Chiến lược cấp doanh nghiệp thường là những chiến lược tổng quát và hướng tới phối hợp các chiến lược kinh doanh trong mối tương quan với những mong đợi của những người chủ sở hữu.
Trang 1Chiến lược phát triển ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam trong giai đoạn hội nhập thách
thức và cơ hội
I.Lí luận về phát triển doanh nghiệp đóng tàu
1 Các loại chiến lược phát triển
1.1.Chiến lược cấp doanh nghiệp
Chiến lược cấp doanh nghiệp thường là những chiến lược tổng quát và hướng tới phối hợp các chiến lược kinh doanh trong mối tương quan với những mong đợi của những người chủ sở hữu Với một triển vọng dài
hạn, chiến lược cấp doanh nghiệp luôn hướng tới sự tăng trưởng và phát triển trong dài hạn, do vậy chiến lược cấp doanh nghiệp được đề cập để tới những thể thức khác nhau mà theo đó, nghành đang tăng trưởng, ổn định hoặc suy giảm Chiến lược cấp doanh nghiệp cũng được tiếp cận
theo hướng chiến lược tăng trưởng, chiến luộc ổn định và rút lui
1.2 Chiến lược kinh doanh
Chiến lược ở cấp chức năng ( chiến lược chức năng) là những chiến lược hướng vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các bộ phận chức năng trong doanh nghiệp như chế tạo, tiếp thị, quản lý vật tư, nghiên cứu – phát triển và nguồn nhân lực Những chiến lược này có thể tập trung vào một chức năng xác định Tuy nhiên cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các
chức năng của nhau nhằm mang lại hiểu quả, chất lượng, đổi mới và thỏa mãn khách hàng ở mức cao nhất
2 Lựa chọn chiến lược phát triển
Việc tiến hành phân tích, chọn lựa chiến lựa và quyết định một chiến lược kinh doanh là cần thiết để đảm bảo có được một chiến lược có tính khả thi cao, điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng nhiểu phương án, đưa ra
Trang 2được các tiêu chuẩn làm cơ sở cho việc lựa chọn một chiến lược tối ưu Nếu việc lựa chọn gặp khó khăn thì kiên nhần tìm một cơ hội mới , không nên liều lĩnh Cần nhớ rằng yếu tố chính trị , nét văn hóa của tổ chức
cũng có ảnh hưởng đến quá trình lựa chọn chiến lược
Dựa trên nguyên tắc và tiêu chuẩn đề ra, doanh nghiệp tiến hành so sánh các phương án chiến lược đã dự kiến với mục đích nhằm tìm ra đc một chiến lược kinh doanh phù hợp để thực hiện Chiến lược được lựa chọn phải là chiền lược tối ưu hoặc chí ít cũng phải phù hợp nhất với điều kiện , hoàn cảnh của doanh nghiệp Để lựa chọn chiến lược người ta thường xét các căn cứ sau:
2.1: Các căn cứ lựa chọn chiến lược:
Khi lựa chọn chiến lược, doanh nghiệp cần xem xét đến một số yếu tốt ảnh hưởng đến việc lựa chọn chiến lược Trong các yếu tố này có cả yếu
tố khác quan Các yếu tố đó: Sức mạnh của nghành và của doanh nghiệp; mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp; thái độ của tổng giám đốc điều
hành; nguồn tài chính; khả năng và trình độ của các nhà quản trị; phản
ảnh của các đối tượng hữu quan và vấn đề thời hạn
2.2 Các phương pháp đánh giá các phương án chiến lược
+Xác định mục tiêu đánh giá
+Xác định mức điểm của từng tiêu thức đánh giá
+Phân tích và tính điểm của từng phương án chiến lược
+Tiến hành so sánh và lựa chọn chiến lược kinh doanh
II.Chiến lược ngành công nghiệp đóng tàu
1 Thực trạng ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam
Trang 3Trước 2009 ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam có những bước tiến vượt bậc với tốc độ tăng trưởng liên tục trong nhiều năm đạt trên 30%
