skkn các biện pháp cơ bản trong việc chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học và trung học cơ sở dân hóa, minh hóa, quảng bình

... VIÊN CHỦ NHIỆM VÀ VIỆC CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC Quản lý đạo công tác chủ nhiệm lớp trách nhiệm người hiệu trưởng Trong năm trở lại đây, trường Tiểu học Trung học sở Dân. .. yêu cầu nghiệp công nghiệp hóa, đại hóa đất nước 19 Chương CÁC BIỆN PHÁP CƠ BẢN TRONG VIỆC CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ DÂN HÓA 3.1 CĂN CỨ VÀO THỰC TRẠNG... cứu: Các biện pháp việc đạo công tác chủ nhiệm lớp trường Tiểu học GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Nếu biện pháp việc đạo công tác chủ nhiệm lớp nhà trường thực động bộ: Tổ chức phân công giáo viên cách

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Đât nước ta đang tiến hành công cuộc đổi mơi toàn diện Trong chiếnlược phát triển kinh tế - xã hội, cùng với việc đẩy mạnh phát triển các ngànhkinh tế mũi nhọn Đảng và nhà nước ta đặc biệt chú trọng và quan tâm hàng đầu

sự nghiệp phát triển giáo dục và đào tạo Giáo dục và đào tạo được xem là “ Quốc sách hàng đầu” trong giai đoạn Cách mạng mới của nước ta

Trên đà đổi mới đó, Hội nghị Trung ương 4 khóa 7 của Đảng cộng sảnViệt Nam đã quyết định đưa đất nước ta tiến vào một thời kỳ phát triển theohướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, để tiến hành sự nghiệp đổi mớinày Đảng và nhà nước ta hết sức coi trọng nhân tố con người không phải từ bâygiờ mà ngay từ buổi đầu của cuộc Cách mạng được Đảng và Bác Hồ kính yêuđặc biệt chú trọng đến công việc đổi mới con người, coi đó là cơ sở là nền tảng

để xây dựng và phát triển đất nước Nghị quyết Trung ương 2 khóa 8 lại một lần

nữa Đảnh ta khẳng định “Giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu” Điều đó

chứng tỏ rằng đường lối phát triển của đất nước đã được Đảng và nhà nước taxác định đúng đắn

Như vậy, Giáo dục và đào tạo có vai trò quan trọng trong sự phát triểnkinh tế xã hội mà nòng cốt và yêu tố của sự phát triển ấy là nguồn nhân lực

“ Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản của

sự phát triển nhanh và bền vững” (Nghị quyết Trung ương 2 khóa 8) Một trong

những nhiệm vụ cơ bản của giáo dục đào tạo hiện nay là hình thành phát triểnnhân cách học sinh toàn diện theo mục tiêu phát triển nguồn nhân lực phục vụ

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đề tạo ra những con người cótài năng có phẩm chất đạo đức tốt là trách nhiệm to lớn của hệ thống giáo dụcnói chung và nhà trường phổ thông nói riêng Muốn có một nền giáo dục tiêntiến thì phải có một cơ sở vững chắc, cơ sở này chính là hệ thống giáo dục Tiểuhọc Nếu không có một hệ thống giáo dục quốc dân vững chắc thì không thể có

hệ thống giáo dục quốc dân lành mạnh Muốn có hệ thống giáo dục quốc dânlành mạnh thì phải chú ý tới việc rèn luyện đạo đức, nhân cách học sinh tiểuhọc, bởi vì bậc tiểu học có vị trí trọng yếu là bậc học nền tảng của hệ thống giáodục quốc dân, là bậc học có nhiệm vụ hình thành ở học sinh những cơ sở banđầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,cho mục tiêu giáo dục

Vì vậy đội ngũ giáo viên tiểu học là một bộ phận rất quan trọng, khác vớicác bậc học khác, công tác chủ nhiệm lớp là một trong những nhiệm vụ khôngthể thiếu được của mỗi một người giáo viên tiểu học, vì mỗi giáo viên phải đảmnhiệm một lớp vừa làm công tác giảng dạy vừa làm công tác chủ nhiệm luôn ởlớp đó Vì vậy, vai trò phụ trách lớp ở tiểu học rất to lớn, nó quyết định đến chấtlượng giáo dục toàn diện của học sinh Là người thay mặt hiệu trưởng làm côngtác quản lý và giáo dục học sinh của một lớp, là người chịu trách nhiệm trướchội đồng giáo dục về chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh lớp mình và làmột thành phần rất quan trọng trong mạng lười thông tin của nhà trường nhằmgiúp người quản lý nắm được tình hình thực hiện kế hoạch cũng như nhữngthông tin cơ sở để người quản lý ra được những quyết định đúng đắn và chínhxác.

