Cải cách hệ thống ngân hàng một số nước châu á sau khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực trường hợp thái lan, hàn quốc và malaysia

DANH MlC cAc cHD' VIET TAT ABS Chll'ng khmin dam bao b~ng tai san tai chinh Asset- Backed Securities ACB May nit ti~n tl;T d¢ng Automatic Teller Machine Lu:{lt cac Dtnh che cac t6 chuc N

VI~N KINH TE VA CHINH TR~ THE GIOI

Ph~m Th! Nguy~t

VIE• • ~!Gti1!:r~ cUV !-'· _lt.~~ s.~ c A ~ - _

? / /'\ A-' " ' 1'\ " " ' "' 1\ /

Chuyen ngimh : Kinh t e The gi6i va Quan h~ Kinh t e qu6c t e

Ma so' : 62.31.07.01

~U~N AN TIEN SY KINH TE

;

NGVOI HVONG DA N KHOA HOC:

1 PGS TS Hoang Th' Thanh Nhan

2 TS Nguyen Van Tam

LA1D

HA N (>I, 2009

Trang bla

LO'i cam doan

Ml;!Cll;IC

Danh m1;1c chfr viet t~t

Danh ffil;IC cac bang

Danh ffil;IC cac hinh

MODAU

MUCLUC

Chuang 1 BOI cANH CUA CONG cu<)c cAl eAcH H~ THONG NGAN

HANG 0 cAc NUde CHAD A

1.1 L~ch sir phat tri~n cua h~ thong ngan h~mg

1.1.1 sv ra dO'i cua h~ thong ngan hang - ket qua cua qua trinh phat tri~n

cua kinh te tht truO'ng

1.1.2 Vai tro cua h~ thong ngan hang trong n~n kinh te

1.1.2.1 Vai tro cua Ngan hang Trung uang trong n~n kinh te thi truong

1.1.2.2 Vai tro cua Ngan h~mg Thuang mc;ti trong n~n kinh te thi truO'ng

1.2 Tac d<)ng cua toan cau hoa va tl! do h6a tai chinh

1.2.l.TV do hmi tai chinh la xu the tat yeu

1.2.2 To an cau h6a doi hoi phai cai each h~ thong N gan hang

1.3 Khung hoang tai chinh- tien t~ khu Vl;l'C vaSt! can thiet phai dti

each h~ thong Ngfm hang

1.3.1 Ly lu~n ve khung hoang tai chinh, tien t~, ngan h~mg

1.3.1.1 K.hai ni~m v~ khung hm\ng tai chinh, ti~n t~

1.3 1.2 M<?t so mo hinh giru thich khung hoang tai chinh, tien t~, ngan hang

1.3.2 Khung hoang tai chinh tien t~ Chau A (1997 -1998)

1.3.2.1 D~c di~m cua h¢ thong Ngan hang Chau A tru6'c khung hoang

1.3.2 2 Nguyen nhan cua khung hoang tai chfnh - tien t~ Chau

A-yeu cau phai cai each h¢ thong ngan hang

Chucmg 2 cAl eACH H~ THONG NGAN HANG 0 cAe NUde eHAu A

SAU cuoc KHUNG HOANG TAl eHiNH- TlEN T~ KHU vve 61

2.1.1 Cau true l~i h~ thong nh~m xay dl;!ng m(>t th~ che tai chinh

2.1.2 Nang cao nang ll;!c c~nh tranh cua h¢ thong ngan h~mg 62

2.1.2.1 Tang cuong nang ll;l'C ve tai chinh cua h~ thong ngan hang 62 2.1.2.2 Nang cao nang ll;!c qufm tri va dieu hanh theo thong 1¢ va

chu~n ml;l'c quoc te

2.2 N(>i dung cai each

2.2.1 Chien luqc dti each ngan h~mg a Chau A

2.2.1.1 Sap nh~p va giai th~ ngan h~mg

2.2.1.2 Minh b~ch va cong khai hoa ho~t d(>ng Ngan h~mg

2.2.1.3 Thanh l~p cong ty quan H nq va khai thac tai san

2.2.1.4 Tang cuang chat luc;mg cho vay va C(j cau l~i nguon von

2.2.2 N¢i dung cai each h~ thong ngan hang a Thai lan, Malaysia

vaHan Quoc

2.2.2.1 Cai each ngan hang a Thai Lan

2.2.2.2 Cai each ngan hang a Malaysia

2.2.2.3 Cai each ngan hang a Han Quoc

2.3 Danh gia cong CUQC clti each

2.3.1 Thanh cong

2 3 1.1 Nhfrng bi~n phap da duqc ap d1;1ng

2.3.1.2 Giai quyet van de mat kha nang thanh toan cua h¢ thong

3.1 Nhfing bai h<;>c kinh nghi~m tir cai each h~ thong Ngan hang Chan A

3 1.1 Bai hQC v~ cai each th~ che, chfnh sach

3.1.2 Bai hQC v~ c i each ho~t d(>ng ngan hang

3.1.3 Bai hQC v~ xir ly nq xau

3.2 Thl}"c te d6i m6i h~ thong Ngan hang Vi~t Nam va nhung thach

thuc d~t ra trong qua trlnh cai each

3 2.1 Nhfrng yeu kern cua h~ thong ngEm hang va sv can thiet phai cai each

3.2.1.1 Doi v6i N gan hang Nha nvoc

3.2.1.2 Doi v6i Ngan hang Thuong m~

3.2.2 Danh gia qua trinh cai d.ch h~ thong ngan hang Vi~t Nam

3.2.2.1 Nhfrng thanh tvu d~t duqc cua qua trlnh cai each

3.2.2.2 Thach thuc d~t ra trong qua trinh cai each

3.2.2.3 Nguyen nhan cua nhfrng h~ che va bat c~p cua h~ thong

Ngan hang Vi~t Nam hi~n nay

3.3 Giai phap tiep t~:~c cai each h~ thong ngan hang Vi~t Nam

3.3.1 Nh6m giai phap doi voi Ngan h~mg Nha nuoc

3.3.1.1 Van d~ th~ che

3.3.1.2 Tang cuang chuc nang giam sat cua Ngan hang Nha nvoc voi

h~ thong tai chinh -ti~n t~

3.3.1.3 v~ chinh sach ty gia

3.3.2 Nh6m giai phap doi v6i cac Ngan hang Thuong m~i

3.3.2.1 Tang cuang nang ll;l'C tai chfnh

3.3.2.2 Gicli phap v~ h~ch toan ke toan va trich l~p d1f phong rui ro

3.3.2.3 Nang cao nang ll;l'c c~nh tranh va nang ll;l'c qucln tr! di~u hanh

3.4 M(»t so kien ngh~

3.4.1 M<;>t so kien nghi voi Chinh phu

3.4.2 M¢t so kien ngh! voi Ngan hang Nha nuoc

KETLUAN

/ A ' ? " ')

DANH Ml)C CAC CONG TRINH CUA TAC GIA

TAl LI~U THAM KHAO

DANH Ml)C cAc cHD' VIET TAT ABS Chll'ng khmin dam bao b~ng tai san tai chinh (Asset- Backed

Securities) ACB

May nit ti~n tl;T d¢ng (Automatic Teller Machine) Lu:{lt cac Dtnh che cac t6 chuc Ngan hang va Tai chinh (Banking And Financial Institutions Act)

Ngan hang thanh toan quoc te (Bank for International Settlements)

Ngan hang Trung uang Malaysia (Bank Negara M9-laysia) H~ so an toan von (Capital Adequacy Ratio)

Uy ban tu van tai ca cau nq doanh nghi~p (Corporation Debt Restructuring Advisory Committee)

Uy ban tai ca cau nq (Corporate Debt Restructuring Committee) Chu nghla Tu ban

Cong ty chuyen ve tai ca cau doanh nghi~p (Corporate Restructuring Company)

Chinh sach tien te Doanh nghi~p Doanh nghi~p Nha nuoc Dftu tu tr1:1c tiep nuoc ngoai (Foreign Direct Investment) Dtnh che tai chfnh (Financial Institutions)

Quy phat tri~n cac cttnh che tai chfnh (Financial Institutions

U y ban giam sat tai chinh (Financial Supevisory Commission)

T6 chuc tai CC1 cau khu vue tai chinh (Financial Sector Restructuring Authority)

So giam sat tai chinh (Financial Supevisory Commission) T6ng san ph~m Qu6c n¢i (Gross Domestic Products)

N gan hang Hong Kong Thuqng Hai

Chu~n ke tmin Quoc te (International Accounting Standards) Ban giam sat bao hi~m (Isurance Broker Service)

Quy ti~n t~ qu6c te (International Monetary Fund)

Cong ty quan ly tai san Han Qu6c (Korea Asset Management Corporation)

C6ng ty bao hi~m ti~n giri H~m Qu6c (Korea Deposit Insurance Corporation)

V i~n nghien cuu tai chinh Han Qu6c (Korea Institutions) H~ thong ke toan Qu6c gia (N ationnal Accounting Standards) T6 chuc tai chfnh phi Ngan hang (Non-bank Financial

Institutions)

N gan hang ban hS

Ngan hang Cong Thuong Vi~t Nam

Ngan hang dAu tu va phat tri~n Vi~t Nam

NHNDBSCL Ngan hang nha Dong bang Song Cuu Long

NHNN N gan hang Nha nu6'c

Ngan hang NgoSti thuong

N gan hang thuong m~i

N gan h?mg thuong m~i c6 ph an

N gan hang thuong m(;li Nha nu6'c

N gan hang thuong mSti V i~t N am

N gan hang Trung U ong

Quy quan ly nq ton d<;mg

Khoan cho vay kh6ng sinh lO'i (Non-performing Loans)

Co quan giam sat khu vvc phi ngan hang (Non-bank Supervise Area)

Ngan sach Nha nu6'c

Van phong giam sat ngan hang (Observant Bank Service)

Nghi~p Vl;l thi truO'ng rna (Open Market Operations) Thi truO'ng kh6ng chinh thuc (Over the Counter)

Lqi nhu ~n rong/t6ng tai san (Return on Assets) Lqi nhu~n rong/von W c6 (Return on Equity)

Sa tai chfnh Nama (South Asia Financial Services) B¢ ph~n quim ly nq d~c bi~t (Special Asset Management) T6ng cong ty dau tu va kinh doanh von Nha nu6'c

Sa giao d!ch chung khoan Thai Lan (The Stock Exchange of Thailand)

Ban giam sat chU'ng khoan (Stock Supervise Service) Cong ty quan ly tai san Thai Lan (Thai Asset Management

DANH Ml)C cAc BANG

Bang 1.1 Co cau h~ thong ngan h~mg tru6'c cu¢c khung hoang

Bang 1.2 Nhfrng chi so co ban v6 khu vvc ngan h~mg t~i Chau A

Bang 2.1 Sap nh~p, dong ci'ra, va nhfrng can thi~p cua Nha nu6'c

Bang 2.2

Bang 2.3

vao cac t6 chuc tai chfnh Thay d6i soluqng ngan hang tru6'c va sau khung hoang Nhfrng thay d6i ve tieu chuan th~n trQng 0 Chau A B<ing 2.4 Chi phi ngan sach cho vi~c tai cap von cho ngan hang

trong chuang trinh cii each ngan h~mg 0 m¢t so mr6'c Bang 2.5

Bang 2.6

Bang 2.7

Bang 2.8

Bang 2.9

Malaysia so sanh v6'i m(>t so quae gia khu vgc

Co cau nguon va sir d1:1ng von cua Danaharta Gia tri va ty ~~ thu hoi do Xlr ly NPL

