Phân tích ảnh hưởng của việc đa dạng hóa các nguồn thu nhập đến thu nhập của nông hộ ở xã phú tân huyện tân phú đông tỉnh tiền giang luận văn thạc sĩ 2015

... đ tƠiă Phân tích nh h ng c a vi c đa d ng hóa ngu n thu nh p đ n thu nh p c a nông h xã Phú Tân, huy n Tân Phú ông, t nh Ti n Giang 1.2 M CăTIểUăNGHIểNăC U 1.2.1 M cătiêuăchung Phơnă tích nhă... ho c t o thu nh păkhôngăđángăk 4.3.2 M c đ đa d ng hóa thu nh p c a nông h xã Phú Tân Cóănhi uăđ nhăngh aăliênăquanăđ n đa d ng hóa thu nh p,ănh ngătrongănghiênă c uănƠy đa d ng hóa thu nh păđ... hi n s đa d ng hóa thu nh păthôngăquaăs đa d ng hóa c a các ngƠnhăngh phi nông nghi p xu t hi nătrong nông h H s nƠyăcƠngăcaoăth hi nătính đa d ng hóa các ho tăđ ngăphi nông nghi p h nông thônăcƠngăcao

-oOo -

NGUY NăTH ăNG CăTHU

NÔNGăH ă ăXÃăPHỎăTÂN,ăHUY NăTÂNăPHỎă ÔNG,ă

T NHăTI NăGIANG

LU NăV N TH CăS KINHăT

TP H ăChíăMinh,ăn m 2015

-oOo -

NGUY NăTH ăNG CăTHU

NÔNGăH ă ăXÃăPHỎăTÂN,ăHUY NăTÂNăPHỎă ÔNG,ă

T NHăTI NăGIANG

ChuyênăNgƠnh: CHệNHăSỄCHăCÔNG Mưăs ă:ă6 0 3 4 0 4 0 2

LU NăV NăTH CăS KINHăT

NG IăH NGăD NăKHOAăH C:ăTS NGUY NăH UăD NG

TP H ăChíăMinh,ăn mă2015

TôiăcamăđoanăLu năv nănƠyăhoƠnătoƠnădoătôiăth c hi n K t qu nêuătrong lu năv nălƠă

trung th căvƠăkhôngăsaoăchépăt b t c côngătrìnhănghiênăc uănƠoăkhác Cácăđo nătríchă

d năvƠăs li u s d ng trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvƠăcóăđ chínhăxácăcaoătrongă

ph m vi hi u bi t c aătôi.ăLu năv nănƠyăkhôngănh t thi t ph năánhăquanăđi m c aăTr ng

i h c Kinh t ThƠnhăph H ChíăMinh

Tácăgi lu năv n

M C L C

CH NGă1: GI I THI U 1

1.1ă T V Nă 1

1.2 M CăTIểUăNGHIểNăC U 2

1.2.1 M cătiêuăchung 2

1.2.2 M cătiêuăc th 2

1.3 GI THUY TăVÀăCÂUăH IăNGHIểNăC U 3

1.3.1 Gi thuy t 3

1.3.2ăCơuăh iănghiênăc u 3

1.4 PH MăVIăNGHIểNăC U 3

1.4.1 N iădungănghiênăc u 3

1.4.2ă aăbƠnăvƠăth iăgianănghiênăc u 3

1.5ăPH NGăPHỄPăVÀăS LI U 3

1.6 K T C U LU NăV N 4

CH NGă2: T NGăQUANăLụăTHUY TăVÀăTH C TI N 6

2.1ăC ăS LụăLU N 6

2.1.1ăCácăkháiăni măvƠăcôngăth căliênăquanăđ n v năđ nghiênăc u 6

2.1.1.1ăCácăkháiăni m v đaăd ngăhóa 6

2.1.1.2ă oăl ngăđaăd ngăhóaăthuănh p 7

2.1.1.3ăCácăv năđ liênăquanăđ n thu nh p 8

2.1.1.4ăCácăv năđ liênăquanăđ nănôngăh 9

2.1.2ă aăd ngăhóaăho tăđ ng s n xu t kinh doanh khu v cănôngănghi p 10

2.1.3ăCácăy u t nhăh ngăđ n thu nh p c aănôngăh 10

2.1.3.1ăCácăy u t liênăquanăđ n ngu n l cănôngăh 11

2.1.3.2 Cácăy u t ti p c n th tr ng 16

2.2 T NGăQUANăTÀIăLI U 17

2.3ăTịMăL CăCỄCăPH NGăPHỄPăPHÂNăTệCH 24

CH NGă3: PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 25

3.1 M U KH OăSỄT 25

3.2ăPH NGăPHỄPăTHUăTH P S LI U 25

3.3 PH NGăPHỄPăPHÂNăTệCH 25

3.3.1ăMôăt chi ti t bi n s c aămôăhìnhăOLSătrongăđánhăgiáăcácăy u t nhăh ngăđ n m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh 26

3.3.2 ng d ngămôăhìnhăh iăquyăOLSătrongănghiênăc u nhăh ng c a m căđ đaăd ng hóaăđ n thu nh p c aăcácănôngăh 28

CH NGă4: NHăH NG C Aă AăD NGăHịAăTHUăNH Păă N THU NH P C AăNÔNGăH 32

4.1ăCÔNGăTỄCăXịAă ịIăGI MăNGHỆOăVÀăGI I QUY T VI CăLÀMăTRểNă A BÀN 32

4.1.1ăCôngătácăxóaăđóiăgi mănghèo,ăgi i quy t vi călƠmăt i huy năăTơnăPhúă ông 32

4.1.2ăCôngătácăxóaăđóiăgi mănghèo,ăgi i quy t vi călƠmăxưăPhúăTơn 33

4.2 TH C TR NG THU NH PăVÀă AăD NGăHịAăTHUăNH P C AăNÔNGăH T IăXẩăPHỎăTÂN 34

4.2.1 Ngu n l c s n xu t c aănôngăh 34

4.2.2 Ngu n l căxưăh iăvƠătƠiăs năkhácăc aănôngăh 37

4.2.3 Ngu n l cătƠiăchính 39

4.3ă C ă C U THU NH Pă VÀă S Aă D NGă HịAă THUă NH P C Aă NÔNGă H TRểNă AăBÀNăXẩăPHỎăTÂN 40

4.3.1ăC ăc u thu nh p c aăcácănôngăh t iăxưăPhúăTơn 40

4.3.2 M căđ đaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh xưăPhúăTơn 43

4.4ăCỄCăY U T NHăH NGă N M Că AăD NGăHịAăTHUăNH P 46

4.5ăCỄCăY U T NHăH NGă N THU NH P C AăNÔNGăH T IăăXẩăPHỎă TÂN 49

5.1 K T LU N 52

5.2 M T S GI IăPHỄPăVÀăKI N NGH 53 TÀIăLI U THAM KH O

PH L C

DANH M C B NG

B ng 3.1: Các bi n nh h ng đ n quy t đ nh đa d ng hóa thu nh p và d u k v ng 28

B ng 4.1: c đi m chung v ngu n l c c a nông h 34

B ng 4.2: S ng i trong đ tu i lao đ ng c a h 35

B ng 4.3: tu i c a ch h 35

B ng 4.4: Trình đ h c v n c a nông h 36

B ng 4.5: Di n tích đ t s n xu t c a nông h 37

B ng 4.6: Ngu n l c xã h i 37

B ng 4.7: Tình hình ti p c n các ngu n tín d ng c a nông h trên đ a bàn 39

B ng 4.8: Thu nh p và thu nh p bình quân đ u ng i c a nông h 40

B ng 4.9: Các ho t đ ng s n xu t c a nông h trên đ a bàn xã Phú Tân 41

B ng 4.10: M c đ đa d ng hóa thu nh p c a nông h (SID) n m 2014 45

B ng 4.11: Ch s SID theo s ho t đ ng t o thu nh p c a nông h 45

B ng 4.12: K t qu h i quy mô hình OLS v m c đ đa d ng hóa thu nh p c a h 47

B ng 4.13: K t qu phân tích h i quy theo ph ng pháp OLS 50

gi iăhƠnhăchínhăhuy năGòăCôngăTơy,ăhuy năGòăCôngă ông,ăcóă6ăđ năv hƠnhăchínhă

tr c thu c, g măcácăxư:ăPhúă ông,ăPhúăTơn,ăTơnăTh i,ăTơnăPhú,ăTơnăTh nhăvƠăPhúă

Th nh.ăCùngăv i s n l c chung c aăcácăc p,ăcácăngƠnh,ăđoƠnăth vƠăbƠăconănôngădơnătrongănh ngăn măqua,ăhuy năTơnăPhúă ôngăđưăcóăđ c nh ngăb c ti năđángăk

v c ăs h t ngăc ngănh ăđ i s ng c aăng iădơn.ă c bi tătrongăphátătri nănôngă

nghi pă nh :ă ho tă đ ng khuy nă nông,ă b o v th c v t,ă thúă y,ă th y s nă đ că t ngă

c ng, vi c chuy n giao khoa h c k thu tăđ c th c hi n t tăvƠăbƠăconănôngădơnă

nhanh nh y ti păthuăvƠă ng d ng, … gópăph n quan tr ngăvƠoăphátătri n kinh t - xưă

h i c a huy n.ăBênăc nh s phátătri n c a huy n trong nh ngăn măquaăv năcònăr t

nhi uăkhóăkh n đangăt n t iăsongăsongăđ c th hi n r tărõănétăquaătìnhăhìnhăkinhăt

c aăcácăh dơnătrongăvùng.ăC th trongăn mă2013ăhuy năcóăđ nă42,2%ăl t h nghèoăvƠăc nănghèo,ătrongăđóăcóă4.406ăh nghèoăt ngă ngă39,8%ăđưăx p huy n thu c m t

trong nh ngăvùngăcóăt l h nghèoăcaoănh tăn căch aăt ngăx ng v i ti măn ngăphátătri n v năcóăc a huy n

LƠăm tăxưăgiápăbi n,ănôngănghi pălƠăngƠnhăkinhăt chínhăc a h u h tăng iădơnă xưăPhúăTơnăv iăhƠngălo tăcácăngƠnhăngh vƠăs n ph m r tăđaăd ng.ăTuyănhiên,ăv i t

l h nghèoătrongăxưălƠă38,2%,ăn u ch d aăvƠoănôngănghi p, ho c ch chúătr ng s n

xu t m t s n ph măthìăch aăđ l căđ ng iădơnăthoátănghèo,ăc ngănh ănơngăcaoăđ i

s ng c a h nghèoă vùngănôngăthôn.ăV năđ đ căđ tăraălƠăng iănôngădơnănghèoătrongă vùngă cóă th lƠmă gìă đ nơngă caoă thuă nh p, nă đ nh cu c s ng?ă aă d ngă hóaă

ngu n thu nh pălƠăcáchăti p c n mƠăh nghèoăđưăngh ăđ n.ă aăd ngăhóaălƠăho tăđ ng

th ng th y trong s n xu t,ăđ c bi tălƠătrongăl nhăv c s n xu tănôngănghi păvìăng i dơnăph iăđ i m t v i nh ng r i roănh ăthiênătai,ăd ch b nh, bi năđ ng th tr ng,…ăDoăđó,ăđaăd ngăhóaăs n xu tăđ căxemălƠăc n thi tăđ gi m thi t h iăvƠăt ngăthuănh p cho

ng iădơn,ăđ c bi tălƠăh nghèo.ăM tăkhác,ăkhiănh ng h nghèoăkhôngăcóăđ ngu n

l c cho s n xu tănôngănghi păthìăh c ngăcóăxuăh ngăthamăgiaăvƠoăho tăđ ng phi nôngănghi păđ t oăthêmăthuănh p Theo kinh nghi măphátătri nănôngănghi p m t s

qu c gia trong khu v cănh ăPhi-lip-pin,ăTháiăLan,…ăvƠăm t s t nhăthƠnhă BSCLă

nh ăThƠnhăph C năTh ,ă ngăTháp,ăAnăGiang,…ăthì vi căđaăd ngăhóaăs n xu tănôngă

nghi păđưăđóngăgópăm tăcáchăđángăk trong vi călƠmăt ngăthuănh p c aăng iădơnă

c ngănh ăgópăph năkhôngănh trongăl nhăv căxóaăđóiăgi mănghèoă vùngănôngăthôn

Hi nănay,ătrênăth gi iăvƠătrongăc n căđưăcóănhi uănghiênăc u, báoăcáoăv đaă

d ngăhóaăthuănh păvƠăcácăy u t nhăh ngăđ n thu nh p c aăng iădơn.ăTuyănhiênă

v iăđ căđi măkhácănhauăc a m iăđ aăbƠnăcùngăv i nh ng h n ch trongăquáătrìnhăđi u

tra th c t nênăcácăk t qu nghiênăc u v năcònăgơyănhi uătranhăcưi.ăTh c ti năáp d ng đaăd ngăhóaăthuănh p c aăng iădơnătrênăđ aăbƠnăxưăPhúăTơnăđưăg p ph i nh ngăkhóă

kh năr t l n v v n, k thu t…ănênă lƠmăchoăt l h nôngădơnăcóăs đaăd ngăhóaă

ngu n thu nh păcònăth p D aătrênăth c ti nănƠyăvƠăv i m căđíchă tìmăhi uăcácătácă