Nhà trường hiện nay đang tự phấn đấu vươn lên để giảm thiểu những tácđộng tích cực từ bên ngoài vào học đường trong đó có các tệ nạn ma túy…Mỗinhà trường cần phải xây dựng để thực sự là trung tâm văn hóa, là nơi giáo dục

và đào tạo thế hệ trẻ Muốn vậy, việc xây dựng và quản lý một đội ngũ giáo viênphụ trách lớp có năng lực tổ chức, có nghiệp vụ sư phạm và say mê công việc làviệc làm cần thiết cho các nhà quản lý trường học, bởi họ chính là thành phầnchủ đạo của nhà trường Thực tế cho thấy rằng, ở nơi nào, lớp nào giáo viên phụtrách lớp có năng lực, có trình độ, có tinh thần trách nhiệm cao thì lớp đó có chấtlượng giáo dục tốt hơn

Với mục đích và mong muốn góp phần nâng cao công tác chỉ đạo đội ngũgiáo viên chủ nhiệm lớp có hiệu quả cao, đáp ứng được nhiệm vụ mục tiêu giáodục trước mắt và tiền đề lâu dài trong trường Tiểu học, đã thôi thúc bản thân tôi

chọn vấn đề nghiên cứu: “ Các biện pháp cơ bản trong việc chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa, Minh Hóa, Quảng Bình” làm đề tài cuối khóa, lớp bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục.

2 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỊ NGHIÊN CỨU.

2.1 Mục đích: Nghiên cứu đề tài này để tìm ra những biện pháp có tính khả thi

về chỉ đạo công tỏc chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học nhằm nâng cao chất lượng

và phát triển nhân cách cho học sinh tiểu học

2.2 Nhiệm vụ: Đề tài thực hiện 3 nhiệm vụ chính sau đây:

2.2.1 Nghiên cứu những lý luận có liên quan đến đề tài

2.2.2 Tìm hiểu thực trạng về công tác chỉ đạo đội ngũ giáo viên làm công tácchủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học

2.2.3 Trên cơ sở lý luận và thực tiễn để tiến hành đề xuất những biện pháp cótính khả thi về công tác chỉ đạo đội ngũ giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp ởtrường Tiểu học, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh.

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

3.1 Khách thể: Công tác chỉ đạo của người hiệu trưởng, công tác chủ nhiệm

lớp

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp cơ bản trong việc chỉ đạo công tác

chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu các biện pháp cơ bản trong việc chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp ởtrong nhà trường thực hiện động bộ: Tổ chức phân công giáo viên một cách hợply; Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm xây dựng chương trình, kế hoạch chủ nhiệmlớp; Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm thực hiện công tác chủ nhiệm lớp;Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên xây dựng lớp học thân thiện trong trường Tiểuhọc; Hiệu trưởng chỉ đạo việc bồi dưỡng phương pháp công tác chủ nhiệm lớp;Hiệu trưởng kiểm tra công tác chủ nhiệm lớp; Xây dựng môi trường, điều kiệnhoạt động thuận lợi tạo động lực nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chủnhiệm lớp trong trường Tiểu học… thì có thể đem lại hiệu quả cao trong côngtác chủ nhiệm lớp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo toàn diện

ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa, Minh Hóa, Quảng Bình

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Để nghiên cứu đề tài này tôi sử dụng các nhóm phương pháp sau:

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu bài giảng, tài liệu đã được

học về công tác quản lý trường học; các văn bản, chỉ thị của Đảng và nhà nướccủa ngành giáo dục và đào tạo về công tác quản lý chỉ đạo ở trường tiểu học

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra, khảo sát thực

tế về chất lượng công tác chủ nhiệm lớp và thực tế công tác quản lý trương họccủa hiệu trưởng

- Phương pháp phỏng vấn, trao đổi

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

6 GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp cơ bản trong việc chỉ đạo côngtác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa Do thời gian

và điều kiện có hạn nên đề tài tôi chỉ đi sâu nghiên cứu “Các biện pháp cơ bản trong việc chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp ở cấp Tiểu học”.

Chương 1 NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

1 CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN.

1.1 Bậc Tiểu học.

Bậc Tiểu học là cấp học nền tảng, đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành,phát triển toàn diện nhân cách của con người, đặt nền móng vững chắc cho giáodục phổ thông và cho toàn bộ hệ tống giáo dục quốc dân

1.2 Quản lý giáo dục Tiểu học.

Quản lý giáo dục Tiểu học là một chuỗi tác động hợp quy luật (có mụcđích, có hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức sư phạm của chủ thể quản lýđến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng trong và ngồi nhàtrường, huy động họ cùng hợp tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động củanhà trường, nhằm đạt được những mục tiêu đề ra

1.3 Quản lý trường Tiểu học.

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, trường Tiểu học là một đơn vị cơ sởtương đối độc lập và hoàn chỉnh Quản lý trường Tiểu học vừa mang tính đặcthù chung của quản lý giáo dục, vừa thể hiện nét riêng do bản chất của hoạtđộng dạy học và giáo dục của cấp Tiểu học quy định

Chủ thể quản lý của trường Tiểu học chính là bộ máy quản lý giáo dụctrường học (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng)

Quản lý ở trường Tiểu học chủ yếu quản lý các mặt: Quản lý quá trìnhgiáo dục đào tạo; Quản lý trường lớp; quản lý nhân sự; quản lý chương trình,sách giáo khoa; quản lý chất lượng; quản lý cơ sở vật chất - thiết bị; quản lý tàichính, hành chính; quản lý môi trường…

1.4 Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ.

Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là một nhiệm vụvừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài nhằm thựchiện thành công chiến lược phát triển giáo dục Xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán

bộ quản lý giáo dục phải đảm bảo đủ số lượng, nâng cao chất lượng, cân đối về

cơ cấu, đạt chuẩn về trình độ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới

2 TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC QUỐC DÂN 2.1 Vị trí và nhiệm vụ của trường Tiểu học.

- Điều 2, Điều lệ trường Tiểu học xác định: “Trường Tiểu học là cơ sở của bậc giáo dục Tiểu học, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Trường Tiểu học có tư cách pháp nhân và con dấu riêng”.

- Điều 3, Điều lệ trường Tiểu học nêu rõ: Nhiệm vụ của trường Tiểu học

là tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mụctiêu, chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo banhành

- Điều 22 của Luật giáo dục (2005) ghi rõ: Giáo dục Tiểu học là cấp họcbắt buộc đối với mọi trẻ em từ 6 đến 11 tuổi, được thực hiện trong năm nămhọc, từ lớp 1 đến lớp 5, tất cả các đối tượng đều được đến trường không phânbiệt, bắt đầu vào lớp 1 là 6 tuổi Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và chống

mù chữ trong cồng đồng

2.2 Mục tiêu và nội dung của giáo dục Tiểu học.

Điều 23, Luật giáo dục (2005) khẳng định: “Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên Trung học cơ sở”.

Mục tiêu chung của cấp Tiểu học trong giai đoạn mới là: “ Xây dựng bậc học lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển bền vững về cơ bản đạt trình

độ tiên tiến”.

- Xây dựng và đánh giá trường Tiểu học theo chuẩn quốc gia ( mức độ 1

và 2)

- Xây dựng các điều kiện đảm bảo cho việc giáo dục và đào tạo học sinh

về các mặt: đức, trí, thể, mỹ và các kỹ năng cơ bản trong đó chú trọng giáo dục

kỹ năng sống cho học sinh

3 ĐẶC TRƯNG CỦA NGƯỜI CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC 3.1 Vai trò của người hiệu trưởng trong trường Tiểu học.

Hiệu trưởng với tư cách vừa là nhà sư phạm, vừa là người quản lý nhànước với thiết chế giáo dục, vừa là thủ trưởng, vừa là thủ lĩnh của nhà trường, lànhà hoạt động xã hội đối với đời sống cồng đồng

Hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm về toàn bộ các hoạt động của nhàtrường; phụ trách tập thể giáo viên, viên chức, thực hiện các chức năng quản lý:

kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra Người hiệu trưởng đóng vai trị then chốt, lànhân tố chú yếu quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường Vai trò củangười hiệu trưởng được thể hiện rõ trên các lĩnh vực sau:

- Hiệu trưởng là người điều hành các hoạt động của nhà trường trên cơ sởhiến pháp và pháp luật của nhà nước và các văn bản chỉ đạo của các cơ quanhữu quan

- Hiệu trưởng là người quyết định trong việc phối hợp, huy động các lực

lượng giáo dục để thực hiện nguyên lý “ Nhà trường gắn liền với xã hội, xã hội hóa sự nghiệp giáo dục” Từ đó, có biện pháp khả thi để sử dụng nhân tài, vật

lực phục vụ cho hoạt động giáo dục, giảng dạy ở trường Tiểu học

- Là thủ lĩnh, người đứng đầu nhà trường, chỉ đạo mọi hoạt động trong đóhoạt động chuyên môn là chính, bởi vậy người hiệu trưởng phải có trách nhiệmtrong việc tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ, tổ chức hội thảo, đổimới phương pháp dạy học để nâng cao năng lực sư phạm, trình độ chuyên môncho đội ngũ giáo viên trong trường

3.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng ở trường Tiểu học.

Hiệu trưởng trường Tiểu học có những nhiệm vụ quyền hạn cơ bản theomục 3 điều 18 của Điều lệ trường Tiểu học do Bộ giáo dục và đào tạo ban hành

4 NGƯỜI GIÁO VIÊN TIỂU HỌC.

4.1 Vị trí, chức năng nhiệm vụ của người giáo viên tiểu học:

- Trường tiểu học là một tổ chức xã hội nằm trong hệ thống giáo dục quốcdân Đội ngũ giáo viên và đặc biệt là chất lượng đội ngũ giáo viên thực sự lànguồn động lực thúc đẩy mức độ và chỉ tiêu hoàn thành mục tiêu giáo dục củanhà trường Lao động sư phạm của người giáo viên tiểu học mang tính khoa học,tính nghệ thuật và đòi hỏi sự kỳ công Thầy cô giáo tiểu học chính là hình ảnhtrực quan sinh động và hoàn thiện để các em học sinh noi theo và học tập, gópphần phát triển nhân cách của mình Vai trò của giáo viên tiểu học đã được xácđịnh là lực lượng giáo dục chính, giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo

dục Nghề dạy học ở bậc Tiểu học là nghề “đậm đặc tính sư phạm, nó có những điểm giống nghề dạy học ở các bậc học khác nhưng có đặc thù riêng về mặt sư phạm mà người làm nghề dạy học ở các bậc học khác không cần hoặc không có được”

