So sánh một số đặc điểm cú pháp ngữ nghĩa của tục ngữ tiếng việt và tiếng hàn

... nghien cll'u thl co TrcJ_t tlf ttl tie'ng Han so sanh v6'i tie'ng Vi?t cua Ahn Kyong Hwan [1], So sanh lop ta HanHan va Han- Vi?t cua Cho, Myeong Sook [15], v v Nhu chung ta bie't, til lau tl.fc... Ho~c phan tfch H;Ic ngii' so sanh, Hoang Di~u Minh da du'a nhi~u ki~u cau: eau chi quan h~ g6m so sanh ngang hang (nhu' Cua trQng hon ·ngu&i, LuiJi sdc hon guom, ), so sanh d6ng nhftt (nhu Tre... co: Vi~t: T6t g6 hdn t6t nuoc son Cai net danh chet cai dyp Hoa: Ho4:1 thuy vo ngtt khong tac lang, tu hao ba't van ht.tong (ve song ma 'khong c6 cd tht khong thimh song, hoa theil d(!p chdng mui

VlEN KHOA HOC XA HOI VUNG NAM BO

TRAN VAN TIENG

-~~~· XCH!!Jt~ cUV

D ll~ ~ t l>~C A · - _ _ _ , ,

CHUYEN NGANH: NGON NGU HOC SO - S.ANH-DOI CHIEU

LOICAMDOAN

Toi xin cam doan day la cong trlnh nghien cuu cua rieng toi Cac s6

li~u ke't qua neu trong lu~n an la trung th\fc va chua tung du'<!c ba't ky ai cong bo' trong ba't ky cong trlnh n~w

0.5.Y nghia khoa hqc va thlfc ti~n 28

cHlJCiNG MOT: TVC NGU TRONG TIENG vitT vA "SOK- 31

DAM" (TVC NGU) TRONG TIENG HAN

1.1 Quan ditim cua nhung nha nghien cuu v~ t~c ngu trong tieng 31 Vi~t

1.1.1 Quan di€m CUa nhung nha nghien ctl'u Van hQC V~ t\}C ngu 31

L 1.2 Quan ditim cua nhung riha nghien c(tu ngon ngu v~ t\}C 37

ngu 1.2 Quan ditim cua nhung nha nghien cll'u v~ "sok-dam" (tl;lc ngu) 48

trong tieng Han

1.2.2 V~ n<)i dung cua "sok-dam" (We ngu) va m6i quan h~ giua 53

n6 voi nhung don vj khac trong tieng Han

1.3 Nhung nh~n djnh co ban v~ t\}c ngu trong tieng Vi~t va trong 65 tieng Han

1.3.1 V~ khai ni~m t1:1c ngu trong tieng Vi~t va trong tieng Han 65 1.3.2 Nhung d~c diSm co ban v~ diu t~o cua we ngu trong tieng 67

Vi~t va trong tieng Han

CHu'ONG HAl: CAU TRue cu PHAP cuA TVC NGir VIET 79

, , "" , - ' DOl CHIEU VOl Tl}C NGU HAN

2.1 M9t s6 d~c diSm v~ ca"u true cu phap cua t1:1c ngu Vi~t 79 2.1.1 Nhung kien giai khae nhau v~ cfiu true cu phap cua t\}C 79

ngu Vi~t

2.1.2 Phan tfch ca"u true cu phap t1;1c ngu Vi~t trong sv d6i chieu 86

vdi ca"u true cu phap cua tl;IC ngiT Han 2.2 Ml)t s6 d~c di~m v~ ca"u true cu phap cua t1:1c ngu Han 93

2.2.2 Nhung d~c digm v€ ca'u truc_cu phap cua tl:IC ngu tieng 102

Han

CHUONG BA: CAU Tl).O NGU NGHiA CUA Tl)C NGU VltT 138

DOl CHIEU VOl Tl)C NGU HAN

3.1 Nghia den va nghTa bong trong t1:1c ngu 138 3.1.1 Cau e6 m9t nghia va cau c6 nhi€u ngh1a trong t1:1c ngii' 139

3.2.2 Slf v~n dt;1ng tl;lc ngu Han trong giao tie'p 150

3.3.1 Phan lo:;ti tt;1c ngu Vi~t theo chu d~ 161

3.3.2 Phan lo:;ti tl;lc ngii' Han theo chu d~ 165 3.4 V~ hi~n tuqng tuong duong v~ nghia trong tt;1c ngu Vi~t va Han 193 3.4.1 Khai ni~m tuong duong v~ nghia trong t\}c ngu 193 3.4 2 Nhung d~ c di~ m chung cua nhung ca u tt;1 c ngu c6 nghia 196

tU'dng duong

3.5 Ti~u ke't ·

KETLU~N

Danh ffil;IC cac cong trlnh cua tac gia

Tai li~u tham khao

201

205

212

214

BANG KY mtu v A NHUNG cHu VIET TAT TRONG LU~N AN:

Da"u ¢ Bieu th! nghia khai quat ho~c bi~u thi cau We ngfi' Vit$t tttong

dii'dng vOi m9t cau tt;tc ngu Han

Dftu *

Vi df:t : 7}77}-&- .!f- ra- 5! q 'i! Ell ~ ~ !f- ra- ol ~ "3'} t:}

¢ Bl;lt chua nha khong thieng

D~t ngay c~nh b9 ph~n c~n lt.tu y

Vidl;l:l i17} 7} ~,;_,*~~ 7}Jl ~t:1i!}

¢ ( Khi) toi den xem thi nguiJi ta da di r6i

Ke't tu "~" (=thl) du'<;5c danh da'u* la tu dang du'<;5c d~ c~p

? ~

MODAU 0.1 LY DO CHON DE TAl

Do m6i quan h~ bang giao giua Vi~t Nam va Han Qu6c ngay cang du'qc md r<)ng nen s6 ngttoi hQc tie'ng Han, tie'ng Vi~t khong ngung tang len Ben c~nh d6, vi~c nghien cuu ngon ngft Han va Vi~t ciing du'qc thuc d§y nh~m dap ung cho nhu c~u hQC va d~y tie'ng Vai nam trd l~i day, cac cong trlnh so sanh, d6i chie'u hai ngon ngft Vi~t va Han<t> ra doi kha nhi~u, ph~m vi so sanh di~n ra d nhi~u m~t, nhi~u don vi ngon ngu nh~m tlm ra nhung di€m tu'o~g d6ng va di bi~t gifta hai ngon ngu khong cung lo~i hlnh nay Ke't qua nghien cuu trong nhi~u nam qua dong g6p khong nho vao vi~c d~y va hQC tie'ng, bien so~n giao trlnh, V.V Trong qua trlnh nghien cuu, nhi ~u tac gia Vi~t Nam va Han Qu6c cling chu y de'n vi~c so sanh, mieu ta cac thanh ngu, tl;IC ngu tie'ng Vi~t voi tie'ng Han thong qua m<)t s6 bai vie't nhu' D(ic trung van hod dc1n tqc nhin tit thanh ngil, t(fc ngil tie'ng Han Qu(fc cua Nguy~n Xuan Hoa (trong Tucmg

d6ng w1n hod Vi~t Nam-Han Quae, Nxb.Van hoa Ha N9i, 1996), D(ic tntng van hod dan tqc nhzn ttt thimh ngil, t(fc ngil tie'ng Han c6 do ' i chie'u

wJi tie'ng Vi~t dlng cua Nguy~n Xuan Hoa (Ky ye'u H9i thao khoa hQc

qu6c te' Vi~t-Han 2000, DHDL Ngo~i ngu va Tin hQc TP.HCM), v.v M9t vai tac gia - chu y de'n vi~c bien djch tu di~n thanh ngu, we ngft Han-Vi~t phl;IC Vl;l cho vi~c tra cuu, tham khao cua ngu'oi hQC, ngu'oi quan tam, vi dl;l nhu g.~n day c6 cong trlnh T¥-c ngil-thanh ngil tie'ng Han

( ) f)~ thu ~ n ti ~ n trong cong trlnh nay chung toi t~m dung ten gQi "tie'n g Him" , "ngon ngil Hem " thay cho e ch gQi quoc te' Kor e an langua g e

(~.:_:;;-~ 4f Y:f) cua Le Huy Khang-Le Cat An Chau [89] Nhln chung nhung cong trlnh nay co nhung dong gop nha't d!nh v~ m~t li lu~n cling nhu' v~ m~t ngii' li~u

Tuy nhien, co m<)t thlfc te' c§n phai thua nh~n la so lttqng cac cong trlnh chuyen sau CO tinh chfft SO sanh thUQC nhii'ng linh VlfC rieng bi~t nhtt thanh ngfi', tL;Ic ngu nhftm tlrn ra nhung di~m h.tong d6ng va di bi~t giua hai ngon ngu khong cling lo';}i hlnh nhtt tie'ng Han va tie'ng Vi~t vfin chtta nhi~u So voi nhung thanh tlfu trong moi quan h~ hqp tac thu<)c cac IInh vlfc khac nhu ngo';}i giao, kinh te', van boa, giao d1;1c, giii'a Vi~t

-·

Nam va Han Qu6c thl linh VlfC ~ghien cuu so sanh ngon ngu hlnh nhu' chtta co buoc d<)t pha moi Nhii'ng cong trlnh co lien quan de'n tie'ng Han, tie'ng Vi~t trong thoi gian qua chu ye'u la nhung sach cong Cl;l phvc Vlf cho vi~c d(:ly va h<;>c tie'ng nhtt [66], [73], [143], v.v ho~c nhung bai nghien ct'ru theo thu<)c nhung chu d~ ngon ngu, van hoa, xa h9i, kinh te' Han Qu6c [127], [178], v~ bien SO(:ln til' di~n co cac cong trlnh nhu' TU' diin Him- Vi?t cua Jyu, Ji Eun, Nguy~n Thi TO' Tam [84], TU' diln fl:lc ngii - thimh ngii tie'ng Han(~.:_:;;-~ 4:f-'ft) cua Le Huy Khang, Le Cat An Chau [89], cac cong trlnh nghien cll'u thl co TrcJ_t tlf ttl trong tie'ng Han

so sanh v6'i tie'ng Vi?t cua Ahn Kyong Hwan [1], So sanh lop ta Han va Han- Vi?t cua Cho, Myeong Sook [15], v v