Thu hoi von tu Xlr ly NPL Nhung thay d6i trong soluqng cac th~ che tai chinh Bang 2.10 Cac chi so th~ hi~n tien b¢ cua qua trlnh co cau l~i h~

thong ngan hang Dong A

Bang 2.11 Nhli'ng bi~n phap cai each h~ thong ngan hang va tai

chfnh 0 m¢t so nu6'c Chau A Bang 3.1 Ty 1~ von tl! c6 so v6'i tai san c6 cua cac Ngtm hang

Thuong m~i Nha nu6'c giai do~n 1998 - 2006 Bang 3.2 Ty 1~ nq qua h~n cua h~ thong ngan hang Thuong mC;ti Vi ~t

Nam (%) Bang 3.3 M(>t so chi tieu ve nang ltJc tai chinh cua cac NHTMNN

Quy mo von tv c6 cua m(>t so NHTM trong khu VlJC

Toe d¢ tang tru6'ng tin dl:lng giai doc;t.n 2000 -2006

143

146

151

Hinh 1.1 Chi phi von giam khi tlf do h6a tai khoan von

Hinh 1.2 Toe d9 tang san luqng tren 1 nhan cong tang len khi quoc

gia tlf do hmi

Hinh 1.3 Von chay vao qua nhieu , bung n6 tin dl;lng trong nuoc va

tinh de t6n thuong cua nen kinh te gia tang

Hinh 1.4 Dong von tu nhan vao cac nuoc dang phat

Hinh 2.1 N9i dung ho(;lt d¢ng va Cef che phoi hqp gifra cac t6 chuc

MODAU

1 Tinh cap thiet cua de' tai

To~m cau h6a la m¢t xu the tat yeu, dugc kboi xuang tit nic nuac phat tri ~n, Ioi keo tat d cac qu6c gia tham gia vao qua trJ.nh nay Qua trlnh khu Vl._l'C hoa, toan cau hoa th~ hi~n S\! gia tang ve quy m6 va hinh thUC trao d6i hang h6a, d!ch

Yl;l, Iuu chuy~n v6n, nhung dong thai cling lam tang them muc d¢ phl;l thu¢c Ian nhau gifra cac nen kinh te, tang d¢ nh~y cam va mo r¢ng quy m6, phe;tm vi cua cac chan d¢ng chu ky Trong m¢t the gi&i ngay cang mo hO'n, quan h~ song phuO'Ilg va da phuang dan xen, tuang tac ngay cang phuc t~p, mang tfnh hai chieu, bao phu tren m<;>i cap d¢ va Iinh Vl._l'C Bat ky Sl! chan d¢ng chu ky cua qu6c gia va nh6m khu V\!C nao cling tU<Jng tac trl;l'C tiep, lan truyen nhanh chong den cac qu6c gia, nh6m khu Yl;1'C khac tuy thUQC vao v! the qu6c te CUa no

Cu¢c khung hoang tai chinh - tien t~ khu Vl!C Chau A xay ra dau tien 0 Thai Lan vao dau thang 7 - 1997, sau d6 Ian r¢ng sang m¢t lo~t qu6c gia khac trong khu vt_rc, k~ ca cac thanh trl kinh te htmg m~nh nhu Nh~t Ban, Han Qu6c Singapore va nhanh chong tro thanh m¢t cu¢c khung hoang co tinh chat toar cau Vi~c chi trong m¢t thai gian ngan, khung hoang tai chinh - tien t~ dong tho

xay ra a hau het cac nen kinh te dugc coi la nhilng con rong, con h6 trong khl Vl._l'C dad~ l~i nhfrng h~u qua het sue n~ng ne cho khu Vl._l'C nay M¢t trong nhfrn! nguyen nhan chfnh CUa CUQC khung hoang, la do h~ th6ng ngan hang Va hoe;t d¢ng ngan hang yeu kern, kh6ng dap Ung dugc yeu cau cua qua trlnh h(>i nh~p

Cac nu6'c Chau A da vugr qua khung hoang m¢t each kha nhanh chong giai doe;tn kh6 khan nhat da qua di va nhfrng h~u qua cua n6 dang dugc kh~(

phl:!C Dieu gl da giup cac nuac nay VUgt qua khung hoang? Cac nu6'c Chau A sal khung hoang da ap dl;lng nhieu giai phap a cac cap d¢ khac nhau, ca qu6c te vi

khu Yl;!C, ca vi m6 lfin Vl m6 trong d6 t~p trung cbu yeu vao cung CO h~ thong ngan hang, tfch qrc tht;rc hi~n cai each tren nhi~u linh vvc nh~m lay l(;li niem tin cua gi6'i dau tu H~ thong tai chfnh - ngan hang Ia m¢t trong nhfrng di~m yeu cua cac nen kinh te Chau A Do v~y' vi~c cai each h~ thong tai chfnh - ngan hang, xay di!Dg m¢t th~ che tai chfnh - ngan hang lanh m(;lnh Ia giai phap trQng tam cua cac nu6'c Chau A nh~m kh~c phl;lc khung hoang, phl;lc h6i kinh te Cac chfnh sach nhktm C(J cau IC;li cac t6 chile tai chfnh - tien t~ da d6 VO nhU' sap nh~p ho~C chuy~n

giao cac CCI sa tai chinh yeu kern vao cac C(J sa lam an hi~u qua hCJn Cac ngan hang moi nay phai duqc s~p xep va cai each phu hqp v6'i cac chuftn mt;rc quoc te, nhu: phai dap ling day du tieu chuftn ve du von, buy d¢ng, cho vay va ty 1~ ctv trfr b~t bu¢c cua Ngan hang thanh toan quoc te (BIS); thl!c hi~n c6ng khai, minh b(;lch tai chfnh va d~ cho ki~m toan quoc te danh gia hi~u qua cua cac ngan hang Dieu nay bu¢c cac ngan hang phfu xoa b6 hoan toan cac khoan cho vay khong sinh loi (NPLs), h(;ln che cho vay t6'i cac doanh nghi~p, dl! an khong hi~u qua Cac khoan nq kh6 doi se duqc CCI cau l(;li du6'i d(;lng phat hanh trai phieu ngan hang ho~c chuy~n giao cho cong ty quan ly va mua ban nq 0 mile d¢ nao d6, cac chfnh sach va giai phap nay da thanh cong trong vi~c ngan ch~n khung hoang, kh~c phl;lc nhfrng t6n that do n6 gay ra va phat tri~n h~ thong ngan hang theo huang lanh m(;lnh va minh b(;lch hoo Tuy nhien, quy rno, mile d¢ tram trQng, tfnh thuong xuyen va d~c bi~t la tinh lay Ian cua khung hoang tai chinh - tien t~ trong nhfrng nam gan day da khien cho cac nha kinh te hQC nghi ngo Ve hi ~ u qua ho(;lt d¢ng cua h~ thong va dua ra cac giai phap khac nhau nh~m cai t6 n6

Thvc hi~n chinh sach d6i m6'i, Vi~t N am da lien tl;lc dC;lt duqc nhii'ng thanh tl!U kinh te quan tr9ng, khong chi c6 y nghia kinh te rna con c6 y nghia chfnh tr! -

xa h¢i sau s~c H~ thong tai chinh - tien t~ n6i chung va h~ thong ngan hang n6i rieng vtra c6 vai tro quyet d!nh trong vi~c 6n d!nh kinh te vi mo, t(;lo moi truong

va dieu ki~n thu~n lqi cho SV phat tri~n san XUat - kinh doanh, Vlra la COng Ct;l nh::tY ben cua nha nu6c trong vi~c quan ly va dieu tiet cac ho::tt d¢ng kinh te - xa h¢i theo d~nh huang Xa h¢i chu nghia Tren thvc te, bu6c tien vi.ra qua cua khu vvc ngan hang chua di k~p tien trlnh d6i m6i cua nen kinh te, vl v~y doi hoi h~

th6ng ngan hang can tiep We d6i m6i tren nhieu phuong di~n Nam 2001, Chinh phu da phe duy~t Chuong trlnh cai each ngfm h?mg t6ng th~ ket hqp v6i tri~n khai Cai each doanh nghi~p Nha nu6c Do d6, vi~c nghien cliu va v~n d1:1ng linh ho::tt cac bai hQC tu thvc ti~n cai each ngan hang cua m¢t s6 nu6c Chau A !a het sue can thiet, nh&m xay dt;tng, dieu chinh chinh sach va bi~n phap trong qua trinh tai

co cau va tiep t1:1c d6i m6i h~ th6ng Ngan hang Vi~t Nam Cho den nay chua c6

de tai hay cong trlnh nghien CUu nao de C~p CO tfnh h~ th6ng va toan di~n Ve van

de tren V 6i li do d6, toi ch9n de tai: "Cdi each h¢ thf/ng ngan hang m9t so nuac Chau A sau khung hodng tai chinh - tie'n t¢ khu vf!c: truO'ng hlfp Thai Lan, Han Quilc va Malaysia

2 Tinh hinh nghien citu

Cac nu6c Chau A da VUqt qua khung hoang, pht;tc h6i v6i t6c d¢ nhanh va dang tirng bu6'c phat tri~n Cai each h~ th6ng Ngan hang la m(>t trong nhfrng giai phap d~y nhanh qua trlnh phvc h6i da va dang duqc thvc hi~n b cac nu6'c nay Day la van de thu hut sv quan tam cua cac hQC gia, cac nha nghien Cllu va cac nha kinh te trong va ngoai nu6'c Da c6 m(>t s6 cu6n sach, cong trlnh nghien cliu, bai bao, tham lu~n h(>i thao khoa hQC ban t6'i nhfrng van de t6ng th~ ho~c tUng khia C::tnh rieng bi~t ve qua trlnh cai each h~ th6ng Ngan hang a cac nu6c Chau

A, tl:r d6 de xuat nhfrng giii phap d~y m::tnh cai each h~ thong Ngan hang Vi~t Nam trong xu the h¢i nh~p hi~n nay D~c bi~t la m¢t s6 cu6n sach nhu: "Chu nghia tu ban hi~n d::ti- Khimg hoang kinh te va dieu chinh" chu bien: PGS.TS Le B¢ Linh; " Khiing hoang tai chinh tien t~: D~c trung va cac chi s6 bao d¢ng" cua

PGS TSKH Vo DC;li Luqc, "Cai each h~ thong tai chinh Nh~t Ban nhfrng nam

cuoi th~p ky 90 va bai h9c cho Vi~t Nam" cua Nguy~n Minh Phong, Lu~n an tien

sy "Danh gia Sl;l' tang truang kinh te cua cac nu6'c A SEAN dum g6c d¢ N gftn

hang va ap dt;mg kinh nghi~m V i~t N am" cua TS Nguyen Phuang Thao M¢t so

cong trmh nghien c(ru tieu bi~u cuaun6'c ngoai da ly giai va dua cac giai phap khic phl;IC va ngan ngua khung hoang nhu: Tinh bat 6n cua h~ thong tai chinh quoc te (Oliver Davanne, 2000); Kinh te chfnh tri cua CUQC khimg hoang tai

chfnh chau A (Stephan Haggard, 2000)

