Nghiên cứu so sánh một số típ truyện cổ tích việt nam và hàn quốc

... gian Vi~t Nam va van hoa cac nu&c Dong Nam A: Van h6a dan gian Vi¢t Nam b6i canh van 10 h6a Dong NamA Khi chi cac vffn de chu yeu nghien cnu van h9c dan gian Vi~t Nam b6i dmh van hoa Dong NamA, giao... tfch Vi¢t Nam va truy¢n c6 tfch Han Qu6c, va dj bi¢t fly, tren CcJ SO nghien Ctfu ly giai nguyen nhan cua St! tli'O'ng d6ng SO sanh m¢t SO ki~u truy~n (type) CUa truy~n c6 tfch V i~t Nam va truy~n... khoa h9c cling da buoc d~u so sanh van chtl'O'ng Han Qu6c voi van chttong aVi¢t Nam va Han Qu6c Nam nhu so sanh th~ lo(;li truy~n truy~n ky chfr Han (PGS Ph~m Tu Chftu), so sanh gifra truy~n HllO'ng

D~ HOC QU6C GIA HA N(H TRUONG D~ HQC KHOA HQC xA H(n VA NHAN VAN

- m -

-PARKYEON KWAN

CHUYEN NGANH: VAN HOC DAN GIAN

M ? ;J •'

- 0 (1(/l/

- Nc)i dung

Ml}C Ll)C

1 Tfnh cap thie't cua d~ tai

2 Gi6i thuyet d~ tai va ph~m vi nghien CUu

3 Phuang phap nghien cuu

4 Muc dfch cua d~ tai

5 L!ch si:r va'n d~ ,

6 Dong gop cua lu~n an

7 B6 eve cua lu~n an

2.1.3 Cach khao sat phan 1o~i s5p xep m<)t tfp truy~n 43 c6 d~n gian theo Bang ffil;IC ll:IC tra CUll cac tip truy~n c6 dan gian cua Aarnaer-Thompson

2.2 Khao sat m<)t s6 ki~u tmy¢n (type) truy~n c6 tfch 45 Vi~t Nam va Han Quoc

2.2.1 Cac tip truy¢n v~ cac loai v~t 46 2.2.2 Cac tip truy~n v~ m6n qua cua qu[ 72 2.2.3 Cac tfp truy~n v~ nguoi mang 16t v~t 74 2.2.4 cac tip truy¢n v~ ngtroi lay vq (ho~c · ch6ng) tien 84 2.2.5 Gic tfp truy¢n v~ nguoi m6 coi, nguOi anh nguoi em 88 2.2.6 Cac tip truy~n v~ nguoi thong minh va nguoi

3.1.3 v 6i tip truy~n nhi1ng m6n qua cua qui 119 3.1.4 V6i tip truy~n nguai mang 16t v~t 120

3 1.5 v 6i tip truy~n_ ve nguai lffy vq (ho~c ch6ng) tien 122 3.1.6 V&i tip truy~n ve nguai con m6 coi - d} ghe 124

3 1 7 v 6i tfp truy~n ve nguoi ann va nguoi em 129 3.1.8 Vai tip truy~n Slf thong minh va Slf ngu ng6c 130 3.2 Nhfrng d! bi~t gifra truy~n c6 tich Vi~t Nam va H~m Qu6c 131 3.2.1 Nhung di bi¢t trong tip truy¢n v~ con h6 131

3.2.2 Nhung d~ bi~t trong tip truy~n v~ ngu6n g6c loai v~t 132 3.2.3 Nhfrng d! bi~t trong tip truy¢n nhfrng mon qua J 33

? , cua gut

3.2.4 Nhfrng d! bi~t trong tfp truy~n ngvai mang l6t v~t 133 3.2.5 Nhli'ng d! bi~t trong tfp truy~n v~ ngum lay vq 134 (ho)c ch6ng) tien

3.2.6 Nhfrng d! bi~t trong tfp truy~n v~ nguoi con m6 J 34 coi - d) ghe

3.2.7 Nhfrng d~ bi~t trong tfp truy~n ve ngtroi anh va 135 nguoi em

3.2.8 Nhfrng d! bi~t trong tip truy~n v~ sl)' thong minh ] 35

va sq ngu ngoc 3.3 So sanh SIJ tucrng d6ng va d! b i ~t cua truy~n c6 tfch 136

_ Vi~t Nam va Han Quoc v6'i truy~n c6 tfch Trung Qu6c va Nhat Ban

3.3.2 Tip truy~n v~ nguai lay vq tien 137

· 3.3.3 Tip truy~n v~ nguai mang lot v?t 137 3.3.4 Tip tmy¢n v~ co gai lQ letn_ ! 38 3.3.5 Tip truy¢n v~ ngtroi anh- nguoi em 1.39 3.4 Ly giai st! tu'crng d6ng, d! bi~t gili'a truy¢n c6 tfch 140 Vi¢t Nam va Han Qu6c

,.,

MODAU

1 Tinh cftp thiet ciia de Hti

1 1 Vi~t Nam va H~m qu6c la hai qu6c gia "kh6ng nhung gAn gUi ve m~t d!a ly, rna con CO rfft nhieu ,diem tU'<1flg d6ng V~ t~p tl;JC sinh ho<:Jt, phong each tu duy t6n giao, t1nh cam dan t¢c, di san van hoa Mfiu s6 chung d6 c6

d~c ditim rfft khac thttemg" Kho tang van h9c dftn gian cua ca hai mt(>'c noi chung, truy~n c6 tfch n6i ri~ng c6 nhfrng net ttr<mg d6ng, b~n c~nh nhung net d~ bi¢t Nghi~n CUu va so sanh giua truy¢n c6 tich Vi~t Nam va Han qu6c HI cOng vi~c kh6ng chi c6 y nghia tang cu<mg hieu biet Ian nhau giua hai nu6c (J phtt<mg di~n van boa rna con c6 di~u ki~n d~ lam sang r5 h<m nhung v~n de cua vi¢c nghien cuu thi phap truy¢n c6 tfch

1.2 V~n d~mg cac Bang mz,u.: ll;lC tra CllU tip va mo tip truy~n c6 dan gian Clla Antti Aarnaer va Stith Thompson, cling nhu v~n d\}ng phUOllg phap nghien cuu so sanh lo~i hlnh l!ch sir trong chirng mvc nao d6 se giai quy€t dttqc va'n d~ ngu6n g6c cua truy~n c6 tich, Stf gi6ng nhau va khac nhau gifra truy~n c6 tich cua C£lc dan t()c tr~n the gi6i 0 H~m qu6c cling nhLr b Vi¢1 Nam, c<Jng vi~c nay da dugc nhi~u hQc gia ti€n hanh K€t qua rna cac nha nghien crru ay d~t dttqc la cling nhi~u, nhtrng v~n d~ so sanh giua truy¢n c6 tfch Hzm Qu6c va tmy~n c6 tfch Vi~t Nam vftn chua duqc ti~n hanh la bao Trong khi d6 tim hieu, so sanh giua truy~n c6 tfch Vi~t Nam va H~m Qu6c chAng nhfrng giup cho chung ta hi~u biet v~ truy~n c6 tfch cua tirng qu6c gia, rna con giup cho chung ta c6 di~u ki~n, ca h¢i lam sang to cai hay, cai dyp cua truy~n c6 tfch m6i nu6c, d6ng thoi, dong g6p vao vi~c v~n dt;~ng phttang phap nghien CttU SO sanh ]o~i hlnh - J!ch Slr d~ nghien CUU truy~n c6 tfch CUa m6i mtac

1.3 La m¢t c()ng dftn Han Qu6c titng h<;>c t~p b Vi¢t Nam r6i c()ng t<k t~i Vi~t Nam va hi~n t~i la giang vien v~ ti€ng Vi¢t va Vi~t Nam l19c cho sinh

vien H~m Qu6c, truy~n c6 tfch H~m Quoc, truy~n c6 tfch Vi~t Nam cu6n hut

va hap d~n t6i Bai d6 ]a chung tich bat ti'r cho sv phong phu cua van h6a m6i dan t¢c, Slf Vi d~i cua nhfi'ng tu tl!Ong nhan van cao ca cua m6i dan t¢c Boi v~y, t6i khao khat dttqc tim hi~u nghien cuu v~ truy¢n c6 tfch cua hai dan t¢c

Vi~t Nam -Han Quoc, v6i y ngrua, hi~u· sau them truy~n thong van hoa cua Vi~t Nam, cling nhtt cua Han Qu6c

2 GiOi thuyet de tai va ph~m vi nghien ciru

2 1 D~ tai cua Ju~ an la m6i quan h~ tuang d6ng va d! bi~t gili'a m¢t so ki~u (type) truy¢n trong truy¢n c6 tfch cua Vi¢t Nam va H~m Qu6c Nhtt v~y, nhfrng v~n d~ v~ n¢i dung, ngh~ thu~t, tlnh hlnh suu tftm v.v cua truy~n c6 tfch hai llU'OC se n~m ngoai ph(;lm vi CUa c6ng trlnh nghien Clru nay

2.2 M6i t¢c nguai d~u c6 kho tang truy~n c6 tfch cua mlnh, Vi~t Nam la

qu6c gia da dan t¢c, cho nen khi nghien cuu, a truy¢n c6 tkh Vi¢t Nam, ben C(;lnh vi~c coi truy~n c6 tich cua nguai Vi~t, (t¢c nguoi da so) lam doi tuqng khao sat chfnh, chung t6i con Hfy truy~n c6 tich cua Cclc dan t<)c thi~u so lam d6i tttqng khao sat 0 truy¢n c6 tfch Han Quoc, chung toi Jfiy truy~n c6 tich cua ngttai Han la d6i tUQll.g khao sat

2.3.Vi¢t Nam, cling nhtt Han Qu6c do v! the d!a van hoa, d~a chfnh tr! ella m}nh, CO q-uan h~ m~t thiet V~ Jich SU Van hoa VOi cac 11110C trong khu Vt;J'C nhtt Trung Qu6c, Nh~t Ban, lu~n an xin dugc d~t truy¢n cO tich Vi¢t Nam, H~m Qu6c trong khu VlfC nay' nh11ng trong nhfrng tnrO'ng hqp th~t dtn t.hiet mai d~t v~n d~ so sanh, con l(;li, lu~n an se khong di sau vao v i~c so sanh giih1 truy~n c6 tfch cua Vi~t Nam va Han Qu6c va truy¢n c6 tfch cua cac mrac trong khu yVc Boi le, d6i tttqng nghien CUu cua lu~ an la moi quan h ~ tucmg

d6ng va d! bi~t gifra m<?t so tfp va m6 tfp cua truy~n c6 tfch Vi¢t Nam va Han Quoc

3 Phuong phap nghien ciru

3.1 Ngoai vi¢c van d!fng nhitng phuong phap chung cua khoa bQC folklore, v~ co blm ]u~n an v~n d!fng phuong phap nghien c(ru so sanh lo ~ i

h1nh- lich su

3.2 Ngoai ra, khi c~n thi€t, chung t6i c6 v~n dl)ng phtrong phap nghien cuu lien nganh : ngu· van hc;>c, van hoa hc;>c.v.v

4 M~:~c dich cua de tai

4.1 Lu~n an nh~m tim ra nhung tuang d6ng, d~ bi¢t giua truy~n c6 tfch Vi¢t Nam va truy¢n c6 tfch Han Qu6c, ly giai nguyen nhan cua St! tli'O'ng d6ng

va dj bi¢t fly, tren CcJ SO nghien Ctfu SO sanh m¢t SO ki~u truy~n (type) CUa truy~n c6 tfch V i~t Nam va truy~n c6 tich Han Qu6c

4.2 Btroc d~u trlnh bay nhftng net blm sac dan t¢c cua hai dan t¢c trong truy~n c6 tfch, tren co so nghien crru, so sanh m¢t s6 ki~u truy¢n (type)

truy~n c6 t.ich cua hai qu6c gia Vi¢t Nam, Han Qu6c

5 Lich sir van de

5 1 Tl.r d~u th€ ky XIX va-n d~ ngu6n g6c truy¢n c6 tfch da dtr<;1c d~t ra, thu hut St! quan tam cua nhi~u nha khoa hc;>c folklore tren th~ g ioi Van d~ gi6ng nhau giua truy~n c6 tich cac dan t¢c va lien quan d~n chu d~ nay la van d~ ngu6n goc cua truy¢n c6 tfch tra thanh va-n d~ trong tam cua khoa hc;>c v~ truy¢n c6 tich Trtrang phai An Au v6i cac d~i bi~u nhrr Jac6p Grim (j Due, Ph