Han-Nhu chung ta bie't, til lau tl.fc ngu da trd thanh d6i tt.tqng nghien cll'u cua nhi~u nganh khoa hqc nhu' ngon ngii' h<;>c, van h<;>c, van hoa h<;>c va m9t sa nganh khoa h<;>c xa h9i khac Khong chi gioi nghien cuu Vi~t Nam rna ca gioi nghien cuu Han Qu6c cG.ng d~c bi~t htu tam de'n cac

ddn vi nhu' th~mh ngu, tlJc ngii', qmin ng.U, cham ngon, v.v ke't qua Ia nhung cong trlnh nghien cuu xoay quanh nhii'ng ddn vi nay trong tie'ng Vi<$t ciing nhu' trong tie'ng Han ra doi kha nhi~u trong khi d6 hfiu nhu' c6 ra"t it nhung cong tr1nh so sanh ca"u true cu phap-ngu nghia giua we ngu tie'ng Vi<$t voi tie'ng Han Thlfc te' nay anh hudng khong it de'n vi<$c d~y

va hQc tie'ng ciing nhtt mC1 rqng vi<$c nghien cuu cac ddn vi khac Do v?y,

di vao nghien cuu so sanh nhung d?c di~m eli phap-ngu nghia giua tlJc ngu tie'ng Vi<$t voi tie'ng Han Ia mqt vi<$c lam thie't thlfc Ke't qua nghien cuu c6 th~ d6ng g6p m<?t phfin khong nho v~ m? t ly lu?n cGng nhu' v~ m~t ling dl;lng, chAng h~n ngu li<$u trong qua trlnh nghien cuu so sanh tie'ng Vi~t voi tie'ng Han; ke't qua nghien cuu ciing c6 th~ Ia mot g~ch n6i cfi n thie't, m9t cai nhln t6ng quan v~ nhung di~m tu'dng d6ng va di

bi<$t giua llJC ngu trong tie'ng Vi<$t va trong tie'ng Han, v~ van hoa Vi<$t, Han

? , , ~

d Vi<$t Nam, linh vvc nghien cuu, suu tfim we ngu da di€n ra trong m9t quang thai gian kha dai Xua"t phat tu nhung huang tiep - c?n khac nhau, cac hQc gia Vi<$t Nam c6 nhung each nhln khac nhau v~ di<$n m~o cua · tl;IC ngu trong mO'i quan h<$ voi cac ddn vi khac trong tie'ng Vi<$t

CJ linh VlfC nghien CUU van hQC dan gian, tl;1C ngu la d6i t11Qng cua cong tac Su'U tfim Va phan lo~i theo nqi dung rna llJC ngu phan anh; COn d

phttdng di<$n ngon ngii' hQC, vi<$c t?p h<Jp tl;1C ngu duoi d~ng cac tu di~n thanh ngu, tl;IC ngu li<$t ke ho~c giai thkh Ia chu ye'u d linh vl.jc nghien cuu van hoa dan gian, cac cong trlnh nghien cuu thu'ong t? p trung

nghien cuu cac y~u t6 van boa, Him ly' xa h()i du'QC phftn anh trong !l:JC ngu

0.2.1 T1,lc ngii' voi tti each Ia d6i ttiqng nghien CUll ciia van hQC

Trd thanh d6i tu'<;fng nghien cuu cua van hqc, nhung cong trlnh c6

tinh cha't sltu t~m, t~p h<;fp tl.}c ngii' ra doi mu()n hdn so voi cac th~ lo<;ii sang tac dan gian khac Theo Le Chi Que', "T1:1c ngii' dan gian h.tu hanh a

cii'a mi~ng ctia nhan dan ra't som Nhung van ban thl n6 moi in dqng vao trong nhung bai thd nom cua Nguy€n Tdii, Le Thanh Tong va cac nha tho thai H6ng Due (the' ki XVI) trong Thien Nam ngilll:tc (the' ki XVII)

va nd r9 trong hang lo(;l t truy~n Nom the' ki XVII, XVIII rna dinh cao Ia Truy~n Ki€u cua Nguy€n Du, LJ:lc Van Tien cua Nguy€n Dlnh Chi~u (th~

ki XVIII, XIX) [ 13 7, tr.l87] Va cho m~ii de' n cu6i the' ki XIX, d§ u the' ki

XX, nhung cong trlnh t~p h<;fp we ngu, ca dao l~n ht<;ft ra doi g6m nhung ban ghi chep b~ng chii' Nom nhu quy€n Nam phong ngil ngt;zn thi cua Ngo Dlnh Thai, EJQi Nam quae tuy cua Ngo Giap D~u (the' ld XIX), B~ng chu Qu6c ngu thl c6 T~J,c ngil, c6 nga, gia ngon cua Hulnh Tinh Ctia (1897), Tl:f,c nga each ngon cua Han Thai Duong (1920) M()t

so tac phffm d!ch gioi thi~u tu tie'ng Vi~t sang tie'ng Phap nhu' T~;~.c nga

An Nam djch sang tie'ng Tdy (3 t~p) cua V.Barbier (1909, 1920, 1924),

Dong Tay ngf[n ngil each ngon cua H.Deletie va Nguy€n Xan (193l),v.v Theo Bui Van Nguyen [122], Le Chi Que' [ 137], tru'oc Cach m<;ing thang Tam, tac ph§m Tl:lc nga phong dao (xua't ban 1928, t~p I c6 khoang 6500

ca u) ctia Nguy€n Van Ngqc du'qc xem Ia m()t cong trlnh su'U t~p cong phu m~c du phu'dng phap phan lo(;li v~n con khong it h(;ln che'

De'n giii'a the ki XX trd di, c6 ra't nhi~u c6ng trlnh su'u t~p gioi thi~u tl;IC ngii' lftn lu'CJt ra doi nhu' c6ng trlnh T¥-C ngillllqc gidi cua Le Van Hoe (1952), T¥-c ngr1, ca dao, dan ca Vi~t Nam · cua Vii Ngqc Phan (1971) Nhung cong trlnh v~ sau dl.ng c6 nhii'ng dong g6p dang k6 trong vi~c bao t6n kho tang tl;IC ngu dan gian Vi~t Nam va cli ng da d~t nhung th?mh cong khong nho trong vi~c gidi thi~u duqc v6n tl;lc ngu c6 truy~n cua dan t9c de'n voi nguoi dqc, nguoi quan tam; trong so' d6 c6 th~ k~ de'n nhii'ng cong trlnh cua Chu Xuan Dien, Luong Van Dang, Phuong Tri [38], Vii Dung, Vii Thuy Anh, Vii Quang Hao [40], Nguy~n Lan [99], Trfin M~nh Thuong [164], Nguy~n Cu, Nguy~n Th! Hue', Trfin Thi An [25], Nguy~n Hoang Lan [97] Ch~c ch~n trong tu'ong lai, cong tac t~p hCJp, bien so~n t~Jc ngu se con du'CJc tie'p t~Jc, d~c bi~t la trong tlnh hlnh ngay cang CO nhi~U tac gia di theo huang gio i thi~u tl;IC ngfi', ca dao CUa -

d!a phudng nhu c6ng trlnh Ca dao, ngc;zn ngtl Ha Nqi cua Trieu Duong, Ph~m Hoa, Tao Trang, Chu Ha (1971), T¥-c ngtl dan ca Muong Thanh Hod cua Minh Hi~u (1970), Van hqc dan gian dbng bdng song Ci'cu Long

cua Khoa ngii' van, Truong d~i hQc Cfin Thd (2002),v.v

Nhln chung, d llnh vlfc nghien cuu van hQc dan gian, cong tac s ttu tfim, t~p hCJp tl;lc ngu duqc nhi~u tac gia chu y thlfc hi~n Song song voi c6ng vi~c suu tfim, nhii'ng chuyen lu~n v~ tl;lc ngu ciing ra doi duoi g6c nhln cua nhung ngu'oi nghien cuu van h9c dan gian Theo Nguy~n Thai Hoa, nhung c6ng trlnh nay thuong xoay quanh nhung va'n d~: xac d!nh khai ni~m (phan bi~t tt;lC ngfi' Va th?tnh ngfi', (lfc ngii' VOi ca dao), tlm hi~U n(}i dung CUa tl;IC ngii', tlm hi6u hlnh thuc di~n d~ t CUa tt;lC ngii', m6i quan

h~ giua tl;1C ngii' va cac th~ lo~i van hQC khac [69, tr.l2]

G~n day, nhi€u tac gia cling da b~t d~u chu y d€n huang tiep c~n

rnai d6 la nghien cll'u tl;1C ngii' d blnh di~n thi phap hQC nhtt cong trlnh cua Phan Thi Dao [45] ho~c nghien cuu ea'u true voi thi phap nhu cong tdnh cua Nguy~n Thai Hoa [69] Di theo nhung each ti€p c~n nay, nhii'ng cong trlnh tren cling da co nhii'ng dong gop nha't dinh trong vi~c

IDO ta tl;1C ngfi' du'ai goc nhln CUa van hQe Va ngon ngfi' hQe

0.2.2 T\IC ngu voi tu' each Ia do'i tu'(lng nghien cuu cua ngon ngu hqc Tlt cu6i th~ p nien 60 cua th€ ki XX trd di, nhii'ng nha Vi.~t ngii' hQe bat d~u quan tarn den Vi~e nghien CUU tl;1e ngii' Khi xem tl:IC ngii' la do'i tu'Qng nghien euu eua ngon ngu hqc, nhii'ng cong trlnh nghien euu da di theo nhung huang sau:

a) Huang nghien euu ngu nghia eua we ngu rna ffil;!C dich ehu yeu

la bien so~n tlt di~n tl;Jc ngfi' ho~c til di~n thanh ngu, tl;lc ngu nhu cac cong trlnh cua Vii Dung, Vfi Thuy Anh, Vfi Quang Hao [40], _ Nguy~n

