ 2-3 mm Cánh trước có màu xám nâu, cánh sau màu trắng (Nguyễn Văn Huỳnh và Lê Thị Sen, 2011) Gốc roi râu của trưởng thành đực có dạng hình lông chim; gốc roi râu của trưởng thành cái có dạng hình sợi chỉ Thời gian từ khi vũ hóa đến khi trưởng thành bắt cặp và đẻ trứng là 2 – 3 ngày (báo cáo tổng hợp HN 14.06.2013)

Tỷ lệ vũ hóa của bướm đạt 69,5% và tỉ lệ đực/cái là 1/1 trong điều kiện phòng thí nghiệm ngài sống khoảng 6-7 ngày (báo cáo tổng hợp HN 14.06.2013)

1.3 TẬP QUÁN SINH SỐNG VÀ CÁCH GÂY HẠI CỦA SÂU ĐỤC TRÁI

BƯỞI Citripestis sagittiferella

Ấu trùng mới nở đục ngay vào phần vỏ trái ăn phần xốp của vỏ trái sau đó sâu lớn dần và ăn sâu vào bên trong thịt trái, nhất là trên trái bưởi Có thể có 3-5 ấu trùng/trái, trường hợp gây hại nặng có thể >50 ấu trùng/trái Do quá trình đục vào bên trong gây vết thương cho trái nên nấm bệnh, ruồi/giòi xâm nhập vào đường đục làm cho trái bị hư và rụng Sâu đục và ăn rất nhanh, sâu ăn và thải phân tạo thành lớp như mùn cưa bên ngoài vỏ trái, trái bị hại thường bị xì mủ (Nguyễn Văn Huỳnh

và Lê Thị Sen, 2011; báo cáo tổng hợp HN 14.06.2013)

Kết quả khảo sát cho thấy tất cả các giống bưởi ở ĐBSCL đều bị sâu gây hại,

và sự gây hại có thể xảy ra ở tất cả các giai đoạn phát triển của trái, từ rất sớm sau đậu trái đến trái cận thu hoạch (Nguyễn Văn Hòa và ctv., 2013)

- Xử lý ra hoa đồng loạt để dễ quản lý sâu đục trái

- Thu gom tiêu hủy trái bị hại: chôn trái bị sâu, bỏ vào túi nilon buộc kín miệng, xử lý trái bị sâu hại bằng nước vôi 0,1%

- Diệt nhộng bằng cách vệ sinh cỏ dại, rác mục trong vườn để hạn chế nơi làm nhộng, nuôi gà (Một số sâu hại mới của Chi cục Bảo Vệ Thực Vật Phú Yên,22.07.2013)

- Vệ sinh vườn thật kỹ (thường xuyên tỉa và tiêu hủy toàn bộ trái bị nhiễm sâu kể cả những trái rụng trên mặt đất để diệt sâu), bồi bùn để hạn chế nơi sâu làm nhộng, phun nước lên tán cây để hạn chế sâu đẻ trứng, sử dụng ánh sáng đèn xua đuổi thành trùng

- Tạo điều kiện cho cây ra chồi và hoa đồng loạt bằng việc cắt tỉa cành và chế độ phân bón hợp lý để tăng sức khỏe cho cây (Hội thảo Sâu đục trái cây có

múi và giải pháp quản lý, ngày 26 tháng 04 năm 2013, tại Khoa Nông nghiệp &

Sinh học ứng dụng, Đại học Cần Thơ)

1.4.2 Biện pháp sinh học

- Xua đuổi trưởng thành: sử dụng tinh dầu sả để xua đuổi trưởng thành, chiếu sáng và tưới nước vào ban đêm để hạn chế ngài đẻ trứng (Một số sâu hại mới của Chi Bảo Vệ Thực Vật Phú Yên, 2013)

- Bao trái: khi trái 1-1,5 tháng tuổi (đường kính trái khoảng 3,0 – 3,5 cm) kết hợp với tỉa bớt một số trái có phẩm chất kém, trước khi bao trái nên phun thuốc trừ sau kết hợp với dầu khoáng toàn bộ vườn thì hiệu quả bao trái sẽ cao hơn (báo cáo tổng hợp hội nghị 14.06.2013)

- Thu gom những trái bị sâu đục mang đi tiêu hủy bằng cách bỏ vào dung dịch nước vôi 2% để diệt sâu đục trái Nuôi dưỡng và bảo vệ kiến vàng trong vườn (báo cáo tổng hợp hội nghị 14.06.2013)

