Nghiên cứu văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện từ dũ luận văn thạc sĩ 2015

... t th thu t Ho t đ ng c a Ban An toàn ng i b nh đ c s đ hóa nh sau: 28 Hình 4.2.1 S đ ho t đ ng Ban An toàn ng Qua hai n m ho t đ ng, Ban an toàn ng l i Ti u ban An toàn ng i b nh i b nh xây d... 4.1 S đ ho t đ ng Ban An toàn ng i b nh 28 Hình 5.4 Khung phân tích – Mô hình sau hi u ch nh 53 TÓM T T Tên đ tài: Nghiên c u v n hóa an toàn ng An toàn ng An toàn ng i b nh t i... m sóc u tr Do v y,tác gi ti n hành nghiên c u “V n hóaan toàn i b nh t i B nh vi n T D ” nh m phác th o b c tranh toàn c nh v v n hóaan toàn ng ng c ngo c quan tr ng c i thi n môi tr c i b nh

M C L C

TRANG PH BÌA

M C L C

DANH M C CH VI T T T

DANH M C B NG

DANH M C HÌNH

TÓM T T

CH NG 1: T NG QUAN V TÀI 1

1.1 T V N 1

1.2.TÍNH C P THI T C A TÀI 2

1.3.M C TIÊU NGHIÊN C U 2

1.3.1 M c tiêu t ng quát 2

1.3.2 M c tiêu c th : 3

1.4 I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U 3

1.5.PH NG PHÁP NGHIÊN C U 3

1.6.K T C U C A TÀI 4

CH NG 2: C S LÝ THUY T 5

2.1AN TOÀN NG I B NH 5

2.2.V N HÓA AN TOÀN NG I B NH 9

2.3.1 nh ngh a 9

2.3 2 L c kh o các nghiên c u v Kh o sát v n hóa an toàn ng i b nh s d ng b câu h i HSOPSC 11

2.4.M I LIÊN H GI A AN TOÀN NG I B NH VÀ NH NG THI T H I V NG I VÀ KINH T DO SAI SÓT Y KHOA VÀ L I H TH NG 12

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U 15

3.1.KHUNG PHÂN TÍCH 15

3.2.THANG O NGHIÊN C U 16

TH I GIAN CÔNG TÁC T I B NH VI N VÀ THU NH P 16

3.4 D LI U 21

3.4.1 Các đ nh ngh a v d li u 21

3.4.2 S m u 22

3.4.3 Ph ng pháp ti n hành 22

CH NG 4 : T NG QUAN V V N HÓA AN TOÀN NG I B NH T I B NH VI N T D 24

4.1 Gi i thi u B nh vi n T D 24

4.2HO T NG AN TOÀN NG I B NH T I B NH VI N T D 26

CH NG 5: K T QU NGHIÊN C U VÀ BÀN LU N 31

5.1MÔ T M U: 31

5.2 ÁNH GIÁ THANG O V N HÓA AN TOÀN NG I B NH B NG PH NG PHÁP PHÂN TÍCH NHÂN T KHÁM PHÁ (EFA) VÀ KI M NH TIN C YB NG PHÉP KI M CRONBACH’S ALPHA 36

5.3TH NG KÊ MÔ T XÁC NH V N HÓA AN TOÀN NG I B NH C A B NH VI N 42

5.4.K T QU PHÂN TÍCH H I QUI 53

5.5.TÓM T T CH NG 5 58

CH NG 6: K T LU N VÀ G I Ý CHÍNH SÁCH 60

6.1.TÓM L C PH NG PHÁP NGHIÊN C U 60

6.2.CÁC KHÁM PHÁ CHÍNH C A NGHIÊN C U 60

6.3.HÀM Ý CHÍNH SÁCH 61

6.4.H N CH C A NGHIÊN C U VÀ H NG M R NG 62

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Introduction Situation Background Assessment Reccomendation

DANH M C B NG

B ng 2.5.1 T l tai bi n t i các n c phát tri n 13

B ng 3.3 Mô t các bi n trong mô hình H i qui d ng nh không liên quan 18

B ng 5.1 S l ng nhân viên theo kh i 32

B ng 5.2 Ch c danh ngh nghi p 32

B ng 5.3 Th i gian công tác t i B nh vi n 33

B ng 5.4 Th i gian công tác t i Khoa/Phhòng 34

B ng 5.5 Công vi c tr c ti p ti p xúc v i ng i b nh 34

B ng 5.6 Ch c v t i khoa/phòng 31

B ng 5.7 Thu nh p 35

B ng 5.8 ánh giá thang đo 36

B ng 5.9 Phân đ An toàn ng i b nh 41

B ng 5.10 Quan đi m t ng quát v An toàn ng i b nh 41

B ng 5.11 T n su t ghi nh n s c /sai sót/l i 42

B ng 5.12 T n su t s c /sai sót/l i đ c báo cáo 43

B ng 5.13 Quan đi m và hành đ ng v an toàn ng i b nh c a ng i qu n lý 44

B ng 5.14 Tính c i ti n liên t c và h c t p m t cách h th ng 45

B ng 5.15 Làm vi c theo ê kíp trong Khoa/phòng 45

B ng 5.16 Trao đ i c i m 46

B ng 5.17 Ph n h i và trao đ i v sai sót/l i 47

B ng 5.18 Không tr ng ph t khi có sai sót/l i……….48

B ng 5.19 Nhân s 50

B ng 5.20 H tr v qu n lý cho An toàn ng i b nh 50

B ng 5.21 Làm vi c theo ê kíp gi a các Khoa/phòng 51

B ng 5.22 Bàn giao và chuy n ti p 52

B ng 5.23 K t qu phân tích h i qui 54

DANH M C HÌNH

Hình 3.1 Khung phân tích 15 Hình 4.1 S đ ho t đ ng Ban An toàn ng i b nh 28 Hình 5.4 Khung phân tích – Mô hình sau hi u ch nh 53

An toàn ng i b nh là tiêu chí hàng đ u trong công tác ch m sóc s c kh e

An toàn ng i b nh nh m phòng ng a các sai sót có th gây nguy h i cho ng i

b nh trong quá trình đi u tr và ch m sóc (WHO, 2002).Thách th c l n nh t đ

h ng đ n m t h th ng y t an toàn chính là s thay đ i t n n v n hóa tr ng ph t

cá nhân ph m l i thành n n v n hóa an toàn; trong đó l i không đ c xem là th t

b i c a cá nhân mà là c h i đ c i ti n h th ng và phòng ng a h u qu (IOM, 1999) T ch c nào có n n v n hóa an toàn thì đó thông tin liên l c đ c xây

d ng trên s tin t ng, m i ng i nh n th c v t m quan tr ng c a an toàn, và tin

c y tính hi u qu c a các bi n pháp phòng ng a Vi c thi t l p v n hóa ATNB đ c xem là b c ngo c quan tr ng trong c i thi n môi tr ng chuyên môn và nâng cao

ch t l ng ch m sóc đi u tr Do v y,tác gi ti n hành nghiên c u “V n hóaan toàn

ng i b nh t i B nh vi n T D ” nh m phác th o b c tranh toàn c nh v v n hóaan toàn ng i b nh t i B nh vi n, vàlý gi i các y u t tác đ ng đ n v n hóaan toàn

ng i b nh nh m giúp nâng cao v n hóaan toàn ng i b nh c a nhân viên y t công tác t i B nh vi n T D

B ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng d a trên b d li uph ng v nb câu h i HSOPSCđ n 2.118 nhân viên, s li u th ng kê cho th y v n hóa an toàn

ng i b nh đ c đánh giá tích c c nh t là l nh v c “Làm vi c theo ê kíp trong khoa/phòng” v i đi m s trung bình là 4,18 đi m, ti p đ n là “Quan đi m và hành

đ ng v an toàn ng i b nh c a ng i qu n lý” v i đi m trung bình là 4,07; và l nh

v c nh n ph n h i tích c c th p nh t, ch kho ng 2,3 đi m là thành ph n “Bàn giao

và chuy n b nh” và “Không tr ng ph t khi có sai sót”

Sau khi ki m đ nh tính giá tr và đ tin c y c a thang đo nghiên c u, v n hóa

an toàn ng i b nh đ c hi u ch nh t 12 thành ph n xu ng 10 thành ph n sau khi

lo i b 3 nhân t g m “C i ti n liên t c – h c t p h th ng”, “Quan đi m t ng qu t

phân tích mô hình h i qui d ng nh không liên quan (Seemingly Unrelated Regression – SUR)ch ng minhthành ph n “Không tr ng ph t khi có sai sót” ch u

s nh h ng c a các y u t ch c danh ngh nghi p, ch c v và th i gian công tác

t i b nh vi n v i s quan tâm c a h n 1.900 nhân viên có thâm viên công tác t i

b nh vi n trên m t n m Thông tin bàn giao và chuy n b nh ch a chính xác c ng

nh t n su t ghi nh n s c c a nhóm n h sinh/đi u d ng và nhóm nhân viên hành chính, k toán, th ký y khoa c n đ c chú tr ng vì có s khác bi t có ý ngh a th ng kê Nh ng l nh v c nh ph n h i – trao đ i v sai sót hay nh h tr v

qu n lý trong công tác an toàn ng i b nh c a nhóm đi u d ng/n h sinh có tác

đ ng tích c c đ n thành ph n v n hóa an toàn ng i b nh i u quan tr ng tác gi

c ng nh n th y qua k t qu b d li u, nhân viên có thâm niên công tác t i b nh

vi n t m t n m tr lên có khuynh h ng làm vi c theo ê kíp kém h n, h tr qu n

lý cho an toàn ng i b nh th p h n và khi sai sót x y ra thì thi u ph n h i và trao