Tuy nhien, vi~c khao c(ru van d~ nay m('>t each c6 h~ thong vful doi hoi

qua trmh cai each kinh te n6i chung va h~ thong Ngan hang n6i rieng 0 cac mroc

Chau A Truoc tmh hlnh d6, tac gia muon tiep we nghien cuu qua trlnh cai each

h~ thong N gfm hang a m('>t so nuoc Chau A sau khung hoang tai chinh ti~n t~ khu

V\I'C, tren C0 sa ke thtra va phat tri~n cac cong trlnh nghien CUu da CO

3 Doi lUf!ng va mf:tC dich nghien cuu

Can cu vao tfnh cap thiet ca v~ ly lu~n va thl;l'C ti~n cua d~ tai nghien Clru, lu~n an nham ffil;IC dfch bao trum la phan tfch qua trmh cai each ngan hang t(;li

m('>t so mtoc Chau A tu sau khi'.mg hoang tai chfnh tien t~ khu \Tl!C 1997 - 98 den

nay d~ rut ra cac bai hQC kinh nghi~m cho qua trlnh cai each h~ thong ngan Vi~t

N am trong thai gian toi Do d6 ml;lc dich Cl;l th~ la:

- Khao sat khung kh6 ly thuyet va thl;l'C tien v~ vai tro cua ngan hang va moi quan h~ gifra ngan hang va khung hoang tai chfnh- ti~n t~ va cac mo hlnh kh1:mg hoang tai chfnh - ti~n t~

- Phan tich thvc ti~n cai each ngan hang t(;li m(>t so nuoc Chau A, t~p trung

phan tich 3 truemg hqp: Thai Lan, Him Quo' c va Malaysia Vi~c ll;l'a ch9n nhu

v~y la vl: Thu nhat, nhfrng gl da va dang dien ra trong qua trlnh cai each ngan

hang 6 3 nu6'c dtu dtJa tren nhfi'ng nguyen tile dti each chung, l<;ti c6 nhfing net d~c thu phil hgp v6'i tung mr6'c ThL't hai, Vi¢t Nam dang dAy m<;tnh d.i each ngan hang va h¢ thong ngan hang c6 nhi~u net tuong d6ng v6'i cac mr6'c khung hofmg duqc ltJa chQn

- Khai quat, danh gia qua trinh cai each ngan hang Vi¢t Nam va ttr nhfrng bai h9C cua Chau A, trlnh bay nhfing ham y chinh sach doi v6i Vi¢t Nam trong thai gian t6'i

5 Nhi¢m v~ nghien cuu

Lu~n an t~p trung vao ba cau hoi chinh:

1 Vi sao phai cai each ngan hang xet 6 giac d¢ ly lu~n?

2 Thl;l'C ti~n cai each ngan hang 6 cac nu6'c Chau A c6 d~c di~m gl va chfnh sach, bi¢n phap cua m6i quoc gia nhu the nao?

3 Nhfing bai h9c kinh nghi~m cho Vi~t Nam trong cai each ngan hang Ia gl?

6 PhztO'ng phap nghien citu

Lu~ an v~n dl;lng t6ng hqp cac phuong phap nghien CUu khoa hQC kinh te

chu yeu- phuong phap duy v~t bi~n cht1ng va phuong phap duy v~t lich s-Lr Xem xet CUQC khung hoang tai chinh tien t~ Chau A di~n ra 0 muc d¢ nghiem trQng khac nhau 0 tling nu6'c, v6'i nhfrng nguyen nhan va bi~n phap khac ph1;1c kbac

nhau; tuy nhien, deu c6 nhfrng bi~u hi~n chung cua khl.mg hoang tai chinh, tien t~, ngan hang Phan tich cai each ngan hang trong qua trinh ciii each khac cua nen kinh te N ghien CUu ciii each ngan hang 0 Chau A nh~m vao nhfrng doi hoi thvc ti~n cua dat nu6'c hi?n nay Theo quan di~m nay, dieu chung ta quan tam kh6ng

chi 0 vi~c cac nu6'c nay se ra sao sau nhfrng cai each nay' rna con Ia tac d¢ng eli a

cu(>c khung hoang va nhfrng ciii each d6i v6'i khu Vl!C rna chung ta dang s6ng dang h¢i nh~p, va chung ta c6 th~ hQc duqc nhfrng gl tir kinh nghi~m vuqt qua khung hoang d6 N goai ra, lu~n an con sir d1;1ng m¢t s6 phuO'ng phap nghien cUti c1;1 th~

khac nbU: t6ng hqp, phan tfch, SO sanh d~ lam n6i b~t ket qua nghien Cllu

7 Dong gop cua lutjn an

Lu~n an c6 th~ c6 m(>t s6 dong g6p co bfm sau day:

Thu nhat, Lu~n an cho rmg, vi~c tai co cau h~ th6ng ngan hang phai d~ra tren nguyen debao v~ lqi fch nguOi gui tien va trach nhi~m ve thi~t h~i truac hephai do c6 dong ganh ch!u

Thtr hai , vi~c tai co cau phai phai gan v& vi?c duy trl cac chu~n mvc tfn

d1;1ng va khuyen khich ho~C bat bUQC tang v6n ti:r khu Vl;1'C tU nhan

Thtr ba, qua trinh tai cau true h~ th6ng ngan hang can can nhac th~n trQng

cac yeu t6 nhu chi phi tai chinh, thai gian, u y tin cua h~ th6ng ngan hang d6i v6'i nguai gtri tien, trong d6 uy tin va long tin c6 y ngh!a quyet dinh

Thu tu , Lu~n an dua ra phuong phap tiep c~n nh~m xay dgng m(>t h~ th6ng

ngan hang ho~t d(>ng an toan, minh b~ch va tuan thu lu~t phap sau nhfrng phan

tfch logic v~ tien trlnh t6ng th~ tai cau tnk h~ thong ngan hang 0 Thai Lan, H~m Quoc va Malaysia Phuong phap lu~n chien luge nay bao gam cac giai phap co ban va thl;(c thi mqt each dong b¢ nh~m xay dl!Dg m¢t h~ thong tai chinh - ngan hang lanh m(;lnh -huyet m(;\Ch CUa nen kinh te t!li tntang

Cuo ' i eting, Lu~n an t~p trung vao tinh kha dl;lng cua 3 giai phap doi vai Vi~t Nam gam: i) Cfu each th~ che, theo d6 cai each ngan h~mg phcli duqc tien hanh tri~t d~ va dong bq VOi cac lmh Vl;(C khac cua n~n kinh te, chu trc.mg d~c bi¢t den tinh dqc l~p cua ngan hang trung uong ii) Nang cao nang ll;(c tai chinh cua cac ngan hang thuong m(;li iii) Ap d~mg nguyen t~c quan 19 rui ro cung nhu cac giai phap giam thi~u nq xau Lu~n an cho rang quan ly nha nuac doi vai h~ thong ngan hang thuong m(;li can dl;(a tren nguyen t~c khach quan, dieu hoa lqi fch ella

cac ben c61ien quan va dam bao can doi vi mo

8 Ktt cti'u cua lu~n im

Ngoai phan mo dau, ket lu~n, phl;lll;!C va danh ffil;lC tai li~u t~am khao, lu~n

an duqc ket cau thanh 3 chuang:

Chuong 1: Boi canh ct1a c6ng CUQC d.i each h¢ thong ngan hang 6 cac nuac Chau A

Chuong 2: Cai each h~ thong ngan h?mg 0 cac nuac Chau A sau cuqc khung hoang tai chfnh - ti~n t~ khu Vl;(c

Chuong 3: Bai h9c kinh nghi~m va m¢t so gqi y chinh sach cho Vi~t Narr trong qua trinh d6i mai h~ thong ngan hang

CHUONG 1

, _-" ? ? " ' " ' ? _, "' ,

BOI CANH CUA CONG CUOC CAl CACH HE THONG

1.1 L!ch sit phtit triln cua h¢ thong ngdn hang

1 1.1 Sf! ra dOi cua h¢ tho ' ng ngdn hang - klt qud Clla qua trinh phtit triln cua kinh t{ th! tndmg

Ltch su phat tri~ n kinh te cho thay, cac quan h¢ h ~ mg h6a - tien t¢ et a ra doi

tu rat sam Tuy nhien, et~ dC;lt den trC;lng thai ph6 bien va tC;lO th~mh m(>t h¢ th6ng ho~m <?hinh, phai tnli qua m(>t ch~ng duong rat dai ve lich Slr D~c di~m nay duqc che djnh boi logic cua Sl:f phat tri ~ n chinh quan h¢ d6

Trong b¢ "Tu bim", C Mac eta phan tich r6logic phat tri~n nay Theo Mac,

d ~ etC;lt toi cau true ngan hang v6i tu each la m(>t th ~ che cua nen kinh te th! tnrong, cac phC;!m tru gia trj eta phii trai qua nhieu nac thang phat tri~n Qua

nhieu ngan nam v~n d(>ng va phat tri~n cua nen kinh te, tien t¢ moi ra etOi v6'i tu

each la v~ t ngang gia chung cho the gi6'i hang h6a, dC;li bi ~ u gia tq Tien trlnh d6

bao gom cac bu6'c chuy~n tl:r hlnh thai gian don, ngftu nhien cua gia tri sang hlnh thai ct~c thu va sau d6 la hinh thai ngang gia ph6 bien Tien t¢ la hlnh thai cao nhat cua SlJ V~n d(>ng va giai quyet mau thuftn trong tien trl.nh phat tri~ n kinh te

hang h6a Va dong thoi, cua Sl:f phat tri~n cua cac hinh thai gia tq

Tien t¢ m(>t khi ra etoi, ong vai tro la hi¢n than cua gia trj, etC;li bi~u cua cii ph6 bien trong doi s6ng kinh te- xa h¢i.Tien t~ ra etoi, nen kinh te hang h6a vl:ra

CO phUOng thuc giai quyet mau tlman cua ban than n6, ll;li VUa t(;lO moi truong cho cac mau thuftn kinh te khong ngtrng phat tri ~ n Mac cho rang, Sl! rna r(>ng giao

luu kinh te xu yen ll;lc etja, sl:f phat tri ~ n kinh te hang h6a eta et~y hang lo(;lt mau

thuan kinh te len t6'i dinh di~m nhat la mau thuan trong linh vvc thanh tmin

(phuong thuc tht;rc hi~n va dl;! tru an toan ti~n), trong vi~c thanh toan von d~ rna

r¢ng san xucit kinh doanh cua cac chu doanh nghi~p va nhil:ng thuong nhan D6

cling chinh la nhfrng mau thuan hqp thanh tat yeu d~ ra doi lo':li hlnh ngan hang d~u tien, nhung nguoi thq vang, b':lc Ti~n t~ dm d~n tra thanh doi tuqng cho m¢t lo<;ti hlnh kinh doanh m6'i, d6 la kinh doanh ti~n t~ Th~ che ngan hang chinh Ia t6 chuc kinh te tht;rc hi~n chuc nang d6, luc d~u du6'i hlnh thuc so khai Nen kinh te

hang h6a cang phat tri~n thl lo':li hlnh th~ che d6 cung ngay cang phat tri~n va hoan thi~n

Tuy nhien, ho':lt d(mg cua ngan hang khac ve ban chat v6'i ho':lt d<)ng cho vay n~ng Uii da ti':rng ton t':li tru6'c Chu nghia Tu ban