1.4.3 Biện pháp hóa học

Thăm vườn thường xuyên để điều tra phát hiện sớm sự xuất hiện của sâu đục trái và sử dụng thuốc hóa học hợp lý khi sâu mới nở chưa chui vào trái: sử dụng các hoạt chất thuốc được phép sử dụng trên vườn cây ăn trái kết hợp với dầu khoáng,…(báo cáo tổng hợp hội nghị 14.06.2013)

5

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP

2 1 PHƯƠNG TIỆN

2.1.1 Thời gian và địa điểm

- Thí nghiệm được thực hiện từ tháng 9/2013 đến tháng 7/2014

- Địa điểm: Phòng thí nghiệm Phòng trừ sinh học, Bộ môn Bảo Vệ Thực Vật, khoa Nông Nghiệp và SHƯD, trường Đại học Cần Thơ, các vườn trồng bởi năm roi

ở tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang

2.1.2 Một số vật liệu

- Nguồn bưởi bị nhiễm sâu đục trái được thu thập từ các vườn bưởi đã thu hoạch đem về phòng thí nghiệm Phòng trừ Sinh Học, Bộ môn Bảo Vệ Thực Vật, Khoa Nông Nghiệp và SHƯD, Trường Đại học Cần Thơ Ấu trùng được nuôi trong các hộp nhựa

- Hộp nhựa, vợt bắt côn trùng, ly nhựa, túi nylon, túi giấy, bông gòn, kéo, nhiếp, xà phòng, cồn 700

- Sơ dừa được thanh trùng trong 1lần ở nhiệt độ 1210C trong 20 phút

- Trái bưởi năm roi

- Máy chụp ảnh

- Phiếu điều tra và sổ ghi chép

2 2 PHƯƠNG PHÁP

2.2.1 Điều tra và khảo sát tình hình gây hại của sâu đục trái bưởi Citripestis

sagittiferella tại tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang

a) Điều tra nông dân

Sự điều tra được tiến hành trên 30 hộ đang canh tác bưởi Năm Roi ở tỉnh Vĩnh Long (15 hộ) và tỉnh Hậu Giang (15 hộ) bằng biện pháp phỏng vấn chủ hộ hoặc thành viên của nông hộ trực tiếp chăm sóc vườn theo phiếu câu hỏi đã được soạn sẵn (phụ chương) Yêu cầu đối với nông hộ được phỏng vấn là đang canh tác bưởi Năm Roi với diện tích vườn ≥ 2.000 m2 và cây đã cho thu hoạch Nội dung của phiếu điều tra là các câu hỏi về:

6

- Kỹ thuật canh tác: tưới nước, cỏ dại, đấp bùn, mật độ trồng

- Nhận thức của nông dân về sâu đục trái bưởi

- Tình hình gây hại và biện pháp phòng trừ đối với sâu đục trái bưởi

b) Khảo sát trên vườn

Bên cạnh việc điều tra nông dân, sự gây hại của sâu đục trái bưởi còn được khảo sát trực tiếp trên vườn Trên vườn bưởi của hộ nông dân được phỏng vấn chọn

5 điểm theo đường chéo góc, mỗi điểm 3 cây Quan sát và ghi nhận tỷ lệ trái bị sâu đục trái gây hại theo các cở trái

- ≤ 5 cm (khoảng 1,5 tháng từ khi rụng cánh hoa theo nông dân)

- 5 cm - ≤10 cm (khoảng 1,5 – 3 tháng tuổi theo nông dân)

Bướm cái của sâu đục trái bưởi được thu thập trên các vườn bưởi Năm roi ở

xã Mỹ Hòa, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long vào khoảng từ 18:00 giờ đến 22:00 giờ bằng cách rọi đèn và dùng vợt để bắt Bướm cái sau đó được cho vào túi giấy rồi chuyển về đặt trong phòng thí nghiệm Phòng trừ Sinh học, trường Đại học Cần Thơ Bên trong túi giấy được treo một miếng bông gòn thấm nước mật ong 10% để nuôi bướm Kiểm tra mỗi ngày, ngay sau khi bướm cái đẻ trứng, dùng kéo cắt lấy mảnh túi giấy có trứng bướm đặt lên mặt ngoài của một mãnh vỏ trái bưởi (khoảng

2 cm x 3 cm, bề mặt đã được lau cồn 700) để trong một ly nhựa (đường kính 5 cm, cao 6 cm) Bên trong ly nhựa có đặt một miếng bông gòn ướt để tạo ẩm Sau khi phun nhẹ vào trong ly một ít nước bằng bình phun sương, ly được đậy nắp và để trong điều kiện phòng thí nghiệm, theo dõi và phun nước giữ ẩm mỗi ngày