đ ng c a vi căđaăd ngăhóaăcácăho tăđ ng t o thu nh păđ n vi căt ngăthuănh p c a nôngăh t iăxư PhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ôngăc ngănh ăđ xu tăcácăgi iăphápăh pălỦă

choăđ aăph ngăvƠăcóăth ápăd ng r ngărưi,ătácăgi th c hi n đ tƠiă“Phân tích nh

h ng c a vi c đa d ng hóa các ngu n thu nh p đ n thu nh p c a nông h xã Phú Tân, huy n Tân Phú ông, t nh Ti n Giang”

1.2 M CăTIểUăNGHIểNăC U

1.2.1 M cătiêuăchung

Phơnătíchă nhăh ng t vi căđaăd ngăhóaăcácăho tăđ ng s n xu tăđ n vi cănơngă

cao thu nh p c a nông h , t đóăđ xu t m t s gi iăphápănh mănơngăcaoăthuănh p c a nôngăh xưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

1.2.2 M cătiêuăc th

đ tăđ c m cătiêuăchungătrên,ăđ tƠiăcóăcácăm cătiêuăc th sau:

1) Môăt th c tr ng s n xu tăvƠăthuănh p c a cácănôngăh t i xưăPhúăTơn,ăhuy n TơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

2) Phơnătích cácăy u t nhăh ngăđ n s đaăd ngăhóaăthu nh p c a nôngăh t i xưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

3)ăPhơnătíchă nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăvƠăcácăy u t khácăđ n thu nh p c aănôngă

h t iăxưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

4) xu t m t s gi iăphápănh m năđ nhăvƠăt ngăthuănh p cho nôngăh đ aăbƠnănghiênăc u

1.3 GI THUY TăVẨăCÂUăH IăNGHIểNăC U

1.3.1 Gi thuy t

Ho tă đ ngă đaă d ngă hóaă cóă th lƠmă t ngă thuă nh p cho nông h xưă Phúă Tơn,ă

huy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

1.3.2ăCơuăh iănghiênăc u

Hi nă tr ng ho tă đ ngă t oă thuă nh pă vƠă thuă nh pă c aă nôngă h t iă đ aă bƠn

nghiênăc uănh th ănƠo?

Nh ngă y uă t ă nƠoă nhă h ngă đ nă quy tă đ nhă đaă d ngă hóaă thuă nh pă c aănôngăh t iăđ aăbƠn nghiênăc u?

Nh ngăy uăt ănƠoă nhăh ngăđ năthuănh păc aănôngăh ăt iăđ aăbƠn nghiên

c u?

aăd ngăhóaăthuănh păcó lƠm t ngăthuănh păc aănôngăh ăhayăkhông?

1.4 PH MăVIăNGHIểNăC U

1.4.1 N i dung nghiênăc u

tƠiăch t pătrungăphơnătíchăcácăy u t nhăh ngăđ n m căđ đaăd ngăhóaăthuă

nh păvƠă nhăh ng c aănóăđ n thu nh p c aănôngăh cóăđ c t s n xu t kinh doanh Vìăth nh ng ngu n thu nh păkhácă(nh ăthuănh p t vi căbánătƠiăs n,ăcácăh tr , vv ) khôngăđ căxemălƠăngu n thu nh pătrongănghiênăc uănƠy.ă

1.4.2ă aăbƠnăvƠăth iăgianănghiênăc u

Tácăgi th c hi n kh oăsátănôngăh t iăxưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh

H năn a,ănghiênăc u s d ng ch s SIDăđ xácăđ nh m căđaăd ng hóaăthuănh p c a nôngăh t iăđ aăbƠnănghiênăc u NgoƠiăra.ăBƠiăvi tăcònăs d ngăph ngăpháp phơn tích

h i quy đaăbi n theo c l ng bình ph ng bé nh t (OLS) đ xácăđ nhăcácăy u t nh

h ngăđ n m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p Nghiênăc uăc ngăs d ngă căl ng OLS

đ xácăđ nh nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăvƠă nhăh ng c aăcácăy u t khácăđ n thu

nh p c aănôngăh t iăxư PhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

Cácăph ngăphápăphơnătíchănƠyăs đ c s d ngăđ tr l iăchoăcơuăh i nghiênăc u thôngăquaăs li uăs ăc păđ c thu th p t các quanăsátătrên 160ănôngăh trênăđ aăbƠnăxưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

1.6 K T C U LU NăV N

Ch ngă1:ăGi i thi uăđ tƠi

N iădungănƠyăbaoăg mălỦădoăch năđ tƠi;ătrìnhăbƠyăm cătiêuănghiênăc u;ăcơuăh i nghiênăc u, ph măviăvƠăđ iăt ngănghiênăc u;ăđ ng th iătómăl c v ph ngăphápăvƠă

s li uănghiênăc u

Ch ngă2:ăT ngăquanălỦăthuy tăvƠăth c ti n

Ch ngănƠyătrìnhăbƠyăcácăn i dung t ngăquanălỦăthuy tăvƠăcácătƠiăli uăliênăquană

đ nănghiên c uănh ăcácăkháiăni m v đaăd ngăhóaăvƠăcáchăđoăl ng;ăcácăv năđ v thu

nh p c aănôngăh ; t ngăquanăcácănghiênăc uăđưăcó;ăcácăph ngăphápăphơnătíchăthƠnhă

ph năchính

Ch ngă3:ăPh ngăphápănghiênăc u

Ch ngănƠyănêuărõăph ngăphápăxơyăd ngăcácăch s ; khungăphơnătích,ămôăt cácă

bi n s ;ăxơyăd ngăcácămôăhình; s li uănghiênăc u;ăph ngăphápătínhăch s

Ch ngă4:ăPhơnătíchă nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăthuănh păđ n thu nh p c a nôngă

h t iăxưăPhúăTơnăhuy năTơnăPhúă ông

TrìnhăbƠyăk t qu nghiênăc uămôăt ,ăphơnătíchăđánhăgiáăhi n tr ng thu nh păvƠăđaă

d ngăhóaăthuănh păcùngăcácăy u t nhăh ngăđ nănóăc aăcácănôngăh

Ch ngă5: K t lu năvƠăki n ngh

T nh ng k t qu phơnătíchă Ch ngă4,ăCh ngă5ăs tómăl c k t qu nghiên

c uăchính,ăđ aăraăk t lu năvƠăg iăỦăchínhăsách.ă ng th iănêuălênănh ng h n ch trong nghiênăc uăvƠăđ xu tăh ngănghiênăc u ti p theo

CH NGă2

T NGăQUANăLụăTHUY TăVẨăTH C TI N

Ch ngănƠyătrìnhăbƠyăcácăn i dung t ngăquanălỦăthuy tăvƠăcácătƠiăli uăliênăquană

đ nănghiênăc uănh ăcácăkháiăni m v đaăd ngăhóaăvƠăcáchăđoăl ng;ăcácăv năđ v thu

nh p c aănôngăh ; t ngăquanăcácănghiênăc uăđưăcó;ăcácăph ngăphápăphơnătíchăthƠnhă

ph năchính

2.1ăC ăS LụăTHUY T

2.1.1ăCácăkháiăni măvƠăcôngăth căliênăquanăđ n v năđ nghiênăc u

2.1.1.1 Các khái ni m v đa d ng hóa

Cóăr t nhi uăđ nhăngh aăkhácănhauăv đaăd ngăhóaăthuănh p,ătrongăbáoăcáoă c

đi m kinh t nôngăthônăVi tăNamă(2007)ăcóătríchăđ nh ngh aăv đaăd ngăhóaăthuănh p

c aă2ătácăgi JoshiăvƠăErsadoăcóăcùngăquanăđi mălƠăđ c păđ n s giaăt ngăm t trong

s cácăngu n thu nh p hay s cơnăb ng gi aăcácăngu năkhácănhau.ăM t h giaăđìnhă

v i hai ngu n thu nh p s đaăd ngăh năsoăv i m t h ch v i m t ngu n thu nh p, hay

khi hai h giaăđìnhăđ uăcóăhaiăngu n thu nh pămƠăh cóăm i ngu năđóngăgópă50%ăvƠoă

t ng thu nh p, s đ căxemălƠăđaăd ngăh năsoăv h giaăđìnhăcóăhaiăngu nămƠăm t trongăđóăchi mă90%ăcònăm t ngu n ch 10% c a t ng thu nh p (Joshi, 2002; Ersado,

2003)

Theoă quană đi m c aă Reardonă (1997)ă vƠă Escobală (2001)ă thìă m tă khíaă c nh khácăthìăđaăd ngăhóaăc ngăcóăth lƠăđaăd ngăhóaăngu n thu nh păcóăngh aălƠătrongănôngănghi păthìăngoƠiăthuănh p t côngăvi căđ ngăángăng iănôngădơnăc ngăcóăthêmă

thu nh p t phiănôngănghi pă(cácăngƠnhăngh ngoƠiănôngănghi p, ti năcôngăvƠăt t o

vi călƠm).ăS đaăd ngăhóaănƠyăcóăth giúpăt ngăthuănh p, trong th iăgianădƠiăs gơyăraă

s chuy năđ iăc ăc u trong khu v c ho c qu căgia.ăVíăd , s li u th ngăkêăth B nôngănghi p vƠăPhátătri nănôngăthônăthìăt tr ng GDP c aăngƠnhănôngănghi p trong

t ng GDP gi m t 24,5%ăn mă2000ăxu ngă20,58%ăn mă2010

aăd ngăhóaăc ngăcóăth lƠăvi c chuy năđ i t s n xu tăl ngăth c t cung t

c păsangăth ngăm iănôngănghi p.ăKhôngănh t thi t ph i cóăc s giaăt ngăv s l ng hayăcơnăb ngăcácăngu n thu nh pămƠăc ngăcóăthă lƠăchuy n m t ph n c a s năl ng

nôngăh th c hi năchoăgiáătr ti n m t.ăVíăd , m tănôngădơnăcóăth chuy n t vi c s n

xu t h t, c vƠăcácălo iărauăkhácănhauăsangăchuyênătiêuăth ch m t ho c m tăvƠiălo i cơyătr ngă(DelgadoăvƠăSiamwalla,ă1997)

NgoƠiăra,ăđaăd ngăhóaăthuănh păc ngăcóăth lƠăs chuy năđ i t s n xu tăcơyă

tr ngăcóăgiáătr th păsangăcơyătr ng, v tănuôiăvƠăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi păcóăgiáă

tr caoăh n.ăGiáătr caoăh năcóăth hi uălƠăgiáătr đ cătínhătrênăcùngă1ăđ năv tr ng

l ng ho căc ngăcóăth lƠăgiáătr kinh t t oăraăcaoăh nătrênăm tăđ năv laoăđ ng,ăđ t đai.ăCóăth th y,ăđaăd ngăhóaăs n xu tăcơyătr ng cácăho tăđ ngăcóăgiáătr caoăth ng đaăd ngăh nălƠăch cơyătr ngăvƠăcácăngu n thu nh păbìnhăth ng.ăTuyănhiên,ăđi u nƠyăkhôngăph iăluônăluônănh ăv y.ăVíăd , t iăvùngănôngăthônăhi n nay n uăng iănôngădơnăcóăc s n xu tălúaăvƠăch nănuôiăgiaăc m,ănh ngăng iănôngădơnăl i quy tăđ nh chuyênăch nănuôiăgiaăc m,ăthìăđi uănƠyăs lƠăs đaăd ngăhóaătheoăcáchăchuy n t ho t

đ ngăcóăgiáătr th păthƠnhăm t ho tăđ ngăcóăgiáătr caoăh n,ătuyănhiênăđơyăkhôngăđ c xemălƠăđaăd ngăhóaătheoăỦăngh aăc aăđaăho tăđ ng

Trongănghiênăc uănƠyătácăgi s ti p c n v năđ đaăd ngăhóaăthuă nh p theo quanăđi m c aăJoshiăvƠăErsadoăcóăngh aălƠăm t h giaăđìnhăv i hai ngu n thu nh p s đaăd ngăh năsoăv i m t h ch v i m t ngu n thu nh p, hay khi hai h giaăđìnhăđ uăcóă

hai ngu n thu nh pămƠăh cóăm i ngu năđóngăgópă50%ăvƠoăt ng thu nh p, s đ c

xemălƠăđaăd ngăh năsoăv h giaăđìnhăcóăhaiăngu nămƠăm tătrongăđóăchi mă90%ăcònă

m t ngu n ch 10% c a t ng thu nh p

2.1.1.2 o l ng đa d ng hóa thu nh p

Cóănhi uăcáchăth căkhácănhauăđ đoăl ng m căđ đaăd ngăhóaănh :ă

+ H s đaăd ngăhóaăphiănôngănghi p (NAI - Non-agricultural Diversification

Index) th hi n s đaăd ngăhóaăthu nh păthôngăquaăs đaăd ngăhóaăc aăcácăngƠnhăngh phiănôngănghi p xu t hi nătrongănôngăh H s nƠyăcƠngăcaoăth hi nătínhăđaăd ng hóaăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi p trong h nôngăthônăcƠngăcao

