Các yếu tố tác động đến lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh của người dân tại thị trấn thạnh phú bến tre

... PHÚ – B N TRE lƠm đ tài nghiên c u 1.1.1 M c tiêu nghiên c u : 1.1.2 M c tiêu chung : Xác đ nh y u t tác đ ng đ n s l a ch n c s khám ch a b nh c a ng i dân t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre. .. nh Phú, t nh B n Tre 1.2.2 Th i gian S li u đ it 1.2.3 c thu th p kho ng th i gian t 25/3 /2015 đ n ngày 20/4 /2015 ng nghiên c u 300 ng i dân t 18 tu i tr lên t i Th tr n Th nh Phú, t nh B n Tre. .. y u t tác đ ng đ n s l a ch n c s khám ch a b nh c a ng i dân t i Th tr n Th nh Phú - t nh B n Tre, tác gi ch ch n thu c tính c a cá nhơn đ a vƠo mô hình mƠ không đ a thu c tính c a c s khám ch

công b hay s d ng b t k nghiên c u nào; các trích d n và tài li u tham kh o đ u có

ngu n g c rõ ràng

Tôi xin cam đoan ch u trách nhi m v nh ng l i cam đoan nƠy lƠ đúng s th t

H c viên th c hi n

Nguy n Ng c Trúc Ly

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các b ng

CH NG 1 : GI I THI U 1

1.1 t v n đ : 1

1.1.1 M c tiêu nghiên c u : 2

1.1.2 M c tiêu chung : 2

1.1.3 M c tiêu c th : 2

1.2 Ph m vi nghiên c u 3

1.2.1 Không gian 3

1.2.2 Th i gian 3

1.2.3 i t ng nghiên c u 3

1.3 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.4 K t c u lu n v n 3

CH NG 2 : C S LÝ LU N 6

2.1 Lý thuy t liên quan 6

2.2 Các nghiên c u th c nghi m liên quan : 8

2.3 Khung nghiên c u 13

CH NG 3 : PH NG PHÁP NGHIểN C U 15

3.1 Mô hình 15

3.2 Các đ nh ngh a vƠ l a ch n bi n 17

3.2.1 H th ng c s y t Vi t Nam 17

3.2.1.1 M ng l i y t đ c t ch c theo t ch c hành chính Nhà- n c 17

3.2.1.2 M ng l i y t t ch c theo theo thành ph n kinh t 17

3.2.1.3 M ng l i y t t ch c theo các l nh v c ho t đ ng : 17

3.2.1.4 C s khám b nh, ch a b nh : 19

3.2.1.5 M ng l i cung ng d ch v y t : 20

3.2.2 Hình th c đi u tr 21

3.2.2.1 i u tr n i trú đ c th c hi n trong các tr ng h p : 21

3.2.2.2 i u tr ngo i trú đ c th c hi n trong các tr ng h p: 22

3.2.3 Quan h lao đ ng 22

3.2.4 V n xã h i 22

3.2.5 c đi m cá nhân : 22

3.3 Ph ng pháp vƠ D li u nghiên c u 24

3.3.1 Ph ng pháp nghiên c u : 24

3.3.2 Ph ng pháp thu th p d li u 24

CH NG 4 : K T QU NGHIÊN C U - TH C TR NG QUÁ T I T I CÁC C S Y T TUY N TRÊN VÀ CÁC Y U T TÁC NG N S L A CH N C S KHÁM CH A B NH 26

4.1 Quá t i và các nguyên nhân 26

4.2 Mô t m u nghiên c u: 30

4.3 ánh giá các y u t nh h ng đ n s l a ch n c s khám ch a b nh c a 300 ng i dân t i Th Tr n Th nh Phú, t nh B n Tre 488

