Những vấn đề cơ bản của cộng hòa dân chủ nhân dân triều tiên trong bối cảnh quốc tế mới

Xuat phat ttr nhfrng gi da va dang dien ra trong toan canh buc tranh an ninh, chfnh tri va quan h¢ doi ngoc;ti cua CHDCND Trieu Tien hi¢n thai, n>i dung phan nay mong muon tim lai dap ch

1.2 Vai net v~ nu6'c C¢ng hoa Dan chu Nhan dan Tri~u Tien

1.3 Da s~c mau trong buc tranh kinh te khu V\l'C

1.4 St! phuc tl;lp trong buc tranh chfnh tr!

Phfin II

~;

KINHTE 2.1 T6ng quan

2.2 Kinh te CHDCND Trieu Tien tir sau 1945 den tru6'c khung

holmg 1990

2.3 Khung hoimg kinh te gifi'a nhfi'ng nam 1990 va tien trinh

cai each kinh te

2.4 M¢t s6 kh6 khan tiep tvc giai quyet

Phfin Ill CHfNH TRl, AN NINH VA DOl NGOAI

3.1 Cling c6 v! tri nguO'i lanh d?o t6i cao trong H~ th6ng chfnh

tq

3.2 Dam bao an ninh qu6c gia b~ng phat tri~n vu khf hl;lt nhan

3.3 Cu¢c khung hoang hl;lt nhan va tien trlnh giai quyet

3.4 D¢t pha khai thong quan h~ voi My

Phan IV vAN HOA-XA HOI 4.1 Th\l'C trl;lng dO'i s6ng van h6a tinh than CUa nhan dan

4.2 DO'i s6ng xa h¢i cua nguai dan

KETLU!N TAl LI:tU THAM KHAO

C6 m¢t thl!C te cho thay la trong m<?t thoi gian kha dai, th~m tri den t~m ngay hom nay, C¢ng hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien (hay viet t~t la CHDCNDTT) van duqc the giai nhln nh~n voi lang kinh la m¢t quoc gia c6 the che chinh tri c¢ng san theo quan diem "cll'ng r~n" va n~n kinh te duqc xay dt!flg tren m<')t mo hlnh kinh te xa h¢i chu nghia ki~u Lien xo cu M~c du thl;l'c ti~n trong tien trlnh phat tri~n cua h9 cho thay CHDCNDTT it nhi~u cling da t\1' th~ hi~n m<')t S\1' chuy~n d6i each thuc phat tri~n nen kinh te cua mlnh b~t d~u tlr nhiing nam cu6i th~ p ky 1970 cua the ky truoc khi rna nhiing dau hi~u khung hoang trong mo hlnh phat tri~n ngay cang 1¢ ro cac nha lanh dc;to CHDCNDTT khong g9i d6 la chuang trlnh d6i moi mo hlnh phat tri ~n rna chu trUang kien trl di theo tU tUOng "dti each" nen kinh te dum Slf dan dat boi ttr tubng "chu th~" do co chu t!ch Kim Nh~t Thanh khoi xuang ( c6 nghia ll! lt!C canh sinh) Di~u dang n6i la hQ chua thua nh~n ngay Sl! can thiet c6 tinh khach quan ve nhu cau chuy~n d6i nen kinh te theo trao luu kinh

te th! truong nhu duqc thay a Trung Qu6c hay Vi~t Nam, ho~c o m¢t s6 nuac khac tren the gi6i Vi v~y' m~c du chuang trlnh cai each kinh te cua hQ cho den nay van tiep tl)c duqc thvc hi~n va cling da thu duqc m¢t so ket qua

nhung khong co y nghia can ban tc;to d¢ng ll;l'c m& cho S\! phat tri~n cua n~n kinh te nUOC nay, d~C bi~t trong finh Vl;l'C san XU at nong nghi~p, hang hoa Va djch Vl;l

Nhiing nam g~n day cling v&i nhfrng thay ddi nhanh chong ca tren khia cc;tnh chinh trj va kinh te 0 Ban dao Trieu Tien noi rieng, 0 khu vt;rc Dong B<ic A noi chung, ban than CHDCNDTT cling phai nhln nh~n lc;ti v~ tfnh tat yeu khach quan cua SIJ hQi nh~p qu6c te, cua trao lUU chuy~n ddi C<1

che kinh te thj thi truemg va h9 da chu d¢ng hem trong vi~c thuc dtiy chuang trlnh cai each kinh te cua minh D~c bi~t, gan day nhat (thang 6/2007) tien trlnh giai quyet vu6'ng mac v~ van d~ hc;tt nhan 0 Ban dao Tri~u Tien thong qua dam phan 6 ben da dc;tt tm m¢t s6 ket qua dang k~ v6'i vi~c CHDCNDTT dong y tren nguyen tac se dong cira co sa hc;tt nhan gay tranh cai cua minh d~ d6i l~i trong do c6 yeu cau v~ st;r cong nh~n ngoc;ti giao cua My d6i v&i Blnh Nhu5'ng Do v~y , tu thvc trc;tng ben trong nhfing van d~ con ndi CQffi bay lau hay tu phan tkh nhfrng d¢ng thai m&i cua CHDCNDTT khien nguoi taco th~ dua ra nhfrng danh gia cling nhu d~t ra m¢t s6 gia thiet khac nhau cho vi~c dt;r bao xu hu6'ng v~n d¢ng chu yeu cua dat nu6c nay

D6i v6i Vi~t Nam noi rieng, la m<)t qu6c gia nam trong vimg Dong A, di~u nay cho thay nu6'c ta it nhi~u cling don nh~n Uim anh huang a nhiing muc d¢ khac nhau tu nhfing thay ddi 0 khu vt;rc Dong Bac A khong chi b

khia cc;tnh chfnh trj rna ca tren khia cc;tnh kinh te, trong d6 C¢ng hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien lc;ti la m<)t thvc th~ hihl co cau thanh cua khu vt;rc ay Chinh vl the, vi~c nghien CUu, danh gia dung thvc trc;tng va dv bao xu huang phat tri~n cua dat nu&c nay trong hi~n tc;ti va tucmg lai duong nhien la can thiet va no g6p ph~n nao d6 cho qua trlnh hoc;tch dinh duong 16i, chfnh sach doi ngoc;ti ct1a Vi~t Nam doi v6i CHDCNDTT c6 tinh xac thgc han

Nh~n thuc duqc cti€u d6 va ctuqc sv dong y cua Chu tich vi~n KHXH Vi~t Nam v€ vi~c thvc hi~n de tai cap B¢: "Nhii:ng van de' C(/ bdn cua

CHDCNDIT trong bo'i cdnh quoc tl mtii ", t~p th~ Hie gia da t~p trung trf ll;{c Htm vi~c trong suot hem m(>t nam qua Den nay de tai da hoan thanh Dva tren nhfrng thanh qua GO, ngoai phan ffiO dau, ket }u~n Va danh ffil;IC tai }i~U

tham khao, n¢i dung bao cao t6ng quan cua de tai eta duqc t6ng hqp theo m¢t ket ca'u gom 4 phan Phan 1 CHDCNDTT trong bo'i cdnh quo'c tl mm N¢i

dung trlnh bay trong phan nay nham lam sang to hai cau hoi d~t ra B6i canh qu6c te va khu vvc c6 nhfrng d~c trung mang tinh khai quat gi? V~y trong khung canh ay, St! ton tc;ti cua nuac CHDCNDTI voi tu each la m(>t thvc th~

hfru co cua khu V\!C c6 nhfrng d~c trung gl? Phdn 2 Kinh tl Ml;IC dfch chinh cua phan nay khong chi dirng lt;ti 6 vi~c danh gia thvc trc;tng rna chu yeu se di sau phan tich va chi ra 4 van de mang tfnh chat thach thuc cho nen kinh te CHDCND Trieu Tien phai vuqt qua D6 la (i) giai quyet bai toan kh6 khan

ve Iuong thl;(c, (ii) khung hoang nang luqng; (iii) can bang ngo~i thuctng, va (iv) van de m6 cua cung voi tien trinh cai each Nhfrng van de ton t~i nay khong chi thuan tuy mang tinh kinh te rna n6 ket gan kha ch~t che vai cac van de xa h¢i, chfnh tri, an ninh cua dat nuac nay Phdn 3 Chinh trj, an ninh

va doi ngot;zi Xuat phat ttr nhfrng gi da va dang dien ra trong toan canh buc tranh an ninh, chfnh tri va quan h¢ doi ngoc;ti cua CHDCND Trieu Tien hi¢n thai, n(>i dung phan nay mong muon tim lai dap cho 3 cau hoi d~t ra : (i) Vi~c cling co vi tri nguoi Ianh dt;to trong h¢ thong chinh tr! cua CHDCND Trieu Tien nhu the nao? (ii) Bai toan an ninh quoc gia cua CHDCNDTI trong chucmg trinh phat tri~n ht;tt nhan va tien trinh giai quyet CUQC khung hoang duqc thtJc hi~n ra sao? (iii) Ly giai tc;ti sao CHDCND Trieu Tien thvc hi~n bu6'c d(>t pha ngo<;ti giao trong quan h¢ vai My? Phdn 4 w'in h6a-xii h¢i

N¢i dung phan nay t~p trung phan tich m¢t so net ca ban trong thl;(c tr<;tng

b(rc tranh cua d()'i song van h6a (khfa c~nh tinh than) va xa h()i (khfa C(!llh

CUQC song v~t chat) cua nguO'i dan CHDCND Trieu Tien hi~n thai Tir d6 chi

ra me> t s6 van de b(rc xuc chu yeu trong dO'i song van h6a va xa h¢i cua d~i

da so nguai dan nu6'c nay

Tuy nhien, th~t kh6 rna c6 th~ dua ra m¢t ban bao cao toan di~n ve thl:(c tr~ng cua CHDCND Trieu Tien trong dieu ki~n hi~n thai boi qua trinh nghien Cllu con thieu cac thong tin da chieu, d<Ttc bi~t la cac tU li~u Va thong tin co d¢ tin c~y cao do nhieu nguyen nhan khach quan khac nhau cling nhu nhfhlg di~n bien kh6 luang tru6'c cua chfnh d6i tuqng nghien CUu Vi v~y, dt!ng tlr khfa qmh ay chung t6i coi d6 la m<)t st;r h~n che hy hfru cua de tai va nh6m nghien cl1u mong muon se tiep tl;lc duqc b6 sung tu nhfi'ng ket qua nghien ctiu c6 duqc sau nay ve CHDCNDTT Hy v<;mg ket qua nghien crru bu6'c dau cua chung t6i se g6p phan tfch ct;rc vao vi~c tim hi~u CHDCNDTI-mt)t doi tac truyen thong cua Vi~t Nam chung ta

T q:p thl tac gid

Ph~n I C<)NG HOA DAN CHU NHAN DAN TRIEU TIEN TRONG

BOI CANH QUOC TE MOl

1 Dc)c di~m khai quat

Neu xem xet m(>t each t6ng quat nhat buc tranh to~m canh v~ thtJC tr~ng tlnh hl.nh chinh tr! qu6c te n6i chung va khu vvc D6ng Bac A n6i rieng tren nhi~u khfa qmh khac nhau trong vong g ~ n 1 th~p ky qua, nguoi ta c6 the tlm thay m(>t s6 d~c trung ca ban sau day:

Tnroc het, khu Vl;J'C D6ng Bac A dtrqc hieu Ut bao gom cac qu6c gia va vung Hinh th6 nhtr khu vvc Vien D6ng cua Nga, Dai Loan, Hong Kong, Trung Quae, M6ng c6, Han Qu6c, C¢ng hoa Dan chu Nhan dan Tri~u tien va Nh~t Ban Khu Vl!C nay c6 dan s6 chiem han 1/4 t6ng dan s6 cua the gi6'i va c6 m(>t tam quan tn;mg b ~ c nhat trong tuang quan so sanh voi cac khu vvc khac tren the gioi a tat ca cac khia c~nh kinh te, chinh tri va chien h.rqc Da c6 nhi~u y kien danh gia cho dmg khu vvc Dong Bite A la nai h(>i tl;l cling nhU la nai the hi~n Sl;J' tUOng tac ian nhau V~ muc d(> anh huang CUa 4 the llJC duqc g<;>i la sieu cuong trong the gioi ngay nay C6 the vf vi~c ho~ch d!nh chinh s:kh d6i n(>i, doi ngoe;ti cua 4 th\{c th~ nay cling se c6 muc d(> anh huang ft nhi~u a phe;tm vi toan cau D6 la Trung Qu6c, Nh~t Ban, Nga va Hoa

Ky Nguoi ta biet ding Trung Qu6c, Nh~t Ban va Nga Ia 3 qu6c gia cau thanh nen m(>t ph~n cua khu VlJC D6ng Bite A Trong khi d6, Hoa Ky la thvc the thU 4 VOi d~c trtrng la m(>t quoc gia nam ngoai khu VlJC V~ ffi~t d!a ly nhung cUng duqc xem Ia c6 slJ can dlJ rat sau vao khu vvc nay tren m<;>i khia c~nh cua doi song quoc te