+ Ch s đaăd ngăhóaăcơyătr ng (Crop Diversification Index – CDI)ădùngăđ đoă

l ng m căđ đaăd ngăhóaăthuănh păthôngăquaăm căđ đaăd ngăhóaăcơyătr ng trong môăhìnhăcơyătr ng c a h N uătoƠnădi nătíchăc a h tr ng 1 lo iăcơy,ăt călƠăchuyênă

canhăthìăgiáătr ch s b ng 0 N u di nătíchăc a h đ căphơnăb đ u cho nhi u lo i cơyătr ng, t călƠăđaăcanhăthìăch s cóăgiáătr ti n v 1

+ T n s đaăd ngăhóaăđơyălƠăch s ph năánhăm căđ đaăd ngăhóaăthuănh păthôngă

qua t l t n s xu t hi n c aăcácăngƠnhăngh trongănôngăh so v i t ng s ngƠnhăngh

ph bi n t iăđ aăph ng

+ H s Simpson (Simpson Index Diversification – SID) h s đaă d ngă hóaă

SimpsonănƠyălƠăm t bi năphápăđoăl ngăđ đaăd ngăth ngăđ c s d ng trong sinh tháiăh căđ đ nhăl ng m căđ đaăd ng sinh h c c aămôiătr ng s ng, s phongăphúă

c a m iăloƠi.ăTuyănhiên, v năcóăth ápăd ngătrongănghiênăc u kinh t đ đoăl ng m c

đ đaăd ngăhóaăcácăho tăđ ng s n xu tătrongănôngăh , n uăchuyênămônăhóaă1ăho t

đ ngăthìăSIDă=ă0,ăSIDăcƠngăcaoăthìăm căđ đaăd ngăhóaăthuănh păcƠngăcaoăvƠăch s

à à n v 1 Ch s nƠyăđ cătínhătoánănh ăsau:

Trongăđó:ăPiă=ăt tr ng thu nh p c a ho tăđ ng th iătrênăt ng thu nh pă(1≥ăSIDă≥ă

0)

Nh ăv y, trong gi i h n v cáchăti p c n c aănghiênăc u trong v năđ đaăd ngăhóaă

thu nh p,ăđ tƠiăs s d ngăcôngăth c SID - SimpsonăIndexăDiversificationădoăcôngă

th cănƠyăđ cătínhătoánăd aătrênăt l đóngăgópăthuănh p c a t ngăngƠnhăngh trong

t ng thu nh p, ch s nƠyă cóă cáchă tínhă toánă phùă h p v iă quană đi m c aă Joshiă vƠă

Ersado v đaăd ngăhóaăthuănh păvìăth côngăth cănƠyăđ c s d ngătrongă căl ng

m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p

2.1.1.3 Các v n đ liên quan đ n thu nh p

Theoăđ nhăngh aăc a T ng c c th ngăkêăv thu nh p c aănôngăh thìăthuănh p c a nôngăh lƠătoƠnăb s ti năvƠăgiáătr quyăthƠnhăti n c a t t c cácăhi n v tăcóăđ c

trong s n xu t sau khi tr điăchiăphíăs n xu tămƠăh vƠăcácăthƠnhăviênăc a h nh n

đ c trong m t th i gian nh tăđ nh,ăth ngălƠă1ăn m.ăThuănh păbìnhăquơnăđ uăng i 1 thángăđ cătínhăb ngăcáchăchiaăt ng thu nh pătrongăn măc a h dơnăc ăchoăs nhơnă

- Thu nh p t ho tăđ ng kinh doanh d ch v ;

- Thu nh p t ngu năthuăkhácătínhăvƠoăthuănh p;

- Thu nh p t phiănôngănghi păvƠăth y s n

2.1.1.4 Các v n đ liên quan đ n nông h

*ăKháiăni m h nôngăthôn

Cóăr t nhi u quan ni m c aăcácănhƠăkhoaăh c v h nôngăthôn:

TrongăgiáoătrìnhăKinhăt nôngăh c aătácăgi Trai-a-n pă(1992)ăcóăvi t:ă“H nôngăthônălƠăđ năv s n xu t r t năđ nh”ăvƠătácăgi cho r ngă“H nôngăthônălƠăđ năv

tuy tăđ iăđ t ngătr ngăvƠăphátătri nănôngănghi p”.ăLu năđi mătrênăc aăôngăđưăđ c ápăd ng r ngărưiătrongăchínhăsáchănôngănghi p t i nhi uăn cătrênăth gi i, k c cácă

n căphát tri n

Tácăgi Nguy năSinhăCúc,ătrongăphơnătíchăđi uătraănôngăthônăn mă2001,ă“H nôngănghi pălƠănh ng h cóătoƠnăb ho c 50% s laoăđ ngăth ngăxuyênăthamăgiaă

tr c ti p ho căgiánăti păcácăho tăđ ng tr ng tr t,ăch nănuôi,ăd ch v nôngănghi pă(lƠmă

đ t, th yănông,ăgi ngăcơyătr ng, b o v th c v t)ăvƠăthôngăth ng ngu n s ngăchínhă

c a h d aăvƠoănôngănghi p”

Tácăgi Lêă ìnhăTh ngă(1993)ăthìăchoăr ng:ă“H nôngăthônălƠăt bƠoăkinhăt xưă

h i,ălƠăhìnhăth c kinh t c ăs trongănôngănghi păvƠănôngăthôn”

2.1.2ă a d ngăhóaăho tăđ ng s n xu t kinh doanh khu v cănôngănghi p

TrongăgiáoătrìnhăKinhăt phátătri n c aătácăgi inhăPhiăH (2006)ăcóăđ aăraămôăhìnhăbaăgiaiăđo năphátăphátătri nănôngănghi p c a Todaro cho r ng quáătrìnhăphátă

tri nănôngănghi p tr i qua ba giai đo n t th păđ năcao,ăt ngă ng v i m iăgiaiăđo n lƠăc ăc u kinh t nôngănghi păphùăh p v iăvaiătròă nhăh ng c aăcácănhơnăt , c th

nh ăsau:

- giaiăđo n 1: N n kinh t nôngănghi pălƠăn n kinh t t cung t c p v iđ tăđaiăvƠălaoăđ ngălƠănh ng y u t chínhăy uăthamăgiaăvƠoăquáătrìnhăs n xu t,ăđ uăt ăv n khôngăcao

- giaiăđo n 2:

+ N n kinh t nôngănghi p s chuy năđ iăc ăc uănôngănghi pătheoăh ngăđaă

d ngăhóaăs n xu tănh ălƠ:ăchuy năđ iăc ăc uăcơyătr ng, v tănuôiătrênăt ngăđ năv di n tíchăđ tănôngănghi p,ătrênăt ng h đ căphátătri nătheoăh ng h n h păvƠăđaăd ng, d

thay th cho ch đ đ c canh trong s n xu tătr c kia

+ K đ à c i ti n k thu tăcanhătác,ăápăd ng gi ng m i k t h p v iăphơnăbónăhóaăh căvƠăt iătiêuăn c ch đ ngălƠmăt ngăn ngăsu t, s năl ngănh ngăđ ng th i

ti t ki măđ c di nătíchăđ t s n xu t,ăphátătri n nhi u lo i s n ph măhƠngăhóaăphùăh p

v i nhu c u th tr ngăvƠăgópăph năt ngăthuănh păchoăng iădơn

- giaiăđo n 3: N n kinh t nôngănghi p s phátătri n s n xu t quyămôătrang

tr i l n,ăchuyênămônăhóa,ăápăd ng t iăđaăcôngăngh m iăvƠoăs n xu t m t s lo i s n

ph măriêngăbi tăcóăl i th c nhătranhăcao.ăDoăđóăy u t v năvƠăcôngăngh tr thƠnhăcácăy u t quy tăđ nh v iăt ngăs năl ngănôngănghi p

Tómăl i,ăTodaroăđưănh n m nh vaiătròăc aăcácăy u t v năvƠăcôngăngh đ năquáătrìnhăthayăđ iăc ăc u s n xu tănôngănghi păquaăcácăgiaiăđo n t đ căcanhăsangăchuyênăcanhăvƠăchuyênămônăhóaă m căcao.ăTuyănhiên,ăh ph i ch p nh n s l a ch n gi a nơngăcaoăthuănh păvƠăr i ro cao, ho c thu nh p v a v i r i ro th p, t đóăđaăd ngăhóaă

s n xu tălƠăbi năphápăh u hi uăđ gi m r i ro m t khi h ch p nh năthamăgiaăvƠoăth

tr ng

2.1.3ăCácăy u t nhăh ngăđ n thu nh p c aănôngăh

Ngu n thu nh păchínhăc aănôngăh lƠăt s n xu tănôngănghi p.ăDoăđó,ăthu nh p

c aănôngăh ch u nhăh ng c a r t nhi u y u t t đi u ki n t nhiên,ăth tr ng, chínhăsáchănhƠăn căđ năcácăy u t thu c ngu n l c c a h nôngădơn.ăTheoăcácănhƠănghiênăc uăthìăcóănhi u y u t nhăh ngăđ n thu nh pănôngăh nh ăm căđ đaăd ng hóaăthu nh p, kh n ngăti p c n v iăcácăt ch cătínăd ng, ngu n v n…ăNgoƠiăraăcònăcóăcácă y u t thu c v ch h nh ătrìnhăđ h c v n, kinh nghi m…,ăcácăđ căđi m

chung c a h nh ătƠiăs n, s laoăđ ng…

2.1.3.1 Các y u t liên quan đ n ngu n l c nông h

- Ngu năl cătƠiăchínhă(v n)

V nălƠăy u t đ uăvƠoăr t c n thi t cho s n xu tănóiăchungăvƠăs n xu tănôngă

nghi pănóiăriêng.ăV nălƠăm t y u t quan tr ngăcóă nhăh ngăđ n hi u qu s n xu tăvƠă

thu nh p c aănôngăh ă ưăcóănhi uănghiênăc uăphơnătíchăv vaiătròăc a v năđ i v i thu

nh pănôngăh ăTheoăLêăKh ngăNinhă(2011)ătrongănôngănghi p v nălƠăy u t đ uăvƠoăkhôngăth thi uădoăng i s n xu tăluônăr t c n v nă đ muaă máyă móc,ăv tă t ănôngă

nghi p, gi ng,ăthuêălaoăđ ng…ănh măđ m b oătínhăth i v vƠăphòngătránhăr i ro qua đóălƠmăt ngăthuănh p.ăNgoƠiăra,ăv năđ uăt ăchoănôngănghi păcóăth giúpăchoănôngăh

đ uăt ăvƠoăcácăh th ng th y l iăhayăcácăcôngăngh m i nh măđaăd ngăhóaăs n xu tăvƠă

thu nh p, mua s mănguyênăli uăđ uăvƠo,ătrangătr iăchiăphíăti p th , l p kho ng tr ng

thu nh p tr cămùaăthuăho chăđ khôngăph i ch u s căépăbánăs n ph m ngay sau khi

thu ho ch v iăgiáăth p

V nădƠnhăchoăs n xu tănôngănghi păcóăth xu tăphátăt nhi u ngu năkhácănhauă

nh :ăv nătíchăl y,ăv năngơnăsách,ăv năđ uăt ăt n căngoƠi,ăv năvayătínăd ngăchínhă

th căvƠăphiăchínhăth c…ă i v iănôngăh ngu n v n c a h cóăt tíchăl y,ăv n vay

hay ngu n h tr t nhƠăn c,ăcácăt ch căxưăh i,ăng iăthơn…ăTrongăb i c nhăn c

ta hi n nay, thu nh pănôngăh cònăth pănênăth ngăkhôngăđ tíchăl yăchoătáiăđ uăt ,ă

v năđ u t ăt ngơnăsáchăh n ch vìăph i chia s choăcácăkhuăv căkhácăc a n n kinh t ,

v năđ uăt ătr c ti p t n căngoƠiătrongăl nhăv cănôngănghi păkhôngăđángăk vìăthi u

h p d nă đ i v iă cácă nhƠă đ uă t ă vƠă ngu n v nă bánă chínhă th că hayă phiă chínhă th c

th ng nh l nênăítăđ c s d ng cho s n xu t.ăDoăđó,ăv n vay t cácăt ch cătínă

d ngăđóngăvaiătròăh t s c quan tr ngăđ i v i s n xu t c aăcácănôngăh (LêăKh ngă

Ninh, 2011)