CH NG 5 : K T LU N ậ KI N NGH 566

5.1 Các k t qu chính và ki n ngh 566

5.2 H n ch vƠ h ng nghiên c u m i 5959

Tài li u tham kh o

Ph l c

DANH M C CÁC B NG

B ng 3 1 S l ng c s khám ch a b nh t i Vi t Namầầầầầầầầầầ 18

B ng 3 2 Thông tin ngu n d li u đ c trích l cầầầầầầầầầầ 23

B ng 4 1 Trình đ h c v n c a ng i dân 31

B ng 4 2 S ng i ph thu c c a m i cá nhân trong nghiên c u 33

B ng 4 3 T l tôn giáo c a ng i dân 33

B ng 4 4 V n đ s c kh e c a ng i dân 36

B ng 4 5 Th ng kê l a ch n c s y t 388

B ng 4 6 V n đ s c kh e và s l a ch n c s khám ch a b nh c a ng i dân 389

B ng 4 7 L a ch n c s khám ch a b nh theo gi i tính 40

B ng 4 8 L a ch n c s khám ch a b nh theo giáo d c 41

B ng 4 9 L a ch n c s khám ch a b nh theo tu i 42

B ng 4 10 L a ch n c s khám ch a b nh theo thu nh p 433

B ng 4 11 L a ch n c s khám ch a b nh và BHYT 444

B ng 4 12 L a ch n c s khám ch a b nh và quan h lao đ ng 455

B ng 4 13 L a ch n c s khám ch a b nh v i v n xã h i 466

B ng 4 14 L a ch n c s khám ch a b nh v i s ng i ph thu c 477

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

S đ 2 1: Khung phân tích c a đ tài 13

Hình 3 1 S đ h th ng y t d phòng Vi t Nam 19

Hình 3 2 S đ t ch c h th ng c s y t Vi t Nam 20

Hình 3 3 Nhu c u KCB, mô hình chuy n tuy n vƠ c c u t ch c KCB hi n nay Vi t Nam 21

Hình 4 1 Xu h ng mô hình b nh t t đo l ng b ng DALY, 1990 -2010 27

Hình 4 2 Gánh n ng b nh t t c a các nhóm b nh không lây nhi m , 2010 27

Hình 4 3 Xu h ng c c u s l t khám ch a b nh theo nhóm b nh, 2010 28

Hình 4 4 Nguyên nhân t vong trong nhóm ng i s d ng d ch v y t , 1986- 2010 29 Hình 4 5 Phân b đ tu i c a ng i dân trong nghiên c u 30

Hình 4 6 T l nam, n trong nghiên c u 31

Hình 4 7 Thu nh p c a ng i dân trong nghiên c u 32

Hình 4 8 Quan h lao đ ng và BHYT c a ng i dân trong nghiên c u 34

Hình 4 9 V n xã h i c a ng i dơn đ c kh o sát 35

Hình 4 10 Hình th c đi u tr c a ng i dơn đ c kh o sát 35

CH NG 1 : GI I THI U

1.1 t v n đ :

v t tuy n không nh ng gây t n kém cho b n thân do các chi phí y t ph i t thanh toán kéo theo chi phí n , đi l mà còn d n đ n tình tr ng b i chi qu b o hi m y t (

c a đ a ph ng Chi phí v t tuy n ngo i t nh phát sinh khi ng i b nh t đ n khám

mƠ đ n khám t i các c s tuy n t nh là 55.8% và tuy n trung ng lƠ 66% (JAHR, 2012) ơy lƠ m t trong nhi u lý do gây quá t i t i các b nh vi n tuy n trên C th

t nh, con ng i n i đơy l i ch u tác đ ng c a bi n đ i khí h u lên s c kh e ( ng Ng c

b nh, công su t s d ng gi ng ch đ t 90.1% V y khi s c kh e có v n đ , ng i dân

Th nh Phú đƣ l a ch n n i khám ch a b nh nh th nào? Nh ng l a ch n c a h có

ng i dơn khi đ i m t v i v n đ s c kh e đƣ đ a ra nh ng l a ch n nh v y? Và nên

trình bƠy thƠnh 5 ch ng nh sau:

Ch ng 1 : Gi i thi u

Ch ng nƠy trình bƠy các n i dung t ng quát c a đ tƠi, đ t v n đ nghiên c u, m c

Ch ng 2 : C s lý lu n

Ch ng nƠy s trình bƠy c s lý thuy t c a đ tài, các nghiên c u có liên quan

đ t đó xơy d ng khung phân tích

Ch ng 3 : Ph ng pháp nghiên c u

Ch ng nƠy s trình bày các khái ni m có liên quan và l a ch n các bi n đ i

di n đƣ đ c nêu khung phân tích Trong ch ng nƠy, mô hình c a đ tƠi c ng đ c

Ch ng 4 : K t qu nghiên c u

Ch ng nƠy s tóm l c l i nh ng k t qu quan tr ng c a đ tƠi vƠ đ c bi t là

t i các c s y t tuy n trên NgoƠi ra , ch ng nƠy còn đánh giá nh ng h n ch c a đ tƠi đ t đó m ra nh ng h ng nghiên c u sơu h n

tích đ c trình bƠy trong các ch ng

CH NG 2 : C S Lụ LU N

“S c kho là m t tr ng thái hoàn toàn tho i mái c v th ch t, tâm th n và xã

đ nh vƠ đ n m t th i đi m ngu n v n này s c n ki t hoàn toàn và cái ch t di n ra

M i ng i t ch n chi u dài cho cu c s ng c a h (Michael Grossman ,1999) Do đó ,

đ c bi t đó, ch m sóc s c kh e đƣ tr thƠnh vùng đ t m i c a nh ng nhà kinh t ,

nh ng ng i r t quan tr ng vì h v a giúp nhân viên y t yên tâm vào chuyên môn

Choi, 2004)

2.1 LỦ thuy t liên quan

ho t đ ng kinh doanh, ngo i giao Kho ng 50 n m g n đơy, l nh v c nƠy đƣ m r ng

Trong đó có Daniel L McFadden, v i “ Lý thuy t vƠ ph ng pháp phơn tích l a

t vi mô, lý thuy t c a McFadden cho r ng m i cá nhân s l a ch n m t trong các kh

n ng h u h n cho tr c đ t i đa hóa l i ích c a mình Mà l i ích có đ c sau s d ng

đ ng, BHYT ; Các thu c tính không quan sát đ c có th là v n xã h i c a cá nhân

T (2.1), (2.2), (2.3) ta có :

Uij = U (Pi , Dj, ij )

Vi t l i d i d ng tham s c l ng , ta có

2.2 Các nghiên c u th c nghi m liên quan :

c a cá nhơn nh : gi i tính, tu i, giáo d c, thu nh p, ngh nghi p, quy mô h gia đình

khác nhau Có n m s l a ch n cho bi n ph thu c, bao g m: t đi u tr , phòng khám

t , phòng khám công, b nh vi n công, b nh vi n t nhơn Nghiên c u đƣ đ a ra mô

càng cao thì xác su t l a ch n các c s y t t ng so v i t đi u tr T ng thông tin v

ch t l ng d ch v s làm gi m xác su t t đi u tr so v i l a ch n đ n c s y t Gi i tính c ng nh h ng đ n l a ch n nƠy nh sau : nam gi i thích hình th c t đi u tr

h n trong khi n gi i thích ch n c s y t Ng i dân có giáo d c càng cao thì xác

vƠ giá d ch v y t đ n s l a ch n c s khám ch a b nh t i nông thôn Trung Qu c trong 2 kho ng th i gian 1989-1993 (giai đo n 1) vƠ 2004-2006 ( giai -đo n 2) ng

th i s d ng hai mô hình - Multinominal Logit và Mixed Multinominal Logit

1991 ho c 1993, vƠ 2594 ng i vƠo n m 2004 ho c 2006 V n đ c a nghiên c u nƠy

lƠ ph i có giá c a t t c các c s y t đ c thay th ch không ch lƠ giá c a các c s khám ch a b nh mƠ cá nhơn l a ch n x lỦ v n đ nƠy, tác gi đƣ gán giá tr cho giá c a các c s y t thay th b ng ch ng trình Stata ICE c a Royston -2004 Trong

M i cá nhơn đ i m t v i n m l a ch n : tr m y t xƣ, trung tơm y t th tr n,

b nh vi n thƠnh ph vƠ trung ng, các c s y t khác ho c t đi u tr - s l a ch n sao cho t i đa hóa l i ích c a mình