- Chức năng của người giáo viên tiểu học ngày nay không chỉ là việctruyền thụ kiến thức mà chức năng chủ yếu là người hướng dẫn, tổ chức cáchoạt động nhận thức, lao động, vui chơi của học sinh một cách phù hợp với đặcđiểm và trình độ phát triển của hoc sinh

- Nhiệm vụ của người giáo viên Tiểu học đã được xác định rõ trong Điều

31 Điều lệ trường Tiểu học:

+ Giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo đúng chương trình giáo dục, kếhoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh, quản lýhọc sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt

động của tổ chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy vàgiáo dục…

+ Tham gia công tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương

+ Rèn luyện đạo đức, học tập văn hóa, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ đểnâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy và giáo dục

+ Thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật, các quyết định củahiệu trưởng, nhận nhiệm vụ do hiệu trưởng phân công, chịu sự kiểm tra của hiệutrưởng và của các cấp quản lý giáo dục

Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trước họcsinh, thương yêu, tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh, bảo vệ cácquyền lợi và lợi ích chính đáng của học sinh, đoàn kết giúp đỡ các bạn đồngnghiệp

+ Phối hợp với Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Sao nhi đồng, với giađình học sinh và các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt động giảng dạy vàgiáo dục

4.2 Những nội dung cơ bản của công tác chủ nhiệm lớp trong trường Tiểu học:

4.2.1 Quản lý tổ chức và giáo dục tập thể học sinh.

- Người giáo viên Tiểu học phải tìm hiểu phân loại đối tượng học sinh,biết rõ về hoàn cảnh lý lịch, hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm sinh lý nhất lànhững em có điểm nổi bật về tính cách, năng khiếu, hạn chế khuyết điểm…Ngoài ra giáo viên còn phải tìm hiểu phong tục tập quán, trình độ dân trí của dân

cư nơi trường đúng

- Xây dựng và phát triển tập thể học sinh

4.2.2 Liên kết với các lực lượng giáo dục trong và ngồi nhà trường trong quá trình giáo dục học sinh.

- Kết hợp với Chi đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh lớp mình phụ trách

thực hiện tốt “Năm điều Bác Hồ dạy”.

- Phối hợp với các giáo viên khác trong nhà trường

- Cộng tác với Ban đại diện cha mẹ học sinh trong công tác giáo dục, giúp cha

mẹ học sinh hiểu rõ mục đích và nội dung giáo dục ở bậc Tiểu học nói chung và

ở khối lớp nói riêng

Nội dung công tác chủ nhiệm lớp ở bậc Tiểu học rất phong phú và phức tạp.Điều đó đòi hỏi người giáo viên Tiểu học phải có nhận thức đúng đắn về vị trí,tầm quan trọng cũng như nội dung, hình thức, phương pháp để tổ chức tốt côngtác này góp phần vào việc hoàn thiện nhân cách của học sinh

5 NHỮNG YÊU CẦU CƠ BẢN VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.

+ Có thái độ nhiệt tâm tích cực yêu nghề mến trẻ, thích ứng với cái mới, cái tiếnbộ; kiên quyết đấu tranh chống những biểu hiện sai trái, tiêu cực, bảo vệ lẽ phải.+ Có ý thức chấp hành kỷ luật lao động cao

- Phẩm chất đạo đức:

Người giáo viên Tiểu học phải là người trong sáng, gương mẫu trong lốisống, thực sự là nhà giáo dục, có uy tín cao với tập thể sư phạm, với nhân dânđặc biệt là đối với học sinh Xây dựng tốt mối quan hệ giữa nhà trường với môi

trường giáo dục Thực hiện tốt nếp sống văn hóa nhà trường, “Dân chủ, kỹ cương, tình thương, trách nhiệm”.

- Phẩm chất trí tuệ:

Người giáo viên Tiểu học phải có trình độ lý luận, nắm vững tâm sinh lýlứa tuổi của học sinh Có khả năng phân tích, tổng hợp, nhạy bén trong việc nắmbắt xử lí thông tin một cách kịp thời, đầy đủ chính xác trong công tác chủ nhiệm

và giáo dục học sinh, giúp hiệu trưởng có những quyết định quản lý phù hợptrong công tác chỉ đạo mang lại hiệu quả cao không chỉ trước mắt mà còn cholâu dài

5.2 Về năng lực.

- Năng lực chuyên môn:

Là người giáo viên giảng dạy vừa làm công tác chủ nhiệm lớp nhất địnhphải có trình độ chuyên vững vàng, có khả năng giảng dạy tốt các môn bắt buộc

ở cấp Tiểu học; nắm vững nội dung, chương trình, phương pháp đặc trưng cácmôn học ở Tiểu học Thường xuyên nêu cao ý thức tự học, tự rèn luyện, tự bồidưỡng, không ngừng nâng cao trình độ về mọi mặt, luôn tiếp cận, nhạy béntrong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học nhằm đáp ứng được nhu cầuphát triển của bậc Tiểu học trong giai đoạn hội nhập và phát triển của đất nướcqua từng thời kỳ Có khả năng bồi dưỡng nâng cao tay nghề góp phần nâng caochất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo

- Năng lực chủ nhiệm:

Là người giáo viên vừa giảng dạy vừa làm công tác chủ nhiệm có một vaitrò hết sức quan trọng, vì vậy giáo viên chủ nhiệm phải năng động linh hoạttrong quản lý tập thể học sinh Có tầm hiểu biết nhìn xa, bao quát tổng thể tậpthể học sinh, hiểu biết tận tường từng đối tượng Có kỹ năng quan sát, nhậnđịnh, phân tích tổng hợp đặc biệt là kỹ năng ứng xử sư phạm, kỹ năng giao tiếp.Người giáo viên chủ nhiêm luôn gây ấn tượng và có thiện cảm với tất cả mọihọc sinh không đối xử phân biệt, luôn tạo cho học sinh có niềm tin vào bản thân

6 HIỆU TRƯỞNG VÀ VẤN ĐÊ XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.

6.1 Tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp trong giai đoạn hiện nay:

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới, thời cơ có nhiều nhưng tháchthức cũng vụ vạn, giáo dục không thể đứng ngoài cuộc, mà giáo dục phải tựchuyển mình trước yêu cầu đòi hỏi đổi mới của xã hội và trước những thời cơ vàthách thức mới Trách nhiệm quan trọng và nặng nề của giáo dục là phải đào tạocho xã hội những con người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để vững vàngbước vào công cuộc hội nhập, làm chủ vận hội mới Chính vậy, cán bộ quản lýtrường Tiểu học nói chung và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp nói riêng, cầnphải gắn chặt hoạt động giáo dục vào thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, chính

trị của địa phương, của đất nước để đáp ứng yêu cầu “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Đòi hỏi đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp ở

trường Tiểu học phải luôn cập nhật trình độ chính trị, trình độ chuyên môn, trình

độ nghiệp vụ và trau dồi phẩm chất, năng lực sư phạm cho phù hợp với tình hình

và yêu cầu phát triển chung của đất nước Vì vậy, việc nâng cao chất lượng độingũ giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học là một yêu cầu tất yếu trong thờiđại mới

6.2 Hiệu trưởng và việc xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học:

Hiệu trưởng là người quản lý chỉ đạo mọi hoạt động của nhà trường theochế độ thủ trưởng, chịu trách nhiệm trước Đảng, nhà nước về các hoạt độngtrong trường học Giáo viên chủ nhiệm được hiệu trưởng phân công nhằm giúphiệu trưởng quản lý tổ chức dạy học, chỉ đạo mọi hoạt động của tập thể lớp.Giáo viên chủ nhiệm là đội ngũ đắc lực giúp hiệu trưởng trực tiếp quản lý tậpthể lớp, chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng trước nhiệm vụ đã phân công, đồngthời cũng chịu trách nhiệm liên đới trước Đảng, Nhà nước trong công việc của

mình Bởi vậy, đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp không chỉ có nhận nhiệm vụphân công từ hiệu trưởng mà còn phải biết tham mưu cho hiệu trưởng về côngtác chủ nhiệm, giúp hiệu trưởng triển khai tốt mọi hoạt động trong nhà trườngđạt hiệu quả cao nhất.

Nội dung cơ bản của việc xây dưng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp củahiệu trưởng trường Tiểu học bao gồm:

- Tuyển chọn, bố trí đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp

- Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp

- Sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp

- Kiểm tra, giám sát, đánh giá đội ngũ giáo viên chủ nhiệm

Chương 2 THỰC TRẠNG VIỆC CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ DÂN HÓA, MINH HÓA, QUẢNG BÌNH.

2.1 KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI Ở ĐỊA BÀN XÃ DÂN HÓA.

Dân Hóa là một xã vùng sâu vùng xa, trải dài theo quốc lộ 12A khoảng 30

km (nay thuộc quốc lộ xuyên Á: Việt Nam, Lào, Thái Lan….), cách trung tâmhuyện Minh hóa khoảng 65 km về phía Đông, phía Bắc giáp với xã Trọng Hóahuyện Minh Hóa, phía Nam giáp với xã Hóa Sơn huyện Minh Hóa, phía Tâygiáp với nước bạn Lào Dân Hóa có diện tích tự nhiên là 1.527,6 ha, dân số2.879 người, có 4 đơn vị hàng chính trực thuộc Dân Hóa có Cửa khẩu quốc tếCha Lo, là khu trung tâm kinh tế mở, tiện lợi cho việc giao lưu kinh tế, văn hóatầm cỡ Quốc tế Vì vậy, Dân Hóa có một vị trí quan trọng không chỉ về kinh tếcủa huyện nhà mà cả về chính trị, an ninh quốc gia biên giới

Khí hậu địa bàn Dân Hỉa mang đậm nét điển hình của vùng khí hậu nhiệtđới gió mùa Sự khắc nghiệt của khí hậu kết hợp với sự phức tạp của địa hìnhthường xuyên gây ra lũ lụt, hạn hạn, giá rét,… gây ảnh hưởng không nhỏ đếnsản xuất, sinh hoạt của nhân dân xã Dân Hóa