đ i so v i nhóm công tác d i 1 n m Và nhân viên có thu nh p th p nh t b nh vi n thì thông tin bàn giao và chuy n b nh ch a chính xác cao h n các nhóm khác có ý ngh a th ng kê

T đó, tác gi khuy n ngh t ng c ng khuy n khích khen th ng cho công tác báo cáo sai sót, bên c nh vi c xây d ng, chu n hóa và t p hu n qui trình giao

ti p, k n ng làm vi c nhóm; c ng nh nh ng chính sách tài chính – kinh t y t nâng cao thu nh p hàng tháng cho nhân viên

CH NG 1: T NG QUAN V TÀI

1.1 t v n đ

Hàng n m có kho ng 44.000 đ n 98.000 tr ng h p t vong và m t tri u

th ng t n liên quan đ n sai sót y khoa, cao h n h n so v i s t vong do tai n n giao thông (43.458), ung th vú (42.297), và b nh AIDS (16.516) (IOM, 1999)

D a trên các báo cáo th ng kê c a các n c, T ch c Y t th gi i (WHO) đã t ng

k t, trong 10 ng i b nh nh p vi n thì có m t b nh nhân g p ph i s c y khoa, và trong 300 s c có m t s c đ c bi t nghiêm tr ng d n đ n t vong (Nieva, 2003)

So sánh v i nguy c t vong do tai n n máy bay thì t l ch là 1/10.000.000 hành khách, do v y ng i b nh khi nh p vi n ph i ch p nh n kh n ng r i ro cao h n

g p nhi u l n so v i ch n l a đi l i b ng đ ng hàng không Cox (1999) nh n đ nh

“N m vi n nguy hi m h n nhi u so v i đi máy bay”

Bên c nh đó, h u qu c a các s c y khoa không mong mu n làm cho ng i

b nh ph i n m vi n kéo dài và t ng phí t n đi u tr nh Anh t n th t 800.000.000

b ng Anh hàng n m; M 19,5 t USD/n m và Châu Âu t 13 đ n 24 t Euro/n m (Famolaro, 2012) Tình hình này t i các n c đang phát tri n thì sao? Dù ch a có

nh ng d li u th ng kê công b nh ng d a trên nh ng khó kh n v h t ng, trang thi t b , nhân l c, ho c ch t l ng thu c T ch c Y t th gi i c ng d báo ch c

ch n r ng chúng ta không tránh kh i nh ng con s bi t nói nêu trên, th m chí là có

th t l này cao h n h n Tuy nhiên, qua vi c t ng h p d li u t các công trình nghiên c u v sai sót – s c y khoa, c ng nh tai bi n đi u tr t i các b nh vi n thu c các n c phát tri n cho th y t l tai bi n đi u tr tính trên t ng s b nh nhân

nh p vi n dao đ ng t 3,2 đ n 16,6% trong đó h n 50% các s c là có th ng n

ng a đ c

Tr c tình hình đó, WHO(2001) đã đ a ra quan đi m an toàn ng i b nh

nh m phòng ng a các sai sót có th gây nguy h i cho ng i b nh trong quá trình

đi u tr và ch m sóc H c ng đ a ra các khuy n cáo c ng nh các gi i pháp an toàn ng i b nh nh ng các gi i pháp này v n ch a mang l i hi u qu mong mu n

Thách th c l n nh t đ h ng đ n m t h th ng y t an toàn chính là s thay

đ i t n n v n hóa tr ng ph t cá nhân ph m l i thành n n v n hóa an toàn; trong đó

l i không đ c xem là th t b i c a cá nhân mà là c h i đ c i ti n h th ng và phòng ng a h u qu (IOM, 1999) V n hóa an toàn c a m t t ch c là s n ph m giá

tr c a cá nhân và nhóm – là thái đ , nh n th c, n ng l c, và hành vi quy t đ nh s cam k t, đ nh hình phong cách và trình đ qu n lý t ch c y t T ch c nào có n n

v n hóa an toàn thì đó thông tin liên l c đ c xây d ng trên s tin t ng, m i

ng i nh n th c v t m quan tr ng c a an toàn, và đ tin c y tính hi u qu c a các

bi n pháp phòng ng a (AHRQ, 2004) Do v y, vi c thi t l p v n hóa an toàn ng i

b nh trong th c hành y khoa đ c xem là b c ngo c quan tr ng trong c i thi n môi tr ng chuyên môn và nâng cao ch t l ng ch m sóc đi u tr

V y li u t i B nh vi n T D là b nh vi n chuyên khoa h ng nh t tr c thu c S Y T Thành ph H Chí Minh,đ c B Y T giao tr ng trách ch đ o tuy n cho 32 t nh và thành ph phía Nam, v i l ch s h n 90 n m xây d ng và phát tri n v i qui mô 1.700 gi ng, h n 2.400 nhân viên thì v n hóa an toàn ng i b nh

đã đ c th c hi n nh th nào? Y u t nào tác đ ng đ n v n hóa an toàn ng i

b nh đ t đó có c s đ xu t gi i pháp c i ti n Xu t phát t nhu c u này, tác gi

ti n hành nghiên c u “V n hóaan toàn ng i b nh t i B nh vi n T D ”

1.2 Tính c p thi t c a đ tài

tài s phác th o b c tranh toàn c nh v v n hóaan toàn ng i b nh t i

B nh vi n, vàlý gi i các y u t tác đ ng đ n v n hóaan toàn ng i b nh nh m giúp nâng cao v n hóaan toàn ng i b nhc a nhân viên y t công tác t i B nh vi n T

1.3.2 M c tiêu c th :

M c tiêu c th th nh t là đánh giá v n hóa an toàn ng i b nh b ng b câu

h i kh o sát v n hóa an toàn ng i b nh v i phiên b n dùng t i b nh vi n có tên là Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPSC) c a C quan ch t l ng và nghiên c u s c kh e Hoa K (AHRQ)t i b nh vi n T D

M c tiêu c th th hai là ki m đ nh s khác bi t v v n hóa an toàn ng i

b nht i B nh vi n T D theo các y u t ch c danh ngh nghi p, ch c v , thâm niên công tác t i B nh vi n và m c thu nh p c a nhân viên b nh vi n g m Bác s ,

n h sinh/đi u d ng, d c s , k thu t viên, h lý, ho c nhân viên hành chính

bi n đ c l p (bi n gi i thích) là các y u t ch c danh ngh nghi p, ch c v , th i gian công tác t i b nh vi n và m c thu nh p Tác gi s d ng ph ng pháp phân tích nhân t khám phá (Exploratory Factor Analyses - EFA) và phép ki m Cronbach’s Alpha đ ki m đ nh giá tr , đ tin c y c a b câu h i, và xây d ng bi n

s v n hóa an toàn ng i b nh; phân tích s li u v i ph n m m x lý th ng kê Stata12

1.6 K t c u c a đ tài

tài nghiên c u đ c tác gi trình bày g m 6 ch ng.Ch ng 1 trình bày

t ng quan v đ tài Ch ng 2 trình bàyc s lý thuy t Ch ng 3trình bày v

ph ng pháp nghiên c u Ch ng 4 t ng quan v v n hóa An toàn ng i b nh t i

B nh vi n T D Ch ng 5 trình bày v k t qu nghiên c u và bàn lu n Cu i cùng làCh ng 6 trình bàyk t lu n nghiên c u, đ xu t gi i pháp, h ng m r ng nghiên c u và nh ng h n ch c a đ tài