Cho vay n~ng lai la ho':lt d<)ng rna trong d6 m<)t so ca nhan c6 tien cho

nguoi khac vay d~ san xuat - kinh doanh va thu liii bing tuy~t d':li b<) ph~n ph~n

th~g du t':tO ra trong qua trlnh san xuat Vl v~y' ve thl;l'C chat n6 khong t(;\O dieu ki~n phat tri~n S<~tn XUat rna n6 con lam ki~t qu~ th~m chi lam nguoi san xuat va

tieu dung pha san

Tnii voi ho<;tt d<)ng cho vay n~ng lai, cac ngan hang ho':lt d<)ng tren CCI sa

buy d<)ng v6n d~ cho vay.Thong qua ho':lt d<)ng nay, ngan hang Utm chuc nang dan v6n ti':r nguoi c6 tien nhung khong c6 co h<)i d~u tu t6'i nhil:ng ngum dang c6

nhu c~u dAu tu nhung thieu von Va nho c6 uu the cua chuyen mon h6a, n6 lam vi~c d6 v6'i chi phi giao dich thap nhat, d<) an to an cao Chinh vl v~y, nang cao

hi~u qua si'r dl;lng v6n va theo d6 hi~u qua ho':lt d<)ng cua toan b<) nen kinh te duqc toi da hoa

Kinh te thi truong khong chi chua dt;rng trong n6 yeu to lanh m':lnh rna ca

nhfl:ng hi~m h<;>a, trong d6 CO tlnh tr':lng roi lO':tll cac qua trlnh tien t~ duqc gQi la l':lm phat Nguyen nhan chu yeu cua hi~n tuqng d6 la do chi tieu qua muc cho

tieu dung va dau tu, d~y gia ca len cao, trong d6 ngan hang la m¢t trong nhfrng kenh chu yeu t<;to nen tinh tr<;tng nay Ngoai ra, do c1;mh tranh ngan hang va theo du6i mlfC tieu lqi nhu~n khien cac ngan hang chap nh~ rui IO qua mUC dan den nguy C0 d6 va h~ thong; anh huemg den nguai giri ti~ n va toan b¢ n~n kinh te D ~

khac ph1;1c tlnh tr<;tng d6, nha nuoc chi d!nh m¢t ngan hang duy nhat chiu trach nhi~m phat hanh ti~n de c6 th ~ kiem soat khoi luqng ti ~n trong luu thong, kiem

soat ho<;tt d(>ng CUa cac ngan hang thU0ng m<;ti; Va m6i khi CO nhfrng tfl;!C tr~c trong n~n kinh te c6 lien quan den ti~n t~, n6 c6 kha nang di~u chinh d~ l ~p l<;ti nhfrng can b~ng Ngan hang d6 duqc tach rieng ra khoi chuc nang kinh doanh ti~n t~ de lam cong vi~c rna mng ngan hang rieng l e khong lam duqc - d6 la N gan

h~mg Trung uong (NHTW)

Nhu v~y, ngan hang ra dffi V6'i tU each la m(>t C0 cau hfru C0 trong h~ thong kinh te thi truong hoan chinh, da phai trai qua nhfrng nac thang phat tri~n nhu la m¢t qua trlnh l!ch su tV nhien Vi v~y, d~ cho ngtm hang c6 th ~ ho<;tt d¢ng nhu m¢t th~ che c6 hi~u qua thi phai tc;to di~u ki~n thu~n lqi cho sv phat tri~n cua chinh cac quan h~ th! truang nhu la ti~n d~ M~t khac, chfnh sv phat tri ~n cua ban than ngan hang, lc;ti c6 kha nang thuc d~y m<;tnh me sv phat tri ~ n cua cac quan h~ hang h6a - ti~n t~ trong nen kinh te, d6 la moi quan h¢ che d!nh Ian nhau, thuc dfty nhau

Cti'u trik cua h¢ thong ngdn himg hi¢n dtJi

L!ch si'r ngan hang hi~n d<;ti gan kha ch~t voi nhfrng anh huemg ttr ngan hang Anh quoc Nhfrng n~n tang va nguyen uic ho<;tt d¢ng cua h~ thong ngan hang hi~n d<;ti ve can ban duqc thiet l~p ttrng bu6'c qua thvc te v~n hanh va phat tri~n cua ngan hang Anh Ngay nay h ~ thong ngan hang trong moi nu6'c duqc t6 ch(rc thanh hai cap: Ngan hang Trung uong va cac ngan hang trung gian

Ngan h~mg trung ucmg v6i phucmg thuc t6 chuc va ho~t d¢ng c6 thti khac nhau tuy thu¢c vao muc d¢ phat tritin cua n~n kinh te va tfli truang tai chfnh trong m6i quoc gia, nhung d~u c6 chung m¢t ban chat: la m¢t d!nh che cong c¢ng, c6 thti d¢c l~p ho~c phl,l thu¢c chinh phu; thlJc hi~n chuc nang d¢c quyen phat hanh tien, Ia ngan hang cua cac ngan hang, ngan hang cua chinh phu va ch~u trach nhi~m qUflll li nha llUOC Ve cac ho~t d(>ng tien t~ - tin dl,lng cho ffil_lC tieu phat tritin va 6n d!nh cua c¢ng dong Ho?-t d¢ng cua Ngan hang Trung UO'Ilg khong vi ffil;IC tieu tn}'C tiep la lqi nhu~n, rna Vi SlJ 6n dinh tien t~, gop phan tich Clf'C vao Sl_l' phat tritin nhanh, b~n vfrng CUa nen kinh te, VI S\1' an toan cho cac ho~t

d¢ng ngfm h~mg n6i chung Tuy nhien trong ho?-t d¢ng cua mlnh, c6 cac nghi ~p

Vl_l sinh lai, Ngan hang Trung ucmg duqc Nha nu6'c cho phep su dl,lng nhfrng khoan thu nh~p tu d6 trang trai nhfrng chi phi ho;;tt d¢ng theo qui dinh

Cac ngan hang trung gian, bao gam b¢ ph~ 16'n nhat la h~ thong cac ngan hang Thuong m~i, ben c;;tnh d6 con c6 cac t6 chuc tai chfnh phi ngan hang Thu~t ngfr "trung gian" duqc xem nhu "cau noi" ham nghia: Th(t nhdt, la trung gian gifra N gan hang Trung uong v6'i n~n kinh te Thong qua ngan hang trung gian, vi~c phat hanh tien thl.Jc hi~n chinh sach tien t~ cua Ngan hang Trung ucmg se tac d¢ng den nen kinh te Cling thong qua ngan hang trung gian, tlnh hlnh san luqng, cong an vi~c lam, nhu cau ti~n m~t, t6ng cung tien t~, Hii suat, ty gia duqc phan hoi v~ ngan hang trung uong Thu hai, la trung gian tai chfnh Cac ngan h~mg trung gian duqc xem la trung gian tai chinh b6i le n6 chuytin hoa cac khoan tien t~m thai nhan r6i cua cac chu thti kinh te thua von t6'i cac chu thti thieu von t?-m thai dang can vay dti san xuat - kinh doanh ho~c tieu dung v 6i chuc nang trung gian tai chinh, cac ngan hang trung gian Ia m¢t t6 chuc kinh doanh giup cho nguai cho vay va nguai di vay trong nen kinh te g~p nhau Thong qua d6 t~ o

dieu ki~n phan b6 va SU dl_lng cac nguon lt!C trong xa h<)i ffiQt each hqp li Va CO

hi~u qua, thuc day tang tnrang M(>t ngan hang trung gian la don vi kinh doanh c6 giay phep cua chinh quyen (c6 tu each phap nhan), ho~t dqng chinh la kinh doanh tien t~ bang vi~c nh~n cac khoan tien gui c6 tra Hii d~ thu hut von nhan r6i, roi dung chinh nhll'ng khoan d6 d~ cho vay l~i doi voi nen kinh te Vl v~y, n6 kinh doanh voi IDI:lC dich tlm kiem l<;ri nhu~n C6 th~ n6i ngan hang trung gian Ht

cong Cl;l thl;tc hi~n chinh sach tien t¢ cua N gan hang Trung uong, dong thai la c6ng Cl;l quan tn;mg thuc day Sl;l' phat tri~n cua san xuat va luu thong hang boa

Moi quan h¢ gifra Ngan hang Trung uang va cac ngan hang trung gian la moi quan h~ gifra ngum lam chuc nang quan li nh~ nuoc ve tien t¢ - tin d!fng -ngan hang voi ngum bt quan H Cac ngan hang Thuang m~i, t6 chuc phi ngan hang la ngum tn;rc tiep kinh doanh tien t~ - tin dl:lng - dich Vl;l voi khach hang, phai chiu Sl;t' quan li dieu tiet cua ngan hang trung U'Ong thong qua lu~t phap Va h~

thong van ban duoi lu~t Bang cac cong Cl;l cua chinh sach tien t¢ quoc gia, N gan hang Trung uang da buqc cac ngan hang thuang m':J.i, cac t6 chuc tai chinh phi ngan hang ph:h chap hanh sv dieu khi~n cua minh N gan hang Trung uong kh6ng quan h~ trl;l'C tiep VOi khach hang la cac doanh nghi¢p va ca nhan kinh doanh tren thi truang

1.1.2 Vai tro cua h¢ th{)ng ngan hang trong ne'n kinh tl

1.1 2 1 V ai tro cua ngan himg Trung wrng trong ne'n kinh tl th~ tru&ng

Ngan hang Trung uang la m(>t ca quan quan tn;mg trong b¢ may quan ly vi

mo cua Nha mroc, voi nhi¢m Vl:l ca ban la 6n d!nh gia tri dong tien, quan ly h~

thong t6 chuc tin d\}ng trong ca nuoc ho~t d¢ng an to~m va c6 hi~u qua, nham d~t ffil;IC tieu 6n d!nh va tang truang kinh te Trang nen kinh te thi truong vai tro cua Ngan hang Trung uong th~ hi¢n:

a) N gdn hang Trung uung co nhi¢m v~ xdy dl;(ng va thl!c thi chinh stich tie'n t¢ qu{)c gia

Chinh sach ti6n t~ quae gia la chinh sach kinh te vi mo rna trong d6 Ngan hang Trung uong sir dl;lng cac cong Cl;l cua mlnh d~ di6u tiet va ki~m soat khoi luqng ti6n cung ling, nham dam bao sv 6n dinh gia tri cua dong ti6n, dong thai, thuc d~y umg truang kinh te, dam baa cong an vi~c lam