Dân Hóa còn là vùng đất có truyền thống cách mạng trong hai cuộc khángchiến chống Pháp và chống Mỹ Đồng bào Dân Hóa có hơn 95% là người dântộc ít người gồm (Khùa, Mày, Sách) Người dân nơi đây có truyền thống cần cù,chịu thương, chịu khó trong lao động sản xuất Đoàn kết, tương thân tương áiđùm bọc lẫn nhau trong cuộc sống

Trong những năm qua cùng với xu thế phát triển, đổi mới của xã hội Mặc

dù còn nhiều khó khăn vất vả, sông được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước DânHóa đã có nhiều khởi sắc đáng kể về kinh tế - văn hóa xã hội Đặc biệt là trình

độ dân trí được nâng lên, nhân dân thấy được tầm quan trọng của sự nghiệp giáodục và đào tạo là huyết mạch của sự phát triển kinh tế - văn hóa xã hội trên địabàn

2.1.1 Vài nét về đặc điểm giáo dục và đào tạo tại xã Dân Hóa:

Dân Hóa gồm có 01 trường Mầm non, 01 trường Tiểu học, 01 trường Tiểuhọc và Trung học cơ sở Cơ sở vật chất tương đối đảm bảo cho hoạt động giáodục Bước đầu đã có sự quan tâm của toàn xã hội, sự phấn đấu của nhà trường,đến tại thời điểm 2005 đã hoàn thành đạt chuẩn phổ cập giáo dục Tiểu học và

Trung học cơ sở, hiện nay đang phấn đấu đạt chuẩn phổ cập giáo dục Tiểu họcđúng độ tuổi.

Về đội ngũ: Tổng số cán bộ giáo viên, nhân viên trên địa bàn toàn xã có 102

người trong đó có 98 biên chế và 04 hợp đồng, 35% giáo viên đạt chuẩn, 65%đạt trên chuẩn Trong đó: trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa: 45người; trường Tiểu học Bãi Dinh: 37 người; trường Mầm non Dân Hóa: 20người Cán bộ giáo viên, nhân viên công tác trên địa bàn tuy khó khăn nhưng đã

có nhiều cố gắng tự học, tự rèn luyện, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, đặcbiệt là ý thức phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Tronggiảng dạy thể hiện độ vững vàng về phương pháp, kiến thức, trình độ chuyênmôn và khả năng vận dụng các phương tiện công nghệ thông tin trong quá trìnhlên lớp

2.1.2 Đặc điểm giáo dục Tiểu học của Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa.

2.1.2.1 Về số lượng học sinh.

Năm học 2010 - 2011 của trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa,tổng số học sinh: 386 em /27 lớp, trong đó, Khối Trung học cơ sở: 165 em/6 lớp.Khối Tiểu học: 221 em/21 lớp

Công tác phát triển mạng lưới trường lớp cấp Tiểu học của trường Tiểuhọc và Trung học cơ sở Dân Hóa hợp lý với đặc thù của địa bàn tạo điều kiệnthuận lới cho việc thu nhận học sinh cũng như việc con em đến trường lớp Tuynhiên, vẫn còn những khó khăn gây ảnh hưởng đến công tác quản lý cũng nhưphân công đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp đó là:

- Địa bàn rộng và dài, trường phân tán theo địa hình dân cư gồm có 01 điểmchính và 04 điểm lẻ, đường giao thông đi lại một số điểm còn gian nan vất vảnhư: Điểm trường Ba Lóoc, giáo viên về cơ sở công tác phải đi bộ hàng giờđồng hồ, cơ sở vật chất ở điểm trường này còn tạm bợ

2.1.2.2 Về chất lượng đào tạo.

Thông qua việc tổ chức thực hiện dạy đúng, đủ tất cả các môn học theochương trình hiện hành đã góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh Việc giáodục học sinh qua từng chủ điểm, chủ đề, sinh hoạt chuyên đề, hoạt động ngoạikhóa đã được nhà trường chú trọng và có tác dụng tích cực

- Các hoạt động Đội, sao nhi đồng, thi văn nghệ, giúp đỡ bạn nghèo học giỏi,phong trào đền ơn đáp nghĩa, áo lụa tặng bà, chăm sóc khu tượng niệm, thămhỏi gia đình thương binh, liệt sỹ,…được nhà trường phát triển tốt, góp phần

quan trọng tạo môi trường lành mạnh, hấp dẫn nhằm nâng cao chất lượng giáodục toàn diện cho học sinh.

Dưới sự chỉ đạo của ngành, trường đã tích cực đẩy mạnh việc đổi mớiphương pháp dạy học ở tất cả các khối lớp Chất lượng dạy và học ngày đượcnâng lên, tỷ lệ học sinh khá, giỏi được phát huy

2.1.2.3 Vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên.

Thường xuyên chú trọng công tác bồi dưỡng tư tưởng chính trị cho cán bộgiáo viên Chi bộ, ban giám hiệu nhà trường đã nhận thức đầy đủ các quan điểm,đường lối của Đảng, Pháp luật của nhà nước, làm cho cán bộ giáo viên đặc biệt

là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp nhận thức đúng đắn các quan điểm đường lốicủa Đảng nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm, không ngừng phát huy tinh thần

“Dạy tốt, học tốt” của mỗi cán bộ giáo viên.