Sau khi h i quy MMNL, k t qu cho th y trong c 2 giai đo n khi giá d ch v y

t t ng lên thì ng i dơn đ u có khuynh h ng gi m s l a ch n đ n c s y t Nh ng

t n m 2004-2006, h i quy MNL cho k t qu bi n giá không có Ủ ngh a th ng kê ; ch

cƠng cao , cá nhơn có khuynh h ng ch n t đi u tr cƠng cao S ng cƠng g n thƠnh

ph , cá nhơn cƠng ch n t đi u tr h n lƠ đ n c s y t

v n đ c 10922 h i t ng nghiên c u là nh ng ng i có b nh và tìm ki m c s

công, c s y t t nhơn vƠ t đi u tr B ng ph ng pháp Multinominal Probit, d a

K t qu cho th y ngoài s nh h ng m nh m c a giá d ch v y t đ i v i s

đ ng Ng i có thu nh p càng cao, giáo d c t ng thì khuynh h ng ch n đi u tr t i các c s y t nhi u h n lƠ t đi u tr Tu i tác không có tác đ ng gì đ n các l a ch n

này

tháng 7 n m 2001 đ n tháng 6 n m 2002, nh ng ng i đ c ph ng v n có thu nh p

th p th ng có xu h ng t đi u tr -không đ n các c s y t 100 % b nh nhân trong

c a cá nhơn t i Indonesia Ti n hƠnh khai thác d li u c a 39000 ng i s ng trong

10400 h gia đình, t i 13 t nh c a Indonesia Nh ng y u t tác đ ng đ c phơn tích

b ng mô hình Alternative-specific conditional logit (ASCL)

Uij: h u d ng c a cá nhơn i v i l a ch n c s y t j

Zij: đ c tính c a các l a ch n thay th

Xij: đ c tính c a cá nhơn, h gia đình

Gi đ nh r ng, quy t đ nh l a ch n ph thu c vƠo hai nhóm đ c tính quan sát

đ c vƠ không quan sát đ c c a các nhơn, h gia đình vƠ c s y t M i cá nhơn đ i

m t v i 4 l a ch n : t đi u tr , y tá, y t t nhơn vƠ c s y t công

K t qu nghiên c u cho th y, ngoƠi vi c kho ng cách đ n c s y t g n hay xa

nh h ng đ n quy t đ nh l a ch n c a cá nhơn mƠ gi i tính, h c v n, thu nh p c ng

có tác đ ng Khi thu nh p t ng lên thì xác su t ch n c s y t công gi m xu ng Cá nhơn có trình đ đ i h c vƠ cao h n thì l a ch n c s y t t nhơn nhi u h n Quƣng

đ ng đ n c s y t vƠ gía các d ch v y t có nh h ng khác nhau đ n các nhóm đ i

t ng : nh ng ng i không có BHYT vƠ nông thôn, có đ nh y cao v i kho ng cách

đ n các c s khám ch a b nh trong khi nh ng ng i không có BHYT s ng thƠnh

th thì nh y c m v i giá d ch v y t h n

ch n c s y t Bolivia Ti n hƠnh trong n m 1999 vƠ 2000, các đ i t ng kh o sát

không trùng nhau trong 2 n m S p x p các đ i t ng ph ng v n vào 3 nhóm : tr em

d i 5 tu i, ph n có con d i 12 tháng tu i vƠ nhóm ng i tr ng thành , m i cá nhơn đ i m t v i các các l a ch n c s y t công, c s y t t nhơn vƠ t đi u tr , m i