N gan hang Trung tWng c6 vai tro quan tr9ng trong vi~c quyet dtnh cac van d6 lien quan den chinh sach tien t~ Vi ID9i ho~t dqng cua Ngan h~mg Trung uang d6u anh huang den cung ung tien trong nen kinh te Cung ling tien thay d6i h\m bien dqng: tieu dung, dau tu, san luqng quae gia va gia ca C6 th~ n6i, ho~t

dqng cua N gan h~mg Trung uong c6 anh huang 16n t6'i nen kinh te Dieu tiet kinh

te Vi mo tht;rc chat la dieu tiet cung ling tien Khi tht;rc hi~n chinh sach tien t~ n6'i long (rna r(>ng) tien cung ung nhieu han se khuyen khich tieu dung, dau tu do do giam that nghi~p, Umg truang kinh te nhung gia ca c6 phan tang len Nguqc l ~i,

khi thvc hi~n chinh sach ti6n t~ that ch~t, cung ling tien giam, t~o sv khan hiem tien se d§.n den: giam tieu dung, dau tu, san xuat thu h~p, thu nh~p quoc dan giam, that nghi~p tang, gia ca h~, nen kinh te lam vao tr~ng thai suy thoai ThonE

thuO'ng, khi nen kinh te trong tmh trc:tng l~m phat keo dai buqc N gan hang Trunt uang ph:h tht;rc hi~n chinh sach tien t~ that ch~t, imh huang cua that ch~t tien t~ d§.n den kinh te suy thoai D~ khftc phl;IC tlnh tr~ng nay buqc Ngan hang Trun~

uang phai chuy~n sang chinh sach tien t~ n6'i long d~ thuc dAy tang tru·ang Nht v~y, tht;rc thi chinh sach tien t~ la Ngan hang Trung uong sir dl;lng cac cong C\ m¢t each hi~u qua d~ dieu chinh Iuqng cung trng ti6n cho phil hqp v6'i cac ml;l< tieu kinh te Vl ffiO Va CbU d(>ng ki~m SOat luqng tien trong nen kinh te, nham d~ duqc ffil;IC tieu cua chinh sach tien t~ C6 nhieu cong Cl;l d~ di6u tiet, ki~m soa luqng tien cung ling cho nen kinh te Moi lo~i cong Cl:l deu c6 ca che tac d¢n! rieng va dem 1~ nhung ket qua tren nhfrng khia c~h khac nhau Nhin chung

Ngan h~mg Trung uong ca.c nu6'c thuO'ng su dl;lng cac cong Cl;l sau day trong qua trlnh di~u hfmh chinh sach ti~n t~:

il Cong Clf- dlf trii bat bu¢c:

Dt;r trii' bat bu(>c Ia s6 ti~n rna T6 chuc tin dl;lng ph iii gi'ri t<:ti N gan h~mg

Trung uang d~ thl!c hi~n chinh sach ti~n t~ qu6c gia N6 duqc xac dtnh bang m(>t

ty 1~ phan tram nhlit dinh tren t6ng s6 du ti~n gi'ri tuy theo tinh chAt va thai hl;ln rna cac T6 chuc tin dt;~ng huy d(>ng duqc Ty 1~ d6 g<;>i la ty 1~ dl! trii bat bu(>c N 6 duqc si'r dl;lng v6'i ffil;!C dich tru6'c het la dam bao kha nang chi tra cua d.c N gan hang Thuang ID<:ti Ml;IC dfch thu hai la tac d(>ng vao h~ s6 rna r(>ng ti~n t~ (s6 nhan ti~n) va do d6 tac d(>ng vao kha nang tl;l.O ti~n cua h~ th6ng ngan hang thong qua vi~c Ngan hang Trung uong thay d6i ty I~ dl! trii' bat bu(>c d6i v6'i cac ngan hang thuong ID<;l.i Vi~c tang hay giam muc dl! trii bat bu(>c se lam giam ho~c tang len ti~n dl! trfr qua muc cua Ngan hang Thuong ml;l.i, do d6, tac d(>ng t6'i hrqng ti~n gi'ri t6i da rna co s6 ti~n t~ c6 th~ nang dB duqc; va se d[n den vi~c thu h~p hay rna r(>ng cung ling tien t<:tO ra nhfrng thay d6i trong kha nang rna r(>ng tin dl;lng cua ngan hang Ching hl;ln, dlJ trfr bat bu(>c tang c6 nghia Ia ngan hang thuang ffil;li phiii danh them m¢t phan cua m6i d6ng huy d¢ng cho dlJ trii biit bu¢c

va co it v6n hon d~ pln;tc vv cho vay Hon nfra, m(>t ty 1~ ctv trii' cao han co xu hu6ng nang cao Hii suat bm vi qui rna v6n kha d1;1ng d~ cho vay giam N guqc lai,

ty 1~ dlJ trfr thlip se tl;lo them v6n cho till dl;lng Lai sulit c6 xu huang giam bm vi v6n c6 th~ cho vay duqc rna r¢ng [103, tr.80]

Dl! trfr bat bu¢c Ia cong Cl;l chu d¢ng cua ngan hang Trung uong va do ngan hang Trung uong ap d~t , nen n6 c6 vai tro quan tr<;>ng trong truO'ng hqp n~n

kinh te phat trien chtra 6n d!nh Va cac cong Cl;l CUa chfnh sach khac chUa du ffil;lnh M~t khac, cong C':I nay c6 th~ tac d(>ng dong b(> den dl! trfr cua Hit ca cac ngan hang va c6 tac dt;tng day quy~n ll!c d6i v6'i cung ling ti~n t~ [73, tr.550] Vl

v~y, thay d6i m<)t ty 1~ dl.f trfr b~t bu¢c se gay tac d<)ng m~h t6i thay d6i luqng

rat kh6 SU d1;1ng cong Cl;l nay

Tuy nhien, vi~c tang giam dl;t trfr b~t bu<)c khong th~ thl;l'c hi~n thuang xuyen vise gay xao tr<)n ho~t d<)ng cua cac ngan hang, d<in den vi~c quan ly von kha d1;1ng cua ngan hi'mg Thuong m~i tra nen kh6 khan hon Hon nfra, ti~n giri dl.f trfr b~t bu<)c khong tfnh Iai nen se anh huemg den chi phi cua cac t6 chuc tin d1;1ng, neu dl;t trfr bAt bu<)c cao d<in den chi phf Ian coi nhu m¢t khoan thue danh vao cac t6 chile tin d1;1ng Vi v~y, su dl;lng cong ct.~ dl;t trfr b~t bu¢c la giai phap tlnh the khi can thiet phai th~t ch~t ti~n t~

iii Chinh sach chie't khau:

Chfnh sach chiet khau th~ hi~n qua vi~c Ngan hang Trung uong cung ling von tin d1;1ng cho cac Ngan h~mg Thuong m~i, la c6ng ct;t c6 kha nang tac d¢ng vao cac ffil;lC tieu trung gian CUa chfnh sach ti~n t~ b~ng each anh huCmg den khoi luqng cho vay chiet khau va co so ti~n t~ Yay chiet khau tang len se c¢ng them vao co so tien t~ va lam tang cung ung tien t~, con m<)t st;r giam xuong trong cho vay chiet khau thi giam b6t co so ti~n t~ va thu h~p cung ung tien t~ [73, tr.540] Ngan hang Trung uong con c6 th~ tac d¢ng vao khoi lrrqng cho vay chiet khau b~ng Hii suat tai chiet khau kern vai quy dinh v~ h~n mile tai chiet khau, tuc la quy dtnh mile cho vay toi da tren co so Hii suat da quy d!nh d~ gay anh hrremg v~ luqng von rna cac t6 chile tfn dl;lng vay cua ngan hang Trung uong Ngoai ra, Ngan hang Trung uong con quy dinh cac tieu chutin d~ thvc hi~n chiet khau nhu v~ thai h~n, chimg lo(;li giay to c6 gia, chat luqng giay to c6 gia va uy tin cua td chile tin d1;1ng khi vay von cua Ngan hang Trung uong

Cho vay chiet khau la Slf h6 trq cua ngan hang Trung uong doi vai cac ngan hang trong nhfrng tinh huong d~c bi~t, chfing h~n thieu kha nang thanh toar

Khi v6n kha d1;1ng cua tung ngan hang giam (tang) do tac d<?ng cua ho(;lt d<)ng thi tnrong rna, muc cung v6n tren thi tnrb'ng tien t~ lien ngan hang giam xu6ng (Uing) trong dieu ki~n cac yeu t6 lien quan khong d6i, Uii suat tht tnremg lien ngan h?mg tang len (giam xu6ng) Thong qua cac ho(;lt d¢ng ARBITRAGE

ve Hii suat, anh huang nay duqc Ian truyen den cac muc Hii suat cua cac cong Cl;l th! trub'ng rna va lai suat th! truong trai phieu Ket qua la chi phi CCJ h¢i d6i voi

nguoi c6 v6n du thua va gia v6n dau tu d6i voi nguoi thieu hl;lt v6n tang len (giam xu6ng), lam giam nhu cau dau tu va nhu cau tieu dung cua xa h<?i va do d6, rna giam san luqng, gia cava vi~c lam Ho(;lt d¢ng th! truong rna con anh huang den cung - cau va do d6, gia cac chling khoan thu<?c ph(;lm vi can thi~p chu yeu la tin phieu kho b(;lc Trang tnrong hqp ngan hang trung uoog ban chung khoan, luqng chtl'ng khoan tang len trong khi nhu cau chling khoan khong tang, lam cho gia ca cac chilng khoan giam xu6ng, muc sinh loi cua chung giam di D~ e u nay bu¢c cac t6 chuc nh~n tien gi':ri phai tang lai suat d~ h(;ln che tinh tr(;lng "phi trung gian h6a", dong thai Uii suat cua cac chling khoan moi phat hanh cling bi kfch thfch tang tuang ung Day la cong Ct;l dieu tiet cac ffil;lC tieu trung gian c6 hi~u qua nhai

vi n6 rat linh ho(;lt va chu d<?ng, n6 c6 th~ duqc sir dl;lng 0 bat cu muc d<? nao va sir dl;lng hang ngay (c6 khi nhieu lan trong m¢t ngay) va neu c6 sai lam xay ra, c6

the nhanh chong dieu chinh thong qua cac giao d!ch mua ban nguqc chieu [103, tr.78] Han nfra, st;r tac d¢ng cua nghi~p V1;1 th! truong rna duqc thl;l'C hi~n thong qua ca che th! trub'ng nen cac d6i tuqng chiu sv tac d¢ng thuong k.h6 chong d5 ho~c dao nguqc chieu huang dieu chinh cua NHTW M~t khac, khi phat hi~n

thay m1;1c tieu ki ~ m soar bi ch~ch huang, si':r dl;lng cong c1;1 nay Ngan hang Trung uang c6 th~ dao nguqc duqc ngay tlnh hinh thea huang c6 lqi Chfnh vi nhfrng uu the nay rna n6 duqc ua dung han cac cong Cl;l khac

ho~c nghiem tn;mg hc:m, c6 nguy ca d6 b~ Vi v~y, ve nguyen tic, cac ngan han khong duqc phep kiem loi tu vi~c vay chiet khau va phcli ch!u nhfrng quy din hc:tn che n6i tren cua Ngan hang Trung uang Tuy nhien, khi Hii suat tht truon tang len, cac t6 chuc tin dl;lng c6 xu hu6'ng tim den cua s6 chiet khau vay nhie han d~ huang chenh l~ch Vi v~y, khoang each gifra Uii suat chiet khau va Hii su:

thi truong la yeu to quan trQng gay ra nhfrng bien d¢ng trong so h.rqng vay chi,

khau Dieu d6 doi hoi ngan hang Trung trang phai dieu chinh Hii suat chiet kh~ d~ hc:tn che vay chiet khau cua d.c ngan hang Thuang mc:ti