CH NG 2: C S LÝ THUY T

Ch ng này, tác gi trình bày các khái ni m v an toàn ng i b nh, v n hóa

an toàn ng i b nh, và t m quan tr ng c a an toàn ng i b nhv i nh ng m i liên

h m t thi t v i con ng i và h th ng Ph n l c kh o các nghiên c u liên quan s

đ c trình bày l ng ghép vào các ph n trên

2.1 An toàn ng i b nh

Tai bi n (Adverse event) là s c gây nguy h i cho b nh nhân ngoài ý mu n,

x y ra trong quá trình th c hi n nhi m v ch m sóc ng i b nh ch không ph i do

b nh lý ho c c đ a b nh nhân gây ra.Tai bi n đi u tr đ c phân thành 3 m c đ

nh sau: th nh t là nhómtai bi n n ngđòi h i ng i b nh ph i đ c c p c u ho c

ph i can thi p sâu v đi u tr n i khoa/ngo i khoa, gây m t ch c n ng v nh vi n

ho c gây t vong cho ng i b nh; th hai là nhóm tai bi n trung bình đòi h i can thi p đi u tr , kéo dài th i gian n m vi n, và nh h ng đ n ch c n ng lâu dài, và

cu i cùng là nhóm tai bi n nh , ng i b nh t h i ph c, ch c n đi u tr t i thi u

ho c không c n đi u tr

S c suýt x y ra (Near miss) là s c có kh n ng gây nguy h i cho ng i

b nh nh ng đã không x y ra do may m n có hành đ ng s a ch a ho c can thi p k p

th i.Sai sót là th t b i trong vi c th c hi n m t hành đ ng đã đ c l p k ho ch d

ki n ho c áp d ng k ho ch sai hay có s khác bi t gi a nh ng gì làm đ c trong

th c t và nh ng gì l ra ph i ra làm đ c (Runciman B, 2007) Sai sót c ng đ c phân lo i nh sau, bao g m sai sót ch đ ng (active error) là sai sót x y ra trong quá trình tr c ti p ch m sóc b nh nhân; sai sót ti m n (latent error) liên quan đ n các

y u t c a môi tr ng ch m sóc t o đi u ki n thu n l i cho sai sót ch đ ng d x y

ra

S c kh e là tr ng thái kh e m nh v th ch t, tâm th n và xã h i, ch không

ch là không m c b nh ho c m y u.Ch m sóc s c kh e là các d ch v mà cá nhân

và c ng đ ng nh n đ c đ nâng cao, duy trì, giám sát ho c ph c h i s c kh e

An toàn ng i b nh là s phòng ng a các sai sót có th gây nguy h i cho

ng i b nh trong quá trình đi u tr và ch m sóc (WHO, 2001) An toàn ng i b nh

là m t chuyên ngành trong l nh v c y t , áp d ng các ph ng pháp an toàn nh m

h ng đ n m c đích xây d ng m t h th ng cung ng d ch v y t đáng tin c y (AHRQ, 2004) An toàn ng i b nh còn là m t thu c tính c a ngành y t , nó t i thi u hóa các s c và t i đa hóa s ph c h i t các s c An toàn ng i b nh ngày nay đ c xem là m t môn h c trong khoa h c qu n lý bao g m các nguyên lý chính

v an toàn ng i b nh nh sau, cách ti p c n h th ng, v n hóa không bu c t i, t duy y u t con ng i vào môi tr ng làm vi c t o nên m t h th ng khó m c l i và

v n hóa an toàn ng i b nh

Nguyên lý ti p c n h th ng, h th ng là m t thu t ng đ c dùng đ mô t

b t k t p h p nào g m hai ho c nhi u thành ph n t ng tác v i nhau, ho c “m t nhóm s v t/thành ph n đ c l p t o thành m t th th ng nh t (WHO, 2011).Công tác ch m sóc s c kh e là m t h th ng ph c t p, vì ch m sóc y t hi m khi do m t

cá nhân th c hi n mà nó ph thu c l n nhau gi a các nhân viên y t (Washington, 2005) Ch m sóc ng i b nh an toàn và hi u qu ph thu c không ch vào ki n

th c, k n ng và hành vi c a các nhân viên y t tr c ti p đi u tr cho b nh nhân, mà

c vào cách th c các nhân viên đó h p tác và liên l c v i nhau trong môi tr ng làm vi c Nói cách khác, b nh nhân ph thu c vào vi c nhi u ng i làm đúng vi c vàđúng th i đi m T c là h ph thu c vào h th ng ch m sóc

Không nh ng v y, ch m sóc y t còn là ho t đ ng r t ph c t p do s đa d ng

c a các nhi m v liên quan đ n cung ng ch m sóc s c kh e cho b nh nhân, s đa

d ng v b nh nhân, bác s , n h sinh, đi u d ng và các nhân viên khác; r i còn vô

s các m i quan h gi a b nh nhân, thân nhân ng i b nh, nhân viên y t , cácnhà

qu n lý, và c ng đ ng; c ng nh nh ng khác bi t trong cách b trí các khoa/phòng, hay t o d ng các qui đ nh ch ng chéo, không th ng nh t ho c không có qui đ nh

c ng t o nên vô s r c r i, ph c t p trong v n hành h th ng Hay nh ch a k đ n

m t h th ng c s v t ch t, trang thi t b , v t t tiêu hao, công ngh k thu t m i

đa d ng và ph c t p i u đó c ng t o nên nhi u c h i m c l i và nhi u sai sót h n (Runciman, 2007) Do v y, t t c nhân viên trong c s y t c n hi u b n ch t ph c

t p trong h th ng y t đ tránh đ l i cho nh ng cá nhân tr c ti p liên quan đ n tai

bi n, s c , sai sót mà không nh n ra r ng luôn có nhi u y u t khác góp ph n và qua đó giúp phân tích, đ xu t gi i pháp phòng ng a bi n c b t l i tránh l p l i l i

V n hóa bu c t i là cách ti p c n truy n th ng khi có s c , tai bi n, sai sót

x y ra V n hóa đ l i, v n hóa bu c t i là m t cách ti p c n con ng i r t m nh

m và c ng r t t nhiên (Reason, 1990).M i khi x y ra tai bi n, câu h i đ u tiên

th ng g p là “Ai? Ai làm sai?” (Who’s wrong ?), và th ng có khuynh h ng qui trách nhi m liên quan đ n cá nhân, ng i tr c ti p ch m sóc ng i b nh th i

đi m gây ra tai bi n V i cách ti p c n này, th ng s t o ra tâm lý che gi u sai sót

và ng i báo cáo H u qu là các sai sót có th l p đi l p l i các cá nhân khác ho c khoa khác do b nh vi n không bi t và đ ng nhiên ch a có gi i pháp ch đ ng phòng ng a Bên c nh đó, xét đ n khía c nh tâm lý c a cá nhân liên quan, dù ng i

b quy trách nhi m có vai trò gì trong quá trình d n đ n s c đi ch ng n a, có r t ít

kh n ng là hành đ ng c a ng i đó là c ý gây t n h i ng i b nh mà ph n l n h

th ng r t bu n vì ngh r ng hành đ ng c a h ho c vi c h không hành đ ng đã có

th góp ph n gây ra s c Và đi u h không c n đ n nh t là b tr ng ph t

Theo cách ti p c n h th ng nêu trên, đ có th nh n di n h t nh ng sai sót liên quan đ n tai bi n bao g m sai sót ch đ ng và sai sót ti m n, t t nh t tìm hi u xem chuy n gì đã x y ra và vì sao l i x y ra?Giúp nh n di n nh ng nguyên nhân

ho c y u t có liên quan, t đó đ xu t các gi i pháp kh c ph c V i cách ti p c n

nh v y, không nh ng làm gi m s e ng i khi báo cáo sai sót mà còn giúp b nh

vi n ch đ ng phòng ng a các sai sót l p đi l p l i

Y u t con ng i trong v n hóa an toàn ng i b nh y ban v an toàn và

ch t l ng ch m sóc s c kho c a Úc (2005), y u t con ng i công nh n b n ch t

c a con ng i là có th m c sai l m Ngành hàng không là m t ví d t t v ngành công nghi p đã ng d ng nghiên c u v y u t con ng i nh m t cách ti p c n đ nâng cao an toàn T gi a th p niên 1980, ngành hàng không đã ch p nh n kh

n ng ph m l i c a con ng i là đi u không th tránh kh i và thay vì đòi h i con

ng i ph i luôn hoàn thi n, và có bi n pháp tr ng ph t sai sót m t cách công khai, thì ngành công nghi p này đã thi t k các h th ng đ gi m thi u tác đ ng c a sai sót do con ng i gây ra K l c v an toàn c a ngành hàng không ngày nay là minh

ch ng cho cách ti p c n đó, m c dù m i n m trung bình có 10 tri u l t máy bay

c t cánh và h cánh, nh ng t n m 1965 đ n nay trên toàn th gi i m i n m trung bình ch x y ra ch a đ n 10 v máy bay r i và th ng x y ra các n c đang phát tri n theo m t báo cáo c a Hi p h i An toàn và ch t l ng c s y t c a Úc (2006)

Ho t đ ng ch m sóc y t c ng ph i h c h i kinh nghi m t các ngành công nghi p khác vì con ng i không ph i là nh ng c máy, con ng i d b m t t p trung ã có nhi u nghiên c u ch ng minh có m i liên quan m nh m gi a s m t

m i và áp l c v i m c đ th c hi n công vi c kém c a con ng i, m t y u t nguy

c trong an toàn ng i b nh (Pilcher, 1996; Weinger, 2002; Flin, 2008) C ng nh

làm vi c kéo dài nhi u gi li n có nh h ng tiêu c c t i kh n ng ho t đ ng c a con ng i t ng đ ng nh tác đ ng c a n ng đ c n trong máu 0,05 mmol/l, là

m c qui đ nh không đ c phép lái xe nhi u n c (Dawson, 1997)