I Buxlaev a Nga ding nhu sv phat tri~n cua n6 th~mh tnrong phai th&n tho~i v6i Adanbec Kun (ngtrO'i Due), Max Muter (ngtroi Anh g6c.D(rc), Aphanaxiep (nguai Nga), Cubecnatix (nguoj Phap) m¢t thai da tiep c~n va-n d~, nhtrng r6i chinh tntO'ng phai nay l~i nhanh chong b¢c l(> cac diem yeu cua n6 D~u v~y, SlJ gi6ng nhau gifra truy¢n c6 tfch CUa cac dfln t¢c V~n ]a van d~ cffn CO S\f quan tam giai dap cua cac nha khoa hQC v~ truy¢n c6 tich NgtrO'i ta n6i r~ng StJ gi6ng nhau ay cua truy~n c6 tich v6n kh6ng phai 1a do dtc dan t<)c c6 cung

m(>t ngu6n goc, rna do Slf giao ltru van hoa giua cac dan t<)c Ly thuy~t vay

mttqn va Jy thuy€t V~ St! di chuy~n COt truy¢n Ta dai VOi cac C1<;li bi~u nhH

T~odo Ben Phay (nguoi Due), Ph.Libr~ch (nguoi Due), Gaxtong Pari (nguai Phap), E Coxcanh (nguoi Phap), K€tlay (nguoi Anh), Vexelopxki (nguoi Nga) Pirpin (nguai Nga), n6 phat tri~n th~nh vuqng toi cu6i the ky XIX, dgu the ky XX sau d6 n6 dAn dfu thoai hoa chuy~n th~mh tnrang phai dja ly -l~ch Slr hay nguai ta con g<;)i tntong phai Phan Lan Nam 1901, voi SlJ' ra dO'i cua

hi¢p h¢i qu6c te cac nha folklore h9c duqc thanh l~p b Henxinhki, to t~p san

khong d!nh ky dm H<)i d5 cong b6 nhiing cong tr1nh nghicn cuu v~ truy~n eli tic h

Nhln l:;ti qua tr)nh xuat hi¢n cua cac truang phai khoa h<;>c d~ nghi~n c{tu

V~ truy¢n c6 tfch, chung ta thay van de S\! giong nhau gifra truy~n c6 tich cac

dan t¢c v~n la van de co blm, dung nhu Ph6 giao su Chu Xuan Dien da t6ng

k€t: "Chung quy, each giai quyet vffn d~ do da d~n den hai k€t lu~n

1 S~r gi6ng nhau la do tnroc day cac dan t¢c c6 c¢i ngu6n chung

2 Sg gi6ng nhau la do vay muqn Khuynh huong dau d6ng thoi dua ra ly

thuyet v~ nguon g6c truy¢n c6 tich; khuynh hu6ng v~ sau co ban kh6ng giai

quyet van d~ d6" [6:51] Cu6i the ky XIX, truong phai nhan chung h9c xuflt hi~n Th~;tc ra, truy¢n c6 tich kh6ng phai Ia d6i tll'<Jng nghien CUu chfnh cua cac

h9c gia thu¢c tntO'ng phai nay, nht1ng c;k cong trlnh cua E.B Taylo, A.Lang, G.Pheredo, Levy Bruyn, P.Xanhtivo, v~n c6 nhieu tac d1;mg d6i voi vi~c ly giai

van d~ ngu6n goc CUa truy¢n c6 tfch va Sl! giong nhau gifra cac truy¢n c6 tfch cua cac dan toe

Dong g6p quyet d!nh cho s~;t hlnh th~mh phuong phap nghien cuu so sanh lof!i h1nh 1!ch str V.la Prop La nguoi d~t nen m6ng cho nhfrng tu tuong va

nguyen tac cua phuong phap nghi~n cuu so sanh lo~i hlnh lich sir V I a Prop

voi cac cong trlnh Hinh tluii lu;c truy¢n c6 tfch, Nhii.ng din re ljch slt ala

truyfn c6 tfch thdn ky, da c6 nhi~u dong gop cho vi¢c ly giai ngu6n goc d1a truy~n c6 tfch cling nhll' Slf giong nhau gitra truy~n c6 tlch CUa CaC dan t(IC Cling v6i V.la Pr6p, m¢t s6 nha khoa h9c folklore kha.c cua Lien Xu (eli) nhU' V.M Girmunxki, I.I Tonxt6i, I.M Tronxki, Phranco Kamenhetxki, nhat l ~ t

EOMO Meletinxki da co nhi€u dong gop cho Sl;J' ho~m thi~n cua phtr<Jng phap nghien ClrU SO sanh lo~i h1nh- l!ch Slr 0

5020 a Vi~t Nam phtr<Jng phap nghien CUu so sanh lo~i hlnh l!ch sir trong gi&i nghien cvu folklore da duqc chu y tlr nhfrng nam 70 cua the ky nay 0

Tru6c het, cac hc:;>c gia Vi~t N am da d~ch, gi6i thi~u ve phuang phap nghien cvu so sanh lo~i hlnh ljcll su nhu t~p chf D~n t¢c hc:;>c (so 1/1976) gi6"i thi~u bai cua PONOPuchilop: Nlutng wl'n de'plzztong pluip lurJ,n nghien ntn so sllnh /fell s1r· 1·//n /}(;c d/in gian, D6 Nam Lien tdnh bay Viii m !t vl plut(Jng phap so winh lo~li hinh lf.c.:h Slf trong khoa nghif ! n c.:ll~i Phonclo a Lien Xo [39], Gso TS Le Chf Que v6'j bai V.Jao Prop va plntor1g plu1p nghih1 C1J}I Phonclo

t/zeo SO sanfl /o~ti hinh fjch Slf (61]

V i~c gi6i thi~u ay ro rang CO nhi€u t:k d\)ng cho vi~c v~n d~ng phHO'ng phap nghien c{ru so sanh lo;;ti h1nh l~ch su, vao vi~c nghien cuu truy~n c6 tfch

a Vi¢t Namo Sau d6, hai c6ng trlnh cua V.Ia Pr6p: Hlnh tluli hqc n~a truyfn co' tfch va Nhii:ng din rl lfdz Stf dia truy¢n c.:6 tich tlu1n ky da duqc d~ch ra tieng Vi¢t, cu6n thv nhat duqc djch trc:;>n v~n, cu6n thu hai duqc djch 3 trong t6ng s6

10 chtr®g cua cu6n sacho

Nguoi co y tht1c v~n d1:1ng va v~n d1:1ng co ket qua phu®g phap nay o Vi¢t Nam, tntac het phai k~ den nha nghien ct!u da qua c6 Cao Huy Dtnho V ai

nhll'ng tac phftm nhu : Ngztoi anh ln'tng lang Dong [16], Tim hiiu tir?!t trinlt van lz9c dan gian Vi¢t Nanz [17] cung m<)t lo;;tt bai v€ truy~n c6 tfch va th~n tho~i, Cao Huy Dlnh, c6 rift nhi~u th~mh cong trong vi¢c v~n d~ng plurang phap nghien cuu nay Co hai nguyen t~c duqc Cao Hoy Dinh, ci1ng nhu.m¢t s6 nha nghien crru qm1n tri~t kha c~n ke ]a dlJa vao d~n t<)c hc:;>c va dl;l'a vao vi~c boc tach cac lop l!ch Slt van hoao

Trong s6 cac nha khoa hc:;>c folklore Vi~t Nam, co m<)t nha khoa hoc khong h~n tieu bi~u cho vi¢c v~ d1:1ng phu<Jng phap nghien cffil so sanh lo<_li hlnh ljch su, nhHng co nhG'ng c6ng tdnh nghien cuu c6ng phu v6 truy ~ n c6

tich Vi~t Nam Do la GS Dinh Gia Khanh v&i cong trlnh Sd hq tlrn hi iu

nhitng V(fn de' ella truy¢n of tf c h qua truyf.n Tarn Cam [26] Theo PGS.TS Nguy~n Xuan Kfnh day Ut c6ng trlnh "c6 ti€ng vang m¢t that [35:102], va

"theo Chu Xuftn Dien, khi nghien CUu so sanh nhiing d! ban cua ki€u truy¢n

"Tam Cam" b trong mr&c va tren th€ gi&i, Dinh G ia Khanh da c6 nhfrng nh~n xet tinh Vl Va chfnh XaC Nhtrng d~ C~p den van de phan anh hi¢n thtfC trong truy ~n Ta'm Cam" thl 6ng da phnn tlch t.ftm J) va tinh each C<'ic nhan v~t h ~ t

nhU each phan tlch nhan V~t trong CaC tac ph i~tm van hQC thanh van hi¢n lhlfC

c hu nghla" [35: 1 03]

C6 th~ noi, v&i nha nghien cuu da qm1 c6 Cao Huy Dinh va GS Dinh Gia

Khanh, phtrO'Ilg phap nghien CUu cua cac tnroog phai chau Au trong llnh VtfC nghien cu·u truy¢n c6 tfch, da kha quen tlm<)c b Vi¢t Nam

Trong llnh VtfC truy¢n c6 tich, 0 blnh di¢n SU'U Him, khi noi den cac nha suu t~m cua Vi~t Nam, khong th ~ khong nh~c den GS Nguy~n D6ng Chi C6 th~ n6i, b(> Kho tang truy¢n c6 tich Vi¢t Nam [79] cua ong rat c6 gia trj cho vi~c nghien cUu so sanh v~ truy¢n c6 tich Vi¢t Nam, bbi v&i mQi truy¢n, ong deu c6 mvc khao d! tuy khong h~ thong, nhung kha c6ng phu

Th~p ky tam mu·oi, chfn muoi b Vi~t Nam, co kha nhi€u nha khoa h9c e ta

v~ n dl:Jng ly thuyet cua V.I.Prop d~ nghien crru truy¢n c6 tfch th~n ky Dfiu tien phai k€ den Tran Due Ng6n v&i ti~u lu~ sau d~i h9c Nghihi c£t u k/t c£/u

truy¢n ci/ tfch than ky vi e t theo l y thu.ylt hinh tluii lu; c e1la V ladimia Iacoplevich Prop C6ng trlnh day 64 trang luu b Thu vi~n truoog D~i h9c su ph~m Ha N¢i Iva Vi~n nghien cuu van hoa dan gian, tuy chua xuat ban r¢ng rai, nhung qua dung nhtt tac gia Tang Kim NgAn da kh~ng d!nh : "Day la m(>t c6ng trlnh nghien ct!u c6 gia tr! va dang tran tr9ng" [44: 10] Sau nay tac gia

da c6ng b6 tinh than cua lu ~n van nay tren bai bao cling ten b T gp chf van hm.i dan gia n so 3/1991 [47]

Trong vi~c nghien cuu van h<;>c dan gian cac dan t¢c thieu s6 Vi~t nam, PGS.TS Vo Quang Nhan, PGS.TSKH Phan Dang Nh~t cling da v~n dl}ng c6 hi~u qua phuong phap Jo~i hinh- 1!ch sir

Cung huang nghien cliu v&i tac gia Trftn Due Ngon, trong lu~ van PTS, (nay Ia TS) cua mlnh, tac gia Tang Kim Nga.n da nghien ctru C6 tich th5n ky nguoi Vi~t, d?c diem cau t~o c6t truy~n Lu~n an bao v~ thanh cong, tac gia da

(

xu~t bim th~mh sach v6i nhan d~ tren [44] Sao khi trlnh bay v~ ly thuy~t hlnh h<;>c truy~n c6 tfch th5n ky cua v .I Prop (tu trang 16 de'n trang 40), tac gia da d~mh chuO'ng 2 d~ khao sat d(u t~o c6t truy~n thfin ky cua nguoi Vi¢t tren CO'

sa v~n dl}ng ly thnyet hlnh thai h<;>c truy~n c6 tieh than ky cua V.I a Pr6p (tir trang 52 den trang 142) M?t khac, tac gia con danh chuang 3 d~ suy nghl ve nhung hi~n tugng truy~n c6 tich than ky nguoj Vi~t vtr<;>t ra ngoai so d6 l y thuyet cua V.Ia.Prop (tU trang 143 den trang 181) C6 the n6i, trong vi~c v~n dl}ng ly thuyet hlnh thai h<;>c truy~n c6 tfch than ky, cong trlnh cua Tang Kim Ngfin la m()t cong trlnh nghien Clcu rat c6 gia tr~ v€ truy~n c6 Hch Vi~t Nam

Nam 1991, t~p chi Viln hoa dan gian da d~mh m¢t s6 chuyen d~ d6 ban v~ cac vttn d~ thi phap Ngoai bai t6ng quan Thi phap h<;>c va vi~c nghien cuu thi phap van h<;>c ngh~ thu~t dfin gian cua PGS,TS Nguy ~ n Xufin Kfnh, c<lc nha nghien c(ru nhu PGS.TS Tran Due NgOn, TS Tang Kim Ngan, TS Nguy~n Phuong Thao, TS Minh H~nh, TS Tran Le Bao, PGS.TS Ki~u Thu Ho~ch v.v

da cOng b6 nhli'ng cong trlnh nghien ct1u v~ truy~n clan gian Vi~t Nam, v~n dl}ng ly thuyet thi phap hQC va hinh thai hQC C6 th€ n6i, day la so t~p chf c6

an ttrqng d6i VOl d6ng dao b;;tn dQC Va CO nhi~u dong gop cho vi~c nghien Cltll tmy~n c6 tich th~n ky, n6i rieng, truy~n c6 tfch n6i chung