Thu hai, neu tu quan diem kinh te h<;>c thay rang m~c du truac day nhfrng di~u ki~n kinh te trong phe;tm vi khu vvc c6 Sl! khac bi~t rat Ian v~

nhi~u m~t, d~C bi~t a trinh d(> phat tri~n hay V~ m~t sa hihJ nguon lt!C kinh te Song ngay hom nay cling da xuat hi~n nhfrng sv tuang h6 duong nhu trai chi~u v~ m~t so hilu cua cai va nhu c~u tieu dung n6i chung Di~u nay mu6n nhac toi Sl! tr6i d~y cua n~n kinh te Trung Qu6c voi m(>t quy mo thi trubng kh6ng lo va m(>t sue m~nh kinh te dang ngay dmg gia tang r6 r~t Do d6 khu V\!C nay Cali thanh nen m(>t vling lanh th6 k.inh te !If nhien rna ngtrffi ta CO th~ dua ra dt! bao chac chan rang sv tucmg tac kinh te se tiep we ma r(>ng tren m(>t ph~m vi chua tling c6 trong nhil'ng nam tiep theo

Thu ba, tl:r g6c d(> phan tich khuynh huang v~ d(>ng chinh tr! ben trong a moi quoc gia trong vung Dong Bac A thay rtmg duang huang chfnh tr! trong nuoc a nhfrng qu6c gia nay cilng dang phai d6i m~t v6i nhfrng sv

Iva ch9n khac nhau Theo nh~n djnh cua gioi nghien ct!u chfnh tr! qu6c te,

nhlrng ap ll;l'C nay duqc nh~n di~n la Slf ll!a ch9n khuynh huang chfnh tri di theo chu nghia quoc te; hay chu nghia dan t(>c; hay chu nghia c(>ng dong sac

t(>c theo nh6m khu vvc Chu nghia qu6c te dang rna r(>ng theo nhi~u each thlrc khac nhau bat chap m(>t thl!C te rang nhfrng khac bi~t V~ van hoa, chfnh

tri va kinh te ngan can muc d(> dong nhat hi~n thai nhu duqc thay a Tay Au,

vi dl;l mo hlnh C(>ng dong EEC tru6c day hay Lien minh Chau au (EU) hi~n

thai 0 chau A, tnii l~i voi nhfrng gl da thay a EU' y tubng hlnh thanh c(>ng dong Dong A dang tiep 1\IC duqc ban dii va duang nhu v~n con a m(>t tucmg lai kha dai Tuy nhien, chu nghia dan t(>c thi cling duqc nhi~u ngu?ri nhin nh~n daang nhu dang tren con duang tai sinh a Trung Qu6c hay Nh~t Ban

Trong khi d6, chu nghia c(>ng dong sac t(>c trong d6 vi¢c tlm kiem m(>t c(>ng dong VOi day du y nghia CUa n6 dang b(>c 1(> nhU la m(>t the ll!C moi va ton t~

du6i nhi~u hinh thuc khac nhau Vi dtf, m(>t s6 y tu&ng tim thay vi~c thoa man nhu cau nay hoan toan thong qua sac mau tOn giao, bao gom ca chieu

bai kich d(>ng CUODg tfn ton giao Va Slr dt;1ng chu nghia Cl!C doan trong giai

quyet mAu thu~n quoc te M(>t so nhan m~nh vao s~c t(>c hay t(>c ngu0i cua mlnh., va cling c6 m(>t so khac t?p trung vao khia c~nh c(>ng dong d!a phuO'Ilg

v.v Dieu d6 d~n toi chu nghia c(>ng d6ng s~c t¢c c6 th~ rna r(>ng vuqt ra khoi ph?m vi quoc gia

Th(r tU, ttr khfa C?nh dam bao an ninh truyen thong thay rang khu Vt.JC Dong B~c A n6i rieng hi~n v~n t6n t?i mam mong cua nhfrng nguy co gAy

mat 6n d!nh Thl;l'C ra, nhfrng cau true moi cua thai ky chien tranh l?nh V~O con hi~n hfru Sl;l' phat tri~n cua cac hlnh thuc lien ket khu Vl;l'C tren nen tang cua m(>t cau true xa h(>i dan St.J da b! can trcr kha nhieu D6 la bau khong khi chfnh tri cang t h~ng keo dai gay ra boi cac toan tfnh lqi fch khac nhau tir cac ben tham gia trong tien trlnh giai quyet cu<)c khung hoang h~t nhan 6' ban dao Trieu Tien Di xa hO'Il la m(>t tam ly e ng~ boi kha nang tai vil trang ciia nuoc Nh?t hay Sl! gia tang sue m~nh quan st;r cua Trung Quoc ll;IC dja cling nhu van de eo bi~n Dai Loan Ho~c con nhieu van de tiem an cua Sl;l' tranh

chap Hinh th6 gifra cac quoc gia trong vung vful chua duqc giai quyet can ban Dieu d6 da d~n t6i Slf phat tri~n mat can btmg trong cac t6 ch(rc xa h(>i dan sv 6' nhieu quoc gia trong khu Vl;fC C6 th ~ n6i, nguy co gay mat 6n d!nh nam ngay trong cac xung d(>t lqi fch gifra cac quoc gia trong vilng tren ca khfa C?llh kinh te l~n chfnh tq Cluing CO cac ngu6n goc l!ch Slr r6 rang Va hi~n hfru trong cac moi quan h~ chang chit gifra Nh?t Ban, Trung Quoc, Dai Loan, Nga va Ban dao Trieu Tien Nhung vi~c thuc d~y qua trlnh tlm kiem

ve m(>t co cau dam bao an ninh ben vfrng 6' khu v~rc Dong B~c A cho hi~n t?i

va tuong lai van con 6' phfa truoc kha xa v0i

Vl v?y' trong boi canh quoc te va khu Vl!C neu tren, y kien cua gioi hQC thu?t cho rang Sl! ll;fa chQn khuynh huang kinh te Va chfnh tri 0 moi quoc gia trong khu vl;fc nay se duqc quyet d!nh boi st;r can bang nhu the nao gifra lqi ich ben trong va ben ngoai Han nfra, sl;f ll!a chQn can bang se d6ng m(>t vai

tro Crf bfm trong vi ~ C xac d!nh Sl;{ 6n d~nh va kha nang phat tri~n cua quoc gia d6 d hi~n t~i va tuang lai, trong d6 mr6'c CHDCNDTI khong phai la ngo<;ii 1~ Trcmg khi Dong Bite A m~c du c6 rat it van d~ v6i chu nghia site t(>c so v6i nhi~u vung khac tren the gi6i, song nhfrng van d~ ton giao, phan bi¢t chung t¢c va chu nghia Cl;!C b¢ khong phai da hoan toan bien mat D~c bi¢t nhu chu nghia dan t¢c, c6 y kien cho ding duemg nhu dang tim ca h¢i tr6i

d~y Cl trong xa h¢i Trung Qu6c hay Nh~t Ban Tuy nhien, c6 th~ n6i rang khfa C~nh kinh te vlin la nhan to chi d<;!O va n6 se chi phoi Sl;{ bien d(>ng CUa nhan to chfnh tr! bai cac n~n kinh te Dong Bac A dang ngay cang tra nen phl;l thu¢c llin nhau va phat tri~n nang d¢ng hCJn bao gio het

2 Vai net ve ntr6'c C(>ng boa Dan chu Nhan dan Trieu Tien

Nu6c C¢ng hoa Dan chu Nhan dan Tri~u Tien (CHDCNDTI) c6 ten

giao dich quoc tela Democratic People's Republic of Korea (DPRK)

V~ m~.t d!a chfnh tri, CHDCNDTI hi~n nay t6n t~i v6i tu each Ia m¢t qu6c gia d¢c l~p a ban dao Tri~u Tien Cung v6i nu6c Han Qu6c (D<;ii han dan quoc) n~m a phfa nam cua ban dao nay, CHDCNDTT duqc xem lab¢ ph~n diu th?mh v~ m~t dia ly cua khu Vl;{C Dong Bite Ava c6 di¢n tich lanh th6 tren dat li~n tr~ii r¢ng 120.410 km vuong CHDCNDTI c6 duang bien

gioi tren b¢ tiep giap vai Trung Qu6c va Nga a phfa bac Phia nam, tiep giap v6i Han Quoc qua dw1ng phan ranh gi6i a VI tuyen 38 Hai ben phfa dong va phia tay tiep giap v6i bi~n Quoc gia nay c6 thu do la Blnh Nhu6'ng (Pyongyang), duqc coi Ia bi~u tuqng cua che d¢ chinh tr! va la trung tam kinh te, van hoa-xa h¢i cua ca mr6c hi¢n nay Ngoai thu do Pyongyang con c6 5 thanh ph6 Ian khac c6 ten Hamhung, Chongjin, Wonsan, Nampo va Kaesong Kholmg 80% di~n tfch cua ca nuac c6 d~a hlnh vai d~c trung Ia d.c day mli c6 d¢ cao trung binh, duqc chia cat bai cac thung lung sau, ngan va

hyp Phan con l<;ii Ut m¢t so vung dat thap tucmg doi bang phlmg c6 th~ sir d1;1ng canh tac nong nghi~p va chan nuoi d1;1i gia sue Nhln chung, CHDCNDTT c6 m¢t khi h~u hai mua ro r~t Mua dong v6i d~c di~m kho, lc;mh va keo dai Nguqc lcp, mua he c6 thai gian ng~n nhung n6ng va ftm

V 6 m~t t¢c nguoi, cling giong nhu Han qu6c, CHDCNDTI hau nhu chi c6 m¢t t¢c nguoi Ngrroi Tri6u Tien chiem da s6 trong t6ng so dAn cu NguC!i Trung Quae va nguoi Nh~t Ban chi chiem m¢t b¢ ph~n rat nho T1;1i thai di~m nam 2004, t6ng dan s6 cua CHDCNDTT la 22,7 tri~u nguoi (nam

2006 con s6 nay tang len la 23,1 tri~u) va c6 muc tang dan s6 t1.J nhien la 0,98%/nam I Day la m¢t muc tang wa phai M~c du cac ho~t d¢ng ton giao thuan tuy d6u b! cam ho~t d¢ng k~ tunam 1945 den nay, song v~n c6 S\l'hi~n

d i~n cua m¢t s6 ton giao nhu d1;1o Ph~t, d~o Kh6ng, Shaman giao, thien chua giao, v.v

V6 m~t ngon ngfr, tieng Tri6u Tien la m¢t ngon ngfr duy nhat duqc sir d1;1ng trong ca nu6'c CHDCNDTI da xay dl;ffig che d¢ giao d1;1c ph6 thong bat bu<)c theo h~ 11 nam S6 li~u nam 2004 cho thay c6 khoang 3 tri~u hqc sinh ph6 thong den truong, trong d6 CJ cap ti~U hQC CO 1,5 tri~u hQC sinh; CJ

cap ph6 thong trung hQC CO 1,2 tri~U hQC sinh; Va CJ cap trung hQC (cap ill : theo each xep lo~i cua Vi~t Nam truac day dung h~ giao dt;1c 10 nam) la 0,3 tri~u h9c sinh Nhu v~y, CHDCNDTI da d1;1t t6'i trlnh d¢ ph6 c~p giao dl;lc VOi ty }~ 99% dan CU trong xa h<)i biet dQC Va biet viet

V ~ m~t thl.JC tr~ng y te, chfnh phu nttcJC nay thl!C hi~n che dQ Va chfnh

sach cham s6c sue khoe mi~n phf cho mQi nguoi dan Theo so li~u nam

1998, 6 CHDCNDTI blnh quan c6 01 bac s! cham s6c sue khoe cho 700 nguoi dan S6 giuang b~nh di~u tri t<;1i b ~nh vi ~ n blnh quan 6 muc 01 giuemg

b~nh/350 nguai Nhi~u nguon tin cho dng CHDCNDTI luon trong tlnh

1

Theo n u n c ua C IA - Th e World Fa c t- Nor t h K o r ea , 20 0 6

C lin g tham kh a o th e m tr e n trang Web: http://lcweb 2 1oc.gov /f rd/ cs/k ptoc.html#kp0000

( Ml,Jc: Country Study cua thtt v i ¢ n Quoc h(>i My v e Bil e Tri e u Ti e n )

tr~ng thieu hl;lt nghiem tr9ng ve thuoc men va cac thiet bi y te cham SOC SUC khoe cho c¢ng dong Tren C(J so d6, ty ·~ chet y~u cua tre S(J sinh dll'ng a muc 25/10()0 va tu6i thQ trung binh cua nguai dan CHDCNDTI, a thai di~m dieu tra nam 2004 u6c tinh la 68 tu6i cho nam gi6i va 7 4 tu6i cho nu gi6i 2