Tiểu học là cấp học nền móng, đặt nền tảng vững chắc cho cấp học tiếptheo Do đó, vấn đề xây dựng đội ngũ giáo viên Tiểu học nói chung và giáo viênchủ nhiệm lớp nói riêng đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng, đồng bộ về cơ cấuluôn được nhà trường hết sức chú trọng Các biện pháp tuyển mới giáo viên, bồidưỡng nâng cao trình độ cho giáo viên thông qua nhiều hình thức: bồi dưỡng,đào tạo tại chỗ, gửi đi đào tạo nâng cao ở các trường sư phạm được triển khaithường xuyên

Năm học 2010 - 2011, tổng số cán bộ giáo viên cấp Tiểu học là 23 ngườitrong biên chế 22, hợp đồng 01

So với nhu cầu hiện nay, biên chế giáo viên theo tiêu chuẩn còn thiếu 06người Các chức danh phụ trách:

Thiết bị, thư viện, kế toán, văn phòng đáp ứng được nhu cầu phục vụ chocông tác đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

Trình độ của đội ngũ giáo viên Tiểu học được nâng lên hàng năm Nămhọc 2010 - 2011 toàn trường có 17 giáo viên có trình độ trên chuẩn và 06 giáoviên có trình độ đạt chuẩn

Nhìn chung, cán bộ giáo viên, nhân viên xác định rõ vai trò trách nhiệmcủa mình trước Đảng, Nhà nước và ngành, luôn an tâm công tác, tận tâm yêunghề, thường xuyên học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm;

có tinh thần trách nhiệm cao, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; qua công tácthanh kiểm tra, đại đa số giáo viên đạt trình độ chuyên môn khá, giỏi

Đội ngũ quản lý cấp Tiểu học có đầy đủ trình độ năng lực, phẩm chất đạođức tốt, nhiệt tình, tâm huyết với sự nghiệp giáo dục, đáp ứng được nhu cầu pháttriển giáo dục trong thời kỳ đổi mới

2.1.2.4 Cơ sở vật chất.

Trước đây trường Dân Hóa là đơn vị khó khăn, cơ sở vật chất thiếu thốn.Song mấy năm trở lại đây, được sự quan tâm của Đảng, nhà nước và chínhquyền địa phương, sự đóng góp hỗ trợ của các tổ chức trong và ngoài nước,công tác xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật trường học đã được đầu tư xây dựngkhang trang đảm bảo đủ về số lượng phòng học, phòng chức năng, kể cả cácđiểm lẻ, đáp ứng được nhu cầu cho việc dạy và học của nhà trường

Hiện cấp tiểu học có: 17 phòng học trong đó phòng kiên cố: 12; có 05phòng học tạm

* Đánh giá chung về tình hình giáo dục của trường Tiểu học và Trung học

cơ sở Dân Hóa.

- Mặt mạnh: Cùng với sự nỗ lực phấn đấu của tập thể thầy và trị trường Dân

Hóa, ngành giáo dục Minh Hóa Công tác quản lý giáo dục, xã hội hóa giáo dụcmang lại hiệu quả thiết thực, cơ sở vật chất được tăng cường, kỷ cương nề nếpngày được ổn định, đa số hoc sinh ngoan, lễ phép, mạnh dạn tự tin trong hoạtđộng và trong giao tiếp, chăm chỉ chịu khó học tập, chất lượng được cải thiệnnâng lên rõ rệt Đội ngũ giáo viên được chuẩn hóa, phần lớn giáo viên có taynghề vững vàng, phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, yêu nghề mến trẻ

- Hạn chế: + Mạng lưới trường lớp phân tán, học sinh phân bố không đồng đều.

+ Chất lượng giáo dục còn có sự chênh lệch giữa trung tâm và cácđiềm lẻ

2.2.1 Về đội ngũ: (Giáo viên Tiểu học).

Năm học 2010 - 2011 tổng số 23 giáo viên Trong đó chính thức 22, hợp đồngngắn hạn 01

Bố trí giáo viên chủ nhiệm lớp 21/ 21 lớp

- Về trình độ chuyên môn:

+ Đại học Tiểu học: 10 người, đạt tỷ lệ: 43,5%

+ Cao đẳng tiểu học: 7 người, đạt tỷ lệ: 30,4%

+ Trung cấp: 6 người, đạt tỷ lệ: 26,1%

2.2.2 Thực trạng về phẩm chất và năng lực của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa.

- Về phẩm chất chính trị:

Có lập trường tư tưởng vững vàng, kiên định Chấp hành nghiêm chỉnhchủ trương đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước Tích cựctuyên truyền cồng đồng làm việc theo hiến pháp; có ý thức xây dụng khối đạiđoàn kết nội bộ, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụđược giao

- Về phẩm chất đạo đức:

Hầu hết đội ngũ giáo viên chủ nhiệm luôn gương mẫu, có lối sống giản dị,tận tụy với công việc, có ý thức tiết kiệm, chống lãng phí, quan liêu Thườngxuyên chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, động viên khích lệ học sinh đếntrường lớp