Lan [99] Di theo huang nay, chung ta tha'y e6 khong it nhung bai vi€t, bai bao nghien CUU nghia CUa nhfi'ng CaU tl;1e ngii' CO nhung each hi~U khae nhau

b) Hu'ong nghien CUll ca'u true nghia rnieu ta cua nhung cau thanh ngfi', tl;Je ngfi' nhtt eae eong trlnh Hoang Van Hanh [57], Nguy~n Nhu' Y

g6c ra doi, y nghia cua nhii'ng cau thanh ngii', tl;IC ngii' N6i each khac,

nhi~u nha nghien cuu da cho tha'y qua trlnh hlnh thanh nghia mieu ta cua tl;IC ngfi' VI ban than tl;IC ngii' v6n tcSn t~i hai net nghia: nghia g6c

(nghia den) va nghia phai sinh, nghia chuy~n tie'p (nghia bong) Do v~y phan tich nghla mieu ta c6 trong t~Jc ngu giup cho vi~c hi~u nghia bong cua ttJC ngfi' them chinh xac, trQn Vyll

c) Httong xem xet ca' u true cua tl;IC ngu (; blnh di~n ngii' am, blnh di~n cu phap

c.l d blnh di~n ngii' am, nhi~u tac gia nha'n m~nh de'n ye'u t6 c6

v&n va c6 nhip trong t\}c ngii' Vi~t nhtt Chu Xuan Dien [38], Phan Thi Dao [45], Bui Van Nguyen [121] Nguy€n Thai Hoa [69] C6 th~ n6i v&n

m<)t yeu tO' cljc ky quan trQng va rfrt d~c tnrng cua t\}c ngu Vi~t Vdn la phttong ti~n t(:lo ra d¢ ke't dinh, lam cho t1;1c ngu kh6 bi plia va C6 tac gia, nhtt Phan Th! Dao, Nguy€n Thai Hoa, da th6ng ke kha t1 ml cac ki~u gieo vftn trong ca'u true cua tl;IC ngu Ch~ng h~n ki~u gieo v~n li~n

nhtt "An vd, tra sung", "Dyp vang son, ngon m~t mo", Gieo v§n each m<)t tieng (m<)t am tie't) nhtt-"Chi em dau n6i trau th~mh bo", "An e6 di

tru(Jc, l<)i nude theo sau ", v~n each hai tie'ng: "Nguoi di khong blf c

b~ng ngttoi chlfc n6i com", "E>i muoi bttoc xa han di ba buo_c l<)i",

Nguy~n Thai Hoa [69, tr.51] th6ng ke de'n vftn each nam tie'ng, trong khi Phan Thi Dao th6ng ke dttcjc m()t s6 tntong hcjp vfin each sau tie'ng nhu'

"Ca r6 bau N6n kho voi nu'oc tu'ong Nam Dim, g(:lo thang mu'oi com moi danh trim khong-biet no", "Den dong, chop l~ch, quai rang hoa bdu,

trong ba di~u §.y c6 lanh dau" va m()t s6 tru'ong hcjp d~c bi~t nhu' each

hai +each m<?t (An ca triim, u6ng ntqu tam, v~t tram tr~n), [45, tr.95

-96] Phan Thi E>ao con neu ra cac khuon v§n theo tung c~p nhu' "i" ke't v§n vdi "uy" (ki~u "Hang thjt nguyt hang ca", ), "e" vdi "ue" (ki~u

"Bfrt li que th6i"), "e" vdi "oe" (ki~u "Khan dau de'n tre, khoe dau de'n gia ", v.v [45, tr.99-1IOJ

Nhjp ciing la m<?t ye'u tO' quan trQng tl;lo ra tinh hoa d6i, sinh d<)ng, c6 nh?c di~u Nhi~u tac gia cho r~ng nh!p co chile nang cu phap va chile nang bi~u hi~n ngh!a trong tl:Jc ngu Ch~ng h?n, vi~c ng~t nh!p cho thfry hai ke't ca"u cu phap song doi nhu' "E>~p/ vang son II ngonl m~t rno" Nhip ciing giup cho ta hi~u dung nghTa bi~u hi~n cua m¢t cau tl:JC ngu, ch~ng h<;1n vdi cau "Dau hdn h(}n con gdi, ri hiin h(Jn con trai", ne'u hi~u "Dau/ hi€n hon con gai II r~l hi~n hon con trai" la ng~t nhip khong chinh xac Thlfc ra, cau nay c§n phai hi~u la "Dau hi~n/ hon con-gail/ r~

hi~nl hon con trai" [69, tr.53 ]

c.2 V€ phu'ong di~n cu phap, tt;Ic ngu da dttqc nhung nha nghien cuu xem xet theo nhii'ng hudng khac nhau tuy theo rnl:Jc dich nghien cuu

Ch~ng hl;ln, tu g6c d¢ logich-ngu nghla, Nguy~n Due Dan da chi ra r~ng "Tl:JC ngu c6 nhung d~c thu cu phap it tha'y CJ nhung cau thong thuong vi r~ng: E>6 la nhung cau mang tinh khai quat d~ phan anh nhfi'ng quy lu~t va kinh nghi~m khai quat, ph6 bie'n Nghia cua ph§n ldn cac cau tl:JC ngu la ngh!a bi~U tn.tng nen t6 chuc CU phap CUa tl;!C ngu ciing c6 nhung d~c thu d€ t(;lo ra nghTa bi€u tru'ng M~ t khac, tl:lc ngii' bao gio cling ra"t ng~n gQn d~ d~ nhd va d~ luu truy~n, d~c di~rn nay ding a·nh huCJng tdi t6 chuc cu phap cua chung" [33, tr.9] Tu day, tac gh1 da neu

ra m<)t s6 d~c di~m cu phap ctia tl;lc ngu nhu:

-Tinh khai quat ctia tqc ngu ou'qc th~ hi~n qua tinh khai quat cua phfin d~ trong m6i tqc ngu

-Va ng h~n phftn d~ tqc ngu dung cac diu vo nhan xu'ng d~ tc;to thanh cac phan OO<;lll khai quat, vi dl;l "Khong u'a thl du'a c6 doi "( )

-Dung c~p tu phiem dinh-xac dinh dS th~ hi~n cau co quan h~ nguyen nhan-ke't qua ki~u nhtt: Rau new sau ay, Ghet ctia niw troi trao

? , , "

cua ay , v.v

-Lu'c;1c bo _cac c~p tu nfJi d~ tang tinh khai quat v~ nghla cua tqc ngu

va lam cho tqc ngu them ngan gQn, vi dl;l: ~ An m<)t mie'ng, ~ tie'ng m<)t doi

-Tqc ngu Vi~t Nam c6 nhi~u ca"u true ghep s6ng doi, ki~u nhti' "Dau

du ma't h9, ch6 du ma't lang gi~ng- "; "D6i an vqng, tung lam can", ''Tai vach, m<;lch dung", v.v [33, tr.lO]

Nhi~u c6ng trlnh, bai viet cua Nguy€n 8uc Dan [33], [35], '[36],

-[37] da Chl ra du'QC nhi~U d~C tru'ng CU phap CUa tl;IC ngii'

Bi theo huang phan tich ·cac khuon hlnh cu phap cua tqc ngii' tieng Vi~t nhtt the, nhi~u bai bao, cong trlnh da ra doi nhu' nhung bai viet cua Tri~u Nguyen [118], [119], [120],

Dang chu y la trong c6ng trlnh Tl:f,c ngil Vi~t Nam-ca ' u true va thi

th6ng cac khuon hlnh cu phap cua tqc ngu Vi~t Tac gia cua c6ng trlnh nay da du'a r·a 14 khuon hlnh (archetype) tl;lc ngu th~ hi~n cq thS C1 26

ki~u phat ngon Nhung khuon hlnh nay c6 th~ tri~n khai C1 dc;tng ghep,

dl;lng phuc trd thanh 14 ki~u khac, t6ng c(>ng c6 40 ki€u Bi€m dang chu

y khac la d cong trlnh nay, tac gia da du'a ra nhung ki€u tl;IC ngli moi h1nh th~mh sau nay· dtfa theo nhung khuon hlnh cu

c.3 Khi neu ra nhung mo hlnh ca'u true diu trfrn thu~t c6 hai phftn

£>~-Thuye't, Cao Xuan H~o da d~n chung b~ng nhi~u vi dl;l minh hol;l, trong d6 nhung cau we ngu cling c6 th€ phan tich ca'u true dttdi quan

di~m ngu phap chuc nang Vi dl;l a cau m(>t b~c, cau "Treo cao nga dau"

c6 th€ phan tich theo ca'u true "CD: Vn; T: Vn" (chu d~ cua cau la v!

ngu, va phfrn thuye't cua ca u ding Ia m(>t v! ngu):

Ho~c cau "Cha new con ay" c6 th€ dttc;fc phan tich theo ca'u true

"CD: Dn; T: Dn" (ca chu d~ va phftn thuyet cua cau d~u Ia danh ngu):

kep [62, tr.I53-167], v.v._

Nhln chung, thao tac phan tich cu phap t1:1c ngii' Vi~t dttoi quan di~m chile nang CO l1U di~m hdn, CO ttnh thuye"t phl:IC hdn SO VOi ki~U phan tich cftu true ctia t1:1c ngu theo ngu phap truy~n th6ng V~ sau, trong bai Ca'u true cu phdp cua cdc don vj t~tc ngft, Nguy~n Due Dll'dng [ 41] c6 cung quan di~m voi tac gia tren d6ng thai neu ra ffiQt vai thti phap d~ phan gioi d~-thuye"t eua CftU true ca U tl)C ngii'