N gan hang Trung uang c6 th~ dung chinh sach nay d~ thl)'c hi~n vai t i

nguoi cho vay cuoi cling, cung cap dt;r trfr cho h~ thong ngan hang Thuang m khi n6 thieu von kha dl;lng, nhat la trong dieu ki~n xay ra khung hoang ng; hang Luc nay, cua s6 chiet khau giong nhu cai van an toan cho h~ thong tien qu6c gia d~ ngan ch~n st;r s1;1p d6 cua h~ thong tai chinh - ngfm hang Khi ' Ngan hang Trung uang dung saud~ bao hi~m c6 th~ se khuyen khfch cac ng hang, d~c bi~t Ia cac ngan hang 16'n, chap nh~ rui ro 16'n han (73, tr.544] Vi v~ cac ngan hang Trung uang phai th~n trQng trong muc d¢ si':r d1:1ng vai tro ngt cho vay cu6i cling va d~c bi~t phai c6 nhltng quy d~nh hc:tn che chuyen che c v6'i hoc:tt d(mg cua cac ngan hang

iii! Nghi¢p v~ thf truung mif

Nghi~p Vl;1 thi truang mo la cac hoc:tt d¢ng cua NHTW tren thi truang I thong qua vi~c mua - ban cac chung khoan, cac hoc:tt d¢ng nay anh huang gi tiep den d.c muc Hii suat Khi Ngan hang Trung uang mua (ban) cac ch6 khoan, n6 se lam giam (tang) ngay l~p tuc dlJ trfr cua cac Ngan hang Thuang r

du nguoi ban la Ngan hang Thuang mc:ti hay khach hang cua n6 Vi the, khan~

tc:to tien gui thong qua cung ling tin d1:1ng cua h~ thong ngan hang giam xu6

anh huang den luqng tien cung ling

ivl Ty gili ho ' i doai:

Gia ca cua mqt d6ng ti~n tinh theo mqt d6ng ti~n khac g<;>i la ty gia h6i doai NhU V~Y, ty gia chinh la Stf SO sanh gia tri gifra cac d6ng ti~n cua Cac nUOC v6'i nhau Ty gia h6i doai la yeu t6 quan tr<;>ng tac dqng den n~n kinh te vl n6 tac d¢ng den gia ca tuO'ng d6i cua hang h6a trong mroc va hang h6a nuoc ngoai Do

v~y, khi "gia ca" nay bien dqng, se lam cho gia ca hang h6a xuat nh~p kh[u

"d~t" ho~c "re" mqt each tuO'ng d6i, tu d6, anh huang den kh6i luqng hang h6a xuat nh~p khAn, den kim ng<;lch ngo<;li thuong Khi d6ng ti~n cua m¢t nuoc tang gia so voi d6ng ti~n cua nuoc khac, thl hang h6a cua nuoc d6 ti;li nuoc ngoai se tr6' nen dcit hO'n, con hang h6a cua nuoc ngoai ti;li nuoc d6 l<;ti re di, trong khi gia n¢i dia 6' ca hai nuoc d6 gill' nguyen Nhu v~y, khi d6ng ti~n len gia c6 th~ gay kh6 khan cho nhfrng nganh san xuat xuat kh[u d6ng thai l<;ti lam tang sue c<;tnh tranh cua hang h6a nuoc ngoai ti;li nuoc minh, bat lqi cho vi~c chuy~n ngoi;li t~ tu nuoc ngoai vao trong nuoc; kim ng<;lch xuat - nh~p khAu se mat can d6i, dt! tru ngoi;li t~ se bi suy giam Khi d6, ngan hang Trung UO'ng c6 th~ can tbi~p di~u tiet

ty gia bang cac hoi;lt d¢ng mua, ban ngoi;li t~ tren thi truang d€ ty gia phil hqp vOi m1:1c dich cua chinh sach ti~n t~ Khi N gan hang Trung uong mua ho~c ban ngoi;li h6i, ket qua se lam tang ho~c giam ti~n Trung UO'llg va do d6 Ngan hang Trung uong se c6 them ho~c bot di m¢t s6 dl! tru ngo<;~.i h6i (se lam tang ho~c giam dl! trfr ngoi;li h6i), dan toi ch6 tang cung ung ti~n ho~c rut bOt ti~n khoi luu thong; tren cO' s6' d6, lam cho dong n¢i t~ bi s1;1t gia ho~c len gia

Nhu v~y, thong qua mua- ban ngoi;li hoi Ngan hang Trung ucmg c6 th€ can

thi~p nham di;lt duqc ty gia mong muon

Ngoai ra, Ngan hang Trung UO'ng con siX dl:lng m¢t s6 cong Cl:l khac trong di~u hanh chinh sach ti~n t~, nhu: Hi;ln muc till dl;lng, Uii suat.v.v

b) Chuc nang giam sat hoq,t d9ng cua h~ thong ngdn himg:

Voi tu each la ngan hang cua ca.c ngan hang, Ngan hang Trung trO'Ilg khong chi cung ung cac d!ch Yl:l ngan hang thuan tuy cho khach hang cua n6, rna thong qua cac ho(;lt d¢ng kinh doanh d6, Ngan hang Trung trO'Ilg th\fc hi~n vai tro di~u tiet, giam sat thuong xuyen ho(;lt d¢ng cua cac ngan hang kinh doanh nh~rri hai m1;1c dich:

- Truuc he't, dam bao s~r 6n dinh cua h~ thong ngan hang Khac voi cac

linh \fl!C kinh doanh khac, kinh doanh trong linh V\!C tai chinh - ti~n t~ can thiet phai duqc kiem soat va di~u tiet ch~t che VI cac ngan hang dam nhi~m vai tro d~c bi~t tren thi truong von n6i rieng va trong toan b¢ n~n kinh te n6i chung N6 la

kenh chuyen giao von tu tiet ki~m den dau tu, la cong Cl;l cua Chinh phil trong vi~c tai trq von cho cac ffil;!C tieu chien luqc Ho(;lt d¢ng cua cac trung gian tai

chinh, d~c bi~t Ia cac t6 chuc nh~n ti~n giri c6 inh huang quyet dinh den vi~c di~u hanh chinh sach ti~n te

Ho(;lt d¢ng ngan hang lien quan den hau het cac ca nhan va t6 chuc kinh te trong xa h<)i, nen S\f Sl;lp d6 cua m<)t ngan hang se lam anb huang den quy~n lqi cua nguoi giri ti~n d6ng thai den toan h~ thong Cac ngan hang c6 m6i lien h~ va phl;l thu(>c voi nhau r~t ch~t che thong qua cac lu6ng von tin dl;lng luan chuyen va

thong qua ho~t d¢ng cua h~ thong thanh toan Chi m(>t trl;IC tr~c nh6 trong qua trlnh tbanh toan cua m¢t ngan hang se gay nen v~n d~ v~ tinh thanh khoan cua d

h~ thong M~t khac, Sl! Sl;lp d6 cua ngan hang se gay kh6 khan v~ von cho cac

doanh nghi~p, d~c bi~t 13 doanh nghi~p wa va nh6, d6ng thai, anh huang der quy~n lqi cua nguoi glri ti~n

Ban ch~t cua ho~t d¢ng ngan h~mg la chua dlp:lg rui ro Muc d¢ rui ro St tang len khi cac ngan hang c6 XU huang ch~y theo lqi nhu~n va phUO'ng h~i der

quy~n lqi cua nguoi gui ti~n Nguyen tile ho~t d¢ng cua cac trung gian tai chinh li

di vay ngiln h(;ln va cho vay dai h(;lll Bang t6ng ket tai san cua n6 luon chua dl!fi1

muc rui ro tiem nang do chenh l~ch ve thai h<~tn gifra nguon von va si'r dl;lng von, giua yeu diu thanh khoim va mong muon sinh loi toi da Vi the, sv dieu tiet ch~t che va giam sat thuang xuyen cua Ngfm hang Trung uong se ngan ngua xu hu6ng ch~y theo lqi nhu~n qua muc, d~y ngan hang vao finh tr~ng rui ro va pha san

Ngoai ra, Sl! ton t~i va phat tri~n cua cac trung gian tai chfnh n6i chung va ngan hang n6i rieng ph\1 thu(>c vao long tin cua cong chung voi tu each la nguoi gui tien M¢t sai s6t nho trong qua trinh kinh doanh va cung ling dich Yl;l ngan hang ding c6 th~ gay nen sv nghi ngo c6 tinh chttt Ian truyen Dieu nay th~t sv de dQa SlJ ton t~i CUa h~ thong ngan hang

D~ bao dam SlJ 6n d!nh cua ca h~ thong, Ngan hang Trung uong ban hanh

va si'r dl;lng cac quy che nghiem ng~t bao gom cac chi tieu nhu: chi tieu phan anh hi~u qua si'r dl;lng von, chi tieu phan anh tinh chat day du von, chi tieu phan anh kha nang thanh toan, chi tieu ve trfch l~p quy dl! phong rui ro, quy che ve cap phep va bu(>c cac ngan hang, t6 chuc tfn dl;mg ph<h tuan thu

- Thft hai, bao v~ khach hang Chuc nang thanh tra, giam sat cua ngan h~mg Trung UO'llg con nham bao dam Sl;f cong bang va binh d~ng trong quan h~ gifra cac ngan hang va khach hang Dieu nay duqc th~ hi~n a hai khia c~nh:

Khia cqmh thu nhat la, bao v~ lqi ich hqp phap cua khach hang voi tU each

la nguoi di vay Ch~g hc:tn, quy d!nh chuan ffi\l'C ve ph~m viva muc d¢ can thiet CUa cac thong tin can bao cao cho ngan hang khi vay von; chu~n ffil;fC ho~C cac thu tl;JC vay von va tiep nh~ cac d!ch Yl;l ngan hang; quy diuh Cl;l th~ ve XU ly va giai q uyet cac tranh chap gifra ngan hang voi khach hang

Khia cqmh thu hai, thuc d~y c~nh tranh va nang cao hi~u qua thong qua quy dinh ve chat luqng va SlJ C~p nh~t cua thong tin rna ngan hang CO nghia \fl;l

phai cung cap cho nhung nguai tham gia th! truong Cl;l th~, can quy d!nh r6 co che cung cap thong tin, lo~i thong tin va ph~m vi cung cap Dieu nay giup cho

c6ng chung v6'i tu each la ngubi dau tu va ngtrai sir d1;1ng cac d!ch Y1:1 tai chfnh c6 kha nang va co h<?i ll;Ia ch9n cac ngan hang dang tin c~y va d.c d!ch v1;1 tai chinh c6 chat luqng Cac ngan hang vl the quan tam hon t6'i tfnh minh bC;tch va chat luqng ella bang t6ng ket tai san trong chien luqc C(;tnh tranh khach hang D ~ d(;tt duqc ffi1;1C dfch nay, ngan hang Trung uong va cac th~ che dieu tiet c6 lien quan tbUO'ng dtra ra cac cbuan ffil;IC, bUOng dan bO~C quy d!nh Ve tfnh d[y du va chfnb xac cua cac thong tin duqc c6ng bo

T 6m l{li , v6'i chuc nang thanh tra, giam sat se giup ngan hang Trung uong biet dtrqc cac ngan bang CO thl;Ic· hi~n nghiem tuc nhfrng quy dtnh ve von va nhfrng Iwn che ve n~m gifr till san c6 hay kh6ng, dieu d6 c6 tac d1;1ng h~n che rui

ro dC;to due trong hoC;tt d¢ng ngan hang, dam bao an to~m h~ thong ciing nhu bao v~ quyen lqi cua nguai gui tien