V e m~t cau true th~ che chinh tri, theo each nhln cua Phuong Tay, CHDCNDIT la mc)t quoc gia di theo che d¢ cc)ng sim chu nghia B¢ may quyen llJe Nha nu6e duqe t6 chue t?p trung theo mo hlnh ki~u Stalin thbi Lien bang Xo viet tru6'c day trong d6 Dang eo~g nhan Trieu Tien 13 nguoi Hinh d:;to dat mr6c tren m9i phtwng di~n Nguoi dti"ng dau nha nu6c dong thai

la Chu t!ch uy ban quae phong quoc gia dong thai Ia T6ng bi thu Dang cong nhan Trieu Tien hi~n t:;ti Ia Kim Chinh Nh?t (viet phien am tieng Vi~t) ho~c

viet phi en am theo tieng Anh la Kim J ong Il M~c du C(J eau khu VlJC h~mh

chfnh CHDCNDTI duqc phan chia quc!m ly theo 9 tinh, 4 thanh pho tuong duang cap tinh la Pyongyang, Chongjin, Nampo va Kaesong ; va mqt khu vvc tl! do thuong m~i Ia Najin-Sonbong Song quyen quan ly hanh chinh t ~ p trung van thuc)c chinh quyen trung uang Trong ljch Slr dau tranh giai ph6ng dat ntr6c cua nguoi Trieu Tien, ngay 15 thang 8 nam 1945 la dau moe quan tn;mg kh~ng dinh nguoi dan tren ca ban dilO Trieu Tien hoan toan thmit khoi

sl;l' thong tri cua Nh?t Blm Do d6, CHDCNDTT da quyet dinh eh9n ngay 15/8/1945 lam ngay d¢c l~p cua dat nu6c Ban hien phap dau tien cua CHDCNDTI ra dOi vao nam 1948 Sau d6 24 nam, quoc h¢i CHDCNDTT l~ i thong qua bim hien phap thu hai g9i la Hien phap 1972 Va cho den nay, ban hien phap nay da hai Ian duqe sua d6i vao cae nam 1992 va 1998

v e khia qmh kinh te, nhieu y kien cho ding cac chi so kinh te VI mo

ca ban cua CHDCNDTT tren thlJc te rat kh6 thu th?p tu cac nguon chinh thong eua nu6c nay Ron nfra, d¢ chfnh xac cU a cac con so d6 la khong cao

Do v~y, buc tranh kinh te CHDCNDIT c6 th~ duqc xem xet tu mqt g6c de)

2

Nhtt chi dan a chli thfch l

khac B6 la sir dtJng ket hqp v6'i cac ngu6n so li~u thong ke cua Hoa ky va Han q_ u6c ve nghien cliu CHDCNDTT Theo cac danh gia d6, khi sir dl;lng phtrong phap tfnh chi so ngang bang sue mua (PPP) u6'c doan GDP cua CHDCNDTI nam 2004 d~t 40 ty USD 3 Trong d6, nganh nong nghi~p dong gop 30% cho GDP, nganh cong nghi~p la 34% va 36% bai nganh d!ch V\J (thai gia nam 2002) Nhu v?y, c6 th ~ thay GDP blnh quan dau nguoi/nam da d~t muc 1.700 USD (thai di~m 2004 va ding theo each tinh PPP) Nam 2003, gia tri kim ng~ch ngo~i thtrang cua nu6'c nay d~t b muc 3,3 ty USD trong d6 xuat khftu d~t 1,2 ty USD va nh ~ p khAu la 2,1 ty USD B~ hang chu yeu cua CHDCNDTT la Trung Qu6c, Han Quoc, Nh?t Ban, Thai Lan va Nga Ve co cau kinh te nganh, neu nhln m<)t each khai quat, san xuat nong nghi~p

CHDCNDTT t~p trung chu yeu vao hai linh vgc tr6ng tr9t va chan nuoi d~i

gia sue, trong d6 m<)t so cay tr6ng chinh nhu lda, ngo, khoai tay, d?u tuong

dtrqc canh tac b nhfrng canh dong nho h~p Tuy nhien nang lgc san xuat trong nganh nong nghi~p khong dap ling du nhu cau cua dat nu6'c Nganh cong nghi¢p nghieng St! uu tien cho phat tri ~n cong nghi~p n~ng trong d6 v6'i the m~nh la khai thac mo, thuy di~n va che t~o may Nhung trlnh d¢ phat

tri~n khong cao va chu yeu t~p trung vao cac san phAm c6 lien quan t6'i nhu cau phat tri~n qu6c phong

3 Da sac mim trong buc tranh kinh te khu Vl!C

Nhtr tren da n6i, CHDCNDTI la m<)t thtJc th ~ hiiu co cua khu Vlfc Vl v~y, khao sat cac d~ c trung kinh te va cac khuynh huang phat tri ~n lien quan

t6'i khu \fl!C nay se cho phep chong ta hi~u r6 dat nu6'c nay hon Trong su6t gan 1 th~p ky qua, Dong Bac A noi len trong m<)t khung canh kinh te ClJC ky

3

Trfch ngu o n cua CIA- The World Fact- North Korea 2005

Tham khao th eo Web s ite: ht tp:// www.photiu s com /c oun tr ies /korea _ north/economy / index.html

da d4:l-Dg Va doi nghich ve mlrc d¢ phat tri~n Xin hay bat dau phan tfch Sl;l' danh ,gia d6 b~ng vi~c ki~m ch(rng a tl.rng quoc gia trong vung

- TrllcJC hlt , Trung Quoc la m¢t vf dl;l hi~n hiiu nhat trong khu V\!C nay

ve d~c tnmg phat tri~n nhanh cua mlnh Nguai ta da duqc cht1ng kien m¢t nu6c Trung Quoc d(;lt t6'i Sl! tang tru6ng kinh te nhanh va lien tl_lC suot gan 4

th~p ky qua Theo so li~u thong ke chinh thuc, toe d¢ tang GDP blnh qufm trong th~p ky 1980 cua nen kinh te Trung Quoc a muc duqc ghi nh~n 8-9%

nam Trong vong gan m¢t th~p nien qua, ty l~ nay thuang a muc 2 chfr so (vi dlf nam 2006la 10,7%) 4• Hi~n thai, khuynh huang nay v~n chua c6 dau hi~u

dl10 nguqc Tuy nhien, theo each nhln cua gi6'i phan tfch phuong Tay cho

r~g nen kinh te Trung Quoc van la m¢t nen kinh te lai gep v6i d~c tnmg khu vtfc kinh te nha nu6c c6 vai tro quan tn?ng m~c du vi~c tu nhan hoa tiep llfc duqc thuc day St! hlnh thanh m¢t cau true kinh te th! truemg hoan chinh v~n

la cai dich rna nen kinh te nu6c nay dang huang t6i Han nfra, lan song dau

tu m.rac ngoai hang lo(;lt dang di~n ra v6i d~c trung c6 sg chuy~n giao cong

ngh~ cao a Trung Quoc V6'i dieu nay mang ham y cho thay r~ng Trung Quoc nhanh chong va tiep ll;!C trO thanh ffiQt cong Xl!Ong cua the gi6i Thai gian qua, nen kinh te Trung Quoc bung n6 tren CO' so c6 Sl! ket hqp cua yeu

to lao d¢ng gia re trong nUOC ket hqp v6'i chinh sach dung du&lg cho Sl;l' 16n m(;lnh d¢i ngu doanh nghi~p ban d!a va tu ban nu6c ngoai Chinh vi v~y, c6

th~ so sanh m¢t each hlnh tuqng r~ng "v~t li~u hay phl_l tung lap rap" cling v6i cong ngh~ ngu6n von kh6ng 16 da ao (;it d6 vao nu6'c nay qua dong chay

FDI Va den luqt no, nguai Trung Quoc da bien chung thanh cac hang hoa gia re d~ xuat khau ra thi truang the gi6i rna nhieu nguai hlnh dung nhu

"cO'n bao hang hoa gia reMade in China" Di nhien, trong m¢t chl.rng mgc nao d6, dieu nay gay ra moi lo ng(;li cho nhieu nu6c lang gieng cua Trung Quoc Hq e ng(;li r~ng Ian song d6lam r6ng ru¢t nganh che t(;lo trong nu6c hQ

4 P h~m Quy Lon g: Bao cao tcing quan kinh te khu Vl,fC Dong Bk a nam 2006; Y i ~n nghien Clru D6ng Bac a

va thien l~ch htr6'ng dong chay FDI Tuy nhien, a m¢t khfa CC;lnh khac, Sl!

thanh cong v~ kinh te cua Trung Quoc ding da t(;lo ra nhi~u di~u thu~n lqi cho cac ntr6c khac N6 he 1¢ m¢t th! trtrang kh6ng lo va tiep tl;IC duqc rna fQng khong nglrng V1 the, SlJ can thiet cho cac quoc gia khac trong vi:mg, k~

ca nen kinh te CHDCND Tri~u Tien, la vi~c nh~n thCrc phai c6 st_r di~u chinh hqp ly V~ chfnh sach, d~c bi~t la trong cac CUQC caj each kinh te 16n, trong do can CO SlJ liU tien d ~ t~O ra tfnh nhat quan, nang d¢ng va CO SUC C~nh tranh Hi~n t~i , van c6 mqi ly do d~ tin rang Trung Quoc se tiep t\}C 16n mt;tnh khong ngtrng trong nhfrng th~p ky ke tiep

M~c du thanh cong, song di~u d6 khong c6 nghia la Trung Quae mat

di mc;>i van d~ kinh te dau dau M~t trai cua SlJ thanh c6ng cling da he 1¢ Vi d1;1, theo danh gia CUa gi6i nghien CUu tai chfnh quoc te cho thay h~ thong tai chinh ngan hang cua Trung Quae trong vong gan 1 th~p ky qua ham chua nhi~u yeu t6 rui ro rat d~ bt d6 vo do St! phat tri~n qua n6ng Ly do dua ra la

da ttrng c6 thai ky cho thay u6c tinh khoang tit 40 t6i 45% cac khoan cho vay

cua toan h~ thong ngan hang doi m~H v6i nguy co mat kha nang chi tra neu chfnh phu khong c6 cac bi~n phap xir ly k!p thai Vl the, cac ngan hang Trung Quoc da tirng phai gia tang su dl;lng lqi nhu~n ngan h~mg d~ lo~i bo

cac m6n nq xau d6 trong m¢t chirng mt_rc c6 th~ M¢t van d~ 16n nua Ia ap Ivc that nghi~p va vi~c lam Trung Quae c6 m¢t so dan song 6 nong th6n vao khoang 700 t6'i 800 tri~U ngtrO'i, va hang Chl;IC tri~u nguai tiep tl;IC de) vao cac thanh ph6 cua Trung Quoc m6i nam d~ tim kiem c6ng vi~c Vl v~y, that

nghi~p a thanh ph6 cling Ia m¢t van d~ d~c bi~t (j nhiing vung c6 S\1' xa sut

h o~ t d¢ng kinh doanh trong cac xi nghi~p thu¢c sa hiiu nha mr6c Tiu.rc trC;lflg

sa sut nang ll;l'c c~nh tranh khien chung b! dong cira ho~c bu¢c tai co cau thu

nho l~i Ket qua Ia nhfrng ngtrai nong dan ngheo kh6 va cong nhan mat vi~c

da b ~t dau b¢c 1¢ st_r keu ca hay th~ hi ~ n thai d¢ bat blnh va c6 kha nang tfch tl;l th ~m h m¢t van d~ gay bat 6n d!nh xa h¢1 neu chinh quy~n kh6ng c6 cac

bi~n phap Xlr ly kheo leo va kip thai Di cung v6i n6 la m¢t van de xa h¢i mang d~c tn.rng n6i b~t bai st;r tham nhling a Trung Quoc Van n~n nay c6 nguy CC1lam ch~m toe dQ phat tri~n kinh te Va CaC m1;1c tieu xa h(>i rna nUOC nay d~t ra Hi~n tuqng tham nhung da Ian r¢ng trong cac h~mg ngil chfnh tq gia, tu cac nhan v~t quan chuc a trung tam thanh pho t6i cac vung nong thon NguC1i ta cho rtmg neu gac bo yeu to van hoa hay thl;CC te muc tien luO'ng khong thoa dang thl tham nhling da b&t r~ sau vao h~ thong chinh tri- xa h¢i

a day Trang nam 2006 va 2007 gi6i lanh d~o Trung Quoc da th~ hi~n cho the giai thay cu¢c chien chong tham nhilng o Trung qu6c la quyet li~t nhu the nf"w Sl! mo dau v6i m¢t lo~t bi'mg chUng cac quan chuc cap cao o nu6c nay da bi dem ra xet Xlr trUOC phap lu~t V.V Thtfc ra, m<)t SO nha quan sat phuong Tay da ban t6i cau chuy~n nay theo khfa c~nh ng\} y ve kha nang "tl!