_ Hoang Di~u Minh [115] da v?n d1;1ng ly thuye't ngu phap chuc nang d~ xem xet cau true cua t\}C ngu Theo d6, tac gia da phan chia cae ki~u eft u tru c cua ca u tl:IC ngu theo eft u tru c d~ thuye' t Vi d\} tl:IC ngft c6 dlu true cau don kh6ng c6 vj tit nhll' "Tham thi tham ", "Tung thz t£nh ", v v;

cau true ung d6i ki~u "Cdm ail/ nay an"; "Cha na o /1 con ay"; c6 vi tu nhll' "Th6c g~w c o tinh, sinh nd co thl, kh6n ngoan c6 nQc ",Chin qua hoa

nfiu, suong qua hod cu6ng, ch~c qua hoa lep, ken qua hod hong" [115, tr.l26] Ho~c khi phan tfch H;Ic ngii' so sanh, Hoang Di~u Minh da du'a ra nhi~u ki~u cau: eau chi quan h~ g6m so sanh ngang hang (nhu' Cua

trQng hon · ngu&i, LuiJi sdc hon guom, ), so sanh d6ng nhftt (nhu Tre gia

la ba g J lim, Con trau la ddu co nghi~p, ), so sanh tU'dng phan, tang tie'n,

so sanh kh6ng c6 vi tu quan h~, v v [I I 5, tr.l26-140]

c.4 Vi~c nghien CUll cau true t\}C ngu tu g6c dQ cu phap-ngu_ nghia

da ducJc nhi~u tac gia quan tam Nguy€n Due Dan trong nhung bai bao eua mlnh [31], [33] da du'a ra nhi~u gcji y quan trQng v~ m~t phU'ong

phap nghien cuu theo huang nay Tac gia da chi ra m(>t so' m6 hlnh cu phap-ngu nghia d~ tu d6 c6 th~ t~o ra nhung thanh ngu, tl)c ngii' c6

-nghia co ban gi6ng nhau Vi d\1, c6 thti thfty trong tie'ng Vi~t m6 hinh

lam ngh€ A khong c6 sdn phdm a" se c6 nhi~u bie'n th~ we ngu nhu'

"Hang sang che't b6 chilu'', "Nha vuiln an cau sau'', "VQ' chlim non ch6ng dqi me di cay", v.v Nhi~u m~nh d~ logich-ngu nghia cling da du'<;fc tac gia neu ra trong cong trinh Logfch va tie'ng Vi~t nhu "Khong c6

c4i to't thz lay cai kern han dl thay the'", "Vgt chcl't quytt djnh tinh th&n ",

"Nqi dung c6 gia trj han hznh thac ", "Gia trj tinh thdn thz cao han gid trj

hinh cau [Mqt tram] B khong bdng [mqt] A trong t1:1.c ngil cua Tri~u Nguyen [ 119, tr.71-75] Trong bai vie't, tac gia cho r~ng ca"u true "[Mqt_

tram] B khong bdng [mqt) A" la khuon cua nhi~u tl;Jc ngu thu(>c nhii'ng chu d~ khac nhau Vi d1;1 thu(>c chu d~ FJiJi song vtJ_t chat tua con nguili

thl c6 "Mqt tram dam cucJi khong bdng ham ducJi cd tre"; thu(>c Phr;r.m vi

dili SfJ'ng gia dznh, xa hqi cua con nguili Ia "Mqt ~ram con gdi lang Trq.i

khong b!ing cdi dt;Li con gqi lang Dong"; ho~c thUQC DiJi song tinh thdn cua con nguiJi la cau "Mqt tram ong sao chling bring mqt ong trang", v.v

Tac gia cling chi ra nhung mo hlnh d6ng nghia, trai nghia, mo hlnh dttong bien cua mo hlnh [Mqt tram] B khong bdng [m9t] A

0.2.3 T1,1c ngu vai tu' each Ia do'i tu'Q'ng nghien cuu cua van hoa hQc

Tu g6c dQ van hoa, tl}C ngii' cling la d6i tu'qng nghien cuu cua van hoa hQC Th\fc ra tu lau, gioi nghien cuu da nh~n tha'y du'qc gia tri cua tl}c ngu trong vi~c th~ hi~n d~c trttng van hoa dan t()c Trong tl;Jc ngu, ngttoi ta tha'y dttqc nhung gia tr! van hoa dan t{)c , tam ly, lo'i suy ngh1 cua con ngu'oi trong tung thoi dc;ti, Trong quy€n Lur;c su Vift ngil hQc

(t~p 1), Nguy~n Thi~n Giap neu ra ma'y nh~n xet cua A.A.Lenonchev v~ d~c trttng van hoa dan t<)c, trong d6 nha'n rn(;lnh : "( ) Ngh~ thu~t cling chi ra d~c tru'ng - cua n~n van hoa dan t<)c, bdi vl ngu6n go'c eli a ngh~

thu~ t gAn li~n voi ngu6n- g6c cua n~n van hoa dan t<)c " Va van hoa dan tQC bao g6m nhi~u ffi~ t, phan anh qua phong tl}C, t~ p quan, lo'i song cua con ngttoi Tie'p thu tinh th~n nay , Nguy~n Thi~n Giap, Hoang Van Hanh, di tlth d~c trung van hoa dan t<)c d thanh ngu, t\}c ngu, ca dao Ch~ng hC;ln, Nguy~n Thi~n Giap trong cu6n Tit va nh~n di~n tit da xem nhung cau nhtt L~nh o ng khon g bring c6ng ba , C6 voi doi tien, Hang thjt

n guy t hang cd, Cha m · ~ dcJ,t dau con ng6i d6, .la nhung thanh ngu phan anh phong t\}c, t~p quan, IO'i sO'ng cua ngttoi Vi~t [54, tr.378-379]

Cling c6 th€ nh~n tha'y r~ng tl}c ngu fi'n chua tri thuc v~ van hoa hlnh thanh vao nhii'ng thoi ky Itch su nha't djnh, tri thuc a'y bi€~ hi~n ­ phan anh nhi~u m~t rna chung ta CO th~ nh~n bie't du'QC thong qua t\}C

ngu Vi d\1 hlnh anh cay da-sa.n dlnh trong quan ni~m dan gian la biSu tu'qng truy~n thO'ng ctia tinh c()ng d6ng, do v?y tl;lc ngu c6 cau: "Th&n cay da, rna cay gg,o, cu cao c4y di", "Sr; th&n S(/ cd cay da"; nhung cau

"Tay dut ru¢t x6t", "Chi ngii em nang", "Ld lanh dum la reich" biSu hi~n tinh c<)ng d6ng, coi m<;>i ngu'oi trong c()ng d6ng nhu' anh em [158, tr.98]

Cho d~n nay, c6 thS n6i dng da c6 nhieu bai vie't d~ c~p de'n tl;lc ngu du'oi g6c d<) van boa xoay quanh nhi~u mang d~ tai nhu' phan anh doi sO'ng van hoa, xa h(>i nhu' Ca dao, ff!,C ngu Ha NQi va Sf! phdn anh Itch sa d(i'U tranh chong gic;Ic ngog,i xam (1984) va Qua lf!.C ngu ca dao tlm hiiu Sf! sanh iin kheo mijc cua ngu(Ji Thiing Long, Ha N9i ctia

Nguy~n Xuan Kinh (1990); H9i lang xua qua t~c ngll, ca dao cua Ye'n

Ly (1986); BucJc ddu tim hiiu ten limg vc!i t~tc ngr1, ca dao, dan ca cua

Nguyen Thanh (1986} ; Mua trong l!fc ngu ca dao nguifi Vi~t cua Nghiem Chi (1993); Moi truiJng t~t nhien, w1n hoa va con nguifi trong thimh nga,

life ngr1 Nam B9 ctia Nguy~n Van Nd (2005); Tlm hilu ytu to' !f!.c trong cctu t(}O thimh nga (f!.C ngil tie'ng Vi~t cua D6 Anh Vii (2004); Titp c~n

t~tc nga ttl g6c dQ van hod hqc cua Hoang Minh Dc;to (2006); Nhr1ng bien do?i quan trqng cua thi lot;~-i f!fC ngil trong thiJi d(fi moi cua Tr~n Gia Linh (1991), v.v

0.2.4 Tvc ngii' con du'qc nghien cuu trong stj so sanh do'i chie'u voi _ tt).C ngfi cac llUOC

Nhln chung, nhung cong trlnh gioi thi~u tl;lc ngu Vi~t sang cac hu'OC Va ngu'QC 1c;ti vftn chtfa nhi~u Va chu ye'u vftn la nhfi'ng cong trlnh d!ch gioi thi~u; trong d6 da phftn la cac tac phfim lien quan de'n tl}C ngfi'

Anh, Nga nhtt T11-c ngil Nga-V~~t cua Le E>lnh Bkh (1986), T11-c ngil

Anh-Vi~t cua Le E>lnh Bich, Tdn Quynh Dan (1986), T11-c ngfl, thanh ngfl tie'ng Anh cua Phc:tm Van Blnh (1996), Kho timg llf-C ngfl dan gian the' gidi-cac dan tQc va cdc qwJc gia cua Bui H?nh C~n, Nguy~n Thi Kim Loan (1998), v.v G~n day nha't, quy€n Tit diin llf-C ngil the' gi(Ji cua Gerd

de Ley da dtt<;1c Le Thanh dich sang tieng Vi~t, trong do gioi thi~u tt:1c ngu cua rat nhi~u dan t()c tren the gioi (xep ten nude theo A,B,C ) Cong trlnh tuy con gian ht<;Jc (m6i nttoc chi gidi thi~u trung blnh vai

.mt.tdi ca u b~ng song ngu Anh-Vi~t) nhttng do I a m()t stf c6 g~ng Ion

v~ so sanh, mo ta t1;1C ngu Vi~t voi we ngu cua cac dan tqc khac, chung toi tha'y co nhii'ng bai viet cua Ph~m Thuy Hoa [70], Nguy~n Xuan Hoa [72], Cling c~n phai k€ den cong trlnh cua Nguy~n Quy Thanh (2001) vl d~( co nhii'ng dong gop nha't djnh khi dua ra nhung cau

t~1c ngu d6ng nghia tieng Vi~t voi m<?t s6 dan t<?c (Hoa, Anh, Due, Phap, Nga) thong qua 10 m~u d6i chieu (nhG'ng m~nh d~ l6gich-ngG' nghTa) nht.t N()i dung quye't djnh gia trj cua Sf! wJ.t, Hinh thuc khong phdi bao giiJ

cung phdn dnh dung n9i dung , Ch(J.'t thz han luc;ng, Khong c6 cdi tr5't, nguifi ta chap nhcJ.n cdi kem han, rJ diJi khong c6 gz hoan hdo tuy~t do'i, Nhanh nh(!n the duc;c l(Ji, chgm thz chju thi~t thai, v.v [150, tr.182-192]