Trong khi d6, cUng b~t dau tu nhung nam tam mua.i cua the ky nay, gi6i nghien ctl'u van h9c dan gian Vi~t Nam da bftt d~u v~n dt?ng phuong phap nghien CUll cua truemg phai Phan Lan v&i phuong phap dia ly - l!ch Slt GS Nguy~n Tan D~c vie't: " Trong muoi nam qua, t6i b~t d5u c6 chu y de'n vi~c nay' da d(t c6ng t'im hi€u, chu~n b! nghien cuu each lam, dJ! dinh se l~p m9t

blmg m~c l~c tra Clru type va motif cua truy~n k~ dan gian Vi~t Nam"[14:226

-309] Thuy chung v6i y d!nh khoa h<;>c ay, GS Nguy~n Ttln Dac trong nhfrng nam qua da d~mh nhi~u tam huyet va cong SlrC d~ nghien Clru cac truy~n c6 tich theo tip va rnotip nhu tlm hi~u truy~n Qua B~u Lao den huy~n tho?i Lt;tt Dong NamA, d9c l<i!i truy~n Son Tinh Thuy Tinh, ngu6n g6c truy~n U Th6n cua ngtroi Thai iJ Vi~t Nam, nhat la nghien crru truy~n Tam Cam Co le day Ia tac phfim dtrqc GS Nguy~n Tkn Dac quan tam nhat Ong da nh}n truy¢n Kajong va Halek cua nguaj Cham den type truy¢n Tam Cam i':J Dong Nam A,

nhln m6i giao luu va tuang tac van hoa gifra cac dan t¢c (j D6ng Nam A qua type truy~n k~ Tam Cam, nhln nhfrng bien d6i cua truy~n Tam Cam i':J Vi ~ t Nam, nhi~n truy~n Tffm Cam va Slf danh trao than ph~m con nguai Nam qua,

c6ng trlnh Truy¢n ke' dan g ian dqc hang tip va m6tip[.14] duqc cong b6 vai

b?n d9c da giup fch rat nhi~u cho gi6i nghien c(ru van h<;>c dan gian Vi~t Nam trong Jinh VlfC tiep C~tn truy¢n c6 tlcb bang tip Va m6tip

Tru6c d6, nam 1983, tren t?p chi van hoa dan gian s6 3 + 4, tac gia Tang

Kim Ngfm da c6 gioi thi¢u vi¢c bien SO<i!ll tlr di~n "tip" va "m6tip" trong nganh folklore the gioi (tlr trang 64 den trang 68) va cong vi¢c nay gan day da duqc hai tac gia quan Him Nguoi thu nhat Ia Nguy~n Th~ Hi~n Tren t?p chf

win hoa dan gian s6 2/1996, ch~ da c6ng b6 bai bao Nghien c(ru truy~n c6 dan gian Vi¢t Nam theo blmg m~c ll)C tra Clru tfp va mo tfp truy ~n c6 dan gian ella Antti Aarne va Stith TI1ompson [20:13-24] Nguoi thu hai la Nguy ~ n Th! Nguy¢t sau khi gi&i thi~u v~ bang m~c ll:IC tra crru type va motip truy¢n c6 dan

gian Nh~t Ban cua Keikoseiki va Hiroco Ikeda [49:61-63] ch! da cong b6 bai bao khoa h9C cua mlnh v~ vi¢c ll'ng dt_mg h¢ thong Aame Thompson vao truy~n k~ dan gian Vi~t Nam (50:29-31]

Vi¢c v~ dl)ng ly thuyet nay tru6c d6 da duqc m¢t s6 nha nghien c(ru van h<;>c dan gian thl)'c hi¢n C6 th~ k~ den giao su Dinh Gia Khanh v6i tham lu~n d~ din h¢i thao khoa h9c Moi quan h~ giua van h<;>c dan gian Vi~t Nam va van

hoa cac nu&c Dong Nam A: Van h6a dan gian Vi¢t Nam trong b6i canh van

h6a Dong NamA Khi chi ra cac vffn de chu yeu khi nghien cnu van h9c dan gian Vi~t Nam trong b6i dmh van hoa Dong NamA, giao su c6 chi ra van de cac mo tfp CUa van hQC dan gian: "c~n va CO th8 tiep C~n cac van de SO sanh

mo tfp cua truy~n dan gian o Vi~t Nam v6i mOtip cua truy~n dan gian cac mr&c Dong NamA" [28:17] Cling nam trong htr&ng nghien cuu nay, tac gia Nguy~n Thi Hue dad~ c~p den m(>t vai motip trong h~ th6ng truy~n k 8 v 6 c¢i nguon dan t(>c Vi~t Nam la Dong NamA [21 :32-37]

- Ki~u Thu Ho~ch c6 bai t1m hi8u ki8u (type) truy~n Tam Cam a Trung Qu6c, da cho biet ban k8 c6 nhat the gi6i ve tip truy~n nay chfnh la truy~n nang Di~p H~n o ngnO'i Choang, mi~n Nam Trung Qu6c xuat hi~n khoang the

ky IX Tac gia dong thO'i cling gi6i thi~u m()t d~ ban truy~n T din C c lm cua ngtrO'i Kinh/Vi~t di cu sang Trung Qu6c nr the ky XVI, hi~n la m()t trong s6

55 dan t.(>c thi8u s6 cua Trung Qu6c [23]

Kieu Thu Ho~ch da so sanh tip truy~n Trftu Cau & Trung Qu6c v6i tip

truy~n o Vi~t Nam, Campuchia, tren co so d6 b~m v~ tl;Jc an t.rftu va va.n h6a quy8n trftu cau Dong Nam [25]

Nhl1 V~Y, CO th8 noi, cong vj~c V~n dl}ng ly thuyet hinh th<li hQC CUa V Ja Prop, cling nhu v~n d':Jng ly thuyet lo~i hlnh h9c vao vi~c nghien cuu tTuy~n c6 tfch & Vi¢t Nam da dtrqc chu tn;mg Nhi~u tac gia da c6 nhfrng th~mh cong trong Jlnh Vt;!C nay Nhi~U Jinh Vlf'C CUa truy~n Cb ttch da dU'Q'C giai thfch tfQD v~n, dfty du

5.3 o Han Qu6c, vi~c v~n dl}ng ly thuyet h1nh thai h9c cua V.Ia.Prop eta duqc gi6i thi~u va v~n dvng Tru6c het, nhfrng cong trlnh cua ong da du·qc g16i thi¢u sang tieng Han Qu6c Nam 1987, Yong Dai Yu da d!ch Hinh tluii lu ; n :

truy ¢ n c 6 ti c h sang tieng Han Qu6c [128]

Nam 1992, Sung Jun Yun va Kwang Sik Choi dich cong tr1nh The Folktale sang tifng Han Qu6c [129]

Vi¢c giai thi~u nhfrng cong trlnh cua tnrang phai so sanh l!ch Slr rna

V la.Prop, cling nhl1 cua tnr?1ng phai l!ch slr - dia ly rna cac nha khoa h9c folklore Ph~n Lan Ia d~i di¢n se giup cho vi~c v~n dvng cac ly thuye't nay vao vi¢c nghien CUu truy~n c6 tfch a Han Quoc duqc chu trQng va phat tri€n nhanh hon

Nha nghien cli'u d~u tien v~ tmy~n c6 tfch H~m Quoc cling nhu nghien

( c(ru so sanh lo().i hinh la ong Son }in Ta e Ong da vie't va cong b6 15 bai nghien cuu v6'i nhan d~ la N ghien citu thuyi/t tho~li dan tg c Trie'u Th ? n tren t?p chf Tan Dan tlr thang 8 nam 1927 Ole bai nay da duqc in th~mh sach vao nam

Ti~p theo ong Son Jin Tae, vao th~p nien 30, ong Choi Nam Son d.a nghien ctlu truy¢n c6 tfch theo m6tfp, ong da cong bo c6rig tdnh nghien cuu cua minh a tren bao Tan hao hang ngay qua 72 l~n tl:r thang 6 nam 1938 d~n

thang 3 nam 1939 Nam 1983 nhihlg bai bao nay duqc t~p h91J va in thanh sac h Trong khi d6, ong In K won Hak nghien cuu qua trinh gino htu va anh huang truy¢n c6 tich AnD(> sang truy¢n c6 tich Han Quoc

Ong In Hak Choi th1 c6 nhi~u cong trlnh nghien c(ru so sanh truy~n c6

tich H~ m Quoc v6i Nh~t Ban va da cong bo nhu sau:

N ghif2n czlu so sanh truy¢n c6 tich Him - NluJt a ti;lp chi Giao d~IC nz6i

vao thang 9 nam 1976 Nghien cuu so sanh nhilng ye t6 co hdn czia truy¢n ctf tich Him - NluJt a ti;lp chf Sinh hot;It d9c sach vao thang 9 nam 1976, va xuat

b~m sach So sanh truy¢n c6 tich Him- Nh¢t (Nxb Samsung 1980)

Ong In Hak Choi cung c6ng b6 c6ng tdnh nghien ct1u so sanh giU'a truy¢n c6 tich H~m Qu6c va Trupg Qu6c (H~m Qu6c thuy~t thoc_ti 1u~m, 1982)

a c6ng trlnh nay tac gia da phan tich Cl:l th~ Slf dlD thi~t nghien Ctlu SO sanh truy¢n c6 Hch Han - Trung

Va 6ng Sung Ki Yeal vao nam 1979 da c6ng b6 c6ng trlnh nghien c{ru cua m1nh I a N ghien (lM so s/mh truy ¢n c6 tfch Han - NJujt d lu~n van tren ong da ch9n 17 lo~i truy¢n c6 tich cua Han - Nh~t nhtr Con h6 va qud hon g

kl A G ? tl ? B A't I / ? A ' I I Kh h"' t/ h t ?

10, an cua c on w, a ueu c ua con ec 1 xan 1 v.v 1 p an tc ac gm

cung so sanh v6i m<)t s6 truy¢n c6 tich Trung Qu6c va chan Au

N goai nhfrng cong trmh neu tren tu th~p nien 80 a Han Qu6c c6 rat nhi~u lu~n van th~c si, ti~n s1 nghien cU'u so sanh giil'a truy¢n c6 tfch Han

Qu6c v6i truy¢n c6 tich cac mr6c khac nhu Drrc, An D¢, I Ran lful hrqt duqc cong b6

Theo nha nghien cuu Ki~u Thu Ho~ch cho bie't, t:h1 c6ng trlnh nghien ctru

so sanh tip truy¢n dan gian s6m nhat gifra Vi¢t Nam vai Tri~u Tien va Trung

Qu6c cole Ia c6ng tdnh cua Giao su Chung Kfnh Van (nam nay vtra tron 100 tu6.i, (D~i h<;>c B~c Kinh) v6i d~ tai "V~ vling dat phat sinh cua tip truy¢n con cua nii ca" (Ulo l~i tr1 hlnh truy~n thuy~t tfch phat sinh d~a) Chuyen khao nay duqc tac gia ho~m thanh vao nam 1934 t~i Nh~t B ~ m (e Vi¢t Nam c6 th ~ tim d<;>c cong trlnh nay t':li Kho sach Nh~t van, Vi~n thong tin khoa h<;>c xa hQi, k y hi¢u 1.1295) N9i dung chuyen khao la so sanh tfp truy¢n ba nguoi con cua n1i

ca sau d~u thanh hoang d~, tuc la Dinh Tien Hoang, Thanh Thai T6 va T6ng Thai T6

Nhung nghi~n ct'ru so sanh truy~n c6 tfch H~m- Vi~t dugc c6ng boa Han

Khi nghien CUu truy~n c6 tich thl th~y vi~c nghien cuu so sanh v6i cac

dfin t(>c khac la r~t din thi~t, nen gfin d~y cac nha nghien cli'u van hoa d~n gian

ba mr6c: H~m Qu6c, Trung Qu6c, Nh~t Ban da thr.mh l~p The As ian F o lk

'

h~ th6ng, va da t6 chuc h9i thao quoc t~ dau tien {j Nh~t nam 1994, va 1995,

1996 d~u t6 chuc Symposium lan thu hai, Ian thu ba

Cac nha nghien cll'u truy~n c6 tich Han Qu6c ru dau th~ ky XX da c6

g~ng d~ phan loc:ti cac truy¢n k~ dful gian

Dau tien Ja 6ng Son Jjn Tae Ong da clwn 154 truy¢n k~ dan gian nhung

b day bao g6m ca truy~n than thoc:ti, truy~n thuy~t

1 Th:in thoc:ti, truy~n thuy~t

2 Truy~n v~ phong tgc, tin ngu5ng

3 N gl) ng6n, truy¢n cuO'i

4 Nhfrng truy¢n chua ph~n loc:ti

Nhfrng c6ng tr1nh nay kh<>ng co s6 ph~n loc:ti va chua phai la phfm ]o~ i co h~ thong rna chi li¢t ke ra theo ffil.;1C l':Jc Ong J ang Suk Soon cling c6ng b6 each ph~n lo~i truy¢n c6 tlch vao nam 1970, nhung 6ng nay khong theo each phftn lo~i cua Thomson rna chia ra 9 ffil.;1C 52 h~mg phu hgp v6i d~c tn.rng cua c6 tfch trong mr6c nhu sau:

1 Truy¢n co n¢i dung than tho~i

a Ngu6n g6c than nhan; b truy¢n than; c vG tfl;l; d dia h1nh; e con nguO'i; f thl!c v~t; g d¢ng v~t;

2 Truy¢n d¢ng v~t

a Ngu6n g6c ; b v6i con nguai; c v6i d(>ng v~t; d d¢ng v~t ao tuqng

3 Truy~n doi s6ng

a Bao m(>ng; b quai thai; c xua't sinh; d h9c t~p, thii thach; e d6 thi

va l~p than, f ket hon, g b¢nh Hio; h chet; i ho~m sinh

4 Truy~n con ngtroi

a Anh em va tlnh nghia anh em; b b6 con va hieu thi10; c vq ch6ng

va chung thuy; d tn~l dl ghc va vtj lc; c tlnh dye; f x:l h0i~ g bzm va finh h~)ll:

h cad¢

5 Truy~n tfn ngtr6ng

a Phong thuy; b xem b6i; c dim ky; d m<)ng; e so m¢nh; f h~nh phuc; g thuemg ph~t; h Ph~t giao

6 Truy¢n anh hung

a Th~ng lqi quai v~t; b dung s'i be con; c vu trang

a truy¢n; b truy~n tho; c ttrqng tnrng

Ngoai ra cung c6 nhi~u nha nghien cuu da phan lo~i truy¢n c6 tich nhu·

Mf!-c tra truy¢n co· ti c h dt)ng w}t cua 6ng Cho Heevung vao nam 1972, ph{\n lo~i truy~n c6 tich cua tlnh Chung Nam cua ong Choi Un Sik, phf.tn lozti truy¢n c6 tlch o tlnh Kyung Sang Buk cua ong Kim Quang Soon vao nam

1978

M~t khac a H~m Qu6c ong In Hak Choi da phan lo;;ti truy~n c6 tfch H~m Qu6c theo bimg phfm lo;;ti cua Antti Arne va Stith Thompson m¢t each c6 h~ th6ng

Dftu ti~n 6ng ch<;m 2.600 truy~n va da c6ng b6 6 ffil:IC truy~n c6 tfch H~m Qu6c b~mg ti€ng Nh~t nam 1976 va b~ng tieng Anh nam 1979

a d~y ong da chia ra 6 m~JC 20 h~ng 766 loi:li hlnh(Xem ph~· I~IC IT: cac tip truy~n dftn gian H~m Qu6c) nhung thvc te ra chi c6 621 lo<;1i hlnh thoi ma

s6 con l<;!i th1 chi c6 s6 khong d~ dt! b! cho nhfrng lo;;ti truy~n sau nay va den nam 1994 ong da th~m tac phgm th ~ mh 4055 chia ra 6 ml;lc 2l h;;tng 815 lo;;ti hlnh (thl;l'c te c6 625 lo;;ti hinh) va da cong b6 b ~ ng tieng Han

Nhu v~y Ia, l!ch sir nghi~n cuu truy~n c6 tfch Han Qu6c da qua m()t ch~ng duemg dai Nhi~u nha nghien CULl da noi tiep nhau ly giai cai hay, cai dyp cua truy~n c6 tich Han Qu6c, b~ng vi~c v~n d1:1ng cac ly thuy€t cua cac tntO'ng phai van hoa dan gian khac nhau Vi~c so sanh truy~n c6 tich Han Qu6c Va truy~n c6 tfch CUa Cclc qu6c gia khac da dtrQ'C chu y d~ lam n6i b~t cai tuong d6ng va cai bi bi~t, qua d6, lam n6i b~t ban sk cua truy ~ n c6 tfch tung qu6c gia Tuy nhi~n vi¢c so sanh gifra truy~n c6 tfch Han Qu6c va truy~n

c6 tich Vi~t Nam l;;ti chua d;;tt duqc ket qua bao nhieu Hy v<;mg, thai gian t6i, c6ng Vi~c nay se dttQ'C kh~c phl;JC

5.4 M()t khfa qmh c~n quan tarn lien quan den van de cua lu~n an la v i~c

so sanh van hoa Vi~t Nam va van boa Han Qu6c, n6i (J ph~m vi r()ng va so sanh van hqc dan gian Vi¢t Nam va van hqc dan gian Han Qu6c a ph(_Ull vi byp

5.4.1 Do nhung ttt<1ng d6ng v~ van hoa, do v! the d~a van ho{t va d~a chinh tri cua hai mr6c Vi~t Nam va Han Qu6c, do Sl! phat tri~n cua guan h ~

ngo;;ti giao hqp tac than thi~n giua hai nu6c, cling nhu nhi~u nguyen nhan khac nfra rna vi~c nghien cuu, so sanh gifra van hoa Vi~t Nam va van hoa Han Qu6c nhung nam qua duqc chu trqng Gi6i nghien CUu van hoa a dt hai mr6c

da c6 nhfrng c6ng tdnh v~ nhfrng vffn de nay

0 Vi~t Nam nga.y 19/12/1994, m¢t h¢i th~1.0 khoa h9c qu6c te voi chu d~

Nhirng va/ 1 de' ·van lwa Vi~ t Nam -Him Qu6c da dU'qc t6 chuc t~i Ha N9i, do khoa ngfr van, tnremg DC;li h<;>c khoa h<;>c xa h¢i va nhftn van, D~i h<;>c qu6c gia

Ha N¢i t6 chuc Nam 1996, cu6n Tuang d6ng van lzoa Him Quo ( : - lli¢t

Nam[58] dU'Q'c ra mM b~n d<;>c, voi da s6 bai viet dU'gc l ~y tl:r h¢i thao khoa h<;>c

ke tren Cac nha khoa h<;>c Vi~t Nam dad~ c~p nhfrng va'n d~ chung nhll' M¢t

so van eM chung cua Han Qu6c va Vi~t Nam nhln t1r g6c d¢ Nho giao (GS Tr~n Dlnh Huqu), Vung van hpa Dong A va Sl! tuong dOng van hoa Vi~t Nam

- H~m Qu6c, (TS Tr~n Ng<;>c Vucmg), V ~ m6i quan h~ lo~i hlnh gifra van hoa

Vi¢t Nam va Han Qu6c (GS.TS Le Chi Que) v.v , d6ng thai, cac nha khoa

h9c cling da buoc d~u so sanh van chtl'O'ng Han Qu6c voi van chttong Vi~t Nam nhu so sanh th~ lo(;li truy~n truy~n ky chfr Han a Vi¢t Nam va Han Qu6c (PGS Ph~m Tu Chftu), so sanh gifra truy~n Ki~u cua Vi~t Nam va lruy~n Xu2m

HllO'ng cua H~m Qu6c v v M~t khac, cac nha khoa h<;>c da SO' b¢ d6i chieu

ng6n ngu Han Qu6c va Vi~t Nam nhu cac c6ng trlnh cua TS Hoang Tr<;>ng

Phien: D6i chieu cac ftm tiet Han - Viet, Han - H~m v6i cac am tiet Han, cua

GS.TS Nguy~n Minh Thuyet va Kim Young Soo: may nh~n xet v~ tLr xtrng ho trong tieng Vi~t va tieng H~m Quoc v.v llnh Vl!C cu6i cung rna cac nha khoa

hQC quan Him la nhfrng van d~ v~ van hoa xa h¢i H~m Qu6c

Nhu v~y, Sl! tll'ong dOng gifra van hoa Vi~t Nam va van hoa H~m Quoc da

la d6i tuqng cua nhi~u nha nghien CUu 0 Vi¢t Nam cung nhu a Han Quoc

5 4.2 0 ph~ vi h~p, van d~ so sanh gifra truy~n c6 tfch Han Quoc va

truy~n c6 tfch Vi~t Nam c6 dll'qc gi6i nghien cliu chu y Cung t~i h¢i th ~ w n6i tren, GS.TS Le Chi Que khi d~ c~p den m6i quan h~ lo~i hlnh gifra van hoa Vi~t Nam va H_an Qu6c c6 d~ c~p den ttrcmg d6ng giua truy~n c6 tich dw hai nv6c : 6ng kh~ng d!nh: "Truy¢n c6 tich Vi~t Nam va Korea c6 nhi~u net tuang d6ng" [58:] 18] 6ng da neu nhil'ng nh~n xet sob¢ v~ ki~u truy¢n CoL<;>

Lem hay la gl ghe con ch6ng (A-T:510) Cling trong h9i thao nay PGS Vii NgQC Khanh va dr nhan D~ng Thieu Ngan dad~ c~p v~ Slf tuang d6ng trong

- Phffn mb dt\u

+ S!! g~p nhau gifra van hoa Vi~t Nam va van hoa H~m Quoc

+ So sanh lo~i hlnh truy~n c6 tich c6 n<;>i dung ngu6n g6c 1oai v~t:

truy~n loai chim, truy~n loai con trimg, truy~n loai gia sue, truy~n loai d(>ng vfttkhac

- Pht\n ke't lu~n

NhLr v?-y la, cho de'n hi~n nay, vi~c nghien cuu so sanh giua truy~n c6 tich Vi~t Nam va Han Qu6c b cac tip va mo tip tieu bi~u vfrn chua dugc gioi nghien cuu van hoa n6i chong, van h<;>c dan gian n6i rieng quan tam N6i each khac, v~n dt;mg ly thuye't cua tn.rong phai Phfin Lan vao vi~c nghien c(ru tip va motip truy~n c6 tich Vi~t Nam va Han Quoc, so sanh tuang d6ng, d~ bi~t giil'a chung, ly giai S\J nguyen nhan t(;\0 ra tuong d6ng dj bi~t ~y v~n Ht cau hoi cua cac nha nghien CUu van hoa, van h<;>c dan gian b hai mr6'c Vi~t Nam va H~m Quoc

6 Dong gop cua lu*n an

- Lu~n an v~n d\}ng phuang phap d!a ly - l!ch su cua cac nha khoa h<;>c Phm Lan, c~ th~ Ia bang m~c l~c cua Antti Aame va Stith Thompson d~ nghien CUu so sanh truy~n c6 tich Vi~t Nam va Han Quoc 6 m(>t so tip va m6tip tieu bi~u, d6ng thai, phan tich nhii'ng nguyen nhan t?o ra sv trrO'ng d6ng

va d~ bi~t cua truy~n c6 tfch Vi~t Nam va Han Quoc Tren cO' so ay, Ju~n an dong gop v~10 tie'n trlnh nghien crru truy~n c6 tich 6 hai mr6'c Vi~t Nam- Han

Qu6c o m(>t khia c~nh c~ th~

Trong chlri1g m!fc nao d6, lu~ an se la vien g~ch nho gop phftn vao quan h~ h<Jp tac va hfi'u ngh! gifra hai mr6c, bOi st;r hi~u bie't cang sau siic v~ van hoa cua m6i mt6c, trong d6 c6 truy~n c6 tich se lam cho quan h¢ ffy vii'ng chiic han

7 Bo c~c cua lu~n an:

Ngoai phfin mb dfiu ( 18 trang), phftn ket lu~ (5 trang) , phftn phl} ll}c (99 trang), tai li~u tham khao ( 14 trang), lu~n an g6m ba chuong :

- Cht.rong I : T6ng quan v€ kho tang truy¢n c6 tfch Vi~t Nam va Han Qu6c (14 trang)

- Chuong II : Khao sat m()t s6 ki~u truy¢n (type) truy¢n c6 tlch Vi~t Nam -Han Qu6c (78 trang)

- Chuong III : Ly giai nguyen nhan cua nhfrng tuong d6ng va d~ bi~t giifa truy¢n c6 tfch Vi~t Nam va H~m Qu6c (32 trang)