Mô hình Uij = j+ i Xij+ ij

Xij: Các đ c tính cá nhơn vƠ c s y t

ij: Các đ c tính không quan sát đ c

l n l t là : gi i tính, tu i tác, giáo d c, thu nh p, giá, s s n có c a các d ch v y t ,

kho ng cách và th i gian đi đ n c s y t Nh ng đ c tính không quan sát đ c nh

V i m c tiêu c a nghiên c u là tìm m i quan h gi a các bi n đ c l p và bi n

h i quy K th a t k t qu các nghiên c u th c nghi m cho th y, thu nh p là y u t

tác đ ng đ n l a ch n c s khám ch a b nh Các y u t khác nh gi i tính, tu i,

Nguyên nhân có th do s khác nhau v qu c gia, dân t c

ng i dân t i Th tr n Th nh Phú - t nh B n Tre, tác gi ch ch n các thu c tính c a cá nhơn đ a vƠo mô hình mƠ không đ a các thu c tính c a c s khám ch a b nh do các

l ng b nh vi n Vi t Nam nh ng ch m i tri n khai thí đi m t i m t s đ a ph ng

nh Tp.HCM, HƠ N i ( Báo cáo B y t , 2014) Mô hình trong nghiên c u nƠy đ c

CH NG 3 : PH NG PHÁP NGHIểN C U

quy t đ nh ch n c s khám ch a b nh , tác gi ti n hành tri n khai xây d ng mô hình

ij : h u d ng các y u t không quan sát đ c c a cá nhân i khi

ch n c s khám ch a b nh j

khám t nhơn, b nh vi n huy n, b nh vi n t nh, b nh vi n tuy n thành ph / trung

-ng Dùng h i quy Multinomial Logit đ ti n hành phân tích s tác đ ng c a các y u

+ 6 quanhelaodong + 7vandesuckhoe + 8songuoipt + 9bhyt + 10 vonxahoi +

b nh (ch a k các c s c a B Công an, B Qu c phòng vƠ các c s đi u d ng

th ng binh n ng do B Lao đ ng – Th ng binh vƠ Xƣ h i qu n lý) T l gi ng

b nh chung c a Vi t Nam là 24.96/10 000 dân ( Niên giám T ng c c th ng kê, 2013)

có các Trung tâm y t các ngành: công nghi p, giao thông, xây d ng, nông nghi p và

b u đi n

Hình 3 1 S đ h th ng y t d phòng Vi t Nam

- Ơo t o nhân l c y t : Bao g m các tr ng đƠo t o nhân l c y t c n c

- Thêm vƠo lƠ các l nh v c : giám đ nh, ki m đ nh, ki m nghi m, d c, thi t b y t ,

giáo d c truy n thông và chính sách y t

3.2.1.4 C s khám b nh, ch a b nh :

- LƠ c s c đ nh ho c l u đ ng đƣ đ c c p gi y phép ho t đ ng và cung c p

d ch v khám b nh, ch a b nh

Hình 3 2 S đ t ch c h th ng c s y t Vi t Nam

3.2.1.5 M ng l i cung ng d ch v y t :

chuy n tuy n hi u qu mà l i phù h p v i h th ng y t hi n nay c a Vi t Nam

Hình 3 3 Nhu c u KCB, mô hình chuy n tuy n vƠ c c u t ch c KCB hi n nay

gi a ng i lao đ ng vƠ ng i s d ng lao đ ng Trong kh o sát nƠy, ng i ph ng v n

3.2.4 V n xã h i

quan h cá nhân trong xã h i (Yli-Renko, Autio & Sapienza, 2001), v n xã h i k t n i

đ c kh o sát làm vi c trong các c s khám ch a b nh N u có thì bi n v n xã h i s

có giá tr b ng 1

3.2.5 c đi m cá nhân :

lao đ ng là nh ng bi n gi ch mang giá tr 0 vƠ 1 Ng i dân là nam thì bi n gi i tính

thì bi n tôn giáo mang giá tr là 1, ho c đ i t ng lƠ ng i lao đ ng có quan h lao

đ ng thì bi n quan h lao đ ng có giá tr là 1

B ng 3 2 Thông tin ngu n d li u đ c trích l c

tongiao Có theo tôn giáo ( Ph t, Công giáo, Cao đƠi) : dummy, 1 = có

quanhelaodong Có h p đ ng lao đ ng : dummy , 1= có

vandesuckhoe

songuoipt S ng i mƠ ng i đ c ph ng v n có trách nhi m nuôi d ng

Ph n m m th ng kê STATA (Statistical data) là m t ph n m m th ng kê c a

Statcorp, đ c thi t k t o thu n l i cho ng i dùng khi s d ng v i c u trúc c a ngôn

ng l p trình và các câu l nh d nh , d th c hi n

3.3.2 Ph ng pháp thu th p d li u

dơn đ c ph ng v n ng u nhiên b ng b ng câu h i, bao g m các thông tin :