Vi dl,l (J m~u N()i dung quye't dfnh gid trf cua ST! vcJ_t, ta co:

Vi~t: T6t g6 hdn t6t nuoc son Cai net danh chet cai dyp

Hoa: Ho4:1 thuy vo ngtt khong tac lang, tu tuy hao ba't van ht.tong

(ve song ma 'khong c6 cd tht khong thimh song, hoa theil tuy d(!p chdng mui huang)

Anh: Beauty is only skin deep_ (sdc df!p chl iJ ngoai da)

[150, tr.185]

Lu?n an la SlJ' ke' thua nhung thanh qua nghien CUll ll;IC ngu Vi~t

d~c bi~t la trong SlJ' so sanh voi tl;}C ngu Han Bdi le, nhung cong trlnh so sanh d6i chieu d blnh di~n cu phap-ngu nghia giua tl;IC ngu Vi~t va tl;}C ngu cua cac dan t(>c khac cho de'n nay v§n chua nhi~u va chu yeu so sanh v.oi tl;}C ngu cua cac ntfoc phtfdng Tay Trong khi nghien cuu, lu?n

an ciing se v?n d~ng nhung thanh tt;l'u v~ m~t ly thuye't trong vi~c so sanh ngon ngii' Vi~t, Han C1 blnh di~n cu phap-ngu nghia Do tieng Vi~t

va tieng Han khong cung lo~i hlnh nen vi~c so sanh se mang lc;ti nhung ke't qua nha't djnh

Lu?n an d~t ra nhung m\]c dich c§n d~t nhtt sau:

-Khai qmlt_Ou'QC ca'u true CU phap va ca'u true ngu nghia vaCUa tl;IC ngu Vi~t va Han

-Tim hi~u m(>t s6 ph~m tru ngu nghia cua tl;lC ngu Vi~t va Han Nhung di~m tu'dng d6ng va di bi~t giua chung

-d blnh di~n ngu nghia, khi sosanh, lu~n an nh~m vao vi~c mo ta

hi~n ttfqng ttfdng du'dng V~ nghia CUa nhii'ng diU t\}C ngu trong tie'ng Vi~t va tie'ng Han

0.4.1 Ngii' Ii~u stt dl).ng trong lu~n an:

Ngu li~u duqc dung trong lu?n an nay g6m 2 mang: ngu li~u tieng

Vi~t va ngu li~u b~ng tie'ng Han

Ngu6n ngii' li~u tie'ng Vi~t chu ye'u duqc chung toi tham khao tu

cac cong trlnh c6 lien quan nhu cong trlnh cua Vi~t Chu'dng [22], Chu

Xuan Dien-Lu'ong Van E>ang-Phuong Tri [38],Vii Dung, Vii Thuy Anh, Vii Quang Hao [40], Le Gia [50], Hoang Van Hanh [57], Nguy~n Cu, Nguy€n Th! Hue', Tr§n Th! An [25], Nguy€n Hoang Lan [97], Nguyen Lan [99], Hoang Di~u Minh [115], Nguy€n Ltfc [110], Vil NgQc Phan,

T<;t Phong Chau, Ph<;tm NgQc Hy [133], Nguy€n Quy Thanh [150],

Nguy€n Nhu Y, Hoang Van Hanh, Le Xuan Th<;ti, Nguy~n Van Khang,

Phan Xuan Thanh [182], v.v

Chung t6i ciing thu th~p ngu li~u tu trong nhii'ng bai vie't, bao cao

khoa hQC CO tfnh chclt phan tich thanh ngii', t\IC ngu theo nhii'ng ffil,IC dich

nghien cuu khac ri.hau nhu' cac bai vie"t Phan Van Hoan [74], Nguy~n

Xuan Kinh [91], [92], [93], Tri~u Nguyen [119], Hoang Trinh [167], V6

Quang TrQng [169], v.v

Ngu6n ngii' li~u tie'ng Han du'Qc chung toi thu th~p tu nhil'ng ngu6n

sau:

-Nhung sach chuyen khao cua cac hQC gia Han Qu6c nhu cong

trinh ".!f-~ ~ £.~, 4f~~ 2=1 ~"(Proverbs and Maxims In (he Bilingual

Eye) cua {I%~ (1997), "~~ - ~ ~4fl@ 11" (T~:tc ngil Han-Anh

AJJh-Han) cua OJ:~~ va ~~~ (1999),"~Cl4ftJ.A}~" (Tit di ln i~:tc ngil cua chung ta) cua ~ ~1:} (1993), "~Cl4f~~T" (Nghien cuu t~:tc ngil

cua c hung ta) cua ~%i€l (1999), "~~ul~~ 4f~~0l" (Gidi th[ch t~:tc

ngil thu vt) cua 78 ~ ~ "€ (2000), "4f tJ~ 01 -"}11" (Tit ailn gidi thich

tf:I,C ngil) do -%{}~~.A} xua't ban, (1991), "Maxims and Proverds of Old Korea (~~4f 1@-)" cua Tae Hung Ha ( 1970), v v

d Vi~t Nam, g~n day da xua't hi~n cong trlnh cua Le Huy Khang [89] Cong trlnh nay t~p hqp va dich 1855 cau thanh ngu, t\}C ngu tieng

Han va xua't ban du'oi hlnh thuc m¢t quy~n tit di~n song ngu Han-Vi~t

· EHiy ciing la m¢t ngu6n ngu li~u t6t cho lu~n an

Ngoai ra trong ma'y nam qua, nho vao vi~c huang dftn m¢t so' sinh

vien nganh Han QuO'c hQc tht!c hi~n khoa lu?n tcit nghi~p chung t oi cun.g da t~p h<;fp du'qc m¢t lu'<;fng Ion cac thanh ngu, tl;IC ngii', qmin ngu tieng Han Chung trd thanh nhung ngii' li~u quan trQng, du'qc dung d€ minh ho~ trong cac d€ tai nghien cuu, cac cong trinh bien dieh thanh ngu, we ngu, quan ngii' Han-Vi~t [4], [166], [179] Ngu6n ngu li~u Slt

dl;lng trong lu?n an da - d - uqc ehuyen gia Han Qu6e ki~m tra Trong qua

trlnh ki~m tra , CO nhi€u tl;IC ngG' du'<;fC d~t trong nhung ngu canh C\} th€, tl.nh huO'ng p_hat ngon c6 chua t~c ngu d6 dam bao d¢ - chinh xac khi dich

sang nghia tieng Vi~t

0.4.2 Phlidng ph~fp nghien cuu:

D€ thlfc hi~n cong trlnh nay, chung toi da sll' d\}ng hai phu'dng phap nghien CU ll chu yeu bao g6m phlldng phap so sanh dcii chieu va

phudng phap phan tich cu phap-ngu nghia

0.4 2.l.Phuong phap so sanh dcii ehieu:

Tieng Vi~t thu¢c lo~i hlnh ngon ngii' ddn l~p trong khi tieng Han l~i thu¢c lo~i hlnh ngon ngli' chap dinh Ca'u true diu trong tieng Han

khong giO'ng voi ca'u true cau trong tieng Vi~t Mo hlnh ca'u true diu cd

ban cua tie'ng Han la S-0-V; trong d6, vi~c g~n ke't m9t each may rn6c cac phl;l t6 vao than tu d~ bi~u hi~n nhii'ng y nghla ngii' phap, quari h~ ngu phap, la ph6 bie'n vr d1;1, d9ng tu "7 r t:f" (= di) duoi day da duqc

g~n cac ph1;1 t6 d~ bi~u thi thoi cua d9ng tu (vi dl,l cua Ahn Kyong Hwan

[1, tr 67-68]) Chung toi gf;tch chan nhii'ng tntong hqp d9ng tu c6 g~n

Kunun talk twu malilul capassta

(Anh fly) (ga) (hai) con) (da b~t) ¢ (Sang) Anh fly da b~t hai conga (thoi di€m xay ra la qua khu so voi luc n6i)

(2) ::J_ ~ ~ -T- u}i:l ~ {]-~~ t:f

Kunun talk twu malilul capassessta

(Anh a'y) (ga) (hai) (c-on) (da b~t/ r6il xong) ¢ Anh ff.y da b~t hai conga r6i (vi~c "b~t" ke't thuc)

(3) :=L ~ ~ -T- u}cl ~ {1-.ll~~q

Kunun talk twu malilul capkoissessta

(Anh a'y) (ga) (hai) (con) (da dang b~t) ¢ Anh a'y da dang b~t hai conga

phan tich, phan lo~i nhung cffu true cu phap-ngu nghTa cua t1;1c ngu trong tie'ng Vi~t va tie'ng Han d~t dl1<;1c nhung ke't qua nha't dinh Vi dl;l, khi S9

sanh ta se tha'y duqc slf khac bi~t v~ ca'u true cau tl.Jc ngii' Vi~t va Han m?c du chung cung bi€u th! m(>t y nghia chung nao d6 nhtt cau "EJdu

bip che ong cong nhQ m6m! Ludn ngdn che chg.ch dai" trong tie'ng Vi~t c6 nghia tu'dng duong vai:

[N6i - dit- xoong-aft- n6i den- n6i]