Chtcong 1

N(HDUNG

VI~T NAM VA HAN QUOC

l.l Theo cac nha nghi~n c(ru folklore Vi¢t Nam, thl kho tang truy~n c6 tfch ding nhu truy~n k~ dan gian Vi¢t Nam n6i chung, ch~c chftn da dugc lnu truyen b~ng mi¢ng tu thai xa xua, tnr6c khi c6 chfi' vi€t Nhung ljch su sun tffm, ghi chep truy~n dan gian thl chi duqc b~t dau tu thO'i Ly khi nha nu6c D~i Vi¢t chu tnrong kh6i phl:lc va phat tri~n n8n van h6a dan t~ D6 la nhifng c6ng tr1nh suu t~p truy~n k~ dan gian, t.rong d6 c6 th~ lo~i huy¢n c6 tich, dugc ghi chep b~ng chu Han Vao thO'i Ly - Trftn, s<kh stru t~p truy~n k~ dan gian tieu bi~u la hai Uic phfim Vi~t di~n u linh va Linh Nam chinh quai D~c bi¢t,

s<kh Linh N am chich quai ti€p tl:lc dugc b6 sung va rnai den cu6i the ky XV moi dugc c()ng bo, n~n da ghi dugc m<)t s6 truy~n c6 tich c6 gia tr! nhu cac

truy¢n siJ tich Trau Cau, stJ tich Banh Clutn.g Banh Day, siJ tfch Dua Hfiu, SlJ tich Ntli V9ng Phu v.v D6 deu Ht nhfrng truy¢n c6 tfch rat ph6 bien o Vi~t Nam rna tre gia trai gai ai ai cling bi~t Tiep we truy~n th6ng cua cac nha Sl!U t~p van h9c dan gian thai Ly - Tran, cac nha suu t~p tit thcri L~ cho d€n d~u thai Nguy~n cijng st.ru t?p dttqc kha nhi~u truy~n k~ dan _gian, trong d6 c6 nhfi'ng c6 tich hay nhu cac truy¢n Tinh chu¢t, Lay c hong d e (Trong sa h

Tluinh Tong di thdo), truy¢n Tl~·Tiz{tc lfiy vq tien, truy~n NguOi c on gai Nam Xl.tang (trong sach Truyelz ky m~m lif e ), truy¢n D e' Thich, tuc H6n Truong Ba

da Hang Thjt, truy¢n CctiJn.g B q o dqi vuong , truy~n Dinh Tinh Hoimg, truy¢n

Hti Ong 6Tong S(Jn (trong Sckh Cong dtl ti¢p ky), truy~n Cuq c g { J}J giJ k_ v 1~1 o · Bich Ciiu , tuc truy~n TIJ Uyen -Giang Ki e it (trong sach T~u : truy e' n k ) , ho~c

nhu cac troy¢n Chuy t] n tinh 6 Thanh Tri , t.uc d! b{m Truy ¢ n T r u o g C hi ·rat

quen thu¢c v6'i ngttO'i Vi¢t Nam tru6'c day, truy¢n Rang, truy¢n Con h6 c 6 nghTa, Gii'u IuS du?i nhau (trong sach Lan tit kiell win life) Trong s6 nhung sach sttu t~p cr thai ky nay chu y la cu6n Sit N am chi df cua TrAn Gia Du dugc ghi b~ng chU' N6m, hoan thanh vao nam Tg Due thu 30 (1877) da ghi duqc h~u het cac truy¢n c6 tfch quen thu<)c o Vi¢t Nam, v.v

Tu cu6i the ky XIX den nhfrng nam dftu the ky XX, truy~n k€ dan gian Vi?t Nam trong d6 c6 truy~n c6 tich duqc nhieu h9c gia ngttO'i Phap (cac nha truy~n giao ho~c quan l~i), suu t~p b~ng tieng Phap C6 th~ k€ den cac tac gia ti~u bi€u nhu Duymuchi~ (Dumoutier), Co6cdi~ (Cordier), Cadie (Cadiere), Xetbr6ng (Cesbron), Langdo (Landes), GiannO (Jeanneau), cOt truy¢n Trim Cam do Langdo va GiannO suu t~p la nhfrng band~ vao lo~i s6'm o Vi¢t Nam,

deu dugc c6ng b6 vao nam 1886

Cung voi cac nha suu t~p ngtt<ri Phap, con c6 cac nha sttu t~p c6 tam huye't C1 nguoi Vi¢t, trong khoang nhfrng nam cu6i the ky XIX dfiu the ky XX , ding suu t~p duqc m<)t s6 lugng dang k€ cac truy¢n c6 tfch nhu t~p Chuy¢n

dm xua cua Tru<mg Vinh Ky, cOng b6 nam 1868, Truy¢ n c6 mtb c Nam cua

Nguyen Van Ng9C, t~p "Nguai ta'' cOng b6 nam 1932, t~p "MuOng chim" c6ng b6 nam 1934, v.v

Tuy nhi~n, phai d¢ den sau khi thanh l~p ntt6c Vi~t Nam mcri, ngh'ia la

tu sau nam 1945 tro di, thl vi~c suu dm, bien sor;tn truy¢n k€ dan gian n6i chung, truy¢n c6 tfch n6i ri~ng m6'i thtfc stf duqc cac nha suu t~p quan tam nhi~u hon Tr;ti cu<)c h<)i ngh! ban v~ suu tfim, nghien ctlu van h<;>c dftn gian mien Bftc Vi?t Nam, cit hanh vao nam 1964, trong blm bao cao chung cua Vi~n Van h<;>c do nha nghi~n ctlu VU Ng<;>c Phan trlnh bay, co do~n: Chi chtra

day hai muO'i nam, s6 sach suu t~p, bi~n so~n van h<;>c d~n gian da nhieu gi1'p

bon muai lftn s6 sach suu t~p, bi~n so~n van hQC dan gian trong sau tram nam qua k~ ttrkhi t~p Vi¢tdi~nulinh cua LjTe'Xuyhz ra dai vao theky XIV

Qua co nlnr v~y, va k~ tu sau nam 1975, khi ca mr6c Vi¢t Nam hoan toan th6ng nh::lt th1 c<Jng vi~c stru H\m, bi~n so;p1 tnty~n k~ dan gian 1C;li dmg c6

dieu ki¢n phat trien m<;lnh me hon Theo TS Tang Kim Ngan, chi tfnh rieng

v~ truy¢n c6 df\n gian cua nguoi Vi¢t, trong khm1ng 30 nam ttr 1954-1984, eta

c6 khoang tren du6i sau muoi dffu sach dttqc c<Jng b6, qua cac nha xu~t ban trung mmg ho~c d~a phmmg Tr~ng d6, dang chu y c6 b¢ Klw fling truy¢n c6 tfch Vi¢t Nam (5 t~p) cua Nguy~n D6ng Chi, Truy¢n c6 dan gian Vi¢t Nam

cua T6 van h<;>c dan gian, Vi¢n Van h9c, Truy¢n c6 Vi¢t Nam cua Nha xua't ban Van h9c, Truy¢n c6Vi¢t Nam ciia Nha xuat ban Khoa h<;>c xa h¢i, Truy¢n

cd dan gian Ngh¢ Tinh (2 t~p)

Ngoai ra, trong kholmg thm gian nay cling la thai ky nCI r(> cua cac c<Jng trlnh SU'U t~p, bien SO(;lll truy¢n c6 cac dan t¢c it ngtro'i Cling theo TS Tang Kim Ngan, theo th6ng ke chtta dffy du, tinh d€n nam 1984, da c6 khoang tren du6'i b6n muoi dfiu sach ve truy¢n c6 df\n gian cac dan t¢c it nguai drrqc xuat

ban Trong s6 d6, c6 the ke d€n cac t~p nhu Truy¢n c6 Tay Nil.ng (1975), Truy¢n c6 Mong Hd Giang (1975), Truy¢n c6 Dao, Truy¢n c6 Mu'O"ng(1978), Truy¢n c6 Tluli (1980), Truy¢n c6 Ha Nhi (1981), Truy¢n c6 Giay (1982),

Truy¢n c6 Cao Lan, Truy¢n c6 Lo Lo (1983), Truy¢n c6 Phii La (1984) v.v

D6 la tlnh hlnh suu t~p truy¢n dftn gian Vi¢t Nam tfnh d€n nam 1984 trCI v~

trrr6'c Con theo nh~n d!nh cua GS.TS Le Chf Qu€ trong c<Jng trlnh V (Jn hqc dan gian Vi¢t Nam, c<Jng b6 nam 1990, th1 cho d€n nay gi6i nghien cfui

folklore Vi~t Nam da nrtm duqc h~mg tram t~p truy¢n c6 dfu1 gian, trong ct6 c6 chua dlfllg truy¢n c6 tich v6i hang nghin van ban truy¢n c6 tfch cua mr6c Vi¢t

Nam eta dfin t¢c [63]

V~ m~t phfln lo<;li, til' truoc t&i nay, a Vi¢t Nam da c6 nhieu each ph~m

lo(;li khac nhau d6i voi the lo?i truy¢n c6 tic h Tuy nhien, nhung nam gfin day,

h~u nhU' cac nha khoa h<;>c Vi¢t Nam d~u da nhat trf v6i each phan lo<;1i rna PGS Chu Xuan Di~n va GS.TS L~ Chi Qu€ da th~ hi¢n Cl c6ng trlnh bien so~n

Tuyin tt}p truy¢n c6 tich Vi¢t Nam, do Nha xu~t him D~i h~c va Trung h9c chuy~n nghi¢p, Ha N¢i, xua't blm nam 1987 D6 la each phan lo(;ti dtJa tr~n phucrng phap lo~i hlnh l~ch sir, c~ th~ g6m c6 3 lo~i sau day:

- Truy¢n c6 tfch loai v~t

- Truy¢n c6 tfch thftn ky

- Truy¢n c6 tfch sinh ho~t xa h¢i

V 6i lo~i truy~n c6 tfch loai v~t, l&p truy~n hlnh thanh s&n la nhung truy~n gan v6'i tin ngttO'ng va t6 tern giao cua nguai nguy~n thuy, lap truy¢n tuung doi ph6 bien Ht nhiing truy¢n phan anh d~c di~m cua cac loai v~t, phim anh cai nh}n suy nguy~n v~ ngu6n g6c loai v~t, 16'p truy~n thu ba ]a truy~n d6i chieu quan h¢ giua con nguoi va con nguai vao quan h~ cua cac con v~t

V 6i lo~i tru y¢n c6 tich thfin ky "V ai tro cua ye'u t6 thftn ky dong vai tro quan tr<_mg trong ket diu va qua tr1nh dan dat cau chuy¢n [63: 125] Khi nh~n xet v~ tieu lo~i th§n ky, giao stt Nguy~n D6ng Chi dtta ra th6ng s6: "Ti~u lo'.li th~n ky c6 10%" [3:2418] va 6ng da cat nghla nguy~n nhan cua n6: til duy con ngum khi sang t~o truy¢n c6 tich va "L!ch sir Vi¢t Nam tung trai qua m¢t thai

ky ton t«;1i va phat tri~n t~n dum 4000 nam Trong qua tdnh lau dai d6 da / dien ra khOng ft bien co v~ chfnh tq, xa h<)i, v~ tin nguong, tOn giao va ca v~ ng6n ngu van t~;r Nhung bien c6 nay nhat d~nh cling da imh hu6'ng den ttr duy ngh¢ thu~t cua qu~n chung nhfin dan nhi~u dai, t~o n~n nhung "bien each" tn;mg d~i trong truy~n th6ng sang tac dan gian i:J nhi~u ch~ng dttOng l!ch sir, rna n6i b~t nhfft, theo chung tOi Ia hai ch~ng m6c Ian: cu6i thai ky huy6n Slt ve cac vua Hung bu6'c sang thai ky BAc thu~ Mn thtr nha't va cu6i thO'i · ky B~c thu<)c lfin thu hai bu6c sang thai ky tl! chu cua cac qu6c gia D~i Vi~t (thai d~i

Ly Trfu\)"[3:2421] The nhung, tac gia dan gian Vi~t Nam l~i c6 tai ngh9 trong vi¢c ket hqp giua cai thl}'c va cai ao, c6 tai ngh~ trong vi¢c chuy~n h6a giua cac yeu t6 ay

v 6i lo~i truy~n c6 tfch sinh ho~t xa h(>i, nhi!ng d~c di~m cua n6 c6 phan

se khac v6i truy¢n c6 tich thftn ky Ra dai c6 phan mu¢n mtm hem truy~n c6 tfch than ky, truy¢n c6 tfch sinh ho~t xa h(>i a Vi¢t Nam, nhat la truy¢n c6 tich cua ngum Vi¢t phong phu hem Gk quan h¢ gia dlnh: vq ch6ng, cha m~ con cai, cac quan h~ xa h¢i: chu t6, n6ng da.n va phu thuong, ngu<Ji ng6c va ngu<Ji th6ng minh la co sa n¢i dung cua h¢ thong truy¢n c6 tich sinh ho~t xa h¢i Vi¢t Nam

M~t khac, khi nhln nh~n truy¢n c6 tfch Vi~t Nam, phai thffy m(>t tht;rc t€

la d5u a'n cua van h6a An D¢, Trung Hoa, cac n~n van h6a a Dong Nam A H1 d~m da, nhung cling phai thay ban sic van h6a Vi~t Nam a chinh cac truy~n c6 tfch nay