S\JP d6 cua Trung Quoc" Nhung d6la m¢t cau chuy~n khong c6 tfnh kha thi Tuy nhien, tuong phan v6i cau chuy~n nay nguoi ta lC;Ii n6i nhieu han ve "sl!

de do~ cua Trung Quoc" mang ham y ttr Sl;f tr6i d~y ve sue m~nh kinh te cua Trung Quoc Trong khi nhfrng quan di~m nay c6 le duqc xem van la m¢t st;r cuemg di~u qua muc trong hi~n t~i thl khoang each mo r¢ng giiia m¢t lap

ngub'i gi ~ m c6 m6i n6i len v6i quimg dC;Ii dan chung ngheo kh6 ciing nhu la St! khac bi~t ve trlnh d¢ phat tri~n gifra phia Tay va phfa Dong cua Trung Quoc la m(>t thtfc te khong th~ phu nh~n

Han nfra, tren co so phan tfch va St! suy di~n 16 gfch nhu tren, nhieu y

kien cho r~ng ap lt!C tang truong a Trung Quoc cling se t~o ra m¢t van de nao d6 c6 tfnh tuang tac cho cac lang gieng cua mlnh 0 m(>t tuang lai khong

xa Quan di~m nay cho thay, m(>t m~t st;r di cu lao d¢ng quy mo Ian c6 tinh chat ben trong duqc hi~u Ia tu cac vung nang thon ra cac vilng thanh thi va tu vung nay tai vung khac hoan toan mang tinh chat tt;r nhien va xa h<?i cua nen kinh te Trung Quor trong qua trlnh phat tri~n M~t khac, ben cC;Inh St! di cu huang n(>i thi stf di cu huang ngoC;Ii cling se th~ hi~n nhu m¢t kha nang c6 th~

x~y ra Vf dL;I, doi voi vung Vi~n Dong cua Nga qua kht10 sat cho thay day Ht m¢t vung Uinh tho r¢ng l6n va cu dan thrra that Dan so gan day dang giam xuong, tong c¢ng cu dan hi¢n khoang 8 tri~u nguai Vi the, khu vvc nay e ng~i v&i nguy ca ti~m ~n v~ hi¢n tuqng di cu lao dqng m~m tl:r cac vling dat qua d:6ng due dan Clf (j phfa ben kia bien gioi nuoc Nga Han the nfra, khao

sat 0 cac quoc gia nhu la Mien Di~n cling nhu Ia cac nuoc Dong Nam A khac, thl!C te lich Slr di cu cua nguai Trung Qu6c a quy mo dang k~ da tlrn.g

di~n ra Nhi~u nguai trong s6 nay da toi cac vung dat moi do v6'i tu each Ia

cac thuang nhan ho?c chu cac doanh nghi~p va theo sau do se la lap nguai

cong nhan thtfc hi¢n vi¢c di cu lao dqng m~m toi nhilng vung dat do

M~c du con nhiing van d6 noi c¢m nhu v~y, nhung hi¢n t~i Trung Quoc van dti'ng viing nhu m¢t cau chuy¢n thanh cong ve phat tri~n kinh te Di6u nay duqc nhln nh~n co mqt vai tro lam Ian toa muc d¢ anh huang v~

kinh te ca (j trong ph~m vi khu Vl!C Ian tren ph~rn vi toan cau, trong do coca n~ n kinh te CHDCNDTT hi~n thai

- T hit hai, m¢t bang cht!ng thanh cong khac hi~n thai la truang hqp

Han Quae Neu thai ky khung hoang 1997-1998 Han Quoc tl:rng dt!ng truoc

ba vtJc S l;Jp do hoan toan, thl chi ft nam sau do Han Qu6c da lay l~i da tang

tn.r6ng nhanh chong Nguai ta khong quen S\f ki~n nam 2002 GDP Han Qu6c

da tra l ~ i toe d¢ tang tren 6% va ty l~ that nghi~p a muc thap Nhi~u chuyen

gia kinh te cho rang n~n kinh te Han Qu6c da duqc huang lqi tl:r mqt Sl! can

bang gifra vi~c xuat khclu tang viing ch~c va rna rqng nhu cau trong nuoc Han the nfra, nhiing cai each cua chinh phil ket hqp voi nhfmg chinh sach nhu la mi ~ n giam thue cho cac nha dau tu nuoc ngoai da mang lC;li nhii'ng lqi

feb cho n~n kinh te Han Quoc St! tang truimg cua khu Vl,l'C d!ch Vl;l da bu d~p cho Sl! SUt giam trong nganh che t~o, va tfnh linh ho(;lt cua lao dqng cung Vffi vi~c thuc d ~y nhanh chong cac nganh cong ngh¢ cao duqc xem Ia nhiing

nhan to quan trQng d~ H~m Quoc vuqt ra khoi cu¢c khung hoang tai chfnh a

Chau A sam nhat Khi doi chieu v6'i m¢t so chi so kinh te vi m6 ca bim cua H~m quoc nam 2006 khien nguai ta c6 th~ cung co them nh~n d!nh nay Nam

2006 toed¢ tang GDP vftn d(;lt duqc a rnuc tren 5%; dt! trfr ngo(;li t~ xap xi

250 ty USD va ty 1~ that nghi~p duy tria muc 3,7% 5

Nhieu nha kinh te cho rang Han Quoc gia day da rai bo kha xa mo hinh cua nguai Nh~t rna tnr6'c kia nu6'c nay coi d6 Ia m¢t khuon mau phat tri~n dt!a tren chien luqc gia cong xuat khciu Tuy nhien, trong dieu ki~n ngay nay n~n kinh te cung khong th~ tranh khoi nAy sinh nhfrng van de m6'i Trong khi nguai ta c6 th~ nhln thay nhfrng lqi ich ng~n h(;ln cho phat tri~n kinh te Han Qu6c nha thuc dAy chi tieu tieu dung trong nuac, song nguqc lc;ti n6 cling san sinh ra nhiing van de khac trong thanh toan qu6c te cua nuoc nay

L~m phat se la m¢t moi quan ng~i di theo Sl! leo thang cua gia dau mo va Slf' bat ch~c chfnh trt kh6 luang dang dien ra & vimg Trung Dong Han the nua,

neu Sl;l' yeu kern cua kinh te My va Nh~t Ban xciy ra thl n6 cling se tac d¢ng t6'i Han Qu6c, m~c dau vi~c rna r¢ng moi quan h~ kinh te v6'i Trung qu6c c6

th~ da lam diu b6t di tac d¢ng n6i tren

- Thit ba, nen kinh te Nh~t Ban Neu Trung Qu6c va Han Quoc giU

du q c Sl! can bang trong cau chuy~n thanh cong kinh te hi~n nay thi Nh~t Ban cling tiep tvc cho thay rang hQ da lay l~i dtrQ'C da phl:IC h6i tang tru(rng SaU

m¢t thai gian dai han th~p ky nen kinh te lun sau trong suy thoai Thlf'C V~y,

nhieu nguai con nh6' rang trong nhilng nam 1997 - 1998, kinh te Nh~t Ban g~p kh6 khan, do cac vv be boi trong h~ thong ngan hang va th! truang nha dat K~ ttr d6 va trong nhieu nam qua, chfnh phu Nh~t Ban da co g~ng thlJ'c hi~n m¢t so chuang trlnh cai each Ian nhu: cai each c a cau kinh te; giam

5

X e m c hu thich 4

tharn hl:Jt ngi'm sach; cai each tai chfnh; X~p Xep l£_li CO CaU chfnh phu; V.V NhUn._g chuang trlnh cai each nay da di vao quy d~o va mang l~i ket qua kha quan, cham dlrt: m(>t thai gian suy thoai kinh te keo dai Dieu nay duqc ch1Ing minh qua nhfrng chi s6 nhu: nam 2003 kinh te Nh~t Bc!m da tang truang

2,7%; nam 2004 tang 1,45%; nam 2005 tang 2,5% va nam 2006 tang a muc

5,5 o/o 6

M~c dau v~y, nhling van de kinh te cua Nh~t Ban l~i c6 nguon g6c tit

h~ thong chfnh tri cua n6 H¢ thong nay da ton t~i qua lau voi nhfrng d~c tinh gia c6i cua chu nghia tu ban ki~u Nh~t Ban, trong d6 c6 Sl! cau ket ch~t che giua cac nha chfnh trt, gioi quan chuc va gi&i doanh gia trong cong nghi~p ciing nhu a khu Vl!C nong nghi~p VI v~y, nhiing CUQC cai each co ban thuang da bi can tra rat nhieu Ian Bat chap v&i nhiing thay d6i m~nh me dang di~n ra trong moi truO'ng kinh te qu6c te, tr~t tl;l' chfnh tri gia c6i cua

Nh~t Ban v~n tiep tl:Jc duqc v~n hanh ph6 bien a day Dau rang, nu&c Nh~t v~n duqc thua nh~n la nen kinh te 16'n thu hai tren the gioi, song neu khong

CO Slf thay d6i Ve m~t chfnh sach thl nhfrng kh6 khan con tiep !l:JC tlm tbay a

phia truoc trong m(>t thai gian dai nua Han nua, tlnh hlnh bien d(>ng dan s6

da lam tang them kh6 khan cho van d~ vira neu Trong m(>t hai th~p ky toi, nbieu ket qua nghien CUu xa h(>i bqc cbo thay 1/4 dan SO CUa nUOC nay f0i

vao d(> tu6i 65 ho~c gia han Khi giai phap keo dai d¢ tu6i lao d(>ng va ngay cang c6 nhieu ph'-;! nil' tham gia vao d¢i ngUlao d¢ng da duqc nguai Nh~t cho

la Sl! ll!a chqn d~ ct!u v6't tlnh hlnh nay Song, nhfrng hanh d(>ng nhu v~y se la khong day du, th~m trf neu nganh dich v1;1 va nhfrng nganh cong ngh~ cao se thay the hau het nganh cong nghi~p che t~o V oi tinh hinh d6, li~u nguai

Nh~t se chong chqi l~i voi hi~n tuqng di Cl! ·'mem" d6 hay kh6ng? ho~c la

6

Xem: Kinh te Nh~t B an tang nhanh hon dt! kien:

http://www vinanet.com vn/N ewscletail.aspx ?NewsiD= I l8488

Nh~t Ban se nho tai vi~c thuc d:iy xu~t kh:iu cac nha may cua mlnh m<)t each

o c;tt hon nfra d~ t~n dl;lng ltJc luQllg lao d<)ng nuac ngoai?

Ro rang, vai di~u ki~n hi~n thai nguoi ta cho rang trong khi Nh~t Ban dang sa hfru nhfrng tai san kinh te quan trQng bao gom m<)t xa h<)i cong dAn hQC van cao, m<)t dQi ngfi lao d<)ng CO ky nang Va ky lu~t, Va di tien phong

trong vi¢c ap dl;lng nhfing cai tien mai nhat trong khoa hQC Va cong ngh¢ thl nhfing thach thuc kinh te rna mrac nay phai doi m~t va.n con khong nho

Nhi~u chuyen gia kinh te gqi y rang neu kip c6 nhfrng thay d6i 16'n trong h¢ thong chfnh tri gia c6i cua mlnh thl Nh~t Bim mai c6 th~ c6 nhling tien b<?

tren khfa qmh kinh te m¢t each vfrng chac

- Thu tu, vung Vi ~ n Dong cua Nga va Mong C6 c6 th~ duqc xem d<;ii di¢n cho nhfrng n~n kinh te khac cua khu Vl!C Dong Bac A dang trai qua nhfing chuy~n d6i kh6 khan

v~ m~t Itch Slr, khu Vl!C Vi~n Dong da tUng la co so quan trQng v~

ho<;lt d¢ng quan Sl;{ va kinh te cua Nga a khu VtJ'C Dong Bac A Hi¢n t<;ii, h¢

thong ki~u nay duang nhu da ch~m dll't Hoc;tt d<)ng san xu~t quoc phong

truac day la m<?t trong nhfrng ngu6n t(;\0 thu nh~p chinh cua khu Vl;{C nay Va nay da giam di dang k~ Do v*y, Sl! hy YQng v~ tuong lai buc tranh phat trien

cua Vi~n Dong Ia dtJa tren cac nguon tai nguyen thien nhien giau c6 nhu ri'.rng, khoang san, dau mo, khi dot, v.v D6 Ia m<)t huang ll;{a chQn tiep tl;lC

cua mrac Nga cac ke ho;;tch xay dtp1g duang 6ng da.n khi dot va dau mo tl:r

Sebia va Sakhalin da san sang duqc phat tri~n cho cac b;;tn hang cua mrac

Nga rna nhi~u nguai tin la Trung Quoc, Nh~t Ban va 2 mi~n Tri~u Tien Neu Sl! tu duy phat tri~n theo chi~u huang nay thl vung Vi~n Dong cua Nga se tro thanh m<)t b<) ph~n day ti~m nang trong vung lanh th6 kinh te Dong Bac A Tuy nhien, nhu duqc luu y ngay ti'r dau do nhu cau v~ m<?t ngu6n lao d¢ng b6

sung ngay cang tang khi nen kinh te cua N ga l~y l;;ti da tang tnrong, vung

Vi~n Dong cua Nga se phai doi m~t v6i hi~n tuqng di culao d¢ng mem C1

m<)t muc d¢ cao hem rna chu yeu tu phia Trung Quoc

Tnii v6i buc tranh kinh te C1 vung Vi~n dong cua Nga, Mong C6 v6i d~c trung Ia m<)t vung Hinh th6 r<)ng 16n va dan so it da t1.! tlm con duemg di huang t6'i nen kinh te th! tru0ng trong VO so kh6 khan do phai thoat ra khoi cai bong cua nu6c Nga Xo viet tru6'c day Vao khmlng 40% dan so vftn thu<)c d:;mg du ffil;lC Nguai dan Mong C6 c6 rat it nhfrng thay d6i nghe nghi~p ho~c loi song Kh6i luqng bu6n ban vftn het sue khiem ton, va ho~t d¢ng dau ttr mroc ngoai thl cilng thua th6't Hi~n t~i , giao di~n kinh te cua M6ng C6

chu yeu la v6'i Trung Quoc, va Mong C6 dang di theo nhli'ng cai each v6'i m<)t thai d¢ ccln tn;mg