¢Bit n6i (den) che dit_xoong den

0.4.2.2 Phuong phap pMin tich cu phap-ngu nghia

Phan t!ch cu phap-ngtl' nghia da duqc nhi~u nha nghien cuu v?n d~ng vao vi~c phan tkh diu true cua h;lc ngu Vi~t Theo A.A.Krikmann, phuong phap nay duqc dung d~ mieu ta ngh'ia cua tung diu t~c ngu, d6ng thai con duqc dung d~ nghien cll'u nhung m6i quan h~ ngu nghia giua cac diu t~c ngtl' va so sanh n¢i dung cua chung Theo tinh th~n nay,

nhi~m V~ d~t ra la mieu ta ngu nghia CUa ffiQt t?p h<;Jp cac cau tl;!C ngii' nha't dinh, d6ng thai s~p xe'p ke't qua mieu ta d6 dttoi d<;1ng phan lo<;1i chung ho~c lo<;1i hlnh h<;>c" (dftn l~i tit Nguy~n Quy Thanh [150, tr.28]) V?n d~ng phu'ong phap nay vao vi~c so sanh nhung d~c di~m eli phap-ngu nghia giua t~e ngu Vi~t va Han se eho tha'y m6i quan h~ v~ hlnh thai, v~ ngtl' nghia gitl'a nhung eau we ngu, thffy duqe nhung di~m d~c thu giua nhung cau we ngu c6 nghia tu'dng dttong

V?n d~ng phuong phap phan tich cu phap-ngu nghia vao vi~e so sanh t~e ngu Vi~t va Han c6 lien quan m?t thie't den vi~c phan tich ngu

am, ~u ngu, ngu phap, ngu nghia d~ tha'y duqc m6i lien h~ giua cac ye'u

t6 do VOi Vi~c t~O nghta CUa diU tl;le ngu

Ngoai ra,.khi phan tich theo phuong phap nay, khong th~ khong d~ c?p den nhung yeu t6 van hoa, lich si'r, xa h¢i, da g6p ph§n t~o ra ngh'ia

cho cau tt;lC ngu Ch~ng h~n 16i so sanh phan anh 16i suy nghi, nh~n thuc cua nguoi Vi~t th~ hi~n bang cau true "[M<)t tram] B khong bang [m<)t]

~ A" c6 trong tl;IC ngu "Tram cdi tqi khong bdng ch6 lqi Long Xuyen ",

"Mqt tram dam cuai khong bdng ham duai ca tre", V.V Trong tieng Han, cau true "A+ t':§.Q ~ + B + lf- t.:-p : c ttl t.l-1 %01 ~ ct/ %t.}{}q" [Neu c6

~ nhi~u A thl thi~t h~i B] t~o ra nhung cau "-&4-7} ~ 2 ~ ~ ~ lf-L l.!£

· ttl q" (Ne'u nhdu thr; mqc thi lam can nha Sf:lP dB), "J }i'- ~ ~ BR 7} {} 2 £ %t.}{}c}" (Ntu c6 nhi~u tai c6ng thi tau se chc;zy len nui), v v

0.5 y NGHiA KHOA HOC v A THl)'C TIEN

Vi~c nghien cuu ci€ ad nay se mang l~i nhung y nghia thie't tht;I'c v~ m~t khoa hQc va thlfc ti~n nhu' sau:

a) Ket qua nghien cuu c6 th€ gop phfin lam r6 them nhii'ng lu?n di€m, lu~n cu tntdc day v~ tl;IC ngu trong tieng Vi~t D~ tai cling g6p ph~n gidi thi ~u de'n nguoi d<;>c, nguoi quan tam nhung cau tt;lc ngu ( ~ ~) trong tie'ng Han, nhii'ng di€m tuong d6ng va d! bi~t v~ m~t hlnh thai va ngu nghia giua tl;IC ngu trong tieng Vi~t va tieng Han, qua do giup cho ngu'oi Vi~t hQc tieng Han va nglfai Han hQC tieng Vi~t c6 di~u ki~n nang cao vo'n tu ngu, nh?n thuc them v~ van hoa, xa h<)i, -lich sti' cua hai nude

b) D~ tai cling co th€ la budc khdi dfiu, gqi md cho nhung hudng nghien CUll tie'p theo trong vi~c so sanh ngon ngu Vi~t va Han (J b1nh di~n ngu nghTa, cu phap, giup cho vi~c d~y va hqc tieng, ·

bien SO~ll sach cong C\} them phat tri€n

c) D~ tai gop phfin cung c6 them nh~n dinh: vi~c so sanh ngon ngii'

theo phu'ong phap phan tich cu phap-ngu nghia se chi ra du'<Jc nhung di€m gi6ng va khac nhau giua nhung don vi ngon ngu, se lam giau them ngu6n tu' li~u cling nhu' cling c6 them h~ th6ng cac

ly thuye't v€ ngon ngu

d) Phan tich cau true cu phap-ngu nghia we ngii' Vi~t va Han cho ta thay du'QC ban sac van boa ctia dan tQC Vi~t, dan tQC Korea va nhii'ng net tinh te" trong each suy nghi, trong each phfm anh, Him ly con nguoi , lam cho hai dan t9c gan b6 va hi€u bie"t nhau hon

, , ? 1'\ ,

0.6 BO eve CUA LUA.N AN

Quy~n chinh van se g6m nhung ph~n chinh sau day:

Mdd~u

Chu'ong I: T1:1c ngu trong tieng Vi~t va "sok-dam" (tl}C ngu)

trong tieng Han

Chuang II: Cau true cu pha p cua tl}C ngii' Vi~t d6i chie"u voi t1:1c

Phl;l ltJc I: TtJc ngii' Han-Vi~t

Phl:ll\lc II: T1:1c ngu Han-Vi~t phan theo chti d€

Ph1:1 ll:Jc III: T1:1c ngu Han-Vi~t c6 nghia tu'dng du'dng

Phl;ll\lc IV: Nhung cau Kwan-jung-o H~m-Vi~t

+ Nhung bang c6 trong lu~n an:

-Bang 1 (m1;1c 1.1.2.2, tr.45): T6ng h<;1p y kie'n cua cac tac gia Vi~t

-Bang 4b (m1;1c 2.2.2.2, tr.l20): VTLK bi€u th! cau nguyen nhan-ke't qua trong t1,1c ngu Han

-Bang 4c (m1;1c 2.2.2.2, tr.121): VTLK bi~u thi slf tu'dng phan trong cau t\}C ngu Han

-Bang 4d (m1;1c 2.2.2.2, tr.l22): VTLK bi~u thj hanh d()ng hay slf vi~c

di€n ra d6ng thdi trong cau tt,Ic ngu Han

-Bang 5 (mt,Ic 2.2.2.2, tr.124): cac VTLK va y nghia cua n6 trong cau t1;1c ngu Han c6 ca'u true ghep d~ng l~p

CHUONGMOT

1.1 QUAN DIEM CUA NHUNG NHA NGHrEN cuu VE Tl)C NGU TRONG TIENG VJtT

Trong nhfi'ng cong trlnh nghien cuu cua mlnh, cac h<;>c gia Vi~t Nam

da dtta ra nhi~u dinh nghia v~ ddn vi dtt<;fc gQi la tl;lc ngil trong tie'ng

Vi~t, d6ng thai tuy theo nhung hu'dng tie"p c~n khac nhau, gidi nghien cll'u van hQc, ngon ngfi' hQc da co g~ng m6 ta, khao sat chung tren nhi~u blnh di~n

1.1.1 Quan di~m cua nhii'ng nha nghien CUll van hQC v~ t\).C ngii'

1.1.1.1 Khi d~ c? p de"n we ngil', nhi~u nha nghien cll'u van hQc da xem xet chung trong m6i quan h<% voi ngc;Jn ngil M{)t s6 tac gia da d6ng nhat t1;1c ngii' voi nggn ngil (hay t¥C nggn, nggn ngon) Dttdng Quang Ham trong Vi~t Nam w1n hqc sit ylu da dinh nghia : "Tf!.c ngil (t1;tc: th6i quen

da c6 til Hiu doi; ngfi: IOi n6i) la nhii'ng diu n6i g<,m ghe va c6 y nghia

· lttu hanh tv doi xtta, i6i do cll'a mi~ng ngttoi doi truy~n di, t¥c ngil con gQi la ngc;m ngil vi chil' ng(ln nghia la loi n6i eli a ngttoi xu'a truy~n l(;li" [55, tr.12] Trohg khi d6, c6 tac gia ll;li xem nggn ngilla m9t b9 ph~n

cua tl:lc ngil' Vi d1,1 nhu' trong Tf!.c ngr1 Nga-Vi~t (1986) Le Dlnh Bich da cho r~ng "Ngc;m ngit la nhii'ng diu n6i xtta, neu len nhil'ng bai hQc le

phai, dC;lO ly mang tinh chat giao dl,IC va thu'ong bi~u hi~n b~ng tU Han

Vi~t, gfin vdi phong each van hQC vie"t, chi c6 nghia den va chua mat

h~n xuat xu La m<)t bQ ph~n cua t\IC ngu, ngr;tn ngil chie'm s6lttqng kha IOn trong tie'ng Vi~t'' [dt.150, tr.34]

Khong gi6ng voi y kie'n nay, Bui Van Nguyen va cac tac gia trong [121] da cho rAng ngr;~.n ngii c6 n9i dung r<)ng hdn t~:tc ngii Theo d6, "( )

Ngr;tn ngii g6m nhung t~lC ngii do nhan dan sang tac va nhii'ng lOi hay y

~ , d~p d tac phffm vie't duqc nhan dan truy~n t\lng Danh tu t~:tc ngii dttqc chi b9 ph~n do nM!n dan sang tac, c6 y nghia h~p hdn ngr;zn ngil va n~m trong ph(;lm vi cua ngr;tn ngft" [121, tr 209] Trude d6, ci1ng c6 tac gia da d6ng nhat t\}c ngii' voi ng(;ln ngon (= ng<;J.n ngu): "Thu van chu'dng blnh dan ft'y htc md'i ra doi, tft't nhien COD }a nhG'ng diu mQC ffi(;lC , tl;l' nhien, ddn Sd, ng~n ngui: ay la fl:lC ngfl ho~c ngr;tn ngon" [9, tr.2]

Van d~ xac dinh ranh gidi cua t\IC ngu cling trd nen phuc t<;J.p hdn khi c6 nhi~u tac gia md r<)ng khai ni~m "t~c ngii" Ch~ng h<;J.n, c6 tac gia cho r~ng "Tl;lC ngu bao g6m tat ca nhung cau rna ta thtrong gQi rieng