Ngay sau khi trứng nở, ấu trùng được tách ra nuôi riêng mỗi con/ly nhựa và được cung cấp mẫu vỏ trái bưởi để làm thức ăn Ly nhựa nuôi sâu được vệ sinh và cung cấp mẫu vỏ trái bưởi mới hai ngày/lần đối với sâu tuổi 1 – tuổi 2, và một ngày/lần đối với sâu từ tuổi 3 Khi sâu chuẩn bị hóa nhộng (cuối tuổi 5, sâu chuyển sang màu xanh đậm), ly được thêm vào một lớp khoảng 1,0 cm sơ dừa ẩm để tạo điều kiện cho sâu hóa nhộng Sau khi trưởng thành vũ hóa, cho các cặp trưởng

8

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1 TÌNH HÌNH CANH TÁC BƯỞI VÀ SỰ GÂY HẠI CỦA SÂU ĐỤC TRÁI

Thông tin về tình hình canh tác bưởi và sự gây hại của sâu đục trái bưởi đã được ghi nhận bằng cách điều tra nông dân và khảo sát trực tiếp trên vườn bưởi của

30 nông hộ (15 hộ ở Vĩnh Long và 15 hộ ở Hậu Giang)

3.1.1 Kết quả điều tra nông dân

a) Một số đặc điểm canh tác

Bảng 3.1 Một số đặc điểm canh tác của vườn bưởi điều tra

67% (bảng 3.1)

Như vậy, vườn bưởi từ 8 – 15 năm ở Vĩnh Long nhiều hơn ở Hậu Giang và ngược lại dưới 15 năm thì Hậu Giang lại có nhiều vườn bưởi hơn Vĩnh Long

Theo điều tra ghi nhận diện tích vườn tại tỉnh Vĩnh Long từ 500 - 1000 m2

chiếm tỉ lệ cao là 53%, thấp nhất là > 1000m2 chiếm 20% và trung bình là dưới 500m2 chiếm 27% Còn ở tỉnh Hậu Giang, diện tích trên > 1000m2 thấp nhất chiếm 7%, tiếp theo diện tích cao nhất dưới 500m2 chiếm 80% và diện tích còn lại từ 500

- 1000 chiếm 13% (bảng 3.1)

Tóm lại, ở diện tích dưới 500m2 thì tỉnh Hậu Giang có nhiều vườn hơn so với Vĩnh Long và diện tích từ 500 - 1000 m2 tỉnh Vĩnh Long lại có nhiều vườn hơn Hậu Giang

Qua kết quả ở bảng 3.1 ở giai đoạn cắt tỉa cành và vệ sinh vườn thì ở tỉnh

Vĩnh Long có 100% nông dân thực hiện, còn ở Hậu Giang thì chỉ có 93% là nông dân cắt tỉa cành và vệ sinh vườn

Ở thời kỳ tưới nước tại hai tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang thì trong mùa mưa tưới 2 – 3 lần/tuần luôn nhiều hơn tưới từ 4 – 5 lần/tuần và không nông dân nào thực hiện tưới 1 lần/tuần

10

Còn mùa nắng tưới nước tại hai tỉnh Vĩnh Long và Hậu Giang thì cũng là tưới từ 2 – 3 lần/tuần luôn được nhiều nông dân chọn hơn là tưới 1 lần/tuần và không nông dân nào thực hiện tưới từ 4 – 5 lần/tuần

Riêng đối với bón phân thì tỉnh Vĩnh Long nông dân bón 4 – 5 lần/năm chiếm 40%, 8 – 9 lần/năm chiếm 60% và ở Hậu Giang thì nông dân bón từ 2 – 3 lần/năm chiếm 13%, 4 – 5 lần/năm chiếm 20%, còn lại 8 – 9 lần/năm là được nông dân chọn nhiều nhất 67% (bảng 3.1) Như vậy, ở tỉnh Hậu Giang nông dân bón 2-3 lần/năm, còn ở tỉnh Vĩnh Long thì không

b) Thành phần côn trùng gây hại trên vườn bưởi điều tra

Bảng 3.2 Thành phần côn trùng và nhện gây hại trên vườn bưởi năm roi

đỏ, rệp sáp, sâu đục cành, rầy mềm và bù lạch đều có tỷ lệ nông dân ghi nhận dưới 40%