- Thit ndm, trai nguqc v6'i nhli'ng thanh cong ve kinh te nhu duqc thay

o Han Qu6c hay Trung Quae, CHDCNDTI trong vong gan 1 th~p ky qua da

va dang phch d6i m~t v6i nhfrng that b~i kinh te rna gi6'i nghien ctht phucmg Tay cho la rat nghiem trQng Vl mo hlnh phat tri ~n ki~u cu cung v6'i nguai bao tr q la Lien bang Xo Viet da S\IP d6, theo d6, CHDCNDTI da nhanh

chong n1i vao thai ky toi t~ nhat cua n6 Nhil'ng s 6 li~u thong ke c6 duqc lien

quan t6'i nen kinh te nu6c nay la rat ft va thieu d¢ tin c~y Song, c6 nhieu bang chtrng cho thay rang tu sau nam 1995 m<)t hi~n tuqng slit giam kinh te theo chieu hu6ng "xu6ng doc khong phanh" da di~n ra a dat nu6c nay Neu

lay cac nguon s6li~u va ket qua phan tich cua gi6'i nghien CUu phuong Tay

cho thay ngu0i ta UOC doan rang n~n d6i do mat mua lien tt;lC va b~nh t{tt gay

ra tu st;r suy dinh ducmg c6 th~ da cu6'p di gan 2 tri~u 7

sinh m~ng, m~c dau chfnh phu CHDCNDTI dua ra con s6 nho hem rat nhieu Han nfra, do thieu hl;lt nang luqng, nhieu nha may dab! dong dra va nhieu nha may khac dang

7 V e c on s o tuy~t doi vade? chfnh xac Ht rat khac nb a u theo tung nguon th o ng tin Do v~y, so li ¢u mang tfnh

ch at l10 C doan va CO y nghia tham khao rna th6i

ho~t d¢ng du6i muc cong suat thiet ke hay ho~t d¢ng cam chtrng St! phl;l thu(>c vao vi¢n trq qu6c te da 16n dan len, va nguon ngo~i t¢ quan tn;mg nhat

c6 dtrqc tu ho<:tt d¢ng buon ban cac m~t hang quan S\1' nhu la ten h1a, v.v cling bat dau bi slit giam

Trong tlnh tr~ng nhu tren, vao giiia nam 2002, cac quan chuc ciia CHDCNDTI da tien hanh m(>t lo~t nhfrng thay doi l6n trong tr~t tl! kinh te

cu H¢ thong trao doi tern phieu v~ lucmg tht!c bao cap da b! xoa bo Tien m~t ctuqc dua tro l~i trong ho<:tt d¢ng kinh te Trong m(>t no ll;fc theo kip v6i

m~t btmg gia thi tnrang ChQ' den, cac lo~i gia ltrcmg thl;TC Va hang hoa da dUQ'C nang len chlrn.g gap 30 Ian, va tien luang cling dugc tang len 20 Ian ho~c han

the.,V V Anh huang CUa nhfrng bi¢n phap nay V~n COn phai cho dQ'i, nhtrng

nhfrng rui ro cua m¢t st;r l~m phat phi rna duang nhu la rat 16n Noi ng~n g9n han la phfa sau nhlrn.g ftn chua mang anh huang chfnh tr~ bat nguon boi S\1' that b<:ti kinh te trong nhieu th~p ky, nguoi ta cho rang CHDCNDTT co th~ se

doi m~t VOi m(>t giai do~n ngay cang tang ve nguy CC'J CO m(>t SlJ bat On d!nh

xa h<?i Cole do sam nh~n thuc nhu v~y, nen ban lanh d ~o CHDCNDTI dang

c 6 gang bang m9i each nham d~t t6'i m¢t thoa thu~n voi Han Qu6c, Nh~t Ban

va thi;lm trf ca v6i Hoa Ky tren phucmg di¢n an ninh lanh tho va kinh te Song

van de van con nhieu tro ng~ i a phfa tru6c do thai d¢ ciia cac ben cfing nhu

vi¢c x~y dt!llg muc d¢ long tin Hin nhau chua c6 co so vlrn.g chac

Nhu v~y, neu chi dtrng l~i a g6c d¢ kinh te, nhieu y kien v¢i va dong tlnh dmg cac qu6c gia trong khu Vl;fC Dong Bac A , trong do k~ ca

CHDCNDTT duemg nhu chac chan tham gia vao tien trlnh h(>i nh~p kinh te khu VlJC ngay cang sau SaC han, ca trong gioi h~n ph~m vi nhfrng dUCmg bien

gi6i cua rieng n6 Ian m b r(>ng tuang ling theo khu V\fC Thai Binh Duang H9

l~p lu~n rang thoi d~i cua m(>t tr~t tl;T kinh te d!nh huang trong mr6c va duqc

bflO h<? da qua roi Oic duong bien gi6'i quoc gia gio day ngay cang kern dan

y ngh.la ve m~t y ni ~ m kinh te Ben cc;mh nay sinh nhieu van de phuc t:;tp, n6 dong thoi cling dem t6'i cho cac quoc gia va nhfrng cong dan song trong khu V\fC nay nhfrng CCf h<?i m6'i va SIJ phat tri~ n nhanh han Tuy nhien, nguoi ta cling can s6'm nh~n thay ding nhfrng dieu ki~n n6i tren l(;li qua phl;l thuqc vao tJ.nh blnh chfnh tr! trong nu6'c va quoc te cua khu V\fC nay Sl;! thanh cong kinh te trong vting c6 m<?t nen t~ng vfrng ch~c chi khi danh gia duqc day du muc d <? lmh hubng tu cac nhan to khac trong d6 c6 yeu to chfnh trt Vf d1;1 nhu v i~ c sir d1;1ng q uyen uu tien, kha nang t(;lo sv 6n d!nh, va kha nang khbi xu&lg nhfrng thay d6i c n thiet b m6i quoc gia trong vung deu la nhlrn.g bien

so chinh tr! ben trong o m6i quoc gia Do d6, dieu khong th~ khong buqc chung ta phai cfin tr<;mg xem xet buc tranh chfnh tr! a khu Vl;{C Dong B~c A ' trong d6 c6 ca tlnh hlnh chinh tr! cua ban dao Trieu Tien mqt each khach quan va chinh xac hO'n D ~ lam duqc dieu nay S\f phan tfch buc tranh chfnh tr! can xuat phat tu ngay nhfrng nhan t6 n<?i t(;li cua n6

4 St.t phtrc t~p trong btrc tranh chinh tr!

Tru6'c het chung ta hay b~t dau khai quat v6'i nen chfnh trt ben trong cua Trung Quoc nhu Ia mqt nhan to so sanh voi nen chinh tti cua

CHDCNDTI Trong nhfrng nam gan day, xet ve m~t y thuc h~ chfnh tri, gi6'i h<;>c gia phuang Tay cho rtmg Trung Quoc da va dang tdti qua mqt S\f qua d<? chfnh tr! can bantu chu nghia cai tr! d<?c tai theo duong l6i ct!ng r~n cua mo hlnh Mao Tr(;lch Dong - Stalin sang cai tri bang tu tubng chu nghia da nguyen, do D~ ng Ti ~ u Blnh khai xuong Song, hi~n thoi nen chfnh tri Trung Quoc vlm mang tinh d<?c tOn v6'i Dang cqng san Trung Quoc la nguoi chiem

uu the M ~ c du, sv t1J do tu tubng theo khuon mftu tu tubng phucmg Tay vftn b! coi la h~n che, nhtrng md'c d<? va chat luqng cua ttJ do cling da khac xa gap nhieu lan so v6i thai gian tru6'c kia Quy chufin cua lu~t phap da duqc ton

tn;mg_ M<)t xa h<?i cong dan c6 nguon g6c tu m<)t nha mroc dan chu phap quyen da va dang ton t<;ti a Trung Qu6c

Khao sat thl;fc te xa h<?i Trung qu6c trong nhi!ng nam qua cling da cho thay c6 hi¢n tuqng ngay cang tang so nh6m d~i di~n trong xa h<?i Trung qu6c

cong khai va m<;tnh d<;tn de xuat nhi!ng yeu c~u lqi ich cua hQ Han nua, nhii'ng cu<)c b~u ban tu cac lang, xa den cap trung uong da duqc tien hanh theo hlnh tht!c dan chii va minh b<;tch hem Nguai ta con nho rang truoc day nhii'ng ho<;tt d<)ng nhu the nay thuang do Dang c<)ng san Trung Qu6c ki~m

soat tuy¢t d6i Nay nhU:ng thanh ph~n khong phai la Dang c<)ng san cling duqc rna r<)ng quyen tham d\f Vl the, chung t(;lO ra co h<)i cho vi~c bay to nhfrng nguy~n VQng lQ'i fch CUa c<)ng dong Va quyen chqn l\fa cac nha lanh

d<;tO clia phuong Gioi trf thuc, bao gom ca sinh vien c6 th~ bay to y kien cua

mlnh ve nhieu van de m<)t each tl! do hem rat nhieu so voi tru6c day Hon the

nita, cac t6 chuc xa h<)i cling gi6ng nhu a qu6c h<)i, gi0 day c6 th~ thao l u~n

Va tranh lu~n nhieu van de Cl;l th~ cua dat nt!OC, k~ ca CO th~ CO nhfrng y kien tnii chieu Dieu nay da duqc minh cht1ng bai nhfrng tuyen b6 day tfnh d1i

each cua nha Hinh d<;to cap cao cua Trung Quoc truac day la Cl!U T6ng bf thu

Dang c()ng san Trung Qu6c Giang Tr<;tch Dan Tu tuong nay th~ hi~n quan

di~m Dang c()ng san Trung Qu6c nen c6 ca cac thanh vien la cac nha doanh

nghi~p va trf thuc cling nhu la nhfrng thanh vien tu t~ng lap cong nhan von

c6 ciia n6 Day la n<)i dung co ban cua tu tuang thuyet ba d<;ti di~n Tir each

tiep c~n nhu v~y cac nha lanh d<;to Trung Quoc l~p lu~n rang trong thm d<;ti

ngay nay Dang c<)ng san Trung Qu6c phai tra thanh m<?t Dang cua ca dan t<)c chrr khong chi rieng cua giai cap vo san 0 Trung Quoc hi~n nay dang la the h~ lanh d<;to thu tu Giong nhu the h¢ lanh d<;to thu ba, nhfrng nhan v~t

Hinh dc;to cap cao nay chu yeu bao gom cac nha ky thu~t H9 da duqc dao t<;to nhu la cac ky su ho~c d.c nha khoa h<;>c Do v~y, nhfrng Sl! uu tien mang tfnh

chinh sach cua hQ chu yeu t~p trung cho tu tl1ang phat tri~n kinh te nham

bien dat nu6'c Trung Quoc tro nen gi ~ m co va vfing m~nh ve quoe phong Nhfrng tu tuong mang tfnh y thuc h~ chinh trt boi quan di~m cdng r~n, bao thu truoc day da tro nen it quan trQng hon trong n¢i b¢ Dang

Noi tom l~i gioi chuc chinh trt Trung Quoc dang chia se quan di~m

dmg trong m¢t nen kinh te thi truemg xa h¢i chu nghia nhu 6 Trung Quae thl khu vvc tu nhan va th! truang dang dong m¢t vai tro quan trQng ngay eang

tang, va nha doanh nghi~p hay nha tu ban se la m¢t phan cua nhfrng tAng 16'p

uu tu hi~n thai trong Dang

Tuy nhien, neu chi xet ve m~t y thuc h~ ehinh tri truyen thong, nhieu

ngu<ri cho rang Trung Quoc da co sv suy giam Boi chinh Sl! suy giam do da t~O ra m<)t CC1 SO dam bao cho SlJ lien minh giai cap theo dieu ki~n moi va xac

d!nh tinh phap ly cho no trong dai song chfnh tri hi~n thai 6 Trung Quae

Nhttng neu nhln 6 m¢t khfa c~nh khac, chu nghia dan t¢c dang n6i len b

Trung Quoc nhu la m¢t ap hJc chfnh tri cho 16'p lanh d~o moi Vl v~y, theo

cac chuyen gia phan tich chinh trj cho rang, neu nhfrng nha lanh d~o Trung

Quoc hi~n nay muon Slr d\}ng chu nghia dan tQC nhU la ngQn CO chinh tq CUa mlnh thl hQ phai kiem che nhll'ng hlnh thuc pho di~n sue m~nh quan Sl! ciia

hQ trong con mat cua c¢ng dong quae te

Cuoi cung, khi c:k nha Ianh d~o Trung Quoc thu¢c the h~ mai b~t dau n~m gifr cae vi trf cap cao ben Dang va chfnh quyen, co hai thach thuc quan

tr<;>ng doi hoi hQ phai giai quyet M6i quan h~ trong vi~c thl.fc hi~n chile nang lanh d~o t~p th ~ va anh huang tu tubng m¢t ca nhan trong nen ehfnh tri

Trung Quoc khi rna tu tu6ng sung bai ca nhan da b! phai nh:;tt Giai quyet

nhu the nao ve thach thuc doi phan chia ph~m vi quyen ll.fC Va trach nhi~m giUa cac trung tam, vung, tinh va dja phuong 6 Trung Quoc khi rna ngum ta tlm thay ly do rang c6 le sau m¢t vai th~p ky phat tri~n nhanh chong, ch~c

ch~n nhfrng vung kinh te chu chat giong nhu Thuqng Hai va cae vung ngo~i

vi khac a Trung Quoc doi hoi co m¢t thtJc quyen chfnh tri va kinh te Ion hCJn

Vl v~y da c6 y kien dV bao rang Trung quoc c6 th~ can t&i m(>t the che chfnh tr~ theo ki~u h~ thong lien bang Nhung nhln l~i lich sii n~n chinh tri Trung Quoc thl it nguoi dong tlnh vai quan di~m d6