1.1.2.2 Vai tro cua Ngdn hang Thuong mfi.i trong ne'n kinh tl th! truifng

Vai tro dieu tiet kinh te cua cac ngan hang thtrong m';ti th ~ hi~n qua cac chuc nang can ban cua n6 la dan von tu nguai tiet ki~m den nguai chi tieu, nh~m

nang cao nang suat va hi~u qua cua to~m b¢ nen kinh te Nguon von khi duqc dan qua cac ngan hang thuang duqc chuy~n h6a tren bon phuong di~n: thai h~ (vay

ng~n hC;tn cho vay dai h~n ho~c nguqc l~i); khoi luqng (vay m6n 16'n cho vay nhieu m6n nho ho~c nguqc l(;ti); kh6ng gian ( dieu boa von gifi'a cac khu vvc d!a

ly); va cuoi cling la Sl! chuy~n h6a gifi'a cac dong tien Tac d¢ng dieu hoa nguon von xet tren blnh di~n t6ng th~ nen kinh te, cling voi Sl;I phat tri~n cac hlnh thuc huy d<)ng von g6p phan lam gia tang d¢ sau cua m6i truang tai chfnh, da khier cho cac ngan hang thuong mC;ti tra thanh m¢t b<? ph~n c6 quan h~ ch~t che vci ngan h~mg Trung uong trong vai tro dieu tiet nen kinh te cua ca h~ thong V 6

quan ni~m nhu v~y, ho(;tt d<)ng dieu tiet kinh te cua cac ngan hang se duqc xerr

xet chu yeu duoi g6c d(> buy d(>ng va phan phoi VOn, gop phan tl;lO l~p moi trUCmg tai chinh va tien t? mang tinh ph6 quat

Tren thi truong tai chinh, nhfrng nguoi can von (cac t6 chuc hay ca nhan) c6 th~ huy d(>ng theo hai phuong thuc Thtt nha't, phat hanh cac cong c1;1 ng ho~c

phat hanh c6 phieu (tai chinh tn;rc ti e p)~ Thu hai, vay von qua cac trung gian tai chinh rna quan trQng nhat la cac ngan hang (tai chinh gian tiep)

Tren thi tnrang nq va thi tnrCm.g c6 phan (gQi chung 1a thi truCm.g cht1ng

khoan) tinh trl;lng thong tin khong din xt1ng, von d~c trung cho tat ca cac lol;li thi truong, la d~c bi ~t nghiem tr9ng N 6 khien cho cac nha dau tu d ~ thl!c hi ~ n nhfrng ll;la ChQn doi nghich (cho vay ho~c dau tu VaO nhfrng dl;l' an qua rui fO) ho~c phai chiu rui ro d1;1o due (rui ro do nguoi vay c6 y thvc hi~n nhfrng hanh d¢ng khien cho khoan vay it c6 kha nang duqc hoan tra) Di~u nay lam giam khuyen khich d6i v6i vi~c mua trai khoan ho~c c6 phan Nhling giai phap cho van

de Iva ChQn nghich da duqc thl;lC hi~n, trong d6 c6 vi~c cac cong ty ho~c cac ca nhan tV san xuat va ban thong tin Tuy nhien, nhfrng nguoi dau tu thu dugc lqi nhu~n do bo tien mua thong tin, se khong duy trl duqc m6n lqi d6 vi hanh d¢ng cua h9 bi cac nha dau tu khac bat chtt6c Nhfrng nguoi nay ding d6 xo vao mua dung lol;li cht1ng khoan d6 rna khong mat ti~n mua thong tin ( di xe khong mat

tien), lam gia chung khoan tang len va lgi nhu ~n giam xuong Ket qua la d¢ng lt;rc thuc day mua thong tin giam di, nhfrng nguoi san xuat thong tin se ban dugc

it han do d6 khong bu dap dugc chi phi cho vi ~c thu th~p va san xuat thong tin

R 6 t cu¢c, c6 it thong tin duqc san xuat ra han tren thi truang chung khoan, va van de Iva chQn nghich va:n con gay tro ngl;li cho hOI;lt d¢ng hfru hi~u cua n6 [73, tr.216] Van de nguOi di xe khong ton tien ngan tro thi truemg tu nhan san xuat

du thong tin d~ l01;1i bo thong tin bat can XUng !a l01;1i thong tin d ~ n den S \! lt!a chQn d6i nghich Chinh phu cung da tham gia dieu hanh nham lam tang them

thong tin cho cac nha dau tu tren thi tnremg nay Nhung cac quy dinh v6 vi¢c thl!C hien cac nguyen uk ke toan chu~n va cong bo cac th6ng tin v6 doanh so, tai san

va thu nh~p doi voi nhfrng c6ng ty ban cht1ng khoan ra th! tnremg cung chi giam

nh~ chu kh6ng lo<;ti bo duqc sv tva chQn doi nghich Nhfrng thong bao d6 chua du n6i len chat luqng ho~t d(>ng cua m(>t c6ng ty, trong khi nhfrng c6ng ty ho<;tt d(>ng

toi c6 du thu thu~t de ngl:ly trang thvc tr<;tng cua minh nh~m ban duqc chll'ng khoan v6'i gia cao Chfnh vl the, thi truong chlffig khoan dong m(>t vai tro kern quan trQng hem nhieu so voi tai chfnh gian tiep trong vi¢c d~n von tir nguoi tiet

ki¢m den nguai chi tieu

Phuong thuc huy d(>ng va phan phoi von gian tiep qua ngan hang (hay cac trung gian tai chinh n6i chung) c6 nhfrng lqi the d~c bi¢t Truoc het, ngan hang

giam duqc chi phi giao dtch nha th1fc hi¢n khoi luqng giao d!ch Ian (tiet ki¢m do qui mo) [73, tr.208] Muc d¢ t~p trung cao cho phep c6 kha nang tot hem d ~ rna r(>ng hi~u biet va nang cao nghi¢p Vl:l, nhu vi¢c nim vung kien thfrc phap ly de

so~n thao cac hqp dong (giam chi phi thue lu~t su), ho~c su d1:1ng cong Cl:J may tfnh de cung cfip cac dich V1:l ho~c thu th~p va xu ly thong tin v6'i chi phi thap

Nha d6, ngan hang c6 th~ de dang thu hut cac m6n tien gui, nhat la cac m6n tiet

ki¢m nho rna neu dau tl1 vao thi truang chll'ng khoan se phai chtu chi phi giao dtch dang k~

La trung gian tai chinh, cac ngan hang trb thanh chuyen gia t<;to thong tin v6 cac cong ty [73, tr.218] Do giam b6't duqc duqc tinh tr<;tng thong tin kh6ng can xung, hq c6 the tht;rc hi¢n hau het cac m6n cho vay toi cac c6ng ty tam an tot,

va thu duqc lqi nhu~n tir cac m6n vay nay cao hem so v6'i so Hii rna hQ phai tra cho nguai gm tien Dieu nay cang lam yen tam va khuyen khich nhli'ng nguai gm tien vao ngan hang Quan trQng hon, vl cac m6n vay rieng re kh6ng th~ mua ban duqc, nen cac nha dau tu' khac kh6ng th~ theo doi ngan hang dang lam gl va

khong th~ d~t gia C<;inh tranh m6n cho vay khien ngan h~mg b! mat di khoan lqi nhu~n bu d~p l':li vi~c san xuat thong tin Vi the, nang h:fc thu lgi cua mc)t ngan hEmg tu thong tin c6 nguon g6c quan trqng tu v i ~c n6 tninh dugc van de nguoi di

xe k.hong t6n tien [73, tr.208] Vi~c cho vay dau tu ca.ng tninh dugc riii ro, dem

l<;ii lqi nhu~n dmg vfrng ch~c cho ngan hEmg thl nguon tien gui dmg gia tang va 6n d!nh

Nho nhfrng uu the bat ngu6n tu ban than phuong thuc ho<:It dc)ng ngan hang, tren thl!c te, cac ngan hang la nguon ben ngoai quan trQng d~ tai trg cho kinh doanh Di~u nay khong chi dung trong nhfrng nen kinh te thanh cong &

Chau A rna con dung ngay ca v6i cac nen kinh te c6 cac tht truO'ng chll'ng khoan c6 "tham nien" cao Ching h<;in, 6 My, cac khoan vay ngan hang d~ tai tiq cho ho<:It dc)ng c6ng ty gap hon 2 Ian so v& v6n nh~n tu thi tnrO'ng chung khoan [73, tr.76] va 6 cac mroc khac, ty ~~ tai chfnh tu ben ngoai do nhfrng cht!ng khoan mang l<;ii con nh6 hon nhi~u so voi a My HO'n nfra, chi c6 nhfrng cong ty da t<;!O duqc m(>t vt the nhat dinh tren th! tnrong, tuc Ia da duqc nhi~u ngum biet den, moi d~ dang thu hut duqc v6n 6 th! truong chung khoan Van de Ia a ch6, cac nha dau tu c6 nhieu thong tin hon ve chung va san sang dau tu vao d6 D6i voi cac cong ty nh6, moi gia nh~p th! truang, chiem s6 dong trong n~n kinh te, nhat la cac nen kinh te dang phat tri~n thi nguon v6n qua ngan hang Ia ch6 dva chu yeu

1.2 Tac dqng cua toan ca'u hoa va tr! do h6a tai chinh

1.2.1 Tl! do hoa tai chinh fa xu the' tilt ylu

Toan cau hoa duqc kh6i xuang tu cac nuoc phat tri~n nhung cho den nay n6 da Va dang l6i keo tat ca cac nUOC vao qui d<;!O cua minh nhU' mc)t tat yeu lich

su Toan diu hoa kinh te bi~u hi~n n6i b~t (j Slf phat tri~n nhanh chong cua cac quan h? kinh te thuong ffi':li tren ph<;iffi vi qu6c te, trong d6 toan cau hoa ve tai

chfnh la d~c tnrng n6i b~t, chi phoi cac tien trlnh tg do hoa v~ thuong m~, dich Yl:1 va dau tu da ket noi voi nhau thanh m(>t mC;tng tren qui m6 to~m cau M(>t trong nhfrng bi~u hi¢n cua xu huang to~m cau hoa d6 la muc d(> lien ket thi truong the gioi thanh m(>t h¢ thong hiiu c<J ngay cang gia tang, voi toe d(> tang tnr6ng cao hem nhi~u Ian toe d(> tang tru0ng s?m xu~t M(>t b(> ph~ quan trQng cua h¢ thong thi truang the giOi la thi truang tai chmh dang phat tri ~ n bet sue nhanh chong Chi tmh rieng giai dOC;tD 1990 - 1997, von tu nhan duqc dua vao cac nu6'c dang phat tri ~ n da tang h<Jn 5 lan, tu 42 tri¢u USD nam 1990 toi 256 tri¢u USD nam

1997 Trang khi thu<Jng IDC;ti the gim chi tang gan 5%/ nam, thl dong von tU' nhan tang gan 30%/ nam [87, tr.5] Nhii'ng hlnh thuc buy d(>ng von nhanh nh~t nhu vay

nq tir cac ngan hang thtt<Jng m~i va dau tu gian tiep chfnh la nhii'ng yeu to t~o nen toe d(> tang tru6ng cao nhu da n6i 0 tren v~ lu6ng von C6 th~ n6i toan cau boa h¢ thong tai chinh dang la mfii nhQn cua xu huang toan cau boa