Nghiênăc u c aăTr ngă ôngăL căvƠăTr năBáăDuyă(2008)ăc ngăđưăchoăth y

thi u v năđ uăt ălƠănguyên nhơnăd năđ năn ngăsu t th p,ăkéoătheoăthuănh p c a h gia đìnhăth p Thu nh p th p d năđ n ti t ki m th păvƠăđi uănƠyăl iălƠănguyênănhơnăc a

vi c thi u h t v năđ uăt ăvƠăl i d năđ n thu nh p th p.ă gi i quy tătìnhătr ng thi u

v n c aănôngăh c n ph iăcó ngu n v n t bênăngoƠi,ădoăđóăv năvayălƠăm t ngu n

quan tr ngăgiúpăh gi i quy t nh ngăkhóăkh năv tƠiăchính

Tuyă nhiên,ăth c t cho th yă nôngăh g păkhôngăítăkhóăkh năkhiă vayăv nătínă

d ngăchínhăth c Theo Nguy năV năNgơnăvƠăLêăKh ngăNinhă(2008),ă Vi t Nam

c ngăgi ngănh ănh ngăn căđangăphátătri năkhác,ăChínhăph đưăthƠnhăl păcácăt ch c tínăd ngănôngăthônăchuyênăbi tăđ cung c păcácăngu nătínăd ng v iălưiăsu t th p cho cácănôngăh M cădùăđ căxácăđ nhălƠăđ iăt ng cho vay ch y u c aăcácăt ch cătínă

d ngăchínhăth cănh ngănhi uăng iădơnănôngăthôngă(nh tălƠăng iănghèo)ăv n b t

ch iăchoăvayănênăti p t c b l thu căvƠoătínăd ngăphiăchínhăth c.ăNguyênănhơnăc a tìnhătr ngănƠyălƠădoăcácăt ch cătínăd ngăkhôngăth đi u ch nhălưiăsu tăđ bùăđ p chi phíăvƠăr i ro cao khi cho vay nôngăthônădoăng i vay thi uătƠiăs n th ch păvƠăng i vayăth ng g păcácăb t tr căkhóăl ng nhăh ng x uăđ n kh n ngătr n nh ăm t mùa,ăd ch b nh,ăgiáăc b păbênh…ăK t qu lƠăcácăt ch cătínăd ng s h n ch cho vay nôngăthôn,ăt đóăm raăc ăh iăchoătínăd ngăphiăchínhăth căphátătri năvìăng iădơnănôngăthônăr t c n v n cho s n xu t, c n ti năđ trang tr iăchoăcácănhuăc uăđ t xu t

trong khi thu nh păkhôngăđ đ đápă ng

H qu c a vi căcácăt ch cătínăd ngăchínhăth c h n ch cho vay nôngăthônălƠă

nhi uăng iănôngădơnăb l thu căvƠoătínăd ngăphiăchínhăth cănênăph i ch uălưiăsu t r t cao.ă c bi t nôngăthônănhi u kho năvayăphiăchínhăth c b ng ti năđ c th c hi n

tr căkhiămùaăthuăho ch b tăđ u ph iăđ căhoƠnătr b ng hi n v t sau khi thu ho ch

khi năchoălưiăsu t vay r t cao

Lưiăsu tăvayămƠăh nôngădơnăph i tr lƠăm t trong nh ngăchiăphíăđ uăvƠoăc a

s n xu t,ădoăđóăgi mălưiăsu t s lƠmăgi măchiăphíăđ uăvƠoăvƠăt oănênăs khuy năkhíchă

c n thi t cho s hìnhăthƠnhăv n s n xu t Khi khôngăvayăđ c ngu nătínăd ngăchínhă

th c,ăng iănôngădơnăph i tr lưiăsu tăcaoăh năbìnhăth ng cho nh ngăng i cho vay phiăchínhăth c.ă i uănƠyăd năđ n vi căng i cho vay ti năđ c quy năbócăl tăvƠăd n

d nălƠmăchoăng iănôngădơnăb năcùng

- Ngu năl căđ tăđai

tăđaiălƠăđi u ki n c n thi t cho t t c cácăngƠnhăs n xu t,ănh ngăn i dung

kinh t s khácănhau.ăTrongăcôngănghi p,ăgiaoăthông…ăđ tăđaiălƠăc ăs lƠmăn nămóngă

đ xơyăd ngănhƠămáy,ăcôngăx ng,ăđ ngăsá…ăTrongănôngănghi păđ tăđaiălƠăt ăli u

s n xu tăkhôngăth thay th đ c,ănóăđóngăvaiătròăquanătr ng trong h u h tăcácăho t

đ ngănôngănghi p nghi păđ c bi tălƠătr ng tr tăvƠăch nănuôi

tăđaiălƠătƠiăs n quan tr ng nh t c aănôngăh vƠăkh n ngăti p c n v iăđ tălƠă

m t y u t quy tăđ nhăđ i v i s n xu tănôngănghi păquaăđóălƠmă nhăh ngăđ n thu

nh p c aănôngăh Do ph n l n thu nh p c aănôngăh ph thu căvƠoăs n xu tănôngă

nghi păvƠăs n xu tănôngănghi p n c ta ch y u s d ngălaoăđ ngătayăchơnăvƠăđ t t nhiênănênădi nătíchăđ tănôngănghi păđóngăvaiătròăquanătr ng đ i v i thu nh pănôngăh

(Hu nhăTr ngăHuyăvƠăc ng s ,ă2008).ăNôngădơnăcóăth cóăm c thu nh păkhácănhauă

v iăkíchăth căvƠăch tăl ngăđ tăkhácănhau.ăNghiênăc u c aăMarshăvƠăc ng s (2007)

c ngăđưăchoăth yăquyămôăđ tăđaiănôngăh cóă nhăh ng thu n chi u v i thu nh păbìnhăquơnăđ uăng i c aănôngăh ,ăcácănôngăh cóădi nătíchăđ t l năth ngălƠăcácăh khá,ăgiƠu.ăPh n l năcácăh nghèoăcóădi nătíchăđ tăítăh năho căkhôngăcóăru ngăđ tăvƠătìnhă

tr ngănôngăh cóăítăđ t s n xu t ho căkhôngăcóăđ tăđangălanăr ng

M cădùădi nătíchăđ tăđóngăvaiătròăquanătr ng trong vi c m r ng s n xu t,ănơngă

cao thu nh păchoănôngăh ăTuyănhiên,ădoăđ căđi m c aăđ tăđaiătrongăs n xu tănôngă

nghi pănênănôngăh cóăth nơngăcaoăđ phìănhiêuăc aăđ t,ănơngăcaoăn ngăsu tătrênăm t

đ năv di nătíchăđ t canhătácăđ t ngăm c s năl ng.ăDoăđó,ăđ i v i nh ng h cóăítăđ t

s n xu tănh ngăh t ngăc ngăđ uăt ăv n, s călaoăđ ng, ng d ng khoa h c k thu t vƠoăs n xu tăđ t ngăn ngăsu t, s năl ngătrênăm tăđ năv di nătíchăs mang l i thu

nh păcaoăh năchoăh

- Ngu năl călaoăđ ng

Ngu n l călaoăđ ngălƠăl căl ng s n xu t quan tr ng nh t c aăxưăh i.ăLaoăđ ng lƠăy u t đ c bi tăthamăgiaăvƠoăquáătrìnhăs n xu tăkhôngăch v s l ngăng i lao

đ ngămƠăcònăc ch tăl ng ngu nălaoăđ ng.ă ưăcóănhi uănghiênăc u v nhăh ng c a

s l ngăvƠăch tăl ngălaoăđ ngăđ i v i thu nh p c aănôngăh ăNghiênăc u c a Hu nh

Tr ngăHuyăvƠăc ng s (2008)ăđưăchoăth yătrongăđi u ki n s n xu tăítăc ăgi iăhóa,ăs

l ngălaoăđ ngălƠăy u t quan tr ngăgiúpănôngăh t ngăthuănh p S l ngălaoăđ ng

trong h đ căxácăđ nhălƠănh ngăng iătrongăđ tu iălaoăđ ng (nam t 15ăđ n 60 tu i,

n t 15ăđ n 55 tu i).ăNgoƠiăra,ănôngăh ch y u s d ngălaoăđ ngătrongăgiaăđìnhăđ

ph giúpăs n xu t,ăítăthuêăm năthêmălaoăđ ng.ăDoăđó,ăngoƠiălaoăđ ngătrongăđ tu i

lao đ ng, tr emăvƠăng i l n tu iătrongăgiaăđìnhăđ uăcóăth ph giúpăm t s côngăvi c

th ngăngƠyăvƠăthuăho ch khi t iămùaăv , s thamăgiaănƠyăc ngăgópăph n t oănênăthuă

nh p cho h

Tuyănhiênăc ngădoătínhăch tămùaăv trong s n xu tănôngănghi păvƠătrongăđi u

ki nătrìnhăđ c aăng iălaoăđ ng h n ch ,ăkhóăthamăgiaăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi p nênătìnhătr ngălaoăđ ngănhƠnăr i trong t ng h kháăl n.ăTìnhătr ngănôngăh cònănhi u

ng iălaoăđ ng s ng ph thu căc ngăkháăph bi n hi nănay,ăcácănôngăh c ngăđưăcóăỦă

th c t tăh nătrongăvi c t oăđi u ki n h căhƠnhăchoăconăcáiănênăs l ngăng i tr c

ti pălaoăđ ngăvƠăt o thu nh păchoănôngăh khôngănhi u.ăVìăv yăđ i v i m t s h tuy cóănhi uăng iălaoăđ ngătrongăđ tu iălaoăđ ngănh ngăkhôngăt ngăthêmăđ c thu nh p

cho h

Ch tăl ngălaoăđ ng c a h th hi n trìnhăđ h c v n, tri th c, k n ng,ăkinhă

nghi m…ăc aăcácăthƠnhăviênătrongăh Ngu nălaoăđ ng trong s n xu tănôngănghi păcóă

nh ngăđ căđi măriêngăsoăv iăcácăngƠnhăs n xu t v t ch tăkhácăđóălƠălaoăđ ng mang tínhăth i v caoăvƠăngƠyăcƠngăthuăh p v s l ngă(doălaoăđ ng chuy n d năsangăcácăngƠnhăphiănôngănghi p) Nh ngălaoăđ ng l iătrongăl nhăv c s n xu tănôngănghi p

th ngăcóăđ tu iătrungăbìnhăcao,ătrìnhăđ h c v n th păvƠăt l nƠyăcóăxuăh ngăt ngălên.ă

Theo k t qu nghiênăc u c aăcácănhƠănghiênăc u Yang (2004), Hufman (1977),

h c v nălƠăv năđ m u ch t c a s phátătri n.ăXưăh iăcƠngăhi năđ iăthìătrìnhăđ h c v n cƠngătr thƠnhăy u t quan tr ng quy tăđ nh kh n ng,ăl i th c a m iăng iătrongăđ i

s ngăxưăh i.H c v n t oăraăc ăh i v vi călƠm,ătácăđ ngăđ n s l a ch n ngh nghi p,

kh ngăđ nh v th xưăh i c a m iăng i Nh ngălaoăđ ngătrìnhăđ h c v n th p ho c

ch aăquaăđƠoăt oăth ng g n v i nh ngăcôngăvi c thu nh p th p,ăkhôngă năđ nhăvƠă

ng c l i.ăNôngădơnăcóătrìnhăđ h c v n cao s cóăl i nhu năcaoăh n,ăb iătrìnhăđ h c

v n cao t oăđi u ki n thu n l iăchoăng iănôngădơnăápăd ng khoa h c k thu tăvƠoăs n

xu t, s d ng m tăcáchăhi u qu phơnăbónăvƠăcácăđ uăvƠoătrongăs n xu tăkhác.ăBênă

c nhăđóătrìnhăđ h c v năc ngăgiúpăchoăng iănôngădơnăt ngăc ng kh n ngăn m b t thôngătinăgiúpăchoăng iănôngădơnăcóăthêmăc ăh iăđ tham gia ho tăđ ngăphiănôngă

nghi păvƠătìmăvi călƠmă đôăth

Trìnhăđ h c v n th păđưălƠmăchoăng iănôngădơnăb h n ch trong vi c ti p

c năthôngătină, k thu t s n xu t Th c t cho th y r ng ph n l n nh ng ch h cóătrìnhăđ h c v năcaoăcóănhi uăc ăh i trong vi c ti p c năcácăti n b khoa h c k thu t

trong s n xu t, l a ch năngƠnhăngh s n xu tăkinhădoanhăcóă uăth h năsoăv i nh ng

ng iăcóătrìnhăđ h c v n th p.TheoăMarshăvƠăc ng s (2007), m t t l l năng i nghèoălƠănôngădơn,ănh ngăng iănƠyăth ng thi u nh ng k n ng,ăk thu t s n xu t vƠăkh n ngăti p c n v iăcácăngu n l căphátătri năkhácăc ngăr t th p.ăDoăđó,ăch h

v iătrìnhăđ h c v năcƠngăcao kh n ngăt o thu nh p cho b năthơnăvƠăđóngăgópăvƠoăthuă