Doi vai truang hqp Nh~t Blm l~i th~ hi~n m(>t buc tranh hoEm to~m tucmg phan vai cau chuy~n vua neu Nguoi ta nha rang duai St! giam h(> cua Hoa Ky, Nh~t Blm c6 ngay cac th~ che dan chu sau khi chien tranh the gi&i Ian thu hai ket thuc Va nhii'ng th~ che d6 v~n ton t~i khong thay d6i suot hO'n nira the ky da qua V ~ m~t cau true, nen dan chu Nh~t Ban dap ling nhfrng doi hoi cua m(>t xa h(>i m6 nht.t: trao quy~n ll;fa chqn chfnh tr! day du cho moi

cong dan; CO nhling llJ do can thiet d~ dam bao rang Sl:f }l;fa ChQn mang day

du y nghia; va tuan theo lu~t phap

Trong hau het cac tnrang hqp, nhieu y kien cho rang nhfrng van d~ phien toai trong n~n tfmg chfnh tri - xa h(>i Nh~t Ban ngay hom nay la bat nguon tu khfa c~nh van hoa Nh~t Ban hau nhu la m(>t xa h(>i thwin nhat, trung thanh VOl nguyen tac cua Sl;( dong thu~n, dUQ'C xay dt!fig tren n~n tfmg t6 chuc cac nh6m theo m6 hlnh gia dlnh, v6i Sl! uu tien theo tr~t tl! thu b~c,

ua thich tfnh ho trq Ian nhau, va mang tfnh rieng tu Bat chap Sl! phat tri~n

kinh te nhanh va Sl! gia tang m6i giao luu voi the gioi, nguoi Nh~t Ban van

giu ban tfnh bao thu trong tu duy va h~mh vi chinh tr! cua minh C6 le, di~u nay gio day dang thay d6i Hi~n tuqng gia tang so nhiing cir tri Nh~t Ban

mong muon tlm kiem m(>t mau nguoi lanh d~o m6i Mau nguoi nay phai mang d~c tfnh d(>c l~p hem va c6 nang ll;fc dua ra nhii'ng sang kien hanh d(>ng rna khong can phru trai qua m(>t qua trlnh rae roi nhu truoc day M~c dau, trong thai gian qua Ct!U Thu tuong Nh~t Ban J unichiro Koizumi c6 ve da dap lrn.g st;r mong dqi cua nhi~u cir tri Nh~t Ban boi vi ong ta da b(>c 19 duqc nhiing ph~m chat nhu v ~y Tuy v~y, cho tai het nhi~m ky cam quy~n cua mlnh, Koizumi van con d~ l~i nhlrn.g kh6 khan rat 16n trong vi~c tht;rc thi Sl!

nghi~p cai each rna ong ta da cam ket Nhii'ng kh6 khan d6 la sue y cua m¢t h¢ thong chfnh tri qua l6n so v6'i sue llJc cua m¢t ca nhan Ke ca vi tan Thu

tuang duong nhi¢m la Fukuda, ngu0i vira ke ll;IC sg nghi¢p chfnh tri cua 6ng Shinzo Abe sau m<)t nam cam quyen, cling se phai v~1 l¢n v6'i sue ep d6 Theo nghla r¢ng, da c6 m¢1 sg that VQng ngay cang tang trong so nhUn.g nguOi dan Nh~t Ban lien quan t6'i cac hi v<;mg each tan nen chfnh tri gia coi Trong nhieu nam, Nh~t Ban da c6 m¢1 h¢ thong chfnh tr! cam quyen m¢1

ho~c hem m¢1 dang, trong d6 dang dan chu tl} do (LDP) luon cam quyen va tat ca cac dang phai khac deu I a dang doi l~p Trong qua khu gan day, tuy nhien LDP da bi suy yeu va tren thl}c te khong m¢t dang phai nao du me;mh d~ Hinh d~o theo da so Song khong c6 hi¢n tuqng chuytin khuynh huang sang qua ta hay qua hfru Qk dang phai bao thu gia coi a trung uong khong thu hut duqc sv cam thong cua cong chting

Tuy nhien, trong khi sl} that vc.mg v6'i h¢ thong chinh tr! cii dang tang len va nhfrng llJc luqng m6'i tren san khau chinh tr! Nh~t Ban vftn chua hinh

1hanh vfrng chlic Chu nghia dan t¢c l~i Ia m¢t d~c trung m6'i trong nen chfnh

tr! Nh~t Ban va n6 da cho thay duong nhu c6 m¢t sg h6i sinh V e m~t quoc nQi, nhii'ng chuyen vieng tham t6'i ngoi den Yasukuni va vi~c soc;tn thao lc;ti cac n¢i dung trong sach giao khoa cling v& cac tuyen bo mang tfnh ca nhan

cua m¢1 so quan chuc chfnh tr! cao cap a Nh~t Ban da thti hi¢n tham VQng

d6 HO'n the nua, m¢t vai nhan v~t nao d6 da c6 vu cho vi¢c Nh~t Ban muon tra thanh "m<)t quoc gia hinh thuong" v6'i day du chu quy~n tren cac van de nhu la cac chfnh sach an ninh hay la thanh vien thuong trl}C cua H(>i d6ng bao an lien hqp quoc cang cling co cho xu huang nay Song, du6'i cac dieu

ki~n hi¢n thai, chu nghia dan t(>c cua nguoi Nh~t hi¢n nay duong nhu khong giong nhu n6 ttrng c6 cac d~c trung cua chu nghia dan t¢c h6i tru6'c nam

1945 Trong m¢t giac d¢ nao d6, n6 duqc hieu la SlJ ph an ll'ng lc;ti v6'i m¢t giai do~n dai nen chfnh tri Nh~t Ban da nh~n duqc Sl! bao h¢ cua cac the Ivc ben

ngoai, chu yeu la duoi Sl:{ bao trq cua My Do v~y, da c6 nhieu b~mg chling

toi gia tang slJ that v<;>ng trong cong chung Nh~t Ban

nhieu th~p ky duoi Sl! lanh d~o chuyen quyen bang quan di~m cling rftn cua

nguO'i dan quan tam nhieu hem vao sl:{ ch<;>n ll!a nguoi lanh d~o Cl;l the, hon la

CUQC Uiy phieu tham do, bat chap van con c6 nhieu van de kinh te" va xa h(>i

trong nuoc chua duqc giai quyet thmi dang Song ngay tu dau ong ta duqc

d~ c6 cac giai phap hanh d¢ng tren nhieu m~t tr~n nh~m xay dl!£lg l~i hlnh

Ben c~nh buc tranh chinh tr! mrcrc Nga, Mong c6 da va dang xoay sa

dan chu d6 con rat m6i me m~c du da CO m<)t Sl:{ thay d6i ban lanh d~o tlt

nhfrng nguai c(mg san tru6'c day Tuy nhien, nen chinh tri cua Mong c6 van phl;l th.u<)c rat nhieu vao cac khuynh huang kinh te cua ban than n6

0 ban dao Trieu Tien, cling giong nhu nhfrng gl da duqc chi ra tren blnh di¢n kinh te, nen chinh tr~ cua hai mien Trieu Tien hau nhu khong c6 nhieu thay d6i nhu d~c tinh von c6 cua n6 tlr sau nam 1945

Han Quoc nen dan chu m~c du da xuat hi¢n tu trong long m<)t chfnh quyen chuyen che quan Sl! dm1i thai PAc Chung Hy Chinh nha dieu d6 Sl! phat tri~n kinh te cua nu6'c nay da g~t hai th ~m h cong Hi¢n nay' Sl! r(>ng mo khuynh hu6'ng chinh trj dan chu phucmg Tay la chAc chAn va t ep t\}c di~n ra xuon se (J Han Quoc

V <:Ji CHDCNDTT, nen chinh trj truyen thong tiep tvc v6i Sl! lanh d~o theo khuon milu "quan chu d<)c ton" va duqc ton t~i tren m(>t nh6m nhan v~t quan Sl! chop bu Nh~n thuc chinh tri cua nguai dan CHDCNDTI chju anh hu6ng n~ng ne vao chu thuyet cua nguai Hinh d ~o dat nu6c St! hi ~ u biet cua

hQ v&i the gi6i ben ngoai mang tfnh phien di¢n hay qua cac lang kinh mau khac nhau Tu y v~y, c6 y kien cho rang neu nhfrng thay d6i kinh te hi~n gia

(J ben trong ngam tiep we va duqc nhan r(>ng, cling v6i nhfrng tiep xuc r(>ng rai hem v6i cac quoc gia khac thl nhfrng thay d6i chfnh tr! cu6i cling c6 th~ se di~n ra (J day Khong m(>t ai c6 th~ lo(;li bo duqc kha nang ve Sl! gia tang tinh bat 6n djnh dan t6i che d<) chinh tr! c6 th~ bj thay the a m(>t thai di~m nao d6 Tuy nhien, (J hi¢n t~i, che d(> chfnh tri CHDCNDTT van dlffig vii'ng nhu m<)t bi~u tuqng n6i b ~t cua m(>t "thai d~i da qua roi"

Nhu v~y, c6 th~ n6i trong vong gan m(>t t h~p ky dau the ky XXI, nen chfnh trj cua khu Vl:fC Dong BAc A da va dang trai nghi~m m(>t lo(;lt cac d~c

tfnh tir nen dan chu theo hinh thai hi~n d~i t6i m!n chuyen che ct!ng rm,

trong d6 ton t(;li ca nhung h~ thong chinh tri trung gian D~c di~ m nay c6 th~

dUCJC phan anh qua Sl;f hlnh thanh va thl;{c thi duang loi, chinh sach doi llQi Va doi ngo(;li cua m6i quoc gia trong khu VlJC Tuy nhien, neu nhln r¢ng hon, nhli'ng tn1 ng(;li chinh tri chu yeu cho cac quan h~ than thi~n 6 cap d<? song phuong hay da phuong ton t(;li khong phai 6 trong khia c(;lnh khac bi~t y thuc h~ dO'n thuan rna la trong Sl! ket hqp cua yeu to qua khu Itch sir va chu nghia dan tQC hi~n thai Nhiing ky uc ve cac t<?i ac cua thai ky de quoc truac day van COn ton t(;li boi nguai ta tiep t~:IC tuyen truyen Va nhac nho tren cac an pham va bang cac tuyen bo nhu duqc tlm thay 6 Nh~t B::m, Trung Quae hay

H~m Quoc Ro dmg dmg trong bat ky m¢t truang hqp nao, Dong Bftc A van mang d~c trung Ia m¢t khu VlJC trong d6 nhli'ng c<1 h¢i va thach thuc quan trQng tiep t1:1c duqc phan deu cho m6i qu6c gia cau thanh nen n6 Vi thl CHD C NDIT la m¢t thanh t{/ kh ong nam ngoai vong dnh huong dy va cfing chfu nhie'u sue ep nia cac trao luu dan chu n6i tren

Phan II KINHTE

1 T6ng quan

Tnr6'c het, c6 th~ n6i neu d6i chieu v6'i nhfrng di~u ki¢n tl! nhien san c6 cua nu6'c nay thay rang CHDCNDTI v6n di duqc sa hUu m¢t nguon lQ'i kinh te tl! nhien kha doi dao d~ c6 th~ xay dl!flg nen m¢t n~n kinh te hi~n d(;li CHDCNDTI c6 trfr luqng than da kha 16'n ciing nhu nhi~u lo;;ti qu~ng kim lo;;ti va a kim quy hiem khac duqc dung d~ phat tri~n nhi~u nganh cong nghi¢p, d~c bi~t la c6ng nghi~p n~ng Vf dl;l nhu lo;;ti than gay khong kh6i cua CHDCNDTI, theo u6'c tinh c6 trfr luqng vao khoimg 1,8 ty tan, la m¢t

nguon lqi khoang sim phong phu nhat cua qu6c gia nay Than da da duqc khai thac a m¢t sim luqng kha l6'n cho ca nhu cau tieu dung trong nu6'c va xuat khAu Cac m6 than da hau nhu t~p trung a phia nam tinh P'yngan Trfr luqng than gay chat luqng cao duqc t~p trung a huy¢n Paegam thu()c tinh

Y anggang, duqc u6'c tfnh c6 trfr luqng 1 tri¢u tan; cac m6 than c6 trfr luqng khoang 10 tri¢u tan c6 a Chunbi, T'-gol, va Kangdong Khu lien hqp khai thac than 6 huy~n Anju la noi s?m xuat than l6'n nhat cua ca nuoc Tuy nhien,

CHDCNDTI hau nhu lq.i khong c6 m6 than c6c nao cling nhu tai nguyen v~ dau m6 hay khi gas Nhu cau tieu dung than c6c trong cho nganh luy~n kim trong nu6'c d ~ u phl;l thu¢c vao nh~p kh~u tir Trung Qu6c va Lien Xo Den cu6i nhfrng nam 1980, Trung Quoc van la nguon cung cap than c6c chu yeu cho CHDCNDTI Dtmg thu hai la Lien bang Xo viet cu