Chúng ta không th lo i b b n ch t có th m c l i c a con ng i (Kohn, 1999), song chúng ta có th hành đ ng đ gi m b t và h n ch nguy c i u quan

tr ng đ i v i t t c nhân viên y t là ph i nh n di n đ c các tình hu ng làm t ng

kh n ng x y ra sai sót (Vincent, 2001).Vì v y, vi c t o d ng môi tr ng làm vi c,

m t h th ng khó m c l i giúp h n ch kh n ng gây sai sót c a con ng i nh sau

T o d ng môi tr ng làm vi c tránh d avào trí nh nh xây d ng ph n m m kê toa

đi n t ho c hình nh/s đ hóa các b c trong qui trình; giúp làm m i vi c tr nên

rõ ràng h nnh s d ng hình v và h ng d n v các b c v n hành trang thi t b ;

hay nh đ n gi n hóa các b c trong qui trình, càng đ n gi n càng t t, vì quá ph c

t p là công th c cho sai sót x y ra Ví d gi i h n các lo i thu c s n có đ kê đ n; hay gi i h n s li u c a các lo i thu c s n có; và gi b n ki m kê các lo i thu c

th ng đ c dùng cho b nh nhân hay nh đ n gi n hóa qui trình thông tin liên l c

b ng cách nh c l i hai l n, ho c ISBAR (Vlayen, 2012) Chu n hoá các qui trình và

th t c, vì t i b nh vi n ho c t i các c s y t r t d dàng quan sát th y m i

Khoa/phòng, m i nhân viên th c hi n cùng m t công vi c v i nh ng cách khác nhau i u đó có ngh a là h ph i h c l i cách th c hi n công vi c m i khi chuy n sang m t l nh v c m i V i ph ng pháp làm vi c tiêu chu n hóa các qui trình và

th t c s giúp nhân viên đ ph i d a vào trí nh , h n ch sai sót, s c và giúp

t ng hi u su t làm vi c và ti t ki m th i gian S d ng b ng ki m, m t công c đ n

gi n nh ng hi u qu n u đ c tuân th nghiêm túc, ví nh b ng ki m an toàn ph u thu t c a T ch c Y t th gi i (Eiras, 2014) Và h n ch ph thu c vào kh n ng

t p trungc a con ng i vì h d b m t t p trung và c m th y chán khi h tham gia

nh ng ho t đ ng kéo dài và l p đi l p l i

2.2 V n hóa An toàn ng i b nh

2.2 1 nh ngh a

Hi p h i An toàn ng i b nh qu c gia t i M (2001), v n hóa an toàn ng i

b nh là v n hóa th hi n n m thu c tính m c cao mà nhân viên y t n l c đ a vào thao tác thông qua vi c tri n khai th c hi n các h th ng qu n lý an toàn m nh

m ; (1) v n hóa trong đó m i nhân viên y t (g m nh ng ng i tr c ti p đi u tr cho

ng i b nh, và cán b qu n lý đi u hành) đ ng ra ch u trách nhi m v an toàn c a

b n thân, c a đ ng nghi p, b nh nhân, thân nhân ng i b nh và khách đ n th m; (2) v n hóa u tiên đ t an toàn lên tr c m c tiêu v tài chính và t ch c; (3) v n hóa khuy n khích và khen th ng n l c phát hi n, thông báo và gi i quy t các v n

đ an toàn; (4) v n hóa trong đó t ch c có c h i rút kinh nghi m t s c /tai bi n; (5) v n hóa cung c p ngu n l c, c c u và trách nhi m gi i trình phù h p đ duy trì

hi u qu các h th ng đ m b o an toàn

M t t ch c đ c xem là có v n hoá an toàn khi m i thành viên c a t ch c

đó, b t ch p c ng v nào, đ u th hi n vai trò ch đ ng trong phòng ng a sai sót,

và vai trò c a t ng cá nhân nhân này đ c s h tr c a t ch c (AHRQ, 2004).Nghiên c u v v n hóa an toàn ng i b nh, các tác gi đã đút k t b y y u t

c u thành v n hóa an toàn ng i b nh trong b nh vi n, (1)Lãnh đ o xem an toàn

ng i b nh là u tiên hàng đ u trong m i ho t đ ng c a b nh vi n, (2) các ho t

đ ng trong b nh vi n đ c t ch c làm vi c theo đ i/nhóm m t cách hi u qu , (3)

th c hành d a vào ch ng c nh phác đ đi u tr c a b nh vi n ph i d a trên c s

y h c ch ng c , và th c hành lâm sàng tuân th phác đ đi u tr , (4) m i ng i

đ c quy n nói và ch ra nh ng nguy c , sai sót trong khoa mình, đ c tham gia

sáng ki n c i ti n v an toàn ng i b nh, (5) cách th c b nh vi n t ch c h c h i t

sai sót, và c i ti n t sai sót; (6) đ m b o công b ng, xem xét l i h th ng tr c khi

k t lu n l i cá nhân và nguyên t c th 7 r t quan tr ng và xuyên su t ho t đ ng

công tác c a b t c m t t ch c y t nào chính là “l y ng i b nh làm trung tâm”

C quan ch t l ng và nghiên c u s c kh e Hoa K đã xây d ng b công c

kh o sát v n hóa an toàn ng i b nh trong các môi tr ng khác nhau,trong đó phiên

b n dùng t i b nh vi n có tên là Hospital Survey on Patient Safety Culture (HSOPSC) Hi n b câu h i đã đ c s d ng trong r t nhi u nghiên c u và đ c

ch ng minh là có giá tr trong ph n ánh v n hóa an toàn ng i b nh (Singer, 2007) Ngoài ra, thông qua vi c l ng giá, b câu h i kh o sát v n hóa an toàn ng i

b nh(HSOPSC) còn đ c xem là công c có tính can thi p lên h th ng đ c i thi n tình tr ng v n hóa an toàn ng i b nh (Jones, 2008; Adams, 2008).M c đích c a

l nh v c nh sau, (1) Làm vi c theo ê kíp trong cùng m t Khoa/phòng, (2) Quan

đi m và hành đ ng v an toàn ng i b nh c a ng i qu n lý, (3) Tính c iti n liên

t c và h c t p m t cách h th ng, (4) H tr v qu n lý cho an toàn ng i b nh, (5)

Quan đi m t ng quát v an toàn ng i b nh, (6) Ph n h i và trao đ i v sai sót/l i, (7) Trao đ i c i m , (8) T n su t ghi nh n s c /sai sót/l i, (9) Làm vi c theo ê kíp

gi a các Khoa/phòng, (10) Nhân s , (11) Bàn giao và chuy n ti p, và cu i cùng là Không tr ng ph t khi có sai sót/l i

2.2 2 L c kh o các nghiên c u v Kh o sát v n hóa an toàn ng i b nh

s d ng b câu h i HSOPSC

B câu h i kh o sát v n hóa an toàn ng i b nh đ c d ch thành 16 th ti ng

và đ c nhi u n i trên th gi i áp d ng (Nie, 2013; Occelli, 2013; Brborovic, 2014; Reis, 2012; Gama, 2013) T i B m t cu c kh o sát 3.940 nhân viên y t , k t qu cho th y ph n n i dung th p đi m nh t thu c v các nhóm s h tr c a lãnh đ o (35%), v n hóa không tr ng ph t (36%), chuy n b nh và bàn giao trong t ch c (36%) và làm vi c nhóm gi a các đ n v trong t ch c (40%) (Vlayen, 2012).M t

kh o sát t ng t t i 13 b nh vi n đa khoa c a thành ph Riyadh - r p Saudi, k t

qu l i th y các v n đ n i b t c n ph i c i ti n v n là báo cáo s c , v n hóa không

tr ng ph t, nhân s và làm vi c nhóm gi a các đ n v trong t ch c (Najjar, 2013).Kh o sát t i Th Nh K cho th y v n đ an toàn ng i b nhđ c đánh giá cao nh t là làm vi c nhóm trong t ng đ n v , trong khi đó v n đ c p bách c n ph i

c i ti n là báo cáo s c (15%) (Van Vegten, 2011) M t nghiên c u khác t i ài Loan cho th y ph n ng tích c c nh t trong nhóm - làm vi c theo nhóm trong các

đ n v , v n đ có ph n ng tích c c th p nh t là v n đ v ngu n nhân l c Ti p

đ n, m t đi u tra v i qui mô 68 b nh vi n v i 6.807 nhân viên t i Li B ng cho th y

l nh v c đ c đánh giá tích c c nh t là làm vi c theo đ i nhóm trong t ng đ n v ,

s h tr c a lãnh đ o trong c i ti n ch t l ng, trong khi các l nh v c nhân s và

v n hóa không tr ng ph t đ c đánh giá tích c c th p (Robida, 2013) Và các nghiên c u khác t i các qu c gia Châu Âu nh Hà Lan, Tây Ban Nha và Nh t đ u cho th y c n c i thi n làm vi c đ i nhóm c a các đ n v trong t ch c, h c h i t sai sót và v n hóa không tr ng ph t (Ito, 2011)