" ra la thanh ngu, ng(;ln ngii', sam ngu, me ngu, phu'dng ngon, each ngon, cham ngon, ng\} ngon, tuy ngon £>6 la tat ca van th~ "to y, c6 vftn hay khong c6 vftn, c6 d6i hay kh6ng d6i, c6 th~ n6i nhu' thttong hay g~n giQng ho~c ngam len duqc ( )"[50, tr.2] Qua day, chung ta thay n6i len IDQt van d~: trong nhi~U cong trlnh nghien CUU, CaC tac gia da CO XU hu'dng xem xet tl;lC ngii' trong moi lien h~ vdi cac ddn vi nhtf khac

phuong ngon, cham ngon, each ngon M<?t s6 tac gia nhu Le E>lnh Bich (1986), Le Gia (1992), Dudng Quang Ham (1951), Bui Van Nguyen

-(1961) cho r~ng phu(Jng ngon dttqc dung d~ gQi ten cho t~c ngfl h.tu hanh d IDQt vung nao GO ho~C phLtOng ngon bao g6m ca fl:lC ngfl, ngt;zn

ngil , ca dao, cau doi, sam ki gan voi dia danh, n6i v~ cac sv ki~n l!ch :1 stl'-xa h(>i Clf th€ CUa m(>t lang que, m(>t Vung que

Nhln chung, trong khi nghien cuu t\IC ngu, cac hQC gia thuong neu

ra may d~c tru'ng sau day CUa tl;IC ngu:

- "M6i cau tl;IC ngu bao gio cling bao ham hai nghia: nghza den va

tu'<;fng ph6 bie'"n t(;lo thanh nghia bong

Trong (f:iC ngil, hlnh anh rat phong phu da d(;lng, muon hlnh nhi~u

ve du'<;fc nhan each hoa linh ho(;lt Phfin IOn 1l;lc ngu d~u c6 vfin di~u,

nhi~u nha't la vftn lu'ng, nen nhip di~U CUa tl}C ngu thu'ong nhanh m~nh, gay gQn, vung chac Cung c6 nhung tl;lc ngu khong vfin nhu'ng l<;li giau am di~u do c6 ca'u t(;lO can dO'i giua cac ve ( ) Tl;IC ngu n~ng V~ ly tri, due ket kinh nghi~m V~ CUQC SOng, V~ thien nhien, v~ xa h(>i va neu len nhung chan ly , trie'"t h9c cu(>c doi, nhung qui lu~t tl;l' nhien va xa h(>i ( )" [164, tr.6]

ngan gQn, thuong la duoi hlnh thuc hai ve'" c6 hlnh tu'<;fng, di~n d<;1t m(>t each khai quat nhung bi€u tl.!<;fng cua nhan dan v~ the'" giOi xung quanh Nhung phan doan dl.!<:fc di~n d<;1t trong tl;lc ngii' khong

CO tinh chft't tlf bi~n rna }a ket qua CUa Slf quan Sat Cl;l th€ nhu~g

kinh nghi~m t~p th€ lau doi cua nhan dan Tl;IC ngu c6 chuc nang

due ket kinh nghi~m m<)t each trlfc tie'p va dfiy du d dau c6 kinh

.,

nghi~m thl (J d6 c6 tt}c ngu, nhung kinh nghi~m nay khong phan anh b~ng hu' cau ngh~ thu~t ho~c m<)t ket ca'u ly thuyet [108, tr.34]

-"Tl;lc ngu la diu n6i thu'dng ngan gQn c6 vfrn ho~c khong c6 vfin, c6 nh!p di~u ho~c khong c6 nhip di~u due ke't kinh nghi~m san xua't hay da'u tranh xa hoi, rut ra m<)t chan ly ph6 bien, ghi l~i m9t nh~n

xet v~ tam ly, phong t\}C, t~p quan cua nhan dan T\IC ngu do nhan dan sang tac va duqc toan th€ xa h<)i cong nh~n " [121, tr.209]

Tri~u Nguyen trong [120, tr.24] da dan theo y ciia Db Blnh Tri

Va cho r~ng t\}C ngu due ket kinh nghi~m dan gian du'oi "hlnh thuc cau n6i"

1.1.1.2.Trong S\1' c6 gang di tlm mot d!nh nghla thich hqp, nhung nha nghien cuu van hQc cling da dlfa vao nhung tieu chi nha't dinh a€ chi ra

Slf khac bi~t giua tl;JC ngii' VOi thanh ngu, t\}C ngu VOi ca dao nhu'ng thu hut hdn ca vi~c xac d!nh tanh gioi cua tl;!C ngG' va th~mh ngG' Chi ng h~n,

Dudng Quang Ham da dlfa vao y nghia rna xac d!nh, theo d6 "Mot t\}c ngu tlf n6 phai c6 mot y nghTa dfry du, ho~c khuyen ran, ho~c chi bao mot di~u gl con thanh ngu chi Ia Wi n6i co sandS ta ti~n dung rna di~n

dC;l t mot y gl cho c6 rna u me" [55, tr.l5] Vu NgQc Phan cling c6 cling quan di€m nhu v~y khi viet: "Tl;lc ngu hay ng~n ngG' den nay thudng Ian l<)n voi thanh ngu Thanh ngu chi la m<)t b9 ph~n cua cau, n6 gQn gang,

ti~n cho vi~c sii' dl;lng, nhung tlf n6 khong di~n du'QC het mot y Vi dl;l nhung cau thanh ngu: M(l gia ruqng nga ' u, Ao rach qulin manh, Tin di m(J'i l(li , v.v Con tl;lc ngu khac thanh ngu C5 ch6 tlf n6 di~n trQn m9t y, m9t nh~n xet, m9t kinh nghit$m, mot luan ly hay mot chan ly [133, tr.l7]

Va theo tac gia "Tl;IC ngu la nhung cau co dQng ra't chac (J tl;IC ngu, nhung cau khong vffn ve la s6 it; hfru he't t1;1c ngG' d~u c6 vfrn" [ 133,

, tr.30] Cung voi each quan ni~m nhtt v~y, Nguy~n Lan cling cho r~ng:

"T\IC ngii' Ia nhii'ng diu hoan chinh, c6 y nghia tn;m vyn, n6i lt~n ho~c : m()t nh~n xet v~ tam ly, ho~c m()t IOi phe phan, khen hay che, ho~c m()t

· cau khuyen nhu, ho~c m9t kinh nghi~m v~ nh~n thuc tlf nhien hay xa h()i [99, tr.S]

Tuy nhien, cling con nhii'ng kh6 khan trong vi~c phan dinh t\}c : ngu voi thanh ngu ne'u chi adn thu§n dlfa vao y nghia biSu hi~n va ca'u true BC1i vl v~n c6 nhii'ng tru'ong hqp rna ca'u true cua chung v6n la m()t cau nhtt "Ggy ong dgp lLtng ong", "Ai khdo ma xung", "Anh hung khong c6 da't d¥ng vo", " Rbiig de'n nha tom", Ch6 mijc vdy tinh", "Ch6 ng6i

bim d9c", "C6 m6m thi cdp, c6 ndp thz dgy'', v.v lC;li dttqc m9t s6 tac gia xe'p vao thanh ngii' Nguy~n Nhu' Y [ 182] va ngu'qc lq.i ding c6 nhung trttong h<;1p nhtr "Cd an, cd lo ", "T rai thiJi loQn, gdi thai bznh ", "Tdt

giong to 't ma, to't mg to't lila", v.v du'QC xep vao t\IC ngii' nhu' Chu Xuan Dien [38], Nguy~n Cu [25] Va ne'u can eli vao y nghia va ca'u true, nhi€u tnrong h<;1p da gay ra sl;i lung tung trong vi~c xac dinh la t\lc ngu hay thanh ngii' nhtt "Thie'u da't tr6ng dt'ta, thua da't tr6ng cau ", "Gia ken

k~n hom", "Mg gia ru9ng ngau", v.v theo Phq.m Thu~n Thanh [151] [152](2)

Trqng httong tie'p c~n khac, Chu Xuan Dien va cac tac gia cua

T¥C nga Vi?t Nam da dl;I'a vao tieu chi nh~n thltc lu~n a€ phan bi~t tl;)C ngii' va thanh ngii' Theo cac tac gia, xet n()i dung va each di~n dq.t thi

(2) Do lhlfc le nay rna c6 tac gia da du'a ca tl.;lC ngii' va thanh ngii' vao trong cong trlnh cua mlnh nhu' Til diin thanh ngil va ti:tc ngil Vi~ t Nam cua Nguy6n Lan va cua Vii Dung, Vii Thuy Anh, Vii Quang H ao, K l chuy~n thimh nga, lif e n gil da Hoang Van Hanh

l.N()i dung cua th~tnh ngu la n()i dung cua nhung khai ni~m Con nQi dung cua tl,IC ngu la llQi dung CUa nhfi'ng phan doan

2 Quan h~ gifta thanh ngu va tl;IC ngfi' phan anh quan h~ gifi'a hinh thuc khai ni~m va phan doan ( ) [38, tr.70]

Nhung cong trlnh v~ sau nhu c6ng trinh cua Phan Th! Bao [45] ,

da c6 nhung quan di~m tu'ong tt! ho~c c6 tac gia nhu Nguy@n Xuan Kinh

da b6 sung them nhung d~c tnrng khac cua th~tnh ngu nhu chuc nang dinh danh [94]