nh păgiaăđìnhăcƠngăl n

NgoƠiăra,ătrongăgiaăđìnhăthìăch h đ cănhìnănh nălƠăng iăcóăv th cao, h

th ngăđóngăvaiătròăquanătr ng trong vi c t ch c s n xu tăkinhădoanhăvƠălƠăng i

đ aăraănh ng quy tăđ nh quan tr ng trong h giaăđình.ăVìăth ,ătrìnhăđ h c v n c a

ch h khôngăch tácăđ ngăđ n kh n ngăt o thu nh p,ăchiătiêuăc a b năthơnăh mƠăcònănhăh ngăđ nătrìnhăđ h c v n, ngh nghi păvƠăc ăh iătìmăki m vi călƠmăc aăconăcáiă

h vƠăm c s ng c a c giaăđình

Trìnhăđ h c v n c a ch h khôngăch cóăỦăngh aăr t l n trong vi c t oănênăs

n ngăđ ngăvƠăkh n ngăthíchă ng c a h tr c nh ng bi năđ i c a cu c s ngămƠăcònăgópăph n t oănênăv tríăxưăh i c a h Nh ng ch h cóătrìnhăđ h c v năcaoăth ng thìăthƠnhăviênătrongăh c ngăcóătrìnhăđ h c v n,ătrìnhăđ chuyênămônăkháăh năvƠăthamăgiaăvƠoănhi uăngƠnhăngh trongăxưăh i t oănênănhi u m i quan h trongăxưăh i t đóă

t oănênăv tríăxưăh i c a h ăCácăm i quan h nƠyăgiúpăchoănôngăh đ c h tr kháă

nhi uăthôngătin,ăcóănhi uăc ăh i trong vi c ti p c năcácăngu n v nă uăđưi,ăk thu t s n

xu t m i ăgópăph nănơngăcaoăthuănh p cho h

NgoƠiăra,ădoătrìnhăđ c a ch h th ng th păvƠăh ítăđ căđƠoăt o v chuyênămônălƠmănôngănghi pămƠăs n xu tănôngănghi p l i ph thu c nhi uăvƠoăđi u ki n t nhiên,ănênăh s n xu t ch y u d a theo kinh nghi m Kinh nghi m c a ch h đóngăvaiătròăquanătr ng trong vi c s n xu t c a h ,ăthôngăth ng h cóănhi u kinh nghi m

s tránhăđ c nh ng r i ro v th i ti tăkhíăh u,ăphòngătr sơuăb nh, l a ch n th iăđi m

s n xu tăvƠăthuăho chăphùăh p v i nhu c u th tr ng ădoăđóăgópăph năt ngăthuănh p choănôngăh ăTheoăMarshăvƠăc ng s (2007)ătrìnhăđ h c v n hay kh n ngăk thu t,

kinh nghi măcóăth t o ra s khácăbi t trong kh n ngăt o thu nh p c a h

NgoƠiăcácăy u t trên,ăth i gian h sinh s ng t iăđ aăph ngăc ngălƠăm t y u t

quan tr ng trong vi cănơngăcaoăthuănh p c a h Nh ng h cóăth i gian s ng đ a

ph ngălơuăđiăđôiăv i vi c h cóănhi u m i quan h ,ăbƠăcon,ăb năbèă xung quanh s giúpăđ h r t nhi u trong s n xu tăkinhădoanhăvƠănh ngăkhiăkhóăkh n.ăNh ng h nƠyăcóăth iăgianălaoăđ ng s n xu tăvƠătíchăl yănhi uăn mă đ aăph ngănênăc ngăthu n l i

h năv cácăđi u ki n s ng,ăđi u ki n s n xu t.ăNgoƠiăra,ănh ng h cóăth i gian s ng

đ aăph ngălơuăn măph n l năcóăch h l n tu i.Ng i Vi tăNamăđ t ni m tin, s kínhă

tr ngăvƠoănh ngăng i l n tu i,ăvƠăcƠngăl n tu i h cƠngăho tăđ ng s n xu t kinh

doanh nhi uăh nă(Phană ìnhăNgh a,ă2010).ăNh ng h s ngălơuăn măt iăđ aăph ngăs cóăv n, tƠiăs n nhi uăh nădoăquáătrìnhătíchăl yănhi uăn m,ăvìăv yăcóăđi u ki n thu n

l iăđ s n xu tănơngăcaoăthuănh p.ăTuyănhiên,ănh ngănghiênăc u g năđơyăchoăth yăđ i

v i nh ngă ng i tr tu i s d dƠngă trongă vi că thamă giaă cácă ho tă đ ngă phiă nôngă

nghi p (Demurgeră vƠă c ng s , 2010) mang l i thu nh pă caoă h nă đ i v i thu nh p

thu nătúy,ănênăđ i v i m t s h mƠăch h hayăcácăthƠnhăviênătrongăh cònătr tu i thìăc ngăcóănhi u kh n ngăh cóăngu n thu nh păcaoăh n

thìăth tr ngăđ căxemănh ălƠăm tăb cătrungăgianăđ chuy n t iăhƠngăhóaăt nhƠăs n

xu tă(nôngădơn)ătr c ti p ho căgiánăti păđ năng iătiêuădùngăcuôiăcùng.ăDoăđó,ăvi c

s n ph mănôngănghi p c aănôngăh xơmănh păăvƠoăth tr ngăvƠăbánăđ c s n ph m

c aămìnhăv iăgiáăc h pălỦăs lƠăđi u ki n quan tr ngăđ nôngăh c i thi năvƠănơngăcaoă

thu nh p

Trongăđi u ki n Vi t nam hi n nay, do h th ngătiêuăth s n ph măvƠăk t c u

h t ngăkémăphátătri nănênănôngăh bánăs n ph m t phátălƠăch y u.ăCácăđ aăph ngă

n cătaăcóăchungăđ căđi mălƠăvùngăđôăth th ngăcóăk t c u h t ng kinh t - xưăh i

t tăh nă nôngăthônăvìăth h nôngădơnă nôngăthônăvƠăvùngăsơuăvùngăxaăluônăb thi t thòi.ăNh ng h nôngăthônăth ng thi uăthôngătinăv ph ngăth c s n xu tăvƠăth

tr ngătiêuăth , kh n ngăti p c n h th ngătínăd ngăchínhăth c th p, k t c u h t ng nghèoănƠnălƠmăgi măgiáăbánănôngăs n,ănh ngăl iălƠmăt ngăchiăphíăđ uăvƠoătrongăquáătrìnhăs n xu t.ăNgoƠiăraădoătínhăc ng nh c trong ngu năcungănôngăs n (d h ăh ng, khóăd tr ,ăcóătínhămùaăv )ănênănôngădơnăth ng ph iăbánăchoăth ngăláiăv iăgiáăr

trong khi mua l i nh ngăhƠngăhóaă khácăv iăgiáăcao.ăL p lu nătrênăchoăth y so v i

nh ngănôngăh nôngăthônăthìănh ng h trungătơmăcác th xưăhayăthƠnhăph cóă

nhi uăđi u ki năđ bánăđ cănôngăs n v iăgiáăcaoăh n,ăchiăphíăv n chuy n th păh n,ă

b o qu nănôngăs n d dƠngăh n ăt đóăcóăđ c thu nh păcaoăh n.ăVƠădoăđôăth c ngălƠăkhuăv căcóăđôngădơnăc ănênănhuăc uăđ i v i nh ng s n ph mănông nghi păc ngăcaoă

h n,ăm tăkhácăng iădơnăđôăth c ngăcóăthuănh păcaoăh nănênăh s năsƠngătr giáăcaoă

cho nh ngănôngăs nănƠy,ăn u s n ph mănƠyă nôngăthônăthìăch lƠăt s n xu t r i t tiêuăth

Chínhăvìăv y, h u h tăcácăn c t l đóiănghèoăcaoăth ng t p trung nh ng vùngăxaăxôiăv i nh ngăđi u ki n th i ti t,ăđ tăđaiăkhôngăthu n l i Trong khi nh ng vùngăg năthƠnhăph vƠănh ng th tr ng l năthìăcóăt l đóiănghèoăth pă( ng Kim

S n,ă2008)

2.2 T NGăQUANăTẨIăLI U

Cácănghiênăc u th c nghi m v thu nh p vƠăđaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh

đ c th c hi n r t nhi u trongăvƠăngoƠiăn c M t s nghiênăc uăđi năhìnhănh ăsau:

Hu nhă Tr ngă Huy,ă Lêă T nă Nghiêm,ă Maiă V nă Namă (2008)ă đưă nghiênă c u

“Thuănh păvƠăđaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh ng b ngăsôngăC u Long”ăd a trênăs li u thu th păđ c t 201 h nôngădơnăt iăcácăt nh An Giang, Ti năGiang,ăSócă

Tr ngăvƠăTp.C năTh ăNghiênăc u s d ngămôăhìnhăh iăquyăđ xácăđ nhăcácăy u t nhă h ngă đ n thu nh p c a h nôngă dơnă th c hi nă đaă d ngă hóaă vƠă xácă đ nh m i

t ngăquan gi aăchúng.ăTrongăđó,ăthuănh pălƠăbi n ph thu căvƠăcácăy u t gi iăthíchă

g m: t l laoăđ ng c a h ,ătrìnhăđ h c v n c a ch h , di nătíchăđ tănôngănghi p c a

h , ch s đaăd ngăhóaăthuănh p

K t qu nghiênăc u cho th y thu nh p ch y u c aăcácăthƠnhăviênătrongăh ph

thu căvƠoăho tăđ ng tr ng tr t, k đ nălƠăthuănh p t ho tăđ ngăkinhădoanhămƠăch

y uălƠăbuônăbánănh nh ăt păhóa,ăquánă n,ăbênăc nhăđóăthuănh p t ti năl ngăvƠăti n côngăc aăcácăthƠnhăviênăđóngăvaiătròăquanătr ng trong t ng thu nh p c a h , nh tălƠă

nh ng h khôngăcóăđ t s n xu tăthìăthuănh p c a h h u h t xu tăphátăt ho tăđ ng lƠmăthuêăchoănh ng h khác

K t qu phơnătíchăs li uăđưăch ng minh r ngăcácăy u t nh ăt l laoăđ ng c a

h ,ătrìnhăđ h c v n c a ch h , di nătíchăđ tănôngănghi p, ch s đaăd ngăhóaăthuă

nh păcóăquanăh ch t ch vƠăt l thu n v i thu nh p c a h nôngădơn.ăDoăđó,ăn u h cóăkh n ngăt tăh năv laoăđ ng,ăđ tăđai,ătrìnhăđ h c v năthìăh cóănhi uăc ăh iăt ngă

thu nh pătrongăquáătrìnhăđaăd ngăhóa.ăBênăc nhăđó,ănghiên c uăc ngănh n th y r ng cácăy u t nhăh ngăđ n thu nh păc ngăchínhălƠăcácăy u t nhăh ngăđ n kh n ngăđaăd ngăhóaăthuănh p c a h nôngădơn,ăc th khi h b h n ch v v n,ălaoăđ ng, k

n ngăs n xu t s d năđ n h nôngădơnăch tham gia duy nh t m t ho tăđ ng t o thu

nh p

Tácăgi MaiăV năNamă(2008)ăđưăcóănghiênăc uă“C ăs choăphátătri n doanh

nghi p v aăvƠănh vƠănôngăh ng b ngăsôngăC uăLong”.ăK t qu nghiênăc uănƠyă

cho th yăxuăh ngăđaăd ngăhóaăs n xu t c aănôngăh cácăt nh An Giang, C năTh ,ăSócăTr ngăvƠăTi n Giang t ngăđ i th p so v i k t qu t kh oăsátăm c s ngănôngăh

c aă vùngă n mă 2002.ă Thuă nh p c aă nôngă h ph thu c ch y uă vƠoă s n xu tă nôngă

nghi p;ătrongăđóăl nhăv c tr ng tr t chi m 37% trong t ng thu nh p, k tăđ nălƠăth y

s nă14%ăvƠăch nănuôiă8%.ăNgoƠiăraănông h cònăthamăgiaăcácăho tăđ ngăphiănôngă

nghi pănh ălƠmăthuêăh ng ti năcông,ăt kinh doanh chi măđ nă40%.ăBênăc nhăđóăcácă

y u t nhăh ngăđ n thu nh păc ngăchínhălƠăcácăy u t h n ch đ i v i kh n ngăđaă

d ngăhóaăthuănh p c aănôngăh nh ăt l laoăđ ng, di nătíchăđ t s n xu t,ătrìnhăđ ,

v n…

Tácăgi VõăTh M Trangă(2009)ăđưăcóănghiênăc uă“Phơnătíchăcácăy u t nh

h ngăđ n thu nh păvƠăquy tăđ nhăđaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh huy năGòăCôngă ôngăt nh Ti năGiang”.ăD aătrênăs li u thu th păđ c t 135 nôngăh t i huy n GòăCôngă ông,ăt nh Ti n Giang K t qu nghiênăc u cho th y:

+ăXuăh ngăđaăd ngăhóaăs n xu t c aănôngăh cònăt ngăđ i th p Thu nh p

c aănôngăh đ căhìnhăthƠnhăt cácăho tăđ ng s n xu tănôngănghi p, chi mătrênă60%ă

thu nh p bao g m tr ng tr t,ăch nănuôiăvƠăth y s n;ăphiănôngănghi p chi m 38,96%

g măcácăngh lƠmăthuê,ăkinhădoanhăbuônăbánănh ;ăcácăthuănh păkhácăchi m 1,27%

+ Thu nh p c a h ph thu c ch y uăvƠoăs n xu tănôngănghi p,ătrongănôngă

nghi pă thìă l nhă v c tr ng tr t chi mă 32%,ă ch nă nuôiă chi m 14,7%, th y s n chi m 12,4%.ăNgoƠiăraănghiênăc uăcònăchoăbi t thu nh p c aănhómăh đaăd ngăhóaăcaoăh nă

r t nhi u so v iănhómăh ch aăđaăd ng.ăTrongăđóăthuănh p t cácăho tăđ ngăphiănôngă

nghi păđóngăvaiătròăquanătr ng trong vi căt ngăthuănh p khi m căđ đaăd ngăhóaăcƠngă

cao

+ Nh ng h cóăthuănh p th păthìăkh n ngăthamăgiaăvƠoăcácăho tăđ ngăphiănôngă

nghi p cao, ph n l n thu nh p c a h cóăđ călƠăt cácăho tăđ ngălƠmăthuêă(lƠmăh ,

ph c v quán,ălƠmăthuêăkhơuăthuăho ch,ălƠmăc …).ăNguyênănhơnăch y uălƠădoăs h n

ch ngu n l căđ uăvƠoătrongăs n xu tănh ngăl iăd ăth aălaoăđ ngănênăt n d ng th i gianănôngănhƠnăđ lƠmăthuê

+ K t qu phơnătíchăcònăđ aăraăm t s s khácăbi t gi aăhaiănhómăh đưăđaă

d ngăhóaăvƠăch aăđaăd ngăhóaăthuănh p:ăcóăs chênhăl ch gi a di nătíchăđ tăcanhătácăvƠăt l laoăđ ngătrongănôngăh , thu nh p c a h …ăDoăđó,ăkhiămu năt ngăthuănh păthìănôngă h ph i tham gia th tr ngă laoă đ ng ho c chuy nă đ iă c ă c u s n xu t theo

h ngăđaăd ngăhóaăcơyătr ng v tănuôi.ă

+ T l laoăđ ngăvƠăkh n ngăti p c n v n s n xu t c a h lƠă2ăy u t cóă nh

h ng l n nh tă đ n kh n ngă đaă d ngă hóaă thuă nh p c a h M că dùă di nă tíchă đ t khôngăcóăỦăngh aăv m t th ngăkêănh ngăc ngăgópăph n nhăh ngăđ năđaăd ngăhóaă

thu nh p c a h cùngăv i 2 y u t t l laoăđ ngăvƠăkh n ngăti p c n v n c aănôngă

h

+ Thu nh p c a h chuătácăđ ng b iăcácăy u t : m căđ đaăd ngăhóa,ăthuănh p

t ho tăđ ngăphiănôngănghi păvƠătr ng tr t, di nătíchăđ tăcanhătác.ăT đóăchoăth y, n u nôngăh đaăd ngăhóaătheoăh ng chuy năđ iăc ăc u cơyătr ng, v tănuôiăs cóăc ăh i

t ngăthuănh p.ăRiêngănh ng h đaăd ngătheoăh ngăthamăgiaăcácăho tăđ ngăphiănôngă

nghi p nh tălƠălƠmăthuêăc ngăgópăph năt ngăthuănh păđángăk choănôngăh

Tácăgi Tr năXuơnăLongă(2009)ăđưăth c hi nănghiênăc uă“M t s nhơnăt chínhănhăh ngăđ n thu nh pănôngăh t i huy năTriăTôn,ăAnăGiang”ăd aătrênăs li u thu

th păđ c t 135 h nôngădơnăt iă5ăxưătrênăđ aăbƠnăhuy năTriăTôn,ăAnăGiang.ăNghiênă

c uănƠyăs d ngămôăhìnhăh iăquyătheoăph ngăphápă căl ngăbìnhăph ngăbéănh t (OLS)ăđ xácăđ nh m t s nhơnăt chínhă nhăh ngăđ n thu nh p c a h nôngădơn.ă

K t qu nghiênăc uăđưăch ngăminhătrìnhăđ h c v n c a ch h , di nătíchăđ t ru ng, giáălúa,ăs ngu n thu nh p t nôngănghi păcóă nhăh ngăđ n t ng thu nh p c a h nôngădơn.ăCácăbi n nh ătu i c a ch h , s laoăđ ng, s l n tham d khuy nănông,ăs

ngu n thu nh p t ho tăđ ngăphiănôngănghi păkhôngăcóăỦăngh aăth ngăkê.ă

Tácăgi Tr n Tr ngăTínă(2010)ăđưănghiênăc uă“Cácă y u t tácăđ ngăđ n thu

nh p h nghèoăt nhăV nhăLong”ăd aătrênăs li u thu th păđ c t 200 h nghèoăc a

t nhă V nhă Long.ă Nghiênă c uă nƠyă s d ngă môă hìnhă h iă quyă theoă ph ngă phápă c

l ngăbìnhăph ngăbéănh tă(OLS)ăđ phơnătíchăcácăy u t tácăđ ngăđ n thu nh p h nghèo.ăCácăbi n nhăh ngăđ n thu nh p h nghèoăđ căđ aăvƠoămôăhình g măcó:ăcácă

y u t liênăquanăđ n ch h nh ădơnăt c, gi iătính,ătrìnhăđ , ngh nghi p, tu i, di n tíchăđ tăcanhătác,ăt ng s ti n vay, t l laoăđ ng c a h , ti năcôngătrungăbìnhăm t ngƠyălaoăđ ng, ti năcôngălaoăđ ngătrungăbìnhăm tătháng

K t qu nghiên c u cho th y di nă tíchă đ tă canhă tácă đóngă vaiă tròă quană tr ng

trong vi căgiaăt ngăthuănh p c a h nghèo.ăTu i c a ch h c ngăcóă nhăh ngăđ n

thu nh p c a h , tu i c a ch h cƠngăcaoăthìăt o thu nh păcƠngăcao.ăK t qu nghiênă

c uăc ngăchoăth yăđ i v i h nghèoăcóăn vayăthìăthuănh p s th păh năh khôngăcóă

n vay ho c h cóăn vayăítăh năb iăđ i v i h nghèoăvi c tr lưiăvayăc ngălƠăm t gánhăn ngăđ i v i h

Cácătácăgi VanădeăWalleăvƠăCrattyă(2004)ăđưăth c hi nănghiênăc uă“Kinhăt th

tr ngăphiănôngănghi păcóăph iălƠăcáchăthoátănghèoă Vi tăNamăkhông?”.ăNghiênăc u nƠyănh n th y m i quan h khôngărõănétăl m gi a m c s ng c aănôngăh Vi t Nam

v i vi căđaăd ngăhóaăthuănh păsangăcácăl nhăv căphiănôngănghi p M i quan h nƠyă

đ cătìmăth y v i s li uăliênăngƠnhănh ngăl iăkhôngătìmăth yăđ i v i s li u chu i

th iăgian.ăBênăc nhăđó,ăk t qu nghiênăc u cho th y nhăh ngăkháărõănétăc aătrìnhăđ

h c v năđ n thu nh pănôngăh ,ăt ngăt nh ăn iăsinhăs ng c aănôngăh ăTuyănhiên,ă

m t s y u t khácăcóăquanăh t l ngh ch v i thu nh p c aănôngăh nh ăs nhơnă

kh u c a h M tăkhámăpháăthúăv c aănghiênăc uănƠyălƠăđôăth hóaălƠmăgi măápăl c

c a vi c ph thu căvƠoăđ tăđai,ăđ ng th iălƠmăgi măc ăh iăđaăd ngăhóaăthuănh p nôngăthônănh ngăl iăgiúpăgi mănghèo

Nghiênăc uănƠyăcònănh n th y nhăh ng c a th ch , th tr ngăvƠăh th ng

k t c u h t ngăđ i v iăc ăh iăđaăd ngăhóaăthuănh păvƠăthuănh p c aănôngăh Vi t

Nam S kémăphátătri nătrênăcácăph ngădi nănƠyăh n ch kh n ngălƠmăt ngăthuănh p

c aăcácănôngăh b i gi i h năc ăh iăphơnăb ngu n l căvƠăth i gian m tăcáchăhi u qu

nh t N u th tr ngăkémăphátătri năthìăkh n ngăl uăthôngăhƠngăhóaăvƠăv n N u v n khôngăđ căl uăthôngăthìăs khôngăđ c s d ngăđ đ uăt ăchoăs n xu tămƠăs d ng choătiêuăxƠi,ăt đóăh n ch kh n ngăt ngăthuănh p c aănôngăh

Nghiênăc u v “Giáoăd căvƠăphơnăb hi u qu : s phátătri n thu nh p h gia đìnhătrongăth i gian c iăcáchănôngăthônă Trung Qu c”ădoăYangă(2004)ăth c hi năđưăphơnătíchăs đóngăgópăc aăgiáoăd căvƠăs phơnăb ngu n l c c a h trong vi căt ngă

tr ăthuănh p c a h giaăđìnhă nôngăthônăTrungăQu c

D li uăphơnătíchăth c nghi m c aănghiênăc uănƠyăđ c thu th p t k t qu

kh oăsátăthuănh p h giaăđìnhăc a t nh T Xuyênăt n mă1986ăđ năn mă1995.ăNgu n

l c c a h trongănghiên c u bao g măcácăy u t nh ătrìnhăđ h c v n, kinh nghi m

s n xu t, v tríăn iă c a h , ngu n v n c a h …ăNghiênăc uăđưăch ng minh r ng trìnhăđ h c v n c aăng iădơnălƠăm t y u t quan tr ngăđ ngƠnhăcôngănghi p nôngă

thônăphátătri nănhanhăchóngăvƠăs phátătri năcôngănghi păc ngăđưăt oănênăngu n thu

nh p năđ nh, b n v ngăchoăng iădơnănôngăthôn.ăCácăh giaăđìnhăv i nh ngăthƠnhăviênăcóătrìnhăđ h c v năcaoăh năs phơnăb ngu n l c c a h choăcácăho tăđ ng phi nôngănghi p, mang l i thu nh păcaoăh n.ăTrình đ h c v năc ngăđóngăvaiătròăquană

tr ng trong vi cănơngăcaoăkh n ngăc aănôngădơnăđ đápă ngăđ c nh ngăthayăđ i c a

đi u ki n th tr ng.ăNôngădơnăcóătrìnhăđ h c v n cao s thu n l iăh nătrongăvi căápă

d ng khoa h c k thu tăvƠoăs n xu t, s d ngăphơnăbónăvƠăcácăđ uăvƠoăs n xu tăkhácă

t tăh n,ăn m b tăthôngătinăth tr ng t tăh năvƠătrìnhăđ h c v năcaoăc ngăt oăđi u

ki năchoăng iănôngădơnăcóăthêmăc ăh iăđ tham gia ho tăđ ngăphiănôngănghi păvƠătìmăvi călƠmă vùngăthƠnhăth

Nghiênăc uănƠyăc ngăch ra v tríăn iă c aănôngăh đóngăvaiătròăquanătr ngăđ i

v i thu nh p h giaăđình.ăCácăh nôngăthônăhayăvùngăđ iănúiăs khóăkh năh nătrongă

vi c ti p c n ho tăđ ngăphiănôngănghi p Kinh nghi măc ngăđóngăvaiătròăquanătr ng

đ i v i thu nh pănôngăh

Cácă tácă gi Demurger,ă Fournieră vƠă Yangă (2010)ă đưă th c hi nă nghiênă c u

“Quy tăđ nh c aăcácăh giaăđìnhănôngăthônăđ i v i vi căđaăd ngăhóaăthuănh p”ăđ c i cáchănôngăthônă Trung Qu c.ăNghiênăc u s d ng d li u kh oăsátăt 322 h gia đìnhăthamăgiaăvƠoăho tăđ ng s n xu t vƠă627ăcáănhơnălƠmăvi cătrongăcácăngƠnhăkhácă

nhau t i m t th tr n phíaăB c Trung Qu c K t qu nghiênăc uăđưăch ra r ngăquáătrìnhăc iăcáchăkinhăt nôngăthônăTrungăQu căđưămangăl iăc ăh iăđ h nôngădơnăđaă

d ngăhóaăc trong ho tăđ ngănôngănghi păvƠăphiănôngănghi p.ăThamăgiaăcácăho tăđ ng nƠyăđóngăvaiătròăquanătr ng trong vi căt ngăthuănh p h giaăđìnhănôngăthôn.ăCácăh giaăđìnhăgiƠuăcóăcóănhi uătƠiăs n, v n…ăthìăcóănhi u kh n ngăthamăgiaăcácăho tăđ ng phiănôngănghi păh năsoăv iăcácăh nghèo.ăPh n l n cácăh giaăđìnhănôngănghi p ph i