Phần lớn đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp là tấm gương tiêu biểu của tậpthể sư phạm nhà trường, biết tôn trọng mọi người, có ý thức xây dựng khối sưphạm đoàn kết, đồng thời tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa nhà trường, giađình và xã hội

Mặc dù vẫn còn một số nhỏ giáo viên chủ nhiệm lớp chưa thực sự là tấmgương sáng về đạo đức, lối sống, thiếu kiên quyết với biểu hiện tiêu cực, thiếu

kỷ cương của đơn vị và cá nhân

Tuy nhiên, để phát huy tốt mặt mạnh, khắc phục những hạn chế, ngườigiáo viên chủ nhiệm phải luôn phấn đấu, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạođức, không ngừng học hỏi trong suốt quá trình công tác cũng như trong cuộcsống đời thường

- Về năng lực chuyên môn và năng lực quản lý của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp.

Nhìn chung đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp của trương Tiểu học vàTrung học cơ sở Dân Hóa, có trình độ chuyên môn, hiểu biết và nắm vững nộidung, chương trình sách giáo khoa mới cũng như phương pháp đặc trưng củacác môn học Nắm được những quy định vê nội dung giảm tải, chế độ đánh giácho điểm (Thông tư 32) Hầu hết đội ngũ giáo viên chủ nhiệm có ý thức vươnlên, chịu khó tự học, tự bồi dưỡng để hoàn thiện mình, tích cực trong đổi mớiphương pháp dạy học

Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp có hiểu biết về chức năng quản lý vàphát huy được vai trò của người giáo viên chủ nhiệm Những năng lực đượcđánh giá cao là khả năng quản lý tập thể học sinh, xây dựng tập thể học sinhđoàn kết; năng lực ứng xử, xử lý tình huống và giáo tiếp để vận dụng phối hợp,hợp tác giữa các lực lượng giáo dục trong và ngồi nhà trường, biểu hiện cụ thể:

Mối quan hệ giữa các tổ chức Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên, Đội thiếuniên,… hoạt động đồng bộ và có hiệu quả Sự kết hợp giữa nhà trường với các

tổ chức đoàn thể, chính trị ở địa phương đặc biệt là mối quan hệ giữa nhà trườngvới hội cha mẹ học sinh ngày càng gắn bó cùng cồng đồng, trách nhiệm củacồng đồng trong công tác giáo dục thế hệ trẻ

2.3 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ DÂN HÓA.

2.3.1 Thực trạng bố trí giáo viên chủ nhiêm lớp:

Trong thực tế hiệu trưởng có nhiều hình thức bố trí phân công giáo viênchủ nhiệm lớp

- Trong những năm học qua thực tế cho thấy việc phân công đội ngũ giáo viênchủ nhiêm lớp ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa nói riêng cũngnhư trên địa bàn huyện Minh Hóa nói chung còn nhiều bất cập Đội ngũ giáoviên Tiểu học theo định biên của Bộ giáo dục và đào tạo là 1,4 giáo viên trênmột lớp, nhưng trong thực tế ở trường Tiểu học và Trung học cơ sở Dân Hóa lạichưa đảm bảo, giáo viên còn thiếu trầm trọng Nên trong quá trình phân công bốtrí giáo viên chủ nhiệm lớp, hiệu trưởng không có nhiều lựa chọn, đôi lúc phâncông mang tính cào bằng, vì vậy dẫn đến chất lượng của đội ngũ giáo viên chủnhiệm lớp không cao, nên kéo theo chất lượng giáo dục của lớp còn thấp

Thực tế việc phân công, bố trí giáo viên chủ nhiệm lớp trong những nămqua hiệu trưởng dựa trên những hình thức sau:

- Hình thức thứ nhất: Hiệu trường thường chọn về các tiêu chí như; thâm niên

giảng dạy, tác phong mẫu mực, sức khỏe tốt, có trình độ chuyên môn, có nănglực giảng dạy, trên cơ sở đó hiệu trưởng ra quyết định Đây là hình thức thíchhợp để bố trí giáo viên chủ nhiệm lớp

- Hình thức thứ hai: Cho giáo viên tự đăng ký chọn lớp chủ nhiệm ở các tổ

chuyên môn, đồng thời phải có cam kết đảm bảo về chất lượng và các tiêu chíđặt ra của nhà trường trên cơ sở đó hiệu trưởng xem xét và ra quyết định phâncông giáo viên chủ nhiệm lớp

- Hình thức thứ ba: Thông qua thực tế và điều kiện của địa bàn, Ban giám hiệu,

Chi bộ, Công đoàn, Tổng phụ trách đội tiến hành thảo luận và thống nhất nhân

sự và hiệu trưởng ra quyết định phân công giáo viên chủ nhiệm lớp cho phù hợp.Tóm lại: Trong quá trình lựa chọn, phân công giáo viên chủ nhiệm lớp Hiệutrưởng nên căn cứ vào đặc điểm của nhà trường để lựa chọn hình thức phâncông giáo viên chủ nhiệm lớp cho phù hợp với yêu cầu đặt ra, đảm bảo được sựtôn trọng ý kiến của tập thể sư phạm Giáo viên được phân công chủ nhiệm cảm