1.2.1 H~m Qu6c gi6ng Vi¢t Nam, la m¢t qu6c gia a D6ng a, n~m a

phia nam ban dao Han Qu6c Lich si't Han Qu6c bM dftu theo m¢t than tho~i df\n t¢c Han g<;>i la th~n tho~i Tangun a than tho~i nay c6 k~ rfmg ngtrai sang l~p Tangun la Sl! k€t hejp gifta nguC1i b6 la dong doi trO'i va my Ia ngtroi cua b(> t~ sung bai con gau Theo tac phfun thfut tho~i nay, Tangun b~t dffu cai tr! vao khoang nam 2333 truoc c6ng nguyen Qu6c gia c6 Choson drrqc thiet l ~ p

a chau th6 s6ng Liao va song Taedong Dau the ky thu IV tru6c c6ng nguyen, n6 duqc ket hgp vm cac qu6c gia thanh bang khac de hlnh th~mh m<)t lien bang 16n bon rna ngu<Ji drrng dfiu la nha vua Cuoi the ky thtt IV tru(Jc c6ng nguyen, Cd Choson phai d6i dfiu v6i nhi~u sue ep m(;lnh me tu mr6c Yen va btr&c vao thm ky suy thoai dftn, cu6i cung C6 Choson da roi vao Sl! thong tr~ cua nha Han a Trung Qu6c

Kho{mg giii'a nam 194 va 180 tru6c c6ng nguyen, Wiman, nguyen ngrroi c6 Choson, da l~t d6 vua Cd Choson ra khoi ngai vang va l~p ra vtr<Yng trieu m6i Ut Wiman Choson Vtr<mg trieu nay phat tri~n den nam 108 tru6c c6ng nguyen thl roi vao tay nha Han Nha l-Ia.n thanh l~p 4 qu~n tren ban dao Han va cac vU.ng xung quanh St;r th6ng tr! cua Trung Quoc d6.i v&i C<lc vimg

nay keo dai hon 400 nam

Kholmg the ky thu IV tnt6c c6ng nguyen, Ci chau th6 s6ng Song hwa, qu6c gia Puyo xuat hi¢n Nam 37 tnr6c c6ng nguyen, m¢t nh6m ly khai do 6ng Ju Mong dftn dau da tach khoi Puyo d~ thanh l~p qu6c gia Koguryo Ci giua hru vvc s6ng Apl6c la s6ng Dong ga

Sau d6 la thai ky ba vu<mg qu6c chia c~t ban dao Han Ia Koguryo, Paekche va Shilla Nam 53 Kogurgo kiem soch phfa b~c va hlnh th~tnh nhu m<)t vuong qu6c trong khu vvc, ganh dua v6i Trung Qu6c trong vi¢c ki~m soat Man Chfm Khoang giua the ky thu III, Paekche da duqc hlnh thanh nhlr m<)t qu6c gia c6 dc;ti va cu6i c~ng vu<mg tri~u Shilla cling duqc xuat hi¢n Ci phfa dong s6ng Naktong v6'i m¢t th~ che tuang d6i c6 h¢ th6ng vao giua the ky thu

4 Sau d6 Ia cu¢c tranh gi~mh quy~n lt!c gili'a ba vuong tri~u Koguryo, Paekche

va Shilla Ket qua cua cu¢c dau tranh gifi'a ba vuong tri~u la sv thong nhat ban dao H~m Mn dau tien do VUO'ng tri~u Shilla Tuy nhien m¢t s6 nguO'i luu dan cua koguryo da thanh l~p Parhae (713-927)

N6i tiep thai ky H~u Tam qu6c la st! dau tranh gianh quy~n thong tr~ giua hai phe: giii'a H~u Paeche va H~u Koguryo R6i qu6c gia Koryo ra dai va phclt tri~n tU 918 den 1392 v6'i SlJ mCi dau cua Wang Kon (sau nay gQi la T'aejo - Thai t6) Qua tr1nh nay cua Koryo dien ra trong sv quan h¢ khi thl hoa blnh, khi thl chien tranh cua gi6'i cam quy~n Koryo v6i Khidan (Khiet Dan), m¢t b<) I1;1c c6 ngu6n g6c M6ng C6 da duqc nen nu6c Lieu (Liao) Ci ph fa tay b~c va v6'i J urcheu (J dt>ng b~c Trong thai ky nay' c6 giai dOf;lll Vl1dng trieu Koryo phai chien dau v6i nguol M6ng c6 va phl:J thu¢c vao nha Nguyen Ci

Trung Qu6c, vt.rong trieu do nhtl'ng nguoi M()ng C6 tc;to l~p Tir th€ ky XIV trCi

di, nha Nguyen b! dfty v~ phia b{.c do SlJ xuat hi~n cua nha Minh (J Trung Qu6c anh huoog cua nha Nguyen d6i v6i Koryo giam xu6ng va vua Kongmin (1351-1374) da tht!C hi¢n cac CU(}C cai each, nhU'ng r6i cac cu()c cai each da vap phai Sl! phan khang cua nhli'ng nguai co the ltfc Trieu dl;li Koryo SI!P d6,

tri~u d~i Yi (thuoog gqi Choson) ra dai Vuoog tri~u Choson nay t6n t~i mai den dgu the ky XX Vao cu6i thoi ky vuO'ng tri~u Chosun da g~p nhi~u s\r bien d6i, Va khong nh~ thtlc fO V~ SlJ phat trien CUa cac llllOc phUO'Bg tay Va Nh~t

b:Im vl v~y trong nhfrng nam 1830-1840, cac cuemg qu6c phuong Tay bM dfiu gay sue ep, rna tri~u dlnh, du6i thai cua Taewon-gun l~i thi hanh chfnh sach

thu()c d!a cua Nh~t Ban Vi~c cai tr! cua nguai Nh~t t~i Han Qu6c keo dai cho

Sau khi chien tranh the gi&i ]gn thu hai ket thuc Ngay 15-8-1945, D:;ti

Hi'm dan qu6c ra dai Tl:r nam 1945 den nay, H~m Qu6c da phat tri~n kinh te

r ~t phi thlfang den n6i cac m.r&c tr~n the gioi d~u danh gia rang " ky tfch s6ng Hi~m"

Qua tr1nh phat trien ay cua l~ch Slr Han Qu6c se t<k d¢ng den St! phat

tri ~n cua van h6a, trong d6 c6 van hqc dan gian n6i chung, truy¢n c6 tich n6i

ri ~ng Van h6a dan gian H~m Qu6c, do v~y, mang cac d~c di~m sau:

- St;r giao luu va tiep bien van h6a gifra van h6a Han Qu6c v&i van h6a Trung Hoa, va van h6a Nh~t Ban thttang xuyt!n lien h;Jc xay ra trong l!ch slt va

ljch Slr van hqc dan gian Han Qu6c C6 the d6 la sv giao luu va tiep bien van

h6a m<)t each tt! nhit!n, nhung do v! trf d!a ly cling c6 the la st;r giao htu va tiep bien van h6a m()t each cuong buc

- Dan t(>c Han trong qua trlnh l!ch si'r, tl:r n~n tang la van h6a blm d!a da

ti ep thu tinh hoa cua cac n~n van h6a khac de t~o d\fng m¢t r1en van h6a H~m Qu6c, mang d~m ban site dan t¢c

1.2.3 Dan s6 H~m Qu6c cho d€n nam 2002 c6 khoang tren 48 tri~u

n gum Ut dAn t¢c Han Nguai Han n6i tieng H~m Tieng Han c6 h<,> hang voi

~u6c c6 hai ngOn ngfr dugc Slr d':Jng a nh6m phia bile va phfa nam Khoang

giua th€ ky thu VII (sau c6ng nguy~n), vuong tri~u Shilla th6ng nh~t ban dao

vucmg tri~u Koryo duqc thanh l~p, l~y Kaesong lam thu d6 Ti€ng Kaesong duqc chqn lam ng6n ngii' chuftn cua ca nu6'c Chii' viet Han Qu6c dugc sang t~o tit nam 1443, duqc gqi la chii' Hangul, va n6 duqc hoan thi¢n dan cho den ngay nay

1.2.4 Tr~n lat c~t d6ng d~i, Han Qu6c la qu6c gia t6n t~i nhieu ton giao ph6 quat cua nhfin lo~i

l.2.4.1 Tuy nhi~n, d:;m Shaman la m<)t t6n glao ban d~a duqc xu~t hi~n

a Han Qu6c tu tho1 d6 da mai D~o Shaman la sv tho cung dfm gian bach th~n CUa gia dlnh, lang Xa, tho cung cac the 1\!C CO Va kh6ng CO linh h6n trong the gi&i tlJ nhien, th6ng qua cac ba d6ng, hay cac d~o Sl Shaman, "Shaman Kut" hay phep phu thuy da anh hubng m~nh me den van hoa Han Qu6c trong l~ch sir Cac vi than Shaman ngl! trong tfft ca cac phohg cua m<)t can nha H~m Qu6c

cling nhtt th€ gi&i xung quanh Cac vi thcin b trong nha, trong Mp, (J tr~n dinh cac kho chua chum v~i, ben gi€ng nu&c v.v , ?mh bubng dang ke den cu(>c s6ng cua nguOi dan Han Qu6c

qua cac nha SU' ~n D¢, Tay T:;mg va Trung Qu6c Tuy thai ky nay d~o Shamnan vfut la t6n giao ph6 thong rna Ph~t giao dttqc truyen cho nh~n dan qua chinh sach khuyen khich cua VUO'ng tri~u VI n6 dugc coi nhu la m<)t ttr

tu<mg hfru fch c6 the dieu khien nha nuac c6 d~i luc b~y gio D~c bi¢t Shilla thl tuy ph~t giao chuyen den mu¢n so vai Koguryo va Paekche nhung l~i phat trien fl;(C ro nh~t trong s6 ba ntrac b cac tri~u d~i tiep theo, Ph~t giao da phat tri~n ffi(;lnh me Chua chien tn1 thanh cac trung t~m hQC t~p cua H~m Qu6c

Vi the cua Ph~t giao suy y€u dan khi trieu d~i Shilla va trieu d~i Koryo suy thoai

Dau v~y, Ph~t giao vful Ia t6n giao c6 lmh huong 16n d~n doi s6ng van

h6a cua Han Qu6c Hffu het cac di slm van h6a truy~n th6ng co duqc d~a Han Qu6c hfiu nhu c6 1i~n quan den de;to Ph~t Va d~c bi¢t la th~mh ph6 Kyungju, thu d6 cua vuong tri~u Shilla m¢t thai, ch~c ch~n la m~t nha bao tang ngoai troj v~ cac di tich va nhung tac phflm cua Ph~t giao

Hi¢n te;ti, Ph~t giao tuy khong con la m<)t t6n giao chu yeu trong cu¢c s6ng cua nguai dan Han Qu6c nhtr Xlta nhtrng Ph~t giao vfin Ht t6n giao co vJ the dang ke trong tam tht'rc nguoi dan Han Qu6c va anh hu®g k.ha m~nh me den each suy nghi va 16i s6ng cua nguoi dan blnh thuong

1.2.4.3 St! hi¢n di¢n cua Kh6ng giao trong l!ch sir Han Qu6c, va U\m thuc nguoi dan Han Qu6c tU kha s6m, nhung phai den khoang th€ ky IX, Kh6ng giao m6i b~t dftu gianh dugc imh hub:ng trong m(>t m:tac Han Qu6c v6n tn;mg dC;lo Ph~t Trong vuong trieu Koryo, cac ky thi Kh6ng giao g<;>i Ht K wago duqc rna ra de lt!a ch<;>n ngum tai b6 sung cho h~ th6ng quan lC;li d~a vuang

t ri~u Cung t6n tC;li v6i Ph~t giao trong m¢t thai gian dai trong vuong trieu nay

Va d~c bi¢t la vao d~u thai ky chosun da c6 tht;tc hi¢n m<)t chinh sach g<;>i la

"Tr<;>ng Nho va khinh ph~C de xay dt;tng m<)t the ch€ chinh tr! 6n d!nh va m~h me va su6t thai ky chosun Kh6ng giao duqc coi nlnr la m<)t ttt tttbng chf ph6i cua vuong tri~u a Han Qu6c, Kh6ng giao c6 anh htr<mg sau sac den muc chfnh nguoi Trung Qu6c phai thira nh~n H~m Qu6c nhu m{)t da:t mrcrc cua nhftng nghi 1~ phmmg D6ng Ljch sir da chtl'ng kien sl;t trung th ~ mh, cu6ng tin d6i v6i tu tu&ng Kh6ng giao tC;lo ra nhfrng m6n phai, nhfrng cul)c tranh lu~n, cac each tiep c~n va hi~u khac nhau giua c:k phai Kh6ng giao li~n ~c xuat hi¢n khien cho cac VU<1ng tri~u rai vao st;t suy yeu