S n m đi h c ( trình đ h c v n), gi i tính, tu i, thu nh p trung bình c a cá nhân trong

tháng

S ng i ph thu c

BHYT

tr c ti p và ghi thông tin vào phi u ph ng v n b o đ m tính khách quan cho

CH NG 4 : K T QU NGHIểN C U - TH C TR NG QUÁ

T I T I CÁC C S Y T TUY N TRểN VĨ CÁC Y U T

M c đích c a ch ng nƠy lƠ mô t hi n th c v v n đ quá t i c a h th ng y t

tr n Th nh Phú, t nh B n Tre

4.1 Quá t i vƠ các nguyên nhơn

d ng chi m đa s sang nhóm B nh không lây nhi m (BKLN) Các BKLN gây ra

đ n, b t ti n nh b nh x ng kh p, tâm th n ơy c ng là m t trong nh ng y u t d n

đ n s thay đ i v tình tr ng quá t i c a h th ng y t Vi t Nam

Hình 4 1 Xu h ng mô hình b nh t t đo l ng b ng DALY, 1990 -2010

Hình 4 2 Gánh n ng b nh t t c a các nhóm b nh không lây nhi m , 2010

Theo kh o sát c a C c qu n lý khám ch a b nh vào tháng 5/2014, hi n nay quá

trung ng, b nh vi n B ch Mai – và m t s b nh vi n tuy n cu i c a thu c S Y t Tp.HCM nh b nh vi n Ung b u, b nh vi n Ch n th ng ch nh hình, b nh vi n Nhi

đ ng Có th nh n th y s quá t i t p trung trong 5 chuyên khoa : ung b u, tim m ch,

d ng gi ng v n m c cao 120%, so v i công su t s d ng gi ng chung các tuy n là

99.2% (JAHR 2013) Không nh ng v y, khoa khám b nh c a các b nh vi n không ít

c nh chen chúc nhau đ ch khám khi nhu c u là quá cao

Hình 4 3 Xu h ng c c u s l t khám ch a b nh theo nhóm b nh, 2010

Ngu n : B Y t , Niên giám th ng kê y t 2010

Tuy nhiên s ng i t vong do nhóm BKLN l i cao nh t trong các nhóm b nh

Khi n ng i dân có tâm lý x u khi đ c báo tin là m c các b nh thu c nhóm BKLN

Hình 4 4 Nguyên nhân t vong trong nhóm ng i s d ng d ch v y t , 1986-

2010

Ngu n : B Y t , Niên giám th ng kê y t 2010

d ng hƠng ngƠy c ng tr nên đáng ng i v i nhi u lo i hóa ch t th c ph m không an

ng, 66% s ng i nh p vi n v i ch n đoán lƠ nh ng b nh có th x trí tuy n d i

b nh còn đi th ng đ n b nh vi n đa khoa tuy n trung ng v i t l 59.4% (JAHR -

2012)

T i B n Tre, chi phí v t tuy n ngo i t nh n m 2014 lƠ 149.077.764.953 đ ng,

gi ng t i b nh vi n t nh đ t kho ng 110%, riêng t i Th nh Phú, công su t s d ng

Hình 4 5 Phân b đ tu i c a ng i dân trong nghiên c u

V gi i tính thì có s chênh l ch nh v i ph n nhi u h n thu c v đ i t ng là n v i

n v tính : %

Hình 4 6 T l nam, n trong nghiên c u

ng i dơn đƣ nh n th y vai trò quan tr ng c a giáo d c trong cu c s ng, là k t qu c a các ch ng trình ph c p giáo d c qu c gia , c a phong trào xây d ng nông thôn m i trong đi u ki n kinh t m i