HO'll nfi'a, vm d~c d i ~m cau tq.o d!a hlnh nhi~u d6c nui phil hqp cho vi¢c xay dvng c;:k nha may thuy di~n tren cac h? thong song ngoi nhu Yalu, Tumen va Taedong Chfnh vl the, CHDCNDTI thl;tc st}' c6 the m;;tnh trong vi¢c phat tri ~n nganh di~n lt!C va khai thac mo Trai l?i, di~u ki~n phat tri~n

nganl1 nong nghi¢p noi chung la khong thu~n lqi ngo~i tru chan nuoi m¢t s6

lo?i g ia sue va phat tri~n lam nghi¢p Ho~t d<)ng tr6ng trQt trong san xu~t

nong nghi~p chi co th~ canh tac tren nhfrng canh d6ng het sue nho hyp D~t

canh tac dugc uu tien chu yeu cho tr6ng cac lo~i cay lucmg thtJc

Nhln tu goc d<? l~ch su, khi bat tay vao giai do~n tai thiet kinh te sau chien tranh nam 1945, n~n kinh te nl!OC nay da dUQ'C thtra huang ffiQt CC1 sa

h? tang cua m<)t n~n kinh te tuang d6i hi¢n d?i do nguoi Nh~t dau tu trong su6t thai ky chiem dong (1910-1945) Do do CHDCNDTI da nhanh chong

d?t dUQ'C m()t SO ket qua dang k~ bai CO SlJ ket hqp voi SUC rn?nh cua d<)ng llf'c tinh thlin trong nhan dan Do cling duqc xern la rn()t uu the cua che d<? chlnh tri theo mo hlnh c<)ng san chu nghia a CHDCNDTI thai d6 Mo hlnh

bang cac d()ng ltJc tinh than xa h<)i chu nghia, nhung l~i thgc hanh m<)t muc

tieu dung kha thap cho to~m xa h<)i

Tuy nhien, ngay dliu nhfrng nam 1960, n~n kinh te mroc nay da b<)c 1¢ nhfrng yeu kern va rai vao tlnh tr?ng trl tr~ va kho khan Nguoi ta cho dng tang truang kinh te chi co th~ d?t duqc tu vi~c nang cao nang suat thong qua

Slf nang cao tfnh hi~u qua, ma r()ng CO' sa ngu6n ltJC Va ap d~:~ng cong ngh¢ tien tien, v.v Nhung a CHDCNDTI sg tang truemg kinh te khong phai co nguon goc tir nhfrng nh~m to nay rna la ket qua cua SlJ t~p trung nhanh cac nguon ll;fc chua duqc khai thac, do v~y khuynh huang giam slit tang truang

da tiep ll;IC xay ra trong cac th~p ky 1970 va 1980 khi rna cac nhan t6 do m~t

dan uu the

Han nfra, vi dl;fa tren n~n tang chfnh sach tg ll;fc tg cuong, nhan m~nh

tn:;mg tam vao xay dt!ng nganh cong nghi~p n~ng Chinh sach nay da lam

tang nhan doi nhfrng kho khan kinh te va mang l~i rn<)t ket qua ngheo nan trong ho?t d<)ng kinh te d6i n go~i, d~c bi~t Ia ho~t d¢ng xuat nh~p kh~u Do E.t Sl;f tham h~:~t thuang mt;ti kinh nien va nq nuoc ngoai a m<)t muc d<? kha 16n

Oic doi tac thucmg m~i cua CHDCNDTI chu yeu Ia cac nuoc thu<)c h¢ thong

Xa h~i chu nghia cG (XHCN) Ket qua la, giua th~p ky 1990 n6n kinh te CHDCNDTI da b~h dau roi vao vong xoay cua m<)t Sl;l' suy thoai nghiem

tn;mg N~n kinh te CHDCNDTI da bi dzty t1;1t lui kha xa ca v6 trinh d¢ phat tri~n va quy rna so voi n~n kinh te cua Han Quoc

Buoc sang nhfrng nam dau cua the ky XXI, CHDCNDTI tiep ll;lc phai doi m~t voi nhi~u ap ll;l'C ca ben trong Hin ben ngoai ve con duemg phat tri~n cua mlnh C6 th~ n6i ban Hinh d~o nuoc nay khong thua nh~n m<)t each chfnh thuc s V chuy~n d6i rna hlnh phat tri ~n kinh te nhu a Trung Quoc, Vi¢t Nam

hay m<)t so nuoc Dong au khac Song tren thtJc te, m<)t so nam gan day hQ cGng b~it dau nhln thay Sl;l' can thiet mang tfnh khach quan hem ve xu the phat

tri ~n 0 khu Vl;l'C va tren the gioi Dieu nay duqc th~ hi¢n r6 b~ng cac chuong trlnh cai each kinh te m~nh me hon cua CHDCNDTI va co che thi truemg da duemg nhu duqc v~n dl;lng a day rna hQ khong muon tuyen bo cong khai Thang 7 nam 2002 voi vi¢c ap dl;lng: "Cac bi¢n phap nang cao nang ll;l'c quan

ly kinh te'", CHDCNDTT bu<)c phai thua nh~n r~ng nhung thay d6i chinh

sach la di~u khong tranh khoi d~ giai quyet nhfrng kh6 khan kinh te cua no M~c dau v~y , thl;l'C te cho thay nen kinh te cua dat nuoc nay van con nhieu vi¢c phai lam d~ co th~ d~y lui nhfrng kh6 khan dang a phfa tnroc, vi dl;l nhu Van de khung hoang lUOng thl;l'C, Sl;l' thieu hl;lt nang }UQ'ng, V.V •

2 Kinh te CHDCNDTT tit sau 1945 den tru6'c khung hoang 1990 Nghien cliu ve nen kinh te CHDCNDTI dieu can phai luu y ngay tir

dau r~ng den t~n gifra nhfrng nam 1960, chfnh phu nuoc nay khong he cong b6 cac thong ke chfnh thuc v~ nen kinh te cua mlnh voi the gioi ben ngoai Tir sau gifra rihfrng nam 1960, tuy hQ da cho cong bo m(>t each rat h(;ln che so li¢u thong ke kinh te, song nhfrng s6 li¢u neu co, phan Ian cling chi la cac so

li~u th.6ng ke a d<;tng cac con s6 tuong d6i va chung da duqc tfnh toan theo dinh huang chfnh tri nham bi~u thi sv thay d6i gifra cac ky ke ho(;lch Hon nfra, c:hting lc;ti la ket qua tfnh toan dt;ra tren cac SO li¢u CCI ban khong cong b6 Cac s6li~u du6i dc;tng con so tuy¢t doi hiem khi duqc cong b6 cong khai

Do d6, vi~c thieu cac s6 li¢u c6 d¢ tin c~y la m¢t van d~ kha rae roi trong nghien ct!u v~ kinh te CHDCNDTI Cac nguon s6 li¢u ccr ban v~ CHDCNDTT chu yeu c6 duqc til phfa Han Quae cong b6 Vf dl;l, Ngan hang trung UCfng Han Quoc la m<)t nguon cung cap chfnh cac chi so kinh te v1 mo; B¢ thong nhat Han Qu6c cung cap cac so li¢u v~ hqp tac va m~u djch lien Tri~u; Co quan xuc tien m~u dich H~m Quoc cung cap cac so li¢u v~ thong

ke khac til nhi~u co quan nghien cthl ve CHDCNDTI cua Hoa Ky, Nh~t Ban, v.v C6 th~ n6i, nhfrng s6 li¢u th6ng ke si'r dt;mg trong phan nghien c(ru nay duqc lay tu cac nguon khac nhau Song vl cac nguyen nhan khach quan, d¢ chfnh xac ve d!nh 1UQ11g tuy¢t d6i nhin chung la chua day du Do d6, chung nen d:uqc xem lam nguon chi dan a muc d¢ c6 tfnh uac doan va tham khao

Nhu v~y, tren CC1 sa nghien cthl nhfrng ngu6n tai li¢u khac nhau va d6i chieu thl;{c te cho thay n~n kinh te CHDCNDTI da theo du6i mo hlnh quan

ly kinh te m~nh l¢nh ki~u Xo-Viet cil K~ tu sau nam 1945 den truac cu¢c khl:mg hoang kinh te nhfrng nam 1990, vi¢c ho(;lch djnh chinh sach phat tri~n kinh te cua CHDCNDTI da djnh hlnh tren m¢t chien luqc phat tritin huang n()i, trong d6 tht;rc thi m¢t loc;tt ke hoc;tch phat tritin kinh te dt;ra tren loi tu duy chu quan va n6ng v¢i cua cac nha ho(;lch djnh chinh sach Clf thti Ia:

2.1 Giai dog:n tai thi et sau hoa binh 1945-1950

Ngay trong giai doc;tn dau tien, CHDCNDTI gQi day la thai ky tai thiet

hoa blnh va h~o dai den truac khi CUQC tranh Tri~u Tien n6 ra ( 1950) Nhi¢m VlJ CC1 ban cua nen kinh te CHDCNDTI duqc chfnh phu d~t ra trong thai ky nay la phai nhanh chong khoi phlfC l(;li sv phat tri~n HQ d~t chi tieu phan dau

VUQ't muc V~ m~t slm luqng va hi~u qua S O v6i trinh de) phat tri~n kinh tea

vao cu6i giai do~n chiem dong cua ngubi Nh~t D~ tai thiet va phat tri~n m<)t nen kinh te W chu, dinh huang theo mo hlnh cac nu6c thu<)c kh6i Xo viet cU

va mC1 dau cho qua trlnh xa hqi chu nghia hoa n~n kinh te, cac nha Hinh d~o

CHDCNDTT thl;l'c hi~n chu trucmg qu6c hiiu hoa ngay cac xf nghi~p cong

nghi~p then ch6t va tien hanh cai each ru<)ng dat Nhi~m Yl:l nay duqc thtJC

hi~n ngay sau khi dat nu6c duqc giai ph6ng Ngubi dan CHDCNDTI cho rtmg chfnh nho s6'm hoan tat qua trlnh qu6c hiiu hoa, nen dat nu6'c hQ da c6

ca s& d~ tii~n khai va thl;l'c hi~n thanh cong 2 ke ho~ch tai thiet kinh te m<)t nam lien tiep (1947 va 1948) Dong thai cac nha Hinh dc;to CHDCNDTI cling tuyen b6 thlf'c hi~n thanh cong m<)t ke ho~ch hai nam 1949-1950 Di~u h.ru y

la trong giai do~n ng ~n ngui nay, CHDCNDTI da ap d~ng h~ thong tien luang tfnh theo ty I~ hi~n v~t va ban h~mh h¢ thong ke toan d(>c l~p XHCN

M~c du m~ng lu6i thuang nghi ~ p duqc gia tang va rna r(>ng ve s6 luqng, nhung luon d~t du6i SlJ ki~m soat d1ng nhU ton t~i theo hlnh thuc sa hfru duy nhat la nha nu6c va t~p th~

Cu(>c chien tranh Tri~u Tien ( 1950-1953) n6 ra da khien n~n kinh te cua CHDCNDTT th1:1t lui m<)t bu6c kha dai boi nhilng h~u qua tan pha kh6c li¢t cua chien tranh d~ l~i Song chfnh di~u nay, trong m<)t chirn.g ffi\JC nao d6, lc;ti t~o ra m(>t cCJ h(>i cho n~n kinh te CHDCNDTI khmic tren minh m¢t

s6 d~c di~m khac thuong Ngubi dan CHDCNDTI lc;ti bat tay vao xay dt,tng

Va thl;fC thi m(>t loc;tt ke hoc;tch phat tri~n kinh te tiep theo VOi day tham VQng mang tfnh chu quan cua b¢ may chfnh quyen trung liCJng v6i nhi~u ffi l:I C tieu tru0c d6 khong d~t

2.2 Ke'hor;Lch tai thiet 3 niim 1954 - 1956

Ket thuc chien tranh Tri~u Tien, CHDCNDTI l(;li b~t tay thl;(c hi¢n

ngay Ke ho(;lch tai thiet 3 nam 1954-1956 Mt!C dich CCJ ban cua ke hoc;tch nay 13 l(;li m<)t l~n nfra phai tai thiet ngay n~n kinh te bi tan lt!i boi CUQC chien

tranh Tri~u Tien Vl v~y, n6 nhan m(;lnh t6'i vi¢c b~ng m9i each phai dua n~n

kinh te tr6 l(;li muc phat tri~n tru6'c chien tranh v~ m~t khoi hrqng san phfim Theo yeu c~u vi¢n trq cua chfnh phu CHDCNDTI, cac nu6'c d6ng minh nhu

Lien Xo (cu), Trung Qu6c va cac mr6'c Dong Au thu¢c kh6i XHCN da dam

bao m<)t St! trq giup kha Ion cho cong CUQC tai thiet cua CHDCNDTI Sl;T uu tien cao nhat tiep t\}c nham vao phat tri~n nganh cong nghi~p n~ng Trai l(;li, qua trlnh t~p th~ hoa nong nghi¢p m6'i chi cho thay nhfrng n6 ll;tc ban d~u