T i Vi t Nam, B nh vi n Nhi đ ng 1 Thành ph H Chí Minh kh o sát th c

tr ng và v n hóa an toàn ng i b nh trong ph m vi toàn b nh vi n và t i các khoa

theo 12 l nh v c liên quan đ n ch m sóc ng i b nh,t l tr l i tích c c cao t p trung các l nh v c làm vi c nhóm trong khoa, h tr c a b nh vi n trong vi c khuy n khích an toàn ng i b nh, thông tin ph n h i và h c t p c i ti n liên quan

đ n an toàn ng i b nh Trong khi đó, có nhi u ph n h i không tích c c các l nh

v c nh s ph i h p gi a các khoa/phòng, ph i h p gi a các khoa trong bàn giao chuy n b nh, thi u nhân s , c i m trong thông tin v sai sót, t n su t báo cáo s c

và nh t là “hành x không bu c t i khi có sai sót”

2.3 M i liên h gi a An toàn ng i b nh và nh ng thi t h i v ng i và kinh t do sai sót y khoa và l i h th ng

M t trong nh ng thách th c l n nh t hi n nay trong công tác ch m sóc s c

kh e là làm sao đ công tác này an toàn h n n a trong môi tr ng y t vô cùng

ph c t p, đ y áp l c và thay đ i nhanh chóng (WHO, 2001).Thách th c này đ c minh ch ng m t cách rõ nét t cu i th pniên1990, t hai b n Báo cáo có t m nh

h ng l n - Nhân vô th p toàn, do Vi n Y khoa M xu t b n n m 1999 và M t t

ch c c a chính ph V ng qu c Anh công b n m 2000 C hai Báo cáo đ u th a

nh n sai sót là chuy n th ng g p trong quá trình cung c p d ch v ch msóc s c

kh e vàx y rađ iv ikho ng10% tr ng h pnh pvi n đi u tr Trong m t s tr ng

h p, tác h i c a sai sót r t nghiêm tr ng, th m chí làm ch t ng i An toàn ng i

b nh tr thành m t quan ng i t t c các n c phát tri n c ng nh không phát tri n

T đó m ra nhi u nghiên c u xem xét s li u v k t qu đi u tr b nh nhâncho th y có nhi u bi n c b t l i có th ng n ng a đ c (Dubois, 1988; Bedell, 1991; Leape, 1993) Trong m t nghiên c u c a Leape và c ng s (1993)đã th c

hi n,ghi nh n h n 2/3 s bi n c b t l i trong s m u mà h thu th p đ c có th

ng n ng a đ c, 28% trong s đó là do s xao lãng c a nhân viên y t và 42% do các y u t khác H k t lu n r ng nhi u b nh nhân b th ng do h u qu c a qu n

lý y khoa y u kém và ch m sóc không đ n n i đ n ch n.Ngoài ra, m t nghiên c u khác c a Bates và c ng s (1995)cho th y các s c b t l i liên quan đ n d c c ng

r t ph bi n và s c b t l i nghiêm tr ng liên quan đ n thu c c ng có th ng n

ng a đ c H còn th y r ng trong 100 b nh nhân nh p vi nt i các b nh vi n th c hành l n M có kho ng 6,5 b nh nhân đ c cho s d ng các lo i thu c gây h i Không d ng l i đó, nhi u nghiên c u kh ng đ nh sai sót y khoa là chuy n th ng

nh t trong h th ng y t , và chi phí liên quan đ n sai sót y khoa là r t l n Úc, 18.000 tr ng h p t vong và h n 50.000 b nh nhân b tàn t t do sai sót y khoa (Weingart, 2000) T i M , c tính m i n m có kho ng 44.000 đ n98.000 b nh nhân ch t, và h n m t tri u ng i b tàn t t do sai sót y khoa (Kohn, 1999)

M t s công b các nghiên c u qu c t đ c li t kê trong b ng d i đây cho

th y nh ng con s choáng ng p v s ca tai bi n đi u tr , v i t l dao đ ng trong kho ng 3,2% đ n 16,6% (Runciman, 2007)

n m 2005, cho th y t l tai bi n đi u tr dao đ ng t 2,5 đ n 18,4% trong t ng s

b nh nhân nh p vi n (BMJ, 2012) Trong đó, 83% các tai bi n thu c nhóm có th phòng ng a đ c, trong khi có đ n 30% tai bi n d n đ n t vong, và kho ng 34% tai bi n do sai sót đi u tr trong b nh c nh không ph c t p (Vlayen, 2012)

Tình hình này các n c đang phát tri n nói chung, và t i Vi t Nam nói riênghi n ch a có s li u công b chính th c v tai bi n đi u tr Tuy nhiên t l tai

bi n đi u tr t i các n c này ch c ch n s cao h n nhi u do nh ng khó kh n v c

s h t ng, trang thi t b y u kém, cung ng và ch t l ng thu c không đáng tin

c y, y u kém trong công tác ki m soát nhi m khu n, c ng nh ngu n nhân l c ch a đáp ng đ c mong đ i do thi u k n ng làm vi c và t o đ ng l c th p (WHO, 2009).Riêng nhi m khu n b nh vi n, T ch c y t th gi i (2009) c tính t i các

n c đang phát tri n cao g p 20 l n so v i các n c đã phát tri n

Nh ng quan ng i v an toàn ng i b nh không ch gây t n h i và đau đ n v

th ch t và tinh th n cho ng i b nh và gia đình c a h , mà còn gây ra nh ng gánh

n ng v m t kinh t v ichi phí y t do sai sót y khoa gây ra m t s n c là t 6 t

đ n 29 t đô la M hàng n m do th i gian n m vi n đi u tr kéo dài, chi phí ki n

t ng, khi u n i, nhi m khu n b nh vi n, m t thu nh p, tàn ph (Kohn, 1999)

Hình 3.1 Khung phân tích v n hóa an toàn ng i b nh

Khung phân tích tác gi s d ng mô hình h i qui d ng nh không liên quan (Seemingly Unrelated Regression –SUR)nh m m c đích phân tích s khác bi t c a

t ng thành ph n v n hóa an toàn ng i b nh gi a các y u t ch c danh ngh

V n hóa An toàn ng i b nh

nghi p, ch c v , th i gian công tác t i b nh vi n và m c thu nh p khác nhau Và trong ki m đ nh th ng kê này, v i gi đ nh các bi n ph thu c không có quan h v i nhau, mô hình SUR bây gi th c ch t là m t t p h p các mô hình h i qui đ n l

3.2 Than g đo nghiên c u

V n hóa an toàn ng i b nh đ c kh o sát xuyên su t qua 42 câu h i g m

12 thành ph n nh (1) Làm vi c theo ê kíp trong cùng m t Khoa/phòng, (2) Quan

đi m và hành đ ng v an toàn ng i b nh c a ng i qu n lý, (3) Tính c iti n liên

t c và h c t p m t cách h th ng, (4) H tr v qu n lý cho an toàn ng i b nh, (5) Quan đi m t ng quát v an toàn ng i b nh, (6) Ph n h i và trao đ i v sai sót/l i, (7) Trao đ i c i m , (8) T n su t ghi nh n s c /sai sót/l i, (9) Làm vi c theo ê kíp

gi a các Khoa/phòng, (10) Nhân s , (11) Bàn giao và chuy n ti p, và cu i cùng (12) là Không tr ng ph t khi có sai sót/l iv i thang đo Likert 5 giá tr do C quan

ch t l ng và nghiên c u s c kh e Hoa K (AHRQ) xây d ng, và đã đ c tri n khai t i 16 qu c gia trên th gi i nh M , r p Saudi, B , Th Nh K , Hà Lan, Tây Ban Nha, ài Loan, Lib ng, …, vì đ tài nghiên c u không nh ng mang tính

đa chi u, đa thành ph n mà còn là d ng xác đ nh ý ki n ho c thái đ c a đ i t ng nghiên c u Bên c nh đó, v n hóa an toàn ng i b nh không ch d a vào m t

bi nhay m t ch tiêu mà đ c tính trên t ng s đi m c a r t nhi u tiêu chí

3.3 Mô hình ki m đ nh s khác bi t c a các thành ph n v n hóa An toàn ng i b nh theo các đ c đi m ch c danh ngh nghi p, ch c v , th i gian công tác t i b nh vi n và thu nh p