H¢ thong tai chinh quoc te dang trai qua nhfrng thay d6i mC;trih me theo xu

huang d~y m~nh toan cau hoa va tt;r do hoa tai chinh Nhii'ng thay d6i nay da va dang tac d(>ng mC;tnh den cac n~n kinh te tren the gioi M(>t m~t, n6 tC;to co h(>i phat tri~n cho cac nu6'c thong qua vi¢c tiep c~n d~ dang den cac lu6ng von quoc

te M~t khac, w · do boa tai chfnh da lam thay d6i lu~t choi kinh te toan cau, d~t

cac nuoc tru6'c nguy co cua nhii'ng bien d(>ng tai chinh Tuy nhien, Sl;l' san sang v~

cac di~u ki¢n gia nh~p vao tht truang tai chinh toan cau la kh6ng giong nhau doi voi cac nuac Do v~y, nhfrng thach thuc h(>i nh~p tai chinh d~t ra, muc d(> lqi ich thu duqc tir d6 cling r~t khac nhau Cling vl the, tien trinh, bi¢n phap h(>i nh~p la d~c thu cho m6i quae gia Theo ngh!a d6, khi n6i h(>i nh~p, roan cau boa tai chfnh la xu huang chung thl tren tht;rc te, con duang la cua rieng m6i nuoc, kh6ng tuan theo m(>t hay vai c6ng thuc chung d!nh san hay nguyen t~c b~t bu(>c nao V~n d~ d~t ra, vl the, kh6ng con Ia can nhac nen gia nh~p hay kh6ng rna Ia gia

nh¢p nhll the' nao, th eo 1 9 trlnh nao de'lr;i ich thu dur;c u'r d6 Ia l&n nha) va h¢u qud, nti ro phdi ganh chfu La nh o nhat

Truac het phai thua nh~n r~ng hi~n nay, to~m cau hoa da tro thanh m¢t hi~n thl;Tc chfnh trL kinh te, m¢t xu huang lich s l:r rna khong quoc gia n~w c6 th~ ne

tranh, khong phan bi~t trlnh d¢ phat tri~n, vt the quoc te hay ll;!a ch<;>n chfnh tri

-xa h¢i cua moi nu6'c Cach duy nhat d~ doi di~n v& toan cau h6a Ht tham gia m(>t

each dfty du va tich eve vao qua trinh nay Chfnh vi v~y, vi~c gia nh~p quy dC;tO

m(>t nen tlmg lvc luqng san xuat m6'i khac ve co ban so v6'i tru6'c Trong nhieu linh vvc san xuat, dieu ki~n cong ngh~ da c6 sv bien d6i Ion, khong con dva tren

yeu to tai nguyen va 1¢ the truyen thong rna dva tren nen tang trf tu~ con nguOi

von quoc te Ia m¢t trong nhfrng sv phat tri~n kinh te m~nh nhat vao cuoi the ky

toan cau da tang gap nhieu Ian va vuqt xa khoi IUQ'Ilg hang hoa thvc duqc san

chuy~n tren th! truemg tai chfnh the giai cao gap 30 Ian khoi luqng hang hoa luu chuy~n tren th! truong Chi tinh rieng giai doC;tn 1990 - 1997, trong khi thuong

mC;ti the gi6'i chi tang gan 5% thl dong von tu nhan tang gan 30%[61, tr.295] Ve' l£ thuyet, tl;( do h oa tai c hinh fa vi¢c gidm b6'f Sl;( can thi¢p CUQ chinh ph#lt Va O CQC

g ia o dfch tai c hinh Khi cac ho~t d¢ng tai chinh duqc ttJ do theo co che th! truong

ngan can phi kinh te nao tac d¢ng Tl;! do hoa tai chfnh c6 th~ lam tang khoi lUQ'Ilg va tinh bat 6n d!nh cua cac dong von quoc te, song n6 Ia rn(>t qua trlnh

dang xay ra va 0 m<)t chitng mt;rc nao d6, la m<)t qua trlnh khong the dao nguqc Nhfrng thay d6i mang tfnh each m<;tng trong cong ngh¢ thong tin va vi~n thong da lam thay d6i nganh cong nghi¢p d~ch Vl1 tai chfnh tren ph<;tm vi toan c~u May tfnh da giup nhfrng nguai d~u tU tiem nang tiep c~n dtrqc voi thong tin ve gia tai san voi chi phf ft nhat va trong thai gian ng~n nhat, trong khi d6 kha nang tinh tmin dtr<JC tang len CO the t(;\O dieu ki¢n cho cac nha d~U tU tfnh toan rat nhanh moi tucmg quan gifra gia tai san voi nhau va voi cac bien so khac Dong thai, cong ngh¢ m& cling lam cho cac chfnh phu g~p kh6 khan hon trong vi~c kiem soat cac dong von qu6c t~ ra ho~c vao trong nuoc khi h<? muon lam dieu d6 [100, tr.l]

Tv do hoa tai chinh ngay cang m(;lllh me hon xuat phat tu nhu c~u phat trien kinh te cua cac qu6c gia cling nhu nhu c~u cua nen kinh te the gioi Cung voi Slf phat trien cua khoa h9c - k} thu~t, nhieu nganh mffi xuat hi~n, trong d6 nhieu nganh ki thu~t cao doi hoi von Ian, nhung dong thai rui ro cling Ion va khong m(>t nuoc nao c6 the tl;f mlnh phat tri~n chung Do v~y, Sl! C(;lllh tranh thu hut von de phat tri~n kinh te va xa h<)i gifra cac quoc gia ngay cang gay gat M~t khac, cling nha S~( phat tri~n CUa each ID(;lng k.hoa h9c ki thu~t , cac quoc gia Va the gioi CO C(J

so v t chat tot hon cho tien trlnh 11f do hoa tai chfnh nhu: cong Cl;l tai chfnh hi~n

d<;ti, thong tin lien l~c thu~ lqi rna nha d6 rut ngan khoang each dta 11, chi phi dao t(;\0 nguon nhan ll;fc d~ tien hanh tl;f do boa tai chinh re bon, thm gian nhanh bon

Tl! do hoa tai chinh va tiep sau d6 Ia Sl! gia tang cua cac luong von tu ben ngoai vao chac ch~n se mang l<;ti nhiing lqi ich dang k~ xet ve m~t tang tnrong do nguon tiet ki~m va dau tU dtrQ'C phan b6 tot h0n vao nhfrng bO(;lt d<)ng t(;lO ra nhieu cua cai hon, dong thai g6p phan b6 sung S\! thieu hl;lt von Tuy nhien, nhfrng nhan

to nay chi phat huy m~t tfch eve cua n6 khi tl;f do boa tai chfnh duqc tien hanh m(>t each th~n tr9ng, theo m<)t trlnh tl;( hqp li, h~ thong ngan hang trong mroc phai vfrng m<;tnh [61, tr 294]

1.2.2 Toim ciiu h6a doi hoi phdi cdi each h¢ tht/ng ngan hitng

H? thong tai chinh quoc te dang trru qua nhfrng thay d6i m~ me theo xu hU'6ng d~y m~ toan cau hoa va t1! do hoa tai chinh Nhfrng thay d6i nay, da va dang tac d¢ng m~ me den n~n kinh te the gi6i M¢t m~t, n6 t(;lo ca h<?i phat trien cho ca.c nuoc thong qua vi~c tiep c~ d~ dang den cac luong von quoc te M~t khac, thuc d~y Sl;l'

phat trien h? thong tai chinh n(>i cija V oi S\{ hi?n di~n ella cac the che tai chinh nuoc ngoai (ngan hang, cong ty tai chinh ) se giup cho cac the che tai chinh trong nuoc c6 C0 h(>i tiep C~ dU'Q'C v6i ca.c thi truOng von quoc te; ap d1;1ng cac cong Ct;l va ky thu~t W chfnh m6'i, cfu tien cac khuon kh6 giam sat va di~u tieL ket qua la SUC C(;lnh tranh cua cac the che tai chinh n¢i dia duqc nang cao

C(;lnh tranh trong vi~c cung cap cling nhu nh~n duqc nguon tai trq hay cac d!ch vt;t tai chfnh se bu¢c cac the che tru chfnh n¢i dia cling nhu cac cong ty n¢i dia phai ap dt;tng nhfrng chu~n m\{c ke toan quoc te, thl;!c hi?n minh b(;lch hoa

,

thong tin va cai tien hlnh thuc quan li Di ~u nay se khien cho thi truong tai chfnh n¢i dia ho(;lt d¢ng c6 ky lu~t han va c6 kha nang c(;lnh tranh cao hem do giam thieu S\{ bat can xung cua thong tin va giam dUQ'C nhfrng hi~u ling bat lqi nhu Sl;l' h;ra ch9n nghich va rui ro d(;\O due Vi~c rna cira thi truang dich Vt;l tai chfnh 6 hau het cac nuoc cling gop phan thuc d~y chinh phil cac nuoc chu nha dti tien phuang phap quan ly kinh te Vi mo va thay d6i each thu·c can thi ~p vao thi tnrong, dong thai thuc d~y vi?c hoan thi?n hanh lang phap ly va h? thong kiem tra, giam sat cua chfnh phu doi voi nhung linh V\{C d!ch Vl;1 nay Ket qua Ia, chi phi d!ch "l:1 giam di dang k~, chat luqng dich vt;t duqc nang cao, cac lo(;li hlnh dich Yl:l duqc da d(;lng hoa va nguoi tieu dung se duqc tiep c?n v6'i cac lo~i hlnh d!ch Vl;l m¢t each nhanh nhat, c6 duqc cac dich vt;t tai chinh v6'i chat ltrqng cao han va chi phi thap hon Ching h<:J.n, R.E Rubin (nguyen B¢ tru6ng Tai chinh My) da chi ra rang, C(:lnh tranh trong llnh V\{C dtch Vt;l tai chinh da khien cho

I

J

!

ngaai tieu dung My tiet ki~m daqc 1-5% chi phi m¢t nam, nrang daang v6'i 3

-ty USD Tuang tl! nhu v~y, m¢t lo~t nghien ctru tht;rc hi~n a chfm Au va My ciin chi ra rang: nganh ng~n hang c6 th~ giam b6't chi phi, n~ng cao lqi nhu~n khoan tl.r 20-50% thong qua vi~c n~ng cao hi~u qua cua cac lo~i dich ~ duqc cung ca1 Cac ca quan quan ly va ki~m soat ngm hang qu6c gia cling c6 th~ n~ng cao hi~ qua v6'i muc d¢ tuang w do phat huy lqi the cua kinh te quy mo trong ho~t d¢n chi tra va thanh toan Nhu v~y' lqi ich cua tt;r do hoa tai chfnh la t~o ra st;r c~n · tranh blnh d~ng trong m<?t thi tnrang tnr6'c d~y v6n duqc d~c tnrng bai yeu t6 d¢

quy~n C~nh tranh chfnh la d¢ng lt;rc thuc dAy vi~c giam thi~u ~hi phf, nang ca chat ltrqng phl;1C Vl:l, phan tan rui TO va t~O CO h(>i phat huy lqi the kinh te nha qu

mo, tang cu0ng chuy~n giao cong ngh~ va t~o moi trU0ng thay d6i chfnh sac: quan ly kinh te Vl mo Tren co sa d6, tang cuang nang h;rc c~nh tranh va san san ~ -Lrng ph6 v6'i nhfrng bat thu0ng c6 th~ xay ra tren blnh di~n qu6c te cua h~ th6nl

2 C! • - - - - - ·-· · ·-~· - · - - ~- _ _

Nam

(0 l a thai di~m tl! do h6a)

Ngu6n: Peter B Henry (2003), Capital-Account Liberalization, the Cost of Capital and Economic Gr o wth, Stanford Univ e rsity

Hlnh 1.1 Chi phi von giam khi t[J do h6a Uti khoan von