Theo cac ngu6n tin cua CCJ quan tlnh bao Hoa Ky (CIA, 2002) cong bo va d6i

chieu so li~u thong ke khong chfnh thuc tu phfa chfnh phu CHDCNDTI ghi nh~n dmg cuoi nam 1957 slm hrqng cua hau het cac san ph~m cong nghi~p

da d~t muc ngang bang v6'i san hrqng nam 1949 8 Trv c6 m¢t vai lo(;li san

phflm nhU phan hoa h9c hay m<)t SO san ph~m hoa chat CO ban C~n phai CO

m<)t thai gian dai han d~ khoi phtJ.c

2.3 Klhog,ch 5 nam 1957-1960 9

Vl cho dmg da hoan thanh m¢t each ca ban nhi~m Vl:I tai thiet n~n

kinh te trong ke ho(;lch 3 nam k~ tren, nen chinh phu CHDCNDTI tiep tt!c

xay dl!flg ke ho(;lch 5 nam d~u tien v6'i mtJ.c tieu d~t n~n tang cho Sl! nghi¢p cong nghi~p hoa dat nu6'c Trong khi d6 h9 mong muon tiep tvc hoan thanh

qua trlnh xa h<)i chu ngh!a hoa ve m~t SO hfru va giai quyet nhfrng van d~ C(f

ban thu<)c nhu cau luang thtJc theo chfnh sach t"I.J cung ttJ cap Tren C(f sa ffil;IC tieu d~ ra nhu v~y, c6 th~ n6i qua trlnh xa h<?i chu nghla hoa cling da duqc

hoan tat nhanh chong VaO CUOi nam 1957 CJ tat Ca cac khu V\!C CUa n~n kinh

8

9

CHDCND Trieu Tien g9 i giai do<;ln nay Ia ke h o<;lch 5 nam , nhung thai g i an tht,rc te h9 chi tinh la 4 nam

ma th6i Vl v ~ y, ke ho1_1ch 5 nam nay n6 hoan toan khac v6i ke ho~ch 5 nam th eo thong thuo ng va n ~ng tfnh chu quan cua ng ttoi Hip ke ho1_1ch

te M~c dau ty 1¢ tang truang duqc cac ngu6n thong tin cua CHDCNDTI tuyen truy~ n trong thai ky nay Ht rAt cao, nhung l~i th~ hi~n m(>t Slf' mat can d6i nghiem tn.mg giua cac khu vt!C khac nhau cua n~n kinh te Ly do giai thfch cho hi~n tuqng nay Ia chfnh phu da t1;1o ra nhii'ng hlnh thuc thi dua danh cho cho cac ca nhan va cac xf nghi~p hoi'm thanh cac chi tieu san xuat d~ ra China di~u nay da t~o ra m¢t slf' tang tnr&ng bat hqp ly giua cac xi nghi~p

khac nhau, giil'a ngi'mh c6ng nghi~p va nong nghi~p va giil'a nganh cong

nghi~p n~ng v6'i nganh c6ng nghi¢p nh~ Chinh di~u nay lam nay sinh nhii'ng n6 l1fc clf'c doan d~ hoan thanh cac mt;~c tieu ke ho~ch cling nhtt stJ thieu minh b<;tch trong Slf' C(;lnh tranh gifi'a cac Xi nghi~p va cac nganh ngh~ khac nhau Vl cac ngu6n lt!C phat tri~n co gi&i h<;tn va h~ thong giao thong v~n tai

bi qua tai Cho nen xuat hi¢n hi~n tuqng cac ngu6n ll;lC nay thuang b! chuy~n giao l~ch ht.t6'ng tai cac xi nghi~p c6 moi quan h¢ ch~t che v6'i cac the ll;lc chfnh tri ho~c duqc chuy~n giao cho nhii'ng ca nhan Ia nhii'ng nguai qulm ly

to ra it keu ca phan nan nhat Di~u nay cho thay m(>t thvc te dmg neu n6i m¢t xf nghi~p hay m(>t nganh nao d6 th~ hi~n ket qua ho<;tt d(>ng kinh doanh tot hem SO vai nhfi'ng cai khac thi dieu do ho~m toan dung Thl;I'C ra, hi¢n

nhling xi nghi~p nay cho xi nghi~p (hay nganh) khac rna thoi, bai nguai ta da khong tfnh tai yeu t6 hi¢u qua kinh te trong phan t.fch so sanh Chinh trong nhfi'ng Sl.J h6n d(>n nhU v~y da lam gia tang Va t(;iO cam giac nhU la ffi\}C tieu

ke ho~ch CUa nam d~ ra da Ve dfch trong S\1' thi'mh cong

Cho den th~p ky 1960 cua the ky XX, ngt.toi ta tin rtmg kinh te cua CHDCNDTI da tang nhanh hon h&n toe d¢ tang truong kinh te cua Han Qu6c M~c dau, Blnh Nhu6'ng van xep sau Seoul v~ m~t kh6i luqng gia tri t6ng s?m phAm quae dan, nhung n6 da vuqt Seoul v~ chi s6 thu nh~p quae dan blnh quan chia dau nguai Ly do giai thfch la CHDCNDIT c6 t6ng quy

mo dan so nho hon khi so sanh v6i Han Quae Vao thai di~m nam 1960, quy

m6 dan so cua CHDCNDTT m&i chi c6 hem 10 tri~u dan, trong khi d6 dan so

0 Haa Quoc vao kholmg 25 tri~u nguai Den nay nguai ta van tin rang trong SUOt qua tr!nh tri~n khai Va tht;rc hi~n cac ke hOC;lCh kinh te 3 nam ( 1954-

1956) va ke hoC;tch 5 nam ( 1957 -1960) toe d(> tang tru&ng kinh te hang nam

d~t muc tang tucmg ling la 30% va 21% 1• Sau khi CHDCNDTI tuyen bo da

ho~m thanh ke hoC;tch 5 nam vao nam 1959, s6m han ke hoC;tch de ra 1 nam, cac nha hoC;tch d!nh chfnh sach phat tri~n kinh te cua CHDCNDTI da chfnh thrrc coi nam 1960 nhu U1 m(>t nam d~m gifra cac ky ke hoC;tch Dieu d6 c6

ngh1a Ia hQ lay nam 1960 la m(>t nam dieu chinh nham lay lf:li st;r can bang

phat tri~n giUa cac khu vt;rc kinh te tru&c khi thlfc hi~n ke hoC;tch tiep theo c6

hi~u lt;rc vao nam 1961 CHDCNDTI cling hi~u ding ke hoC;tch 5 nam da

dugc tri~n khai va tht;rc hi~n m(>t each go ep nham hoan thanh trong m(>t thOi h(;ln v6n di cua m(>t ke ho(;lch 4 nam Nhieu nha nghien CUu kinh te

CHDCNDTI 0 nu&c ngoai cho hay hQ khong lay lam ng(;lc nhien khi dugc

chlrn.g kien hi~n tugng tuang tl! da tiep tl;lc x~y ra trong cac nam ke hoC;tch tiep theo cua CHDCNDTI Tuy nhien, vao dau nhling nam 1960 toed(> tang tnremg kinh te cua CHDCNDTI b~ ch~m dan lC;ti theo da nay cho den khi roi

h~n vao cu(>c dlnh tr~ kinh te nghiem tr<;>ng n6 ra trong nhfing nam 1990

C6 rat nhieu nhan to khac nhau giai thich cho toe d¢ phat tri~n kinh te

rat cao cua dat nu&c nay trong th~p ky 1950 cua the ky XX va st;r ch~m dan

trong nhfrng th~p ky sau d6 Thl!c te trong suot giai do(;ln tai thiet sau khi chien tranh Trieu Tien ket thuc da c6 nhfrng co h(>i cho tang trubng kinh te Tuy nhien, theo each danh gia cua gi&i nghien CUu phuong Tay cho rang

CHDCNDTI dC;tt t&i Sl! tang tnrbng cao la nha vao kha nang d(>ng vien tinh than ciia che d¢ chfnh tr! c(>ng sim theo mo hlnh Xo Viet Kha nang d(>ng vien tinh than nay CO th~ huy d(>ng dUQ'C tat ca cac nguon v~t lt;rc va nhan ll;l'C nhan r6i vao ho(;lt d(>ng san XUat, nhung ben C(;lnh d6 lC;ti CO th~ th\{C thi chfnh

1 0

Xem chu thfch 3 da Mm

sach tieu dung thttt lung bu(>c b1;1ng doi v6'i dan chung Ma hlnh phat trien nay rnang t6'i ket qua la muc tang truong khai dau rat cao do c6 nguon dau tl.t

tu baa 1&1, n6 ding giong cac phien ban tang truang a Lien X6 va cac nuac

Vi~c tai thiet da ho~m tat Va kha nang dU thlra Ve nguon ll;l'C cua xa h(>i ciing

da dan bien mat, nen kinh te phai chuy~n tu giai do~n sir d1;tng nguon Ivc tren

ph~m vi be r<)ng sang khai thac chieu sau N6i rn<)t each c1;1 the han la nguyen tac dieu hanh kinh te dan gian theo m6 h!nh c(>ng san chu nghia lay

vi~c huy d(>ng rn<)t khoi luqng kh6ng lo nhfrng nguon ll;l'c chua duqc su d1;tng

da tr& nen kern hi¢u qua Chuy~n sang giai do~n m6'i, tinh bat hi¢u qua tiep tl}C gi a tang tlr vi¢c XUat hi¢n hi¢n tuqng nghen tac trong ffiO hlnh lqi the qu y

mo nay SlJ tang tnremg hem nli'a at chl c6 duqc nhb' vao SlJ gia tang tinh hi¢u qua cling nhU nh(J vao SI.J tien bQ CUa yeu to c6ng ngh¢ rna thai

2.4 K{ ho{lch 7 niim l6n th{t nhdt ( d~t dfnh th~tc hi¢n til niim 1967)

1961-Vl bu6'c vao nhling nam dl:lu cua th~p ky 1960, m(>t lo~t nhiing bat c~p nghiem trQng da bat dau can tr6 Sl! phat tri~n Nhfrng bat c~p gay ach tac slm xuat da b(>c 1¢ a khttp IDQi nai Nhln chung, chung nay sinh tlr ap l\fc do tmh

tr~ng thieu dat canh tac trong nang nghi¢p, thieu lao d<)ng c6 tay nghe, thieu nang luqng, va h¢ thong v~n tai hi t1;tt h~u cling nhu stJ kern hi¢u qua trong cac nganh cong nghi¢p khai thac Han the nfra, ca h¢ thong v~n tai duang

bi~n Jan tren b<) deu b<)c lQ Sl;l' thieu h1;1t nghiern tn;mg cac thiet bi Va cac phuong thuc t6 chuc v~n tai hi¢n d~i SJ! tl;lt h~u nang ll;l'C san xua't cua cac nganh nang luqng Va nganh khai thac ffiO cling nhU la IDC;tng lu6'i truyen tai nang luqng va cung cap nguyen v~t li¢u ciing di~n ra nhanh chong giong nhu

& trong cac nha may che t~o Tat ca nhfrng bat c~p d6 c6 th ~ lam cho toe d<? tang tru6ng trong nganh c6ng nghi¢p rai vao tlnh tr~ng giam slit Song, trong

ho~m canh kh6 khan d6 chinh phu CHDCNDTT vzm th~ hi¢n quyet tam trien khai tiep ke hOC;lCh phat tri~n 7 nam lan thU nhat

Ke ho~ch nay duqc xay dtlflg tren nen tang cua nhfrng ke ho~ch truac d6 nhung da c6 nhieu thay d6i trong d6 nhan m~nh trQng tam vao qua trlnh c6ng nghi~p hoa Cong nghi~p n~ng vai y tu6ng nganh cong nghi~p may cong Cl:J duqc coi nhu la chla khm1 t~o dqng ll;!c tiep tl;lc phat tri~n Chinh tl:r

Sl! nh~n thuc d6 n6 da duqc chinh phu CHDCNDTI danh st;r uu tien cao d¢ Tuy nhien, trong su6t qua trlnh thvc hi~n ke ho~ch nay nen kinh te CHDCNDTI lc;ti rai vao tlnh tr~ng tang truang thap tren tat ca cac Iinh vt;tc va hau nhu quay l~i muc phat tri~n ban dau Dieu nay gan nhu th~ hi~n m<?t SlJ

tuang phan r6 r~t v6 buc tranh tang tru6ng nhanh va khong ngl:rng trong nhfrng ke ho~ch truac d6

Ket qua ho~t dqng dang that VQng cua ke ho~ch 7 nam nay da bu<)c cac nha l~p ke ho~ch phai keo dai them 3 nam nh~m co gilng hoan thanh cac m1:1c tieu ke ho~ch d~ t ra Dieu d6 c6 nghia ke ho~ch 7 nam duqc t6ng ket thanh tfch vao nam 1970 va CHDCNDTT cling thua nh~n von di coi d6 nhtt

la hQ da thtJc hi~n m<?t ke ho~ch 10 nam V1 v~y so sanh m1:1c tieu ke ho~ch

d~t ra thl c6 sv chuy~n dich trqng tam trong may nam sau d6 HQ lc;ti nhan m~nh phat tri~n kinh te phai di li6n vai phat tri~n kha nang qu6c phong cua dat nuac Sl! chuy~n djch nay duqc thuc d~y boi moi quan ng~i cua chinh quy~n CHDCNDTI v~ CUQC dao chinh va thanh l~p chinh phu q uan Slf cua tu6ng Pac Chung Hy di~n ra a Han Quoc trong giai do<;1n 1961-1979, ciing nhu SlJ leo thang chien tranh cua My a Vi~t Nam, va SlJ rc;tn nUt ngay cang sau r¢ng trong quan h¢ Xo - Trung thai gian nay CHDCNDTI nghi r~g lam the nao khuyen khich c6 m<?t cu<)c each mc;tng cong ngh~ trong nganh

c6ng nghi¢p VU khf va no la m<)t trong cac phucmg ti¢n d~ dc;tt tai illl:JC dfch kep nay Chfnh tu tuang d6 da dUQ'C giai lanh dc;to nuac nay dua vao trong n<?i dung CUa cac ke hOC;lCh phat tri~n kinh te tiep theo