Mô hình h i qui d ng nh không liên quan (Seemingly Unrelated Regression –SUR)đ c s d ng nh mphân tích các y u t tác đ ng đ n v n hóa an toàn ng i b nh; v n hóa an toàn ng i b nh đ c đ nh ngh a là m t bi n và đ c

g i là bi n ph thu c v i tên bi n là Y Bi n ph thu c Y đ c mã hóa (s hóa) bao

g m các giá tr là t 1 đ n 12 t ng ng v i (1) Làm vi c theo ê kíp trong cùng m t Khoa/phòng, (2) Quan đi m và hành đ ng v an toàn ng i b nh c a ng i qu n lý, (3) Tính c iti n liên t c và h c t p m t cách h th ng, (4) H tr v qu n lý cho an

toàn ng i b nh, (5) Quan đi m t ng quát v an toàn ng i b nh, (6) Ph n h i và trao đ i v sai sót/l i, (7) Trao đ i c i m , (8) T n su t ghi nh n s c /sai sót/l i, (9) Làm vi c theo ê kíp gi a các Khoa/phòng, (10) Nhân s , (11) Bàn giao và chuy n ti p, và cu i cùng (12) là Không tr ng ph t khi có sai sót/l i Các y u t tác

đ ng đ n v n hóa an toàn ng i b nht i B nh vi n T D bao g m ch c danh ngh nghi p, ch c v , th i gian công tác t i b nh vi n và thu nh p đ c g i là các bi n

đ c l p hay còn g i là bi n gi i thích trong mô hình kinh t l ng

B ng 3.3: Mô t các bi n trong mô hình H i qui

(5) Quan đi m t ng quát v an toàn ng i b nh (6) Ph n h i và trao đ i v sai sót/l i

(7) Trao đ i c i m (8) T n su t ghi nh n s c /sai sót/l i (9) Làm vi c theo ê kíp gi a các Khoa/phòng (10) Nhân s

(11) Bàn giao và chuy n ti p (12) Không tr ng ph t khi có sai sót/l i

Ch c v X2 Là s đ m nhi m m t vai trò, đ a v nào đó trong m t t ch c, m t

5 đ n d i 8 tri u

8 đ n 12 tri u

Trên 12 tri u

C n c b ng 3.3, hàm h i qui d ng nh không liên quan (Seemingly Unrelated Regression –SUR) có d ng nh sau: Yi = + β1X1i + β2X2i + β3X3i +

β4X4i + ε.Trong đó Yi là bi n đ nh l ng ph n ánh v n hóa an toàn ng i b nh v i i

t 1 đ n 12; X1i, X2i, X3i, X4il n l t là các bi n gi th hi n ch c danh ngh nghi p;

ch c v , th i gian công tác t i b nh vi n, và thu nh p c a cá nhân i

Hàm h i qui d ng nh không liên quanSUR cho phép các ph n d (error term) trong 10 ph ng trình t ng quanv i nhau Ph n d trong 1 ph ng trình

là ph nch a các y u t không quan sát đ c (các y ut quan sát đ clà ch c danhngh nghi p, ch c v , th i gian công tác và thu nh p) Các y u t không quan sát đ c (ch ng h n lòng tr c nc a 1 ng i) tác đ ng đ n Y1 thì c ng có th tác

đ ng đ n Y2a và cácbi n Yi khác.Mô hình này g m 10 ph ng trình h i qui d ng

nh không liên quan này đ c vi t l i d i d ng ma tr n nh sau; trong đó M là ký

hi u s ph ng trình, K là s bi n gi i thích và T là s quan sát

K t h p 10 ph ng trình đ n l vào m t hàm t ng quát nêu trên, tác gi trình bày ma tr n ph ng sai – hi p ph ng sai nh sau

3.4 D li u

3.4.1 Các đ nh ngh a v d li u

V n hóa an toàn ng i b nh bao g m (1) Làm vi c theo ê kíp trong cùng m t Khoa/phòng, (2) Quan đi m và hành đ ng v an toàn ng i b nh c a ng i qu n lý, (3) Tính c iti n liên t c và h c t p m t cách h th ng, (4) H tr v qu n lý cho an toàn ng i b nh, (5) Quan đi m t ng quát v an toàn ng i b nh, (6) Ph n h i và trao đ i v sai sót/l i, (7) Trao đ i c i m , (8) T n su t ghi nh n s c /sai sót/l i, (9) Làm vi c theo ê kíp gi a các Khoa/phòng, (10) Nhân s , (11) Bàn giao và chuy n ti p, và cu i cùng là Không tr ng ph t khi có sai sót/l i đ c đo l ng b i thang đo Likert 5 giá tr r t không đ ng ý, không đ ng ý, không bi t, r t đ ng ý, và

đ ng ý; ho c không bao gi , hi m khi, đôi khi, th ng xuyên và luôn luôn

Các y u t tác đ ng nh ch c danh ngh nghi p là bác s , n h sinh, đi u

d ng, d c s , k thu t viên, h lý, ho c nhân viên hành chính; ch c v là tr ng, phó khoa/phòng; th i gian công tác là s n m làm vi c t i b nh vi nv i thang đo

d i 1 n m, t 1 đ n 5 n m, 6 đ n 10 n m, 11 đ n 15 n m, 16 đ n 20 n m và trên

20 n m; và thu nh p là thu nh p bình quân hàng tháng c a cá nhânt 3 đ n d i 5 tri u, 5 đ n d i 8 tri u, 8 đ n 12 tri u, và trên 12 tri u

3.4.2S m u:

B câu h i HSOPSC dùng đ đánh giá v n hóa an toàn ng i b nh c a các nhân viên y t có tham gia ch m sóc tr c ti p và gián ti p b nh nhân, trong đó có

th k đ n nhân viên y t ch m sóc tr c ti p ng i b nh nh bác s , đi u d ng, n

h sinh, h lý Nhân viên y t không tr c ti p ch m sóc ng i b nh nh ng công

vi c c a h có nh h ng đ n vi c ch m sóc ng i b nh nh d c s , k thu t viên xét nghi m, k thu t viên trang thi t b , nhân viên hành chính và ng i qu n lý V i

đ i t ng nghiên c u là t t c nhân viên b nh vi n có th i gian công tác t i b nh

vi n ít nh t là sáu tháng vì khi đó h đã hi u đ c v n hóa t ch c, do v y s m u

mà đ tài th c hi n nghiên c u th a mãn tiêu chí nêu trên là 2.118/2.153 nhân viên

b nh vi n

3.4.3 Ph ng pháp ti n hành

u tiên, tác gi hình thành nhóm nghiên c u t i b nh vi n v i thành viên là

35 nhân viên chuyên trách m ng l i qu n lý ch t l ng tr c thu c các Khoa/phòng Trong đó, tác gi xây d ng m t nhóm bao g m m t bác s lâm sàng,

m t bác s c n lâm sàng, m t d c s , m t n h sinh và m t nhân viên hành chính

d ch b câu h i HSOPSC t ti ng Anh sang ti ng Vi t Sau khi th ng nh t v b n

d ch, tác gi g i b n d ch Anh – Vi t đ n hai nhân viên chuyên trách khác thu c nhóm nghiên c u đ d ch ng c t ti ng vi t sang ti ng anh nh m xác đ nh s vi t hóa trong b câu h i v n tuân theo n i dung nguyên tác

Tác gi ti n hành th nghi m b n d ch bao g m 35 thành viên khoa/phòng và

m i thành viên s đánh giál i chính t , ng ngh a các câu có d hi u, có n i dung gây hi u l m không, và các câu có ph n ánh trung th c ý mu n chuy n t i v kh o sát v n hóa an toàn ng i b nh K t qu th nghi m cho th y 3/4 s nhân viên tham gia th nghi m hi u b câu h i nghiên c u, ch vài ý ki n t nhân viên hành chính cho r ng c n làm rõ khái ni m s c Nh v y sau kho ng sáu tu n vi t hóa b câu

h i, b n d ch b câu h i HSOPSC hoàn thành

Tác gi cùng nhóm nghiên c u ti n hành l p danh sách, s l ng nhân viên

m i khoa/phòng, t p hu n đi n phi u câu h i, và xây d ng k ho ch hành đ ng

kh o sát t ng khoa/phòng và m i thành viên nhóm nghiên c u có trách nhi m tri n khai vi c kh o sát b câu h i đ n khoa/phòng mình ph trách Th i gian tri n khai

và thu th p b n câu h i hoàn thi n g i v tác gi tr c thu c phòng Qu n lý ch t

l ng 6 tu n sau đó

Ti p đ n, tác gi s d ngph ng pháp phân tích nhân t khám phá (Exploratory Factor Analyses - EFA) đ đánh giá giá tr h i t và giá tr phân bi t

c a thang đo nh m xác đ nh các câu h i đ c phân b vào t ng l nh v c thu c m t khái ni m; và ki m đ nh đ tin c y c a các câu h i b ng phép ki m Cronbach’s Alpha D li u nghiên c u s đ c nh p li u v i ph n m m Epi-data 3.1 v i tiêu chu n ch n nh sau, phi u câu h i đ c tham gia phân tích s li u ph i tr l i đ y

đ 12 chuyên m c,trong m i chuyên m c ph i tr l i trên 70% s câu h i và không

có hi n t ng tr l i đ ng lo t 1 đáp án Và đ x lý s li u, tác gi s d ng ph n

m m Stata 12, và k t qu c a m c tiêu 1 v kh o sát th c tr ng v n hóa an toàn

ng i b nh s đ c trình bày theo h ng d n c a C quan nghiên c u ch t l ng y

t - AHRQ đ có th so sánh cùng các nghiên c u t ng t trên th gi i Và đi u quan tr ng là cá nhân tham gia nghiên c u hoàn toàn t nguy n và không ti t l danh tính