Khi nguai Nh~t vao xam luqc Han Qu6c nam 1910, h~ th6ng Kh6ng giao bien ma't, quy~n lt!c chlnh tr~ trong tay tang l{Jp trf th(rc su6t 800 nam b! bien mat Tuy nhien, vui Han Quoc, dC;lO Kh6ng c6 y ngh!a nhu m{)t h~ thong

giao dl)C, nghi thuc va h~mh chfnh qu6c gia Khi ch€ d~ qu~n chu bien d¢ng trong vai tro th€ quy~n thl dC;lo Kh6ng chi con y nghia nlnr m()t n()i dung giao

-difc Tuy nhi~n, trong tam thuc con ngttoi, trong phong tlJc t~p qmin, trong cac quan h¢ xa h~i, Kh6ng giao van c6 imh httemg sfm d~ d€n cac phttong di¢n '

nay

1.2.4.4 Ngoai ra, b Han Qu6c con nhfrng t()n giao khac nhtt d~o Thien chua, d~o Tin lanh, d~o H6i va m¢t s6 t<Jn giao m6i sinh ra tu phong tr~1.0 Tonghak

1.2.5 Han Qu6c c6 m¢t n~n van h<_>e g6m hai b¢ ph~: van hQc dan gian va van hQC chu vi€t N~n van hQC dan gian tHm Qu6c chu y€u g6m cac

bai hat, cac cau chuy¢n trU tlnh, cac truy~n thuy€t va than tho~i

1.2 5.1 Truy~n k~ dan gian b Han Qu6c duqc g9i Ht "t.huy€t tho<;ti kh~u truy~n" ho~c "thuy€t tho~i" Theo nghia cua ten g9i d6 rna n6i thl d6 Ia

"truy~n" nhung kh<Jng phai truy¢n nao cf1ng duqc coi la thuy€t tho~i "Thuy€t tho~i" khong phai la tac ph~rn sang tac cua rn¢t ca nhan rna Ia tac ph~m dttqc c~ng d6ng hoa, c¢ng d6ng hru truy~n va sang t~o N6 Ut truy~n c6 c~u t~o nhfft d!nh duqc hlnh thfmh tru6'c khi con nguoi c6 chft vi€t va da hlnh thanh rn¢t each t1! nhien trong sinh ho~t c¢ng d6ng cua m¢t d:ln t¢c VI v~y , n6 the hi¢n l~ch sit, tin ngu6ng, phong tt_1c t~p quan, the gim quan, slJ Hing m~n, cai cum, ch~t trf tu¢, each giao huffn qua sinh ho<_lt, dung khi vuqt qua thtr thach ciia dan t¢c thong qua cac hlnh ttrqng ciia tac ph~m "Timy€t tho~i" }a truy~n phan anh d{jj sOng, l!ch Slr, nhtmg thong qua lang kfnh CUa chit th~ sang t~o, cho nen, doi s6ng va l!ch Slt trong thuyet tho<_li khong phai Ia d(ri s6ng Va )jch SU dich thJ.!c, do 13 y thUC CUa chu th~ sang t(_lO ve doi sOng

va ljch sir Trong truy~n thuy€t tho~i cung c6 nhi~u truy~n dugc mieu ta nhu chuy¢n th~t nhung d6 chi la phl1ong phap Htm cho truy~n hay va c6 tinh ch.ff

giao hu~

D~c trung cua thuyet tho<_li nh11 sau:

1 DU'qc tmy ~ n mi¢ng

2 Loai van xu6i tu su

3 Kh6ng h~n ch€ co h<)i n6i di~n

4.Ngucri n6i lu6n lu6n d~ y phan ung cua nguoi nghe

5 Ngum n6i kh6ng duqc h<;tn ch€ v~ tu.cach va kh6ng duqc y~u c~u hu3:n luy¢n ho~c giao d~c

6 La the lo<;ti c6 ca h¢i nhi~u nh3:t trong vi¢c duqc ghi chep bang chu vi6t trong cac th~ lo<;ti van h9c dAn gian

Thuy~t tho<;ti (van xu6i tl! Sl! dAn gian) a H~m Qu6c cfing nlur thffn tho<;li, truyen thuy€t, dan dam (truy¢n c6 tich) o Vi¢t Nam, nhung t~n g<;>i cua n6 hoi khac

Thu~t ngu than tho~i va truy~n thuy~t thl gi6ng nhu thu~t ngii nay o Vi¢t Nam nhttng truy¢n c6 tich thll~i duqc cac nha khoa h9c Han Qu6c g<;>i Ia dan dam nhttng n¢i ham khai ni¢m cua n6 ho~m toan gi6ng nhu n¢i ham khai ni¢m truy¢n c6 tich o Vi¢t nam

Dan dam (truy¢n c6 tkh) la lo;;ti truy¢n c6 duqc sang t;;to tu dan gian, n6 kh6ng chi thai gian, d!a dit!m, nhan v~t C\1 the, kh6ng cftn nguy~n nhfin thl m6'i c6 k€t qua d Han qu6c, truy¢n kt! dan gian chia ra 3 tieu lo~i nhtt neu tr~n m6i b~t d~u vao the ky XX Chung t6i xem xet 'T~p dan dam Trieu Tien'

I a t~p sach truy¢n ke dAn gian dau tien cua 6ng Son Jin Tae(1930) cling chua th~y each chi a ra 3 tieu lo?i nhu v~y

D€n nam 1952, sach 'Folktale From Korea' cua 6ng Jeong In &op da dung each chia nay Tu khi d6 cac truy¢n k~ dAn gian Han qu6c da phftn lo<_1i

theo khung cua each chia nay Nhung gfin day m<)t s6 nha nghien CUu Han qu6c c6 chit truang r~ng each chia nhu th€ nay chua duqc ro d€ phan lo?i truy¢n k€ dAn gian Han qu6c, vl van c6 nhieu truy¢n mang tinh chfft cua th§n tho?i va ca truyen thuyet ' va truyen thuyet va ca truy¢n c6 tfch

1.2.5.2 Ngh¢ thu~t bi€u di~n dAn gian cua Han qu6c bao g6m dan

ca, vu ca, phan s6 ri

D~n ca thl duqc c~u t~o bAng lOi ca va bru ca D~n ca Ia lo';li bai hat truy~n th6ng cua nguoi d~n rna kh6ng bi8't t~n nguoi sang tac loi va bai ca

Dftn ca c6 th~ chia ra nhieu ti~u lo~i kh<k nhau theo cht1c nang cua n6 Thy nhi~n, each phfin chia dfin ca khac n~au theo y ki~n cac h<;>c gia khac nhau Theo 6ng Choi In Hak thl chia ra 5 ti~u lo~i nhu sau

Trong cac lo~i dftn ca, dan ca lao d¢ng la lo';li dan ca phong phu nhat va

CO m~IC dich }a }am lao d<)ng Vlli ve, do gian kh6, Va Jam vi~c m<)t each tr~t tlf

cua c()ng d6ng nguOi lam D~n ca lao d()ng rat phong phu theo lo';li ngh~ nhu dftn ca n6ng nghi¢p, danh ca, chuy~n hang, n¢i trq v.v

Con vu ca la lo';li bai hat cua 6ng, ba Mu dang(thfiy mo cua d';lo Shaman)

k:hi lam ngh~ 'Kut' V u ca dugc bi~u di~n chi khi lam 'Kut', vl v~y m¢t s6 h<;>c gia con g<;>i la bai hat than Vu ca c6 chia ra ti~u lo';li theo lo';li 'Kut' khac nhau

Vl n6 c6 tfnh chat t6n giao dful gian, n~n n¢i dung cua n6 rat it khi dugc sira chua nht1ng vftn duqc chuy~n bAng mi¢ng, va each h<;>e t~p tit Mu dang nay sang Mu dang khac Va n¢i dung cua Vu ca la thuong v~ tinh each va lf 1~ch cua cac lo~i thfin va n¢i dung diu nguy¢n

Con phan so ri thl d6 la lo':li tu ket hqp giua hai tu 'phan' va 'so ri' 'phan'

c6 nghia Ia chi nm bi~u di8n nht1ng kh6ng phai la sfin khffu dang hoang Tt1c

Ul m<)t kh6ng gian W t~p cua nguoi dfin thuemg d~ nghe va xem N6 c6 the la m¢t cai sftn nho ding duqc Con 'So ri' la cai ti8'ng

S6 nguOi bi~u dien phan so ri thuang la m<)t ho?c hai nguoi Khi c6 hai nguoi thl m¢t nguoi danh tr6ng va nguoi khac hat va khi c6 m¢t nguai thl m¢t

mlnh vita danh tr6ng va vtra hat Nh11ng nguy~n hlnh cua n6 la m¢t ngtroi lam bieu di~n va hai nguai cung bi~u di~n duqc hlnh thanh sau

Vao th€ ky XVID thl phan so ri da c6 12 bai nhU'ng hi~n nay chi con 5

bai th6i vl vao d:iu the ky XX it ngum ke thi:ra NhU'ng nguy~n nhfm quan tn;mg hoo nii'a Ia sau khi d6i tm;mg thubng thuc phan so ri dugc mb r()ng ra den tfing lap qui t¢c nhfmg bai c6 n¢i dung da kfch va ph~ phan den tfing lop quf t¢c d:in dAn b~ mfft

1.2.5.3 Van h<;>c d~n gian con co cac th~ lo~i la h;Jc ngu va cAu d6, lm

c~m ky va loi bao vui

T1:1c ngu H~m qu6c c6 th~ phan lo~i nhu sau:

1 c6 tinh chfft lich su

2 lien quan den phong tl;lc sinh ho<;~t

3 li~n quan den dja danh

4 lien quan den d¢ng thlJc v~t

cau d6 ciing c6 th~ phftn lo~i nhtr sau:

m6i hlnh thanh thm ky gfin d~y

Loi dim ky chu yeu c6 c~u true la 'lam cai gi se c6 cai xflu the n~10' Va n6 chia ra hai lo<;li nhu la b~ng h~mh d('mg hay bi~u th! va Uri n6i Lo~i lai cfim

ky b~ng hanh d¢ng hay bi~u thj thl c6 thf d1,1 Ia "khi de con nen treo day cfim

vao" Va lo':li Joi cfim ky bfu1g lai thllfiy thf dl;l ta "n6i tre em n~ng thl se giam d\n"

•

Con lai bao vui thl trai l~i v6i lm cilm ky Tuc la n6 thuO'ng dt;r bao cai hay va t6t thi dl;l nhtt 'no hoa k~ hai l~n m()t nam thl se dugc mua', 'Khi tre em

l~n m()t tu6i ~ng sgi day thl s6ng lfiu v.v

1.2.5.4 N6i chung, gi6ng nhu Vi¢t Nam, van h<;>c dan gian Hfm Qu6c trong d6 c6 truy¢n c6 tfch chiem m()t v~ trf quan tr<;>ng trong dcri s6ng cua ngttoi dan La sang t~o cua nguai lao d()ng qua cac thai ky l!ch str, van h<;>c da.n gian H~m Qu6c ths hi¢n tu tuOn.g, tftm h6n va tfnh each cua h<;>, thai d~ cua h<;> tru6c thien nhien, xa h¢i va chfnh m!nh Khi nhln nh~ S\1 phat tri~n cling nhu d~c diem cua van hQC dful gian, trong d6 c6 truy¢n c6 tkh, dtrong nhien kh6ng th~ bo qua vai tro cua cac n~n van boa Trung Qu6c, An D¢, va Nh~t

B~m Slf giao ltru van hoa da di~n ra trong l~ch sir giiia van hoa H~m Qu6c va van hoa CUa cac qu6c gia fly, se anh httOng den van hQC dftn gian noi chung va truy¢n c6 tfch n6i rieng a Han Qu6c

Tiiu ket:

Vi¢t Nam va Han Qu6c Ia hai qu6c gia, c6 m()t nen van h6a truyen th6ng

da d~.mg va phong phu Hai nu6c d~u c6 m()t kho tang truy¢n c6 tfch cua mlnh C6ng tac suu t~m va nghi~n coo truy¢n c6 tfch a hai mt6c deu c6 nhung thanh tl!U to 16n Tuy nhien, vi¢c so sanh m()t s6 tfp va motip truy¢n c6 tfch Vi¢t Nam, Hfm Qu6c 1~ chua dagc chu y nhieu

ChuOllg hai:

TRUY~N CO TICH VI~T NAM VA HAN QUOC

MOi d~n t(>c d~u co kho tang truy~n c6 tich cua mlnh Trong kho tang d6,

CO nhfrng truy~n }a sang t<;lO rieng cua dan t(}c do, nhung cling CO nhfrng truy~n

c6 tfnh chtlt qu6c t€, nghia la nhfrng c6t truy~n rna m<)t s6 dan t¢c khac, th~m

chi h~u h€t cac dan t<)c tren the giai d~u co Cac nha nghien c\Iu da tung chu y den hi~n tUQ'Tlg nay tu lau, va da cong b6 nhung con s6 dang kinh ng<;lC ChAng

lwn nhu truy~n c6 tfch Tiiln Cam rna nguO'i Vi~t Nam ai cling quen thu<)c thl

the gioi Day co th~ coi la m<)t c6t truy~n co tinh ph6 quat toan c~u , rna nhi ~ u

mt6c vfin gqi bAng cai ten chung la truy~n co Tro Blp, hay co L9 Lem Theo

GS Dinh Gia Khanh trong s:kh Sa h¢ tim hilu nhfing vci'n de' czia truyfn t ·6

tfch qua truy¢n Taln Cam, nam 1893, m<)t nha suu t~p truy~n dan gian ngucri Anh da t~p hgp duqc 345 c6t truy~n cling ki~u ~y va da cong b6 trong sach