đ i di n v i nh ngăkhóăkh năv v n,ăđ tăđaiătrongăvi cătìmăki măcácăngu n thu nh p

thay th đ anătoƠnăsinhăk c a h trongăđi u ki n c iăcáchăn n kinh t ăDoăđó,ăvi c phátătri năcácăt ch cătínăd ng nôngăthônălƠăr t c n thi t,ăgiúpăgi m b t nh ngăkhóă

kh năv v nămƠăcácăh giaăđìnhă nôngăthônăph iăđ i m t.ăNghiênăc uăc ngăđưăchoă

th yătrìnhăđ h c v năđóngăvaiătròăquanătr ngăđ i v i h trong vi căđaăd ngăhóaăcácă

ho tăđ ng t o thu nh p, nh ngălaoăđ ngăđ căđƠoăt oăcóăth d dƠngăti p c năcácăcôngă

vi c đôăth cóăthuănh păcaoăh n.ăNgoƠiăra,ăs phátătri n c aăcácălƠngăm căn iăh sinh

s ngă c ngă nhă h ng m nhă đ n s tham gia c a h trongă cácă ho tă đ ngă phiă nôngă

nghi p, gi iătínhăvƠătu iătácăc aăcácăthƠnhăviênătrongăh c ngăđóngăvaiătròăquanătr ng

trong vi c ti p c năcácăho tăđ ngăphiănôngănghi pănh ănh ngăng i nam tr tu i s

thu n l iăh nătrongăvi căthamăgiaăcácăho tăđ ngăphiănôngănghi p

Tácă gi Abdulaiă vƠă CroleReesă (2001)ă đưă nghiênă c uă “Y u t quy tă đ nhă đaă

d ngăhóaăthuănh p gi aăcácăh giaăđìnhănôngăthônă mi nănamăMali”.ăNghiênăc uăđưă

s d ng s li u v nh ng ngu n thu nh p c a 120 h giaăđìnhăt 15ălƠngă khu v c SudannianăphíaănamăMaliăđ đánhăgiáăcácăy u t quy tăđ nhăđ năđaăd ng thu nh p h Nghiênăc uăđưăch ngăminhăđ c r ng thi u v năđưăt o cho nh ng h giaăđìnhănghèoă

nh ngăkhóăkh nătrongăvi căđaăd ng ngu n sinh k Vi căđ căvayăm n d dƠngăt o

đi u ki n thu n l iăđ thúcăđ y h đaăd ngăhóa,ăd dƠngăh nătrongăti p c n th tr ng

K t qu nghiênăc u cho th yăcácăh giaăđìnhănghèoăcóăítăc ăh i ti p c n v iăcácăho t

đ ng phi tr ng tr tănh ăch nănuôiăgiaăsúcăvƠăcôngăvi căphiănôngănghi pălƠmăh n ch đaăd ngăhóaăthuănh p.ăBênăc nhăđó,ănh ng h giaăđìnhă vùngăxaăxôiăh oălánhăítăthamăgiaăl nhăv c phi tr ng tr tăh nănh ng h g nătrungătơmăcácăđ aăph ng.Nh ng h giaăđìnhămƠăch h cóătrìnhăđ caoăh năthìăthamăgiaănhi uăh nătrongăcácăho tăđ ng phi nôngănghi p so v i nh ng h mƠăch h cóătrìnhăđ th p

Tácăgi Nascholdă(2009)ăđưăphơnătíchă“Cácăy u t kinh t viămôăc a s b t bìnhă

đ ng thu nh p nôngăthônăPakistan”.ăNghiênăc uăđưăch ngăminhăđ căcácăy u t t o

ra s khácăbi t v thu nh p gi aăcácăh giaăđình,ăt đóăgơyăraăb tăbìnhăđ ng thu nh p

gi aăcácăh , bao g m: vi c s h uăđ tăđai,ăv tríăn iă c a h , s nhơnăkh u,ătrình đ

h c v n c aăcácăthƠnhăviênătrongăgiaăđình.ăNh ng h cóănhi uăthƠnhăviênătrongăđ tu i laoăđ ngăvƠănh ngăthƠnhăviênănƠyăcóătrìnhăđ caoăh n,ănh ng h đ c h tr t cácăthƠnhăviênăđangă n căngoƠi,ăh s ng g nătrungătơmăđôăth s cóăthuănh păv t tr i

h năsoăv i h khôngăcóăđ căcácăđi u ki nănƠy.ăNghiênăc uăc ngăch ngăminhăđ c

vi c s h uăđ tăđaiălƠănguyênănhơnăchínhăgơyăraăb tăbìnhăđ ng thu nh p

Cácătácăgi Davis,ăWintersăvƠăCarlettoă(2010)ăđưănghiênăc uă“Soăsánhăcácăho t

đ ng t o thu nh p nôngăthônăgi aăcácăqu căgia”.ăNghiênăc uănƠyăđ c th căhiênă

d aătrênăs li kh oăsátăm c s ngădơnăc ăđ c t ng h p t m t s n c ChơuăỄ,ă

ChơuăPhi,ăChơuăM LatinăvƠă ôngăÂuăv cácăho tăđ ng t o thu nh păchoănôngăh

K t qu c aănghiênăc uănƠyăch ra r ngăcácăngu n thu nh p t ho tăđ ngănôngănghi p lƠăngu n thu nh păc ăb n c aănôngăh ,ăđaăd ngăhóaăthuănh pălƠăconăđ ngăđ nôngăh thoátănghèoăvƠălƠăchi năl căđ nôngăh sinh t n Nh ngănôngăh cóăth c hi năđaă

d ngăhóaăthuănh păvƠăcóăt tr ng thu nh p t cácăho tăđ ngăphiănôngănghi păcaoăthìăgiƠuăh nănôngăh cóăt tr ng thu nh p t cácăho tăđ ngănôngănghi p cao

Tómăl i, t t c nh ngănghiênăc u th c nghi mănƠyănh m c g ngătìmăraănh ng

y u t quy tăđ nhăđ n vi cănơngăcaoăthuănh p cho h nôngădơn.ăM iănghiênăc uăcóăcácă

m cătiêuăkhácănhauănênăt pătrungăvƠoăcácăbi năđ c l păkhácănhau.ăNh ngăcóăth th y

đ căcácăy u t h c v n,ăđ a v xưăh i, di nătíchăđ t, v tríăn iă ,ăđ c bi tălƠăm căđ đaă

d ngăhóaăthuă nh păvƠă kh n ngăti p c năđ c ngu n v nă tínăd ngă cóă m i quan h

quan tr ng trong vi cănơngăcaoăthuănh p c aănôngăh

2.3 TịMăL C CỄCăPH NGăPHỄPăPHÂNăTệCH

Môăhìnhăh i quy OLS (Ordinary Least Square)

Phơnătíchăh iăquyălƠăs nghiênăc u m căđ nhăh ng c a m t hay nhi u bi n s

(bi năđ c l p ậ independentăvariables)ăđ n m t bi n s (bi n ph thu c - dependent

variable) nh m d báoăk t qu d aăvƠoăcácăgiáătr đ c bi tătr c c a bi n gi iăthích Môăhìnhăh i quy OLSăcóăd ng:

Y = 0 + 1X1 + 2X2 +ă…ă+ă nXn + e

Trongăđó:

Y: bi n ph thu c : h s căl ng

X: bi năđ c l p

e: sai s Trong ph m vi c a nghiên c u nƠy, mô hình OLS s đ c s d ng đ xác đ nh

các y u t nh h ng đ n đaăd ngăhóaăthuănh păvƠ thu nh p c a nôngăh trênăđ aăbƠnănghiênăc u

CH NGă3

PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

Ch ngă nƠyă nêuă rõă ph ngă phápă xơyă d ng cácă ch s ; s li uă nghiênă c u;

ph ngăphápătínhătoánăch s - phơnătích;ămôăt cácăbi n s vƠăxơyăd ngăcácămôăhình;

3.1 M U KH OăSỄTă

M u kh oăsátăc aăđ tƠiălƠăcácănôngăh xưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ă

t nh Ti n Giang Do h n ch v th i gian, kinh phíăđ tƠiăápăd ngăph ngăphápăch n

m u thu n ti n-theo h n m c (quota)ălƠ n = 160 nông h trong danhăsáchăh doăđ a

ph ngăcungăc p

3.2ăPH NGăPHỄPăTHUăTH P S LI U

S li u th c păcóăliênăquanăđ năđ tƠiăđ c thu th p t cácătƠiăli u,ăbáo,ăđƠi,ăcácăt păchí,ăinternet;ăbáoăcáoăk t qu th c hi n s n xu tănôngănghi p huy năTơnăPhúăôngăvƠăxưăPhúăTơn

Cu c kh oăsátănƠyăs d ngăph ngăphápăph ng v n tr c ti p.ă i uătraăviênăđ n

g p ch h vƠănh ngăthƠnhăviênătrongăh có liênăquanăđ ph ng v năvƠăghiăthôngătinăvƠoăphi u ph ng v n h ă đ m b o ch tăl ngăthôngătinăthuăth p, cu c kh oăsátăkhôngăkh oăsátăgiánăti p ho căsaoăchépăcácăthôngătinăt cácăngu năcóăs năkhácăvƠoă

phi u ph ng v n

3.3 P H NGăPHỄPăPHÂNăTệCH

i v i m cătiêuă1: tƠiăs d ngăph ngăphápăth ngăkêămôăt k t h p v iăphơnă

tíchăđ nhătínhăđ phơnătíchăchoăm cătiêuămôăt th c tr ng s n xu tăvƠăthuănh p c a nôngăh xưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh Ti n Giang

i v i m cătiêuă2:ăS d ngămôăhìnhăOLS đ đánhăgiáăcácăy u t nhăh ngăđ n

m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh trênăđ aăbƠnăxưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúăông,ăt nh Ti n Giang

i v i m cătiêuă3: Nghiênăc u s d ngămôăhìnhăh iăquyătheoăph ngăphápă c

l ngăbìnhăph ngăbéănh t (OLS) nh m xemăxétăs nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăvƠăcácăy u t khácăđ n thu nh p c a nôngăh t i xưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nh

Ti n Giang

iăv iăm cătiêuă4: Tácăgi ăt ngăh păvƠăliênăk tăcácăk tăqu ăđ tăđ căt ăcácăm că

tiêuătrên,ăđ ăt ăđóăl pălu năchoăcácăgi iăphápănh mănơngăcaoăthuănh păchoănôngăh ăt i xưăPhúăTơn,ăhuy năTơnăPhúă ông,ăt nhăTi năGiang

3.3.1 Môăt chi ti t bi n s c a môăhìnhăOLS trong đánhăgiáăcácăy u t nh

h ngăđ n m căđ đaăd ngăhóaăthuănh p c aănôngăh

D a trên c s lỦ lu n vƠ các k t qu nghiên c u th c t , các bi n c th trong

mô hình OLS đ đánhăgiáăcácăy u t nhăh ngăđ n m căđ đaăd ngăhóaăc aănôngăh

g m có cácăbi năđ c l pănh ăsau:

Gi i tính ch h : Bi n nƠy lƠ bi n gi v i giá tr 1 lƠ gi i tính nam vƠ 0 lƠ gi i

tính n Trong th c t cho th y n gi iăcóăxuăh ngăđaăd ngăhóaăcaoăh năđ gi m r i roăthayăvìăcóăxuăh ngăđ uăt ăl năđ s n xu t m t lo i s n ph mănh ănamăgi i Tuy nhiên, trongăcácătr ng h păkhácănhauăthì tácăđ ngănƠyăhoƠnătoƠnăcóăth hoƠnătoƠnă

chi uăh ngăng c l iădoăđ căđi m c a m iănôngăh ăDoăđó,ăd u k v ng c a bi n nƠyăcóăth lƠăơmăhayăd ng