CH NG 4 : T NG QUAN V V N HÓA AN TOÀN NG I B NH

T I B NH VI N T D

4.1 Gi i thi u B nh vi n T D

B nh vi n T D là b nh vi n ph s n hàng đ u t i khu v c phía Nam, Vi t Nam V i qui mô h n 1.700 gi ng, 2.153 nhân s , b nh vi n ti p nh n khám và

đi u tr cho kho ng 220.000 l t b nh nhân ngo i trú và 120.000 l t n i trú hàng

n m Và đ v n hành c máy kh ng l này là s ph i h p công tác c a 35 Khoa/phòng, và tùy thu c vào đ c thù công vi c, ch c n ng, nhi m v c a t ng khoa/phòng mà h th ng b nh vi n chia làm 3 kh i chính nh sau, kh i phòng ch c

n ng, kh i lâm sàng, và kh i c n lâm sàng

i v i kh i phòng ch c n ng bao g m Phòng K ho ch t ng h p có trách

nhi m ch đ o công tác chuyên môn trong b nh vi n, t ch c đào t o chuyên môn cho đ i ng y bác s , th c hi n công tác h p tác qu c t và đ m b o vi c l u tr h

s b nh án, t ng k t chuyên môn theo đúng quy đ nh Phòng T ch c cán b th c

hi n công tác t ch c, s p x p, đào t o nhân l c cán b , th c hi n công tác b o v chính tr, an ninh n i b c a b nh vi n, xây d ng l l i làm vi c t ng quan gi a các khoa/phòng, t ch c phong trào thi đua, các đ t h c t p th i s , chính tr , đ nâng cao y đ c, tinh th n trách nhi m và thái đ ph c v c a cán b công nhân viên

ch c Phòng Ch đ o tuy n có trách nhi m theo dõi, đôn đ c, h tr và đánh giá

hi u qu công tác ho t đ ng chuyên môn v công tác B o v s c kh e Bà M - Tr

em - K ho ch hóa gia đình c a 32 t nh thành khu v c phía nam (t à N ng đ n

Cà Mau), và ph i h p v i các chuyên khoa t ch c đào t o liên t c cho cán b

tuy n d i Phòng Hành chính qu n tr cung ng v t t , trang thi t b thông d ng

cho các khoa phòng k p th i, qu n lý t t và có h th ng công v n đi, đ n; Qu n lý,

s a ch a nhà c a, duy tu, bão d ng k p th i.Bên c nh đó, phòng đ m b o công tác

h u c n ph c v ti p khách và các h i ngh c a b nh vi n, c ng nh cung c p đ y

đ đi n, n c s ch, v sinh ngo i c nh luôn s ch đ p Phòng Tài chánh K toán

th c hi n, giám sát ch t ch ch đ thu, chi tài chánh k toán c a b nh vi n và th c

hi n các nghi p v k toán lao đ ng ti n l ng, ch đ chính sách, v t t tài s n,

chính xác và k p th i Phòng i u d ng đi u hành, đôn đ c và giám sát công tác

ch m sóc ng i b nh c a toàn b đi u d ng, n h sinh và h lý th c hi n đúng các qui trình k thu t, quy ch b nh vi n c a B y t , và t ch c đào t o nâng cao

trình đ cho đi u d ng, n h sinh… Phòng V t t - Thi t b y t xây d ng k

ho ch mua s m, thay th , s a ch a, thanh lý tài s n, thi t b y t trong b nh vi n, t

ch c đ u th u mua s m, và xây d ng, duy tu, bão d ng thi t b y t k p th i

Phòng Công n gh Thông tin ph trách tri n khai ho t đ ng công ngh thông tin t i

b nh vi n Và Phòng Qu n lý Ch t l ngph trách công tác c i ti n ch t l ng, đào

t o, nghiên c u khoa h c, và th vi n b nh vi n

i v i kh i lâm sàng, các khoa có trách nhi m ch m sóc, đi u tr cho ng i

b nh – khách hàng, và c ng là n i đào t osinh viên c a các tr ng đ i h c Y, v i

ch c n ng và nhi m v c th nh Khoa Khám ph khoacó trách nhi m ti p nh n, khám và đi u tr các b nh lý ph khoa cho các b nh nhân ngo i trú.Khoa ch m sóc

tr c sinht v n ti n s n, th c hi n th thu t ch c i, sinh thi t gai nhau, th thu t

h y thai, khám thai ti n s n và Qu n lý thai k cho thai ph Khoa C p c u-ch ng

đ cti p nh n các tr ng h p c p c u v s n khoa, ph khoa và s sinh.Khoa Sanh

th c hi n công tác đ sanh, ch m sóc s c kh e bà m tr s sinh ngay sau khi sanh

Khoa S n A ti p nh n đi u tr và ch m sóc các s n ph đang có thai b nh lý nh huy t áp cao, ti u đ ng, tim m ch, b nh lý tuy n giáp, và s n ph sau khi sanh

có b nh lý H u s n N, H, C, M ti p nh n và đi u tr và ch m sóc các s n ph sau sanh th ng và sanh m H u ph u ch m sóc ng i b nh sau m ph khoa, m s n

khoa Khoa Ung b u ph khoa ch m sóc và đi u tr b nh nhân ung th bu ng

tr ng, thai tr ng, b nh lý t bào nuôi, b nh lý tuy n vú và t m soát ung th vú.Khoa

ph đi u tr n i trú t t c b nh ph khoa viêm nhi m đ ng sinh d c, rong kinh,

rong huy t, đ ng thai, thai l u trên 13 tu n, chu n b ti n ph u cho b nh nhân s p

ph u thu t ph khoa Khoa N i soi đi u tr n i trú các b nh nhân Thai ngoài t cung,

chu n b ti n ph u và ch m sóc h u ph u cho các b nh nhân ph u thu t n i soi (U

bu ng tr ng, U x t cung, Vô sinh,….) Khoa Gây mê h i s c g m h th ng các

bu ng ph u thu t đ th c hi n các ph u thu t, theo ch ng trình và c p c u, khu

v c h i s c sau ph u thu t và các b nh lý n i khoa n ng.Khoa Hi m mu n t v n,

khám và đi u tr b nh nhân hi m mu n Khoa K ho ch hoá gia đình t v n, khám

và th c hi n các ph ng pháp k ho ch hóa gia đình, cung c p d ch v thân thi n v thành niên, t v n và th c hi n d ch v b thai b ng ph ng pháp ngo i và n i khoa

cho khách hàng Khoa S sinhti p nh n và đi u tr ch m sóc tr s sinh b nh lý, non tháng, có trách nhi m theo dõi s c kh e, chích ng a cho tr em t i phòng khám

tr Và Khoa Ph c h i ch c n ng ti p nh n, đi u tr v t lý tr li u, ph c h i ch c

n ng cho tr khuy t t t

i v i kh i c n lâm sàng, Khoa D ccó trách nhi mth c hi n cung ng,

b o qu n và s d ng thu c, hoá ch t và sinh ph m trong b nh vi n.Khoa Xét

nghi m th c hi n cácxét nghi m v huy t h c, hoá sinh, vi sinh.Khoa Gi i ph u

b nh – T bàoth c hi n các xét nghi m sinh thi t, t bào h c, đ c tiêu b n, ph t t

bào âm đ o đ phát hi n s m ung th c t cung.Khoa Xét nghi m di truy n y h c

t v n di truy n, t v n tr c sinh, phân tích nhi m s c th đ (karyotype), ch n đoán DNA, phát hi n đ t bi n gen gây b nh thalassaemia, ch n đoán nhi m HPV gây ung th c t cung, xét nghi m t m soát tr c sinh triple test và t m soát s sinh Khoa Ki m soát nhi m khu n có trách nhi m h ng d n vi c th c hi n quy

ch phòng ch ng nhi m khu n trong toàn b nh vi n Khoa Ch n đoán hình

nh:th c hi n các k thu t ch n đoán b ng hình nh nh : X- Quang, siêu âm, ch p

nh nh, đo loãng x ng, MRI Và Khoa Dinh d ng th c hi n công tác ph c v

n u ng cho ng i b nh n i/ngo i trú, và có trách nhi m ch m sóc s c kh e cho nhân viên b nh vi n