Truy¢n Co Tro Blp - ha tram h6n mum lam df hdn D€n nam 1958, theo th6ng

ke cua m¢t nha nghien CUll ngucri Nga, thi s6 c6t truy¢n cung ki~u nay da len t6'i tren 500 d! ban Ch~c ch~n d~y chua phai la con s6 cu6i dmg Chi rieng a

Vi~t Nam, thi ngoai c6t truy~n T~m Cam cua ngucri Vi~t (:Kinh), b¢ sach J(/w

tang truy¢n c6 tich Vift Nam cua Nguy~n D6ng Chi da cung c~p them hang

lo~t c6t troy¢n cung ki~u a cac dan t<)c it ngtrO'i khac, nhtr Trw Gia - Tua Nhi

Go'/iu- Gdlat cua dan tqc Hare, (J Vel Cao cua dan t¢c Hare, Chie(· gir.ly nlng

cua dan t<)c Cham, v v

M<)t truy¢n c6 tfch khac cua nguO'i Vi¢t, truy¢n N6i d6i nlut Cut)i, cling la

m~t c6t truy¢n rna tfnh chat ph6 bi€n cua n6 c6 le cling tuong tt;r nhtr c6t truy¢n Tam Cam Theo tac gia Truy¢n cb tich du6i m&t cac nlul khoa h9c, thl

tu nam 1915, trong m¢t b¢ s:kh Ian nhan d~ Ghi dnA ve' nhiing tru y fn cb tfch

Ct~a anh em Gumm cua nha hac hgc Dlic Giohlianetx Bonte va nha bac h9C Ti¢p Irogi, P6lipka, da th6ng ke ten cua tren 50 nu6c thu(>c cac chftu Au, ·'' Phi, My c6 c6t truy¢n nay D6 la cac mr6'c Nga, Ti~p, Bungari, Ba Lan, Drrc,

Ha Lan, Thl!Y Si, Thl)y Di~n , Dan M~ch, ~ i Nhi Lan (nu6c Anh khong c6 c6t

truy~n nay), Phap, y, Tfty Ban Nha, AnBaNi, Rumani, Latvi, Extcmj, Phffn

Lan, En D¢, J pganixtan, Madagatxta, C6nggo, Tuynidi, Xudang, Giamaica, Peru, Braxin v.v Con a Vi~t Nam, theo th6ng ke cua b¢ sach Kho hl.ng truy¢n c6 tich Vi¢t Nam, thl ngoai dan t<)c Vi¢t Nam (Kinh), c6t truy¢n nay cling c6 d! ban a cac dan t(>c nhu Gimai, Xedang, Hare, Khome, MuO'ng, Tay v.v

Chi neu so b(> rn(>t vai thi d'-;1 nhu v~y , cling du thay dmg, tinh chat qu6c t€ ro dmg la m()t hi¢n tugng c6 tinh lo~i bi¢t va kha n6i b~t a th ~ lo~i truy¢n c6 tfch Chfnh vl v~y rna vi¢c nghien cau so sanh d~ tlm ra nhfrng net tuang

d6ng va nhung net khac bi¢t 6 truy¢n c6 tich cac dan t<)c, cac qu6c gia tren th€ gi6i Ut m¢t de tai khoa hqc het sue ly thu va cffn thiet C6 nhi~u phuong phap nghien cuu so sanh khac nhau, song phuong phap nghien CUll so sanh tfp v?l

m6tip mang l~i nhi~u hi¢u qua c6 gia tr! khoa hqc dffy du va sau sftc hon

2.1 Mt)t so van de ly luf:tn va tbtJc tien cua phUOllg phap nghien CUll

Nha folklore My Stith Thompson trong cong trlnh The Folk Tale cua 6ng xuat ban nam 1946 da danh phffn IV cua cu6n sach nghien c(ru v~ each sap

x€p h~ th6ng truy~n c6 dan gian (Classifying Folk Narrative) Trong phffn nay,

6ng da dua ra co so ly lu~n cua vi~c xac d!nh khai ni~m tip va motip, each

khao sat, phan lo~i tfp va m6tip, n¢i dung cua thu m~c tfp va m6 tip van h<;>c dan gian

0 Vi~t Nam, giao su Nguyen T~n D5c da n6i ve nhfi'ng van cte rna Stith Thompson da n~u ra va th~m ph in ung dl;Jng cua h~ th6ng A arne-Thompson trong vi~c nghi~n cuu truy~n c6 dan gian (J nhieu nu6c tr~n the gioi, trong d6 c6 gi6i thi~u ve Bang ffi\)C lye tra c(ru tip va motip ClJJ truy~n k~ d!\n gian ci'w

Nh~t Blm trong bai "V~ cac bang myc ll;lc tra cuu tfp va m6tip thco blmg myc ll}C tra ClrU cac m6tip van h<;>c dan gian cua Stith Thompson Tac gia l~p b ~ mg li¢t ke cac motip truy~n c6 dan gian Vi ~t Nam theo h~ th6ng Stith Thompson trong cong trlnh "Nghi~n CUu tip va motip truy~n c6 dan gian Vi¢t Nam"

Tac gia Lu~n an ke thua cac ket qua nghi~n cuu d6 va tr'inh bay l~i m(>t so

vfl'n de nhu sau:

2.1 1 Kluii ni¢m tip va motip tnly¢n c6 dan gian:

- Tfp la nhiing cot ki c6 the' t6n tfti d¢c l(ip trong kho truy¢n truy ~n

mi¢ng

M(>t truy¢n dan gian hoan chlnh Ia co sl:J cho m6i tfp truy~n N6 c6 th~

dugc k~ l~i m(>t each ho~m chinh va khong phv thu(>c vao bat cu truy~n k~ nao N6 c6 th~ ghep voi truy¢n khac nhung n6 hoan to ~m c6 th~ xuat hi~n m¢t m'inh chong minh SlJ d¢c l~p cua Tip

- Motip Ia m¢t yeu t6 nho nh~t ci'ta m¢t truy¢n c6 dan gian, c6 kha nang hru truyen m¢t each ben vfrng

Motip Ut m(>t cai g1 d6 khac thuang, t~o nghia va gay an ttr<;mg ( dlin theo 20:16]

C6 truy¢n k~ ng~n chi g6m m(>t motip C6 nhung truy¢n k~ pht!c t~p bao g6m nhieu motip

Motip la nhung nguy~n li¢u, la nhung thanh to de xfty dt!Jlg, t<_lo th~mh tip truy~n

- M¢t tip c6 th~ bao g6rn m¢t ho~c nhi~u motip

Tip truy~n la m¢t b¢ xuong song cua co th~ , con motip la nhfrng ye'u t6

t~o thanh co th~ s6ng d6

Phftn l6n (chu khong phai la Uft ca) nhi[ng truy~n v~ loai v~t, truy~n cuai

va cac giai tho~i ban d~u d~u la nhung tfp g6m m(>t motip Con truy~n c6 tfch

Ia nhii'ng tip g6m nhi~u motip

2.1 .2 N¢i dung C lJa tlnlm~.fC tip wlmotip c/la Aarne-Thornpson

2.1 .2 .1 N ¢i dung tlut nll!-C tip

N~n tang co so d€ k.hao sat, phan lo(;li die tip truy~n t.rong thu m~c nay

cua Aarne dl;(a tren t.oan b¢ b¢ suu t~ d6 s¢ b Helsinki, tu li~u cua Grundtvig

o Copenhaghen, va b¢ truy~n tiJ sach gia d1nh cua anh em Grimm cling v6i

nhii'ng b¢ stru Him khac o vung Bac Au Bang thu m~c bao g6m khong qua

540 tip Tu nhting nam 1935-1940, Stith Thompson mo r()ng th ~m so ltrgng tip, va dtta vao d6 khao sat them cac truy~n c6 dan gian cua cac ntt6c Nam

chau Au, Dong Nam chau Au va EnD(>

Thu m~c cua Aame bao g6m 3 nh6m drrqc phan loC;li:

-Truy~n v~ loai v~t

-Truy~n dan gian thong thu<mg

-Truy~n cm1i va giai tho~i

Trong lo~i truy~n ve loai v~t, Aarrie lC;li chia ra:

Lo~i truy~n c6 so h.rgng l6n nh~t Ut nhfrng truy~n k~ dan gian thong thrrong dagc chia th~mh:

-Truy~n th~n thanh

-Truy~n t6n giao

- Truy¢n lang m~n

-Truy¢n v~ nhu·ng con yeu tinh ngu ng6c

Trong lo~i truy¢n nay, nh6m truy~n th~n thanh l~i dugc chia nho ra g6m:

- Nhfrng d6i thu sieu nhien

- Nguoi ch6ng (ho~c vq) la sieu nhien th~n thanh

- Nhi¢m V\1 sieu nhien

- Nhfrng d6 v~t th~n

- Sue m(;lnh hay slJ hi~u biet sieu nhien

- Nhfrng truy~n sieu nhien khac

Lo':li truy¢n thu ba la truy~n cuoi va cac giai tho~i dugc chia thanh nhfrng nh6m truy~n :

-Truy~n v~ nguoi dftn d<)n

-Truy~n v~ nhli'ng c~p vq ch6ng c6 vq (ho~c ch6ng) la d~n d¢n

-Truy¢n v~ nguoi dan 6ng

- Truy¢n v~ nguoi ng6c ngh€ch va cha xu

- G~p may

-Truy~n n6i d6i

Stith Thompson rna r<)ng them hai phftn thu<)c lo~i truy~n nay:

-Truy~n theo c6ng thuc

2.1.2.2 N¢i dung Clla thu· nllfC motip cua Stith Thompson

Nguyen tfic xfty dt!Ilg m(>t thu m1:1c motip Ut dua ra slJ xac nh~n hay slf gi6ng nhau trong cac tlnh ti~t truy¢n a kh~p nai tren th€ giai ho~c a nhli'ng vung, mien khac nhau M'l;IC dfch cua thu ill\}C m6tip }a t~p hqp cac chi tiet truy¢n ttr dmg nhieu truy¢n c6 dan gian khac nhau dmg t6t Vi the rna Stith Thompson dua ra phfm tich tat ca cac truy~n c6 dftn gian (J chau Au, Phuong D6ng, cua cac d~a phuong, viJng, mi~n Cac b¢ svu tam nhu Parchatantra va

Nghin le m¢t dem, truy~n ng\} ngon, truy¢n tieu lt.m, cac sach c6 Sl:f nghien dru so sanh nhu Bolte Polivka, tu li~u cua F.F Communication, cac cong trlnh cua Cosquin va nhieu cong tr1nh khac Do v~y thu m~c motip da t~p hgp cac tlr li¢u a kh~p · nai va xep chung theo m¢t h¢ th6ng logic Stith Thompson da phfm tfch truy¢n c6 dan gian thanh cac motip, s~p xep chung theo nhu'ng nguyen t~c ca blm thu¢c ph~m tru logic hQ hang, cac tt.t li¢u truy¢n dugc phftn chi a m()t each· d~ hi~u nhat, d~ tlm thfiy chung nhfit Ph~n 16n cac motip duqc chia thanh 3 loai:

+ Lo~i thu nhat: Nhan v~t trong truy¢n la than thanh, nhung d¢ng v~t khac l;;t hay nhfrng nhfm v~t c6 phep than nhu phil thuy, chan tinh hay nhung c6 tien ho~c th~m chi Ia tinh each nguC1i duqc qui uac h6a nhu dua con (tt ngoan ngoan va nguC1i m~ ke d(>c ac

+ Lo~i thu hai la nhung d6 v~t lam nen cho nhli'ng hanh d¢ng nhu nhli'ng d6 v~t th~n, t~p quan khac thuong, ni~m tin I~ lung v.v

+ Lo~i thu ba la nhung Sl! vi¢c don le Lo~i nay c6 th~ c6 SlJ t6n t~i d(>c

}~p Va VI the CO th~ dU<JC chuy~n th~mh nhfrng tip truy~n thlJC SlJ

Tht.t ffil;IC cac motip cua Stith Thompson dugc s~p xep vai m?i dung nha

sau:

- Chuong A g6m cac m6tip v~ SlJ sang t~o va ban chat cua t.h€ giai: tc;to h6a than thanh va nira th~n ni'.ra nguai sv sang t;;to va b~m chat cua vU tr\}, d~c