Nhln chung, nhung c"Ong trlnh nghien cuu tl;lc ngu (J binh di~n

van h9c da mang den nhung ket qua nhat dinh V~ m~t Iy lu~n, nhung kien giai V~ tl;IC ngu cua cac tac gia da md ra nhung each nhln nh~n mdi

v~ tl;IC ngu va da g<;5 i md nhi~u di~u Trong d6, nhung quan di~m cua Chu Xuan Dien va cac d6ng tac gia trong ti€u lu~n T{l c ngil Vift Nam

da cho nguoi d9c eai nhln bao quat nhttng cl;l thS v~ tl;J.c ngu, cho thay Vai tro CUa tl;IC ngu trong Vi~e phan anh JQ'j s6ng CUa COn ngu'oi trong tlrng thai d~i, tl;IC ngfi' VOi JQ'i nghi CUa nhan dan, tl;IC ngfi' va lOi n6i eua dan t()c Nhung tren het, vdi each nhin tL;Ie ngu "la m()t don vi thong bao" ( ) " thu()c ddn vi diu", " la lo~i eau co' d!nh v~ thanh phftn va CaU true, b~n Vtlt'!g V~ ngu nghia ", ( ) "du'Qe tai hi~n dLtoi d~ng lam san khi Ou'Qe sti' dl;lng trong lOi n6i" ( ), "t 1;1e ngu tho~t tien Va tru'OC bet thu9c ngon ngu n6i" [38 , tr.l51 - 152] da e6 y nghia nhat dinh khi xem xet tl;lc ngu d binh di~n ng6n ngii'; nhung kien giai nay v~ sau ra"t gftn voi voi quan di€m cac nha tu vlfng h9e nhu' Dai Xuan Ninh [128],

~ Nguy€n Van Tu [171]

1.1.2 Quan di~m cua nhung nha nghien CUll ngon ngu v~ h,IC ngu

(j ph<;lm vi nghien cuu cua ngon ngu hqc, va'n d~ xac dtnh ranh gioi giii'a tl;IC ngu Va thanh ngfi' ciing tht!ong dt!QC n6i de'n trong nbung c6ng trinh nghien cuu cua nhung nha Vi~t ngu hQc Tu nhung each tie'p

~ c~n kh:\c nhau, de tac gi<i dii dtta ra nhUng tieu chi nMt djnh lilm cd sO

' ly lu?n trong vit;c xac d!nh va IDO ta tt;IC ngii' VOi nhii'ng don vt khac, trong d6 chu ye'u v~n la voi thanh ngu Tuy nhien, quan di~m cua cac tac gia hftu nht! v~n chua c6 di~m th6ng nha't Nhung y kie'n cua cac tac gia da xoay quanh may lu?n di~m chinh sau:

1.1.2.1 Tl;IC ngu la don vi cua loi n6i

Dl,l'a vao tieu chi chuc nang, cac tac gia Nguy€n Van Tu [171], Dai Xuan Ninh [128] da cho r~ng t1;1c ngu khong phai la d6i tt!<;fng nghien cuu cua bo mon tu vl,l'ng hqc rna Ia d6i tt!qng nghien CUll cua van

hqc dan gian Cac tac gia nay quan nit;m: cfin sli' dt;Ing tieu chi chuc nang nht! la mot tieu chi khu bit;t rna khong cfin din eli vao ke't cau ngu phap d~ phan bit;t thanh ngii' VOi tl:}C ngii'; hai ong nhan ID<;lnh de'n d?c

di~m "la don Vj san CO trong tieng n6i" va do dt!QC dung di dung l<;1i trong ho<;1t dong giao tie'p nen c6 lien quan de'n c1;1m tu c6 djnh Theo Nguy€n Van Tu , tl:}c ngii', phttdng ngon va ng<;1n ngu c6 lien quan de'n thanh ngu va quan ngu Theo ong, ta't ca nhii'ng don vi nay "thl,l'c ra la nhung cau hoan chinh chi mot n(>i dung dfiy du, khong cftn c6 nhii'ng thanh phftn eli phap nao khac ca v~ m~t t6 chuc ciing nhu' ve m?t y nghia, chung la nhung don vi c6 san trong ngon ngu, chung c6 th~ dt!qc

' Ph~n Do v~y, ong cho r~ng nhung tntong h<;1p nhu' "Ga song nuoi con",

·!~ "Gdi az gia m6m", "Nttoc dd La khoai", "Chuqt sa chfnh g[fo", v.v la

'ir'

·,"nhung th~mh ngu thu9c lo<;ti "eau don gian ", dii hai th~mh ph~n chii ye'u,

;_ · e6 th~ them thanh ph~n thu ye'u Con nhung tntong h<;1p nhu "But saga

, che't", "B~ng lam dc;z c htu", "EJ6 nao thuc ay", ho~e "Dtiu bu toe ro'i",

"Tai bay vc;z gi6" la nhung thanh ngu e6 ca'u true phuc hqp (eau phue h<;1p) Nhil'ng truong hqp nhu "Ban w; dr; c on" , "Mang n(J.ng de dau" ,

"Bc;z an bc;z n6i", "Ba eMu sau tay", v.v la nhung thftnh ngu e6 ea'u true phue hcjp nhung thie'u m9t thanh ph~n chu ye'u [171, tr.l91-193]

Theo Ehli Xuan Ninh, Cl;lm til c6 dinh bao g6m ca thanh ngu lftn

t\}c ngu, ng~n ngu, quan ngu [128, tr.24] £>€ c~p de'n thanh ngu, tac gia quan ni~m "thanh ngu chi la ten g<;>i eua slf v~t, tr<;tng thai hay hanh d9ng, dung hon la ten gQi eua nhung khai ni~m nay( )", do v~y "chinh

eai chue nang dinh danh fly xac dinh n6, k€ ea khi n6 c6 m9t ke't eau

blnh thuong la m9t e!Jm chu vi nhu t\lc ngu" [128, tr.213]

1.1.2.2 T!JC ngu la don vj cua ngon ngu

Khi Xem, tl)C ngli la don vi CUa ngon ngU', nhung kie'n giai CUa

nhung nha nghien euu cilng xoay quanh vi~c xae d!nh ranh gioi cua we

ngu va thanh ngu, we ngu voi nhii'ng don vi khae; phan tkh, mo ta nhung d~c tru'~g v€ cflu true, ngu nghia eua (\lc ngu

C6 th~ neu ra mot s6lu~n di~m dang chu y sau day:

< a) Dl;ia vao tieu chi noi dung va hinh thuc, Nguy€n Van M~nh cho

· · ~~ng ''t~Jc ngu n6i v~ nhung va'n d~ triet h<;>c, ttt tudng, d~o dti'c, cha~ ly,

-·

- kinh nghi~m san xua't, dftu tranh xa hoi va each d6i nhan xii' the Nhung

~ noi dung d6 di.!QC bi~u hi~n b~ng nhli'ng cau hoan chinh" Trong khi d6, thanh ngu la ''nhung ddn vi c6 noi dung gidi thi~u, mieu ta mot hlnh anh, -

t mot hi~n U1<jng, mot tinh each, mot trC;lng thai V~ m?t hlnh thuc chung f);:

~-d~u la nhung C!Jm tu co' d!nh" [113, tr.12] Tu day, tac gia kh~ng dinh

-' noi dung CUa l!JC ngu mang tinh qui lu~t, noi dung CUa thanh ngu mang

~

tinh cha't hi~n tu'Qng ·

b) Otfa vao tieu chi chile nang, Cu Blnh Tu phan bi~t: Thanh ngu la

don vt c6 san mang chile nang d!nh danh; v~ cau t~o ngu phap, ph§n ldn

• th~tnh ngu chi la cac ket cftu mot trung Him Trong khi d6, t1;1c ngu dung

v~ m~t ngon ngu h<;>c, c6 chile nang khac h~n so vdi thanh ngu Tl;lc ngu cfing nhl.! cac sang tC;lO khac CUa dan gian nhl.! ca dao, truy~n ccS tich, G~U

la thong bao Va VI the tl;IC ngfi' la mot cau hoan chinh, di€n d~t tr<;>n V~n mot y tU'dng v~ ca'u t~o, chung la cac ket ca'u hai trung tam [173, tr.39-

49]

c) Dtfa vao tieu ~hi noi dung, H6 Le trong Van d€ ca ' u t9-o tit cua

tie'ng Vi~t hi~n drj.i [101] da xep ng(j.n ngfl va thcmh ngil thuoc vao Cl,lm

tu c6·dinh, t~:tc ngil, each ngon, danh ngon vao lo~i diu c6 d!nh Theo tac

gia, "Thanh ngu la nhung t6 h9p tu (g6m nhi~u tu hQp l~i) c6 tinh vung

hlnh anh, mot hi~n ttt<jng, mot tinh each hay m<)t tr~ng thai nao d6 Vi

;~ dl;l: boi long tzm ve't, cao c hr;zy xa bay, da br;c lay xudng, v.v Va "Ng~n

.'~ ngu la nhung t6 hqp tu c6 tinh vung ch~c v~ cau t~o va tinh b6ng b§y v~

_~~y-~nghia, dung d~ neu len nhung bai hQc v~ le phai, v~ d1;1o ly va mang

·,: tfnh chat giao dl;IC Vi dl;l: An qua nh(J ke tr6ng cay, uong mt(Jc nh(J nguJn,

d) Khi dlfa vao tieu chi ngu nghia, E>6 Huu Chau cho r~ng t~c ng(l va

,.'!:, t~anh ngil du'qc phan bi~t trong mO'i quan h~ giua ngon ngil va tti duy

· Theo tac gia, thanh ngil bi~u th! khdi ni~m, t~c ngil bi~u thi phdn dodn

'

, ,, , Nghia cua thanh ngfl " tu'dng du'ong voi nghia cua c~m tu Nghia cua f¥C

'.~ ly nao d6, nghia la m<?t tu' tu'dng hoan chinh" [16, tr.72] Quan di€m nay

cua E>6 Huu Chau rat g~n vdi quan di€m cua Chu Xuan Dien [38]

e) Trong each nhln cua ngfi' nghia hQc, Hoang Van Hanh [56] cho

f~ng tl:IC ngu khong phai chi la diu theo each hi€u thong thu'ong va n{)i dung khong chi la phan doan rna n6 la nhung cau - thong di?p ngh~ thucJt

Ong quan ni~m: "Khi n6i t1:1c ngu la cau-thong di~p ngh~ thu~t la cung m<?t lt1c, chung ta da chu y den hai d~c tru'ng ban cha"t khong tach roi

n au cua no:

M()t Ia, t1,1c ngu Ia cau, nhung la lo~i cau d~c bi~t khac vdi mQi

ca u n6i thong thu'ong a tti each cua n6 la lam thong di~p ngh~ thwJ_t ;

Hai la , t¥c ngilla thong di~p ngh~ thugt, nhun g la lo~i thong di~p