4.2 Ho t đ ng an toàn ng i b nh t i B nh vi n T D

T tháng 9 n m 2011 v i nh n đ nh sâu s cAn toàn là m t trong sáu tiêu chu n ch t l ng c a ch m sóc s c kh e.T th i Hipporates, ông t c a ngành y,

v n đ an toàn ng i b nh đã đ c đ t ra “First do no harm” i u đó có ngh a là

“vi c đ u tiên nhân viên y t c n làm cho ng i b nh là không làm gì gây h i cho

ng i b nh”.An toàn ng i b nh là không đ x y ra các tai bi n hay t n th ng có

tb ng n ng a do ch m sóc y t gây ra, và c i ti n ch t l ng liên t c nh m c i thi n s c kh e và đ t đ n k t qu t t nh t cho ng i b nh (WHO, 2001) Tuy nhiên,

bên c nh đó, William Osler c ng ch ra r ng y khoa là khoa h c c a s b t đ nh, và

là ngh thu t c a xác su t M t thu t đi u tr đ c xem là tiêu chu n vàng hôm nay

v n có th tr thành sai l m nguy hi m trong t ng lai (Michael, 1999) Vì th trong ngành y, sai sót có th x y ra vào b t c th i đi m nào c a quá trình ch m sóc

s c kh e t ch n đoán , đi u tr , đ n phòng ng a Sai sót 80% t l i h th ng và sai sót, s c là c h i cho c i ti n

V y làm th nào đ t o m t môi tr ng khuy n khíc h nh n di n sai sót , báo cáo sai sót , và h c h i t sai sót , đ xác đ nh nguyên nhân và có ho t đ ng thích

h p đ c i thi n cho t ng lai Xu t phát t nh n đ nh, quan đi m đó, Ban An toàn

ng i b nh tr c thu c phòng K ho ch t ng h p đ c hình thành v i nhi m v

thi t l p h th ng thu th p và báo cáo các s c t nguy n, nh m l n, sai sót chuyên môn k thu t toàn b nh vi n, sau đó ti n hànhđi u tra vàđ nh k phân tích nguyên nhân nh m rút kinh nghi m và có đ xu t bi n pháp phòng ng a hi u qu , t đó

thông tin, h c h i t sai sót

Bên c nh đó, Ban An toàn ng i b nh c ng h tr xây d ng , ban hành

nh ng quy đ nh c th v b o đ m an toàn cho ng i b nh Tri n khai và giám sát

th c hi n các bi n pháp phòng ng a , b o đ m an toàn, tránh nh m l n cho ng i

b nh trong vi c dùng thu c , ph u thu t và th thu t Ho t đ ng c a Ban An toàn

ng i b nh đ c s đ hóa nh sau:

Hình 4.2.1 S đ ho t đ ng Ban An toàn ng i b nh

Qua hai n m ho t đ ng, Ban an toàn ng i b nh đã xây d ng đ c m ng

l i Ti u ban An toàn ng i b nh v i 76 thành viên có nhi m v tri n khai các ho t

đ ng c a Ban đ n t t c nhân viên khoa/phòng Ban c ng đã hoàn thi n qui trình

qu n lý s c b nh vi n, tri n khai t p hu n cho t t c thành viên m ng l i, đ c

bi t nh n m nh t m quan tr ng c a vi c báo cáo s c và c ch khuy n khích khen

th ng khi báo cáo s c S phi u báo cáo s c t ng lên qua hàng n m, n m 2012

v i 40 s c đ c báo cáo đã t ng lên g p đôi vào m t n m sau đó

Và đ x trí cho các b c ti p theo c a qui trình qu n lý s c , hàng n m, Ban An toàn ng i b nh t ch c ba di n đàn v an toàn ng i b nh, và 8 ch ng trình h c h i t sai sótv các chuyên đ liên quan đ n s c đ c báo cáo nh B ng huy t sau sanh, Suy thai trong chuy n d …và xu t b n 6 b n tin An toàn ng i

b nh nh m t kênh thông tin các s c và đ xu t gi i pháp kh c ph c đ n t t c nhân viên b nh vi n

Ho t đ ng c a An toàn ng i b nh t i B nh vi n ngày càng m nh m và qui

c h n vào cu i tháng 11 n m 2013, phòng qu n lý ch t l ng b nh vi n hình thành theo thông t 19 c a B Y t v tri n khai công tác qu n lý ch t l ng b nh vi n Các ho t đ ng t p hu n qui trình qu n lý s c đ c l p đi l p l i v i nhi u hình

th c t ch c tích c c t o s ph n khích và ch đ ng cho ng i tham d , các cu c

h p phân tích nguyên nhân g c đ c tri n khai hàng tu n v i quan đi m “V n đ là

gì? T i sao v n đ đó x y ra? Và gi i pháp là gì? Giúp gi m đ c ph n nào m i quan ng i c a v n hóa bu c t i trong nhân viên S phi u báo cáo s c g i v càng nhi u v i h n 100 s c đ c báo cáo trong n m 2014, và trong vòng 3 tháng đ u

n m 2015, s s c đ c báo cáo b ng v i con s th ng kê n m 2014 Trong đó, s

s c suýt x y ra chi m 35%, s c sai bi t chi m 55% và s c đ c bi t nghiêm

tr ng chi m 10% Trong đó, 60% s c đ c báo cáo t h th ng đi u d ng, n h sinh

Nh n đ nh 80% l i h th ng hi n di n trong t t c các s c đ c phân tích nguyên nhân g c, phòng qu n lý ch t l ng ti n hành xây d ng và chu n hóa các qui trình liên quan trong b nh vi n, và đ n nay v i h n 85 qui trình đã phê duy t,

45 qui trình đã so n th o và 30 qui trình đang trong quá trình hoàn thi n do chính các thành viên m ng l i qu n lý ch t l ng (200 thành viên – ti n thân m ng l i

ti u ban An toàn ng i b nh) th c hi n

Cu c h p m ng l i qu n lý ch t l ng đ c t ch c th ng xuyên đ nh k

m i sáu tu n, nh m t p hu n các n i dung liên quan đ n An toàn ng i b nh – qu n

lý ch t l ng nh gi i thi u v k thu t 5S, h ng d n v cách vi t qui trình, cách xây d ng k ho ch, cách th c qu n lý th i gian c ng nh ôn l i các b c trong qui trình qu n lý s c …; nh ng đi u quan tr ng h n c là quan đi m “An toàn ng i

b nh là an toàn th y thu c”, “B nh nhân h nh phúc làm nên nh ng ng i bác s

h nh phúc”, “S c c a ng i này là bài h c kinh nghi m cho ng i khác” và

l p K n ng d n gi ng l y ng i h c làm tr ng tâm, 4 l p Chân dung nhà qu n lý chuyên nghi p, 1 l p K n ng qu n lý con ng i và m t cho Qu n tr ngu n nhân

l c … nh ng k n ng c n thi t và quan tr ng trong công tác qu n lý c p trung –

x ng s ng c a b nh vi n Vì có tri n khai th c hi n thì càng hi u rõ b n ch “cam

k t lãnh đ o”, tiêu chí tiên quy t cho ho t đ ng An toàn ng i b nh và qu n lý ch t

l ng, m t hành trình có đi m b t đ u nh ng ch a đi m k t thúc

Tóm l i, ch ng 4 gi i thi u s l c công tác khám ch a b nh v i ch c

n ng nhi m v c th 35 khoa/phòng c a B nh vi n T D , b nh vi n tuy n m t trong h th ng y t Vi t Nam v i m t qui mô t m c ; và t ng quan ho t đ ng công tác An toàn ng i b nh t i b nh vi n t tháng 9 n m 2011 đ n nay

đ nh đ tin c y c a các câu h i b ng phép ki m Cronbach’s Alpha; và ph n th 3 tác gi trình bày k t qu c a nghiên c u g m d ng th ng kê mô t nh m xác đ nh

th c tr ng v n hóa an toàn ng i b nh c a B nh vi n, đ c trình bày theo h ng

d n c a C quan nghiên c u ch t l ng y t (AHRQ) đ có th so sánh cùng các

nghiên c u t ng t trên th gi i; và cu i cùng trình bày k t qu ki m đ nh s khác

bi t c a các thành ph n v n hóa an toàn ng i b nh theo các đ c đi m ch c danh ngh nghi p, ch c v , th i gian công tác t i b nh vi n và thu nh p đ c th hi nqua

mô hình h i qui d ng nh không liên quan (Seemingly Unrelated Regression –SUR)

5.1 Mô t m u:

T ng s đ i t ng kh o sát là 2.118 ng i t ng ng v i 2.118 b n câu h i

K t qu th ng kê mô t s l ng nhân viên theo kh i, ch c danh ngh nghi p, ch c

v t i khoa, thâm niên công tác t i b nh vi n c ng nh t i khoa/phòng, đ c thù công

vi c có ti p xúc tr c ti p v i ng i b nh và m c thu nh p trung bình hàng tháng

c a nhân viên s đ c trình bàyd i d ng b ng nh sau

B ng 5.1 S l ng nhân viên theo kh i

S li u b ng 5.1 cho th y nhân viên đ c phân b đ n các kh i lâm sàng, c n lâm sàng và ch c n ng chi m t l l n l t nh sau 65,5%, 16,3% và 18,2%

B ng 5.2 Ch c danh ngh nghi p

18.2

16.3 65.5

Kh i phòng ch c n ng K

K

14.4

51 2.6

6.9

18.2

BS

ĐD NHS DS KTV K