Tu i ch h : Khi tu i ch h cƠngăcaoăthìăcƠngăcóănhi u kinh nghi m trong s n

xu t kinh doanh,ăquaăđóătácăgi k v ngăkhiăcóătu iăđ iăcƠngăl n b ng nh ng kinh

nghi mătíchăl yăđ c qua th i gian s cóătácăđ ngătíchăc căđ n vi căđaăd ngăhóaăthuă

nh p c aănôngăh nh m t oăthêmăthuănh p c i thi n cu c s ngăgiaăđình.Vìăth , bi n

tu iătácătrongămôăhìnhăs k v ng mang d uăd ng

Ngh nghi păchínhăc a h : Hi n t i m iănôngăh trongăvùngăcóăth cóănhi u

ngu n thu nh păkhácănhauăt tr ng tr t,ăch nănuôiăhayăcácăngƠnhăphiănôngănghi p

Tuyănhiên,ăn u ngu n thu nh păchínhăc aănôngăh đ n t ho tăđ ng s n xu tănôngă

nghi păthìăkh n ngăđaăd ngăhóaăc a h s caoăh n

Di nătíchăđ t s n xu t:ăCácănôngăh trênăđ aăbƠnăkh oăsátăcóăth cóăho căkhôngă

s h uăđ tăđai.ăTuyănhiênăh cóăs h uăđ tăđaiăđ c k v ng s cóăkh n ngăđaăd ng hóa thu nh păcaoăh nănh ng h khôngăcóăđ t,ăt ngăt v y nh ng h cóădi nătíchăđ t cóăkh n ngăs n xu t kinh doanh nhi uăh năđ c k v ng s cóăkh n ngăđaăd ngăhóaă

thu nh păcaoăh nănh ng h cóăítăđ t s n xu tăh n

i n:ăTrongănghiênăc uănƠyăcóăhayăkhôngăcóăđi năđ ph c v cho sinh ho t

hay s n xu tăkinhădoanhăđ cătácăgi s d ngălƠmăđ i di năchoăc ăs h t ngănôngăthônămƠăh đ căh ng Bi nănƠyănh năgiáătr 1 khi h cóăđ c s d ngăđi n m t cáchăchínhăth că(cóăđ ngăkỦăs d ngăđi n), nh năgiáătr 0 khi h khôngăcóăđi n s

d ng hay s d ngăđi năcơuăđuôiăv i m căphíăcaoăh n.ăTrongănghiênăc uănƠyătácăgi

đ t k v ng r ng h cóăđ ng h đi năđ ph c v s n xu t kinh doanh s cóăkh n ngăđaăd ngăhóaăcaoăh năh khôngăcó

Ti p c n ngu n v nătínăd ngăchínhăth c:ă ơyălƠăbi n gi nh năgiáătr 1 khi h cóăvayăđ c t cácăt ch cătínăd ngăchínhăth cănh ăngơnăhƠng,ăqu tínăd ng…,ăng c

l iăkhiăkhôngăvayăđ c s nh năgiáătr 0 V nălƠăm t y u t r t quan tr ng trong s n

xu tă kinhă doanh,ă c ngă nh ă trongă quy tă đ nhă đaă d ngă hóa s n ph m s n xu t kinh doanh.ăVìăth , h cóăvayăđ c t ngu nătínăd ngăchínhăth căđ c k v ng s cóăkh

n ngăđaăd ngăhóaăthuănh păcaoăh năkhiăh khôngăvayăđ c

T l ng i ph thu c:ăNg i ph thu cătrongăgiaăđìnhăđ c hi uălƠăcácăthƠnhăviênăcóăđ tu i khôngăn mătrongăđ tu iălaoăđ ng ho c n mătrongăđ tu iălaoăđ ng

nh ngăkhôngăcóăkh n ngălaoăđ ng ph i s ng d aăvƠoăthuănh p mang l i t cácăthƠnhăviênăkhácătrongăgiaăđình.ăH cóăs ng i ph thu c cao d năđ n thi uălaoăđ ng t đóă

s lƠmăgi m kh n ngăđaăd ngăhóaăthuănh p c a h

Cácăbi năvƠăk v ngătrênăs đ c s d ng trong môăhìnhăOLS đ đánhăgiáăchoă

đ iăt ng nôngăh

B ng 3.1: Các bi n nh h ng đ n quy t đ nh đa d ng hóa thu nh p và d u k v ng

3.3.2 ng d ng m ôă hìnhă h i quy OLS trongă nghiênă c u nhă h ng c a

m căđ đaăd ngăhóaăđ n thu nh p c aăcácănôngăh

Trênăc ăs lỦăthuy tăđưăđ cătrìnhăbƠyă ph nătr c,ănghiênăc uăhìnhăthƠnhămôăhìnhăt ngăquátăsauăđ ki măđ nh nhăh ng c a m căđ đaăd ngăhóaăđ n thu nh p c a cácănôngăh :

THUNHAP = 0 + 1SID + 2X1+ 3X2+… + n+ 1Xn (1)

Trongăđó:

THUNHAP lƠăbi n ph thu cătrongămôăhình.ăBi nănƠy,ăđoăl ng t ng thu nh p

c aănôngăh trong m tăn mă(tri uăđ ng/n m)

SID lƠăbi năđ c l pătrongămôăhìnhăđoăl ng m căđ đaăd ngăhóaăc aănôngăh

SID (vi t t t c a s m t “SimpsonăIndexăDiversity”,ăt m d chălƠăch s đaăd ngăhóaăSimpson)ăcóăgiáătr t 0ăđ n 1 Bi nănƠyăcóăgiáătr b ng 0 n uănôngăh ch cóăduyănh t

m t ngu n thu nh p,ăgiáătr nƠyăti n d năđ n 1 khi h cóănhi uăh năm t ngu n thu

nh păcóăngh aălƠăh th c hi năđaăd ngăhóaăthuănh p Theo m t s nghiênăc uătr c đơy,ănôngăh cóă m că đ đaăd ngăhóaăthuănh păcƠngă caoăthìăthuă nh p s cƠngăcao.ă Vìăv y, h s 1 trongăph ngătrìnhă(1)ăđ c k v ngămangăgiáătr d ng

Tuyănhiên,ăthuănh p c aănôngăh cònăph thu căvƠoăcácăy u t khácă(nh ăl ng

v năvay,ălưiăsu t vay, s laoăđ ng c a h ,ătrìnhăđ h c v n c a ch h …)ănênătácăgi đưă phátătri n môăhìnhă(1)ăăbaoăg măcácăy u t khác (Xn).ăămôăhìnhănghiênăc u c th

nh ăsau:

THUNHAP = 0 + 1SID + 2TIENVAY + 3LAISUAT + 4SOLD +

5HOCVAN + 6CHIPHI

(2)

Trongămôăhìnhă(2),ăTIENVAY lƠăs ti nămƠăh vayăđ cătrongăn mă(tínhăb ng

tri uăđ ng) t cácăt ch cătínăd ngăchínhăth c (ngơnăhƠng,ăqu tínăd ngănhơnădơn),ăbánăchínhăth că(đoƠnăthanhăniên,ăh i ph n , d án, )ăvƠăphiăchínhăth că(ng i cho vayăchuyênănghi p,ăng i than, ).ăTrongănôngănghi p v nălƠăy u t đ uăvƠoăkhôngă

th thi uădoăng i s n xu tăluônăr t c n v năđ mua máyămóc,ăv tăt ănôngănghi p,

gi ng,ăthuêălaoăđ ng, nh măđ m b oătínhăth i v vƠăphòngătránhăr iăro,ăquaăđóălƠmă

t ngăthuănh păchoănôngăh Trong b i c nhăn c ta hi n nay, thu nh p c aănôngăh cònăth pănênăth ngăkhôngăđ tíchăl yăđ táiăđ uăt ,ădoăđóăv năvayăđóngăvaiătròăh t

s c quan tr ng trong vi c s n xu t c aănôngăh ăL ng v năvayăđ căcóăth giúpăchoănôngăh đ uăt ăvƠoăh th ng th y l iăhayăcôngăngh m i nh măđaăd ngăhóaăthuănh p

hay mua s mănguyênăv t li uăđ uăvƠo,ătrangătr iăchiăphíăti p th , l păcácăkho ng tr ng

thu nh pătr c v mùaăthuăho chăđ khôngăph i ch u s căépăbánăs n ph m ngay sau

khi thu ho ch v iăgiáăth p.ăTuyănhiên,ătrênăth c t cácăt ch cătínăd ngăkhôngăthaăthi t

v i vi căchoăvayăđ năng iănghèoănôngăthônăvìăr iăroăvƠăchiăphíăgiao d chăquáăl n K t

qu lƠăng iănghèoă nôngăthônăti p t c ph iăvayăm n cácăth tr ngăphiăchínhă

th c v iălưiăsu t r t cao M tăkhác,ădoăcònăcóăs b tăđ i x ng v m tăthôngătinănênăcácă

t ch cătínăd ng khôngăth ki măsoátăsátăsaoăvi c s d ngăcácăkho n vay c aăkháchăhƠngă(LêăKh ngăNinh,ă2011),ăcóăngh aălƠăkháchăhƠngăcóăth s d ng v năvayăkhôngăđúngăm căđíchănênăkhôngăphátăhuyăđ c hi u qu c a v năvay,ătrongăkhiănôngăh v n

ph i tr n g c.ăTrongătr ng h pănƠyăthìăthuănh p c aănôngăh b gi măđi.ăVìăth h

s 2t ngăhayăgi măcònătùyăt ngătr ng h p h c th

LAISUAT lƠălưiăsu tătrungăbìnhă(đ cătínhăb ngă%)ămƠăh ph i tr theoăquiă c

cho vay khi vay v n t cácăngu nătínăd ngăchínhăth c,ăbánăchínhăth căvƠăphiăchínhă

th c.ă ph năánhăđ c th c s l ng v năvayăcóă m ng l i thu nh păcaoăh năchoănôngăh hayăkhông,ătácăgi s d ng bi nălưiăsu tăvayătrongămôăhình.ă i v i nh ng nôngăh vayăđ c t ngu n v nătínăd ngăchínhăth c, h ch tr v i m călưiăsu t th p

đ cóăđ c ngu năvayănƠy.ăTuyănhiên,ăkhiăkhôngăti p c năđ c ngu năchínhăth c hay

ngu nătínăd ngăchínhăth căkhôngăđápă ngăđ c nhu c u v s n xu t,ăthìăng iănôngă

dơnăph i tr m călưiăsu t cao h năbìnhăth ngăđ cóăđ c ngu n v n vay t cácăngu n phiăchínhăth c.ăDoălưiăsu tămƠăh ph i tr lƠăm t trong nh ngăchiăphíăđ uăvƠoăc a s n

xu t,ăvìăv y gi mălưiăsu t s lƠmăgi măchiăphíăđ uăvƠo,ăkhiăđóăs t ngăđ c thu nh p choănôngăh H s 3đ c k v ngămangăgiáătr ơm

SOLD lƠă s ng iă trongă đ tu iă laoă đ ngă vƠă cóă kh n ngă laoă đ ng c a h Trongăđi u ki n s n xu tăítăc ăgi iăhóaăthìăs l ngălaoăđ ngălƠăy u t quan tr ngăgiúpă

h t ngăthuănh p.ăTuyănhiên,ăs ng iătrongăđ tu iălaoăđ ngăch aăph năánhăh t s lao

đ ng th c s trong h , n u s ng iătrongăđ tu iălaoăđ ng c a h lƠăcaoănh ngătrongă

s nƠyăcóăquáănhi uălaoăđ ng ph thu c,ăch aăthamăgiaălaoăđ ngăthìăc ngăkhôngăt o

đ c thu nh p cho h (nh ăcácăthƠnhăviênăđangăđiăh c).ăVìăth h s 4mangăgiáătr

d ngăhayăơmăcònătùyăthu căvƠoăs laoăđ ng th c s c a h

HOCVAN lƠătrìnhăđ h c v n c a ch h đ căđoăl ng b ng s l pămƠăch h đưăh c Bi nănƠyăs nh năgiáătr lƠă0ăn u ch h ch aăt ngăđiăh c, nh năgiáătr t 1ăđ n

12 cácăb c h c ph thông,ă13ălƠătrungăc p,ă14ălƠăb căcaoăđ ngăvƠă15ălƠăb căđ i h c

H s 5ăđ c k v ngămangăgiáătr d ngăb iătrongăgiaăđìnhănôngădơnăch h th ng đóngăvaiătròăchínhătrongăvi c t ch c s n xu t,ăkinhădoanhăvƠăth ngălƠăng iăđ aăraă

nh ng quy tăđ nh s n xu t c a h N u ch h cóătrìnhăđ h c v n cao s thu n l i

trong vi c ti p c n vƠă ng d ng khoa h c k thu t, n m b tăthôngătinăliênăquanăđ n

s n xu t t đóăs giúpăh s n xu t hi u qu h năgiúpăh c i thi năđ c thu nh p t t

h nănh ng h mƠăch h cóătrìnhăđ h c v n th p

CHIPHI lƠăs ti nă(tínhăb ng tri uăđ ng) h chiăraăđ đ u t ăchoăs n xu t kinh

doanh H s 6 đ c k v ngămangăgiáătr d ngăb i m căđ đ uăt ăchoăs n xu t

kinh doanh hi n nay c aănôngăh cònăth pănênăch aăkhaiăthácăđ c ti măn ngăs năcóă

c aăđ tăđai,ălaoăđ ngăvƠăcácăl i th soăsánhăkhácămƠăh cóăđ c Do v y, khiănôngăh

t ngăm căđ uăt ăchoăs n xu tă(nh ămáyămócăthi t b ,ăphơnăbón,ăgi ng, )ăthìăs khai thácăđ c t iăđaăcácăti măn ngănóiătrên,ăt đóămangăl i thu nh păcaoăh năchoăh

Cácăbi năvƠăk v ngătrênăs đ c s d ng trong hình h iăquyăOLSăđ đánhăgiáăchoăđ iăt ng nôngăh đ cătrìnhăbƠyătrongăB ng 3.2