Hiện Việt Nam có trên 150 công ty đóng và sửa chữa tàu thủy với những tên tuổi lớn như Phà rừng,Hồng Hà,Nam Triệu… và đặc biệt là tập đoàn tàu thủy Vinashin
Từ năm 1996 sau khi củng cố lại tổ chức,các đơn vị đóng tàu của ngành giao thông vận tải và của một số địa phương được sắp xếp và nằm trong tổng công ty công nghiệp tàu thủy Việt Nam Tổng công ty đã cho ra đời hang chục con tàu từ 1000T đến 53000T với chất lượng ngày càng cao, phục hồi lại những tàu hút biển có chức năng phức tạp như tàu hút Long Châu tàu Trần Hưng Đạo Chế tạo thành công tàu hút biển 300m2/h, nắp ráp tàu hút tới 4000hp Các doanh nghiệp chuyên thiết kế tàu của Việt
Nam đã đảm nhiệm những tàu có trọng tải cỡ tàu hàng 6.300 DWT, tàu hàng 15.000 DWT tàu dầu 3.750 DWT và nhiều tàu có trọng tải 2000-
3000 DWT.Mới đây khi Vinashin bàn giao 2 chiếc tàu chở hang trọng tải 53000T đã cho thấy sự phát triển vượt bậc của ngành đóng tàu Việt Nam Tuy nhiên việc thiết kế và đăng kiểm vẫn nằm ngoài sức của các công ty trong nước.Trong quá trình phát triển nhằm nâng cao sức cạnh tranh
ngành đóng tàu Việt Nam đã tiến hành liên doanh với các doanh nghiệp nước ngoài như Huyndai-Vinashin sau khi thành lập đơn vị có thể sửa
chữa tàu trọng tải 400000T và tiến tới đóng tàu trọng tải 100000T Trong 6 tháng đầu năm 2009, hoạt động sản xuất kinh doanh ngành công nghiệp đóng tàu tiếp tục đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ Giá trị sản xuất đạt 4.430
tỷ, tăng 53,2%, doanh thu đạt 3.685 tỷ, tăng 48%.Từ năm 2006, Vinashin
đã triển khai xây dựng nhà máy cán thép tấm có công suất 500.000
tấn/năm ở Cái Lân Đến năm 2007 có thể đưa vào hoạt động Tháng
12/2007, Vinashin đã mua cổ phần của Cty Thép Cửu Long - Vinashin và
định hướng cho nhà máy này sản xuất thép tấm cán để phục vụ cho việc
Trang 4đóng tàu Theo bầu chọn của Tạp chí Fairplay cuối năm 2007, ngành
đóng tàu Việt Nam đã lọt vào tốp 5 cường quốc đóng tàu thế giới
THÀNH
QUY MÔ
1 NM đóng tàu biển
Bạch Đằng
Hải Phòng
1965 do Trung Quốc giúp xd
Đóng mới tàu 12500t
2 NM đóng tàu biển
Hạ Long
Quảng Ninh
1976 do Ba Lan giúp xd
Đóng mới tàu 53000t
3 NM đóng mới và
sửa chữa phà rừng
Quảng Ninh
1984 do Phần Lan giúp xd
Đóng mới tàu 34.000 DWT
4 NM đóng tàu Bến
Kiều
Hải Phòng
1973 do nauy giúp xd
Đóng mới
và sửa chữa tàu 4000t
5 NM đóng tàu Sông
Cấm
Hải Phòng
và sửa chữa tàu 4.000 DWT
Trang 5Tam Bạc Phòng và sửa
chữa tàu 1.000 DWT
7 NM đóng tàu biển
Nam Triệu
Hải Phòng
53000t
8 NM đóng tàu biển
Sông Lô
và sửa chữa 600t
9 NM đóng tàu biển
Nam Hà
và sửa chữa 600t
10 NM đóng tàu biển
Bến Thủy
Nghệ Tĩnh
và sửa chữa 600t
11 NM đóng tàu biển
huynda
Khánh Hòa
và sửa chữa 56000t
12 Công ty công
nghiệp tàu thủy Sài
Gòn
TP Hồ Chí Minh
và sửa chữa
Trang 613 Công ty đóng tàu
biển và công
nghiệp biển
TP Hồ Chí Minh
tàu 8000t
14 NM đóng tàu biển
76
TP Hồ Chí Minh
tàu 1000t
15 NM đóng tàu biển
Sông Hàn
Quảng Nam
tàu 1000t
Một số nhà máy đóng tàu ở Việt Nam
Từ năm 2009 cùng với sự tác động của khủng hoảng kinh tế ngành tàu biển non yếu của Việt Nam đã gặp rất nhiều khó khăn.hàng loạt các đơn đặt hang bị hủy bất chấp mất tiền đặt cọc của các chủ tàu.Những tháng cuối năm 2008, hàng loạt tàu nhỏ có trọng tải khoảng 4.000 tấn trở lại ở Thái Bình, Nam Định vẫn còn đang nằm trên triền đà mà không được tiếp tục hoàn thiện bởi các chủ tàu hoãn hoặc huỷ các đơn hàng đã đặt, làm cho các tàu này phơi mưa nắng đến gỉ sắt, một số đã bị phá dỡ ngay khi chưa hoàn thiện để bán sắt vụn nhằm cứu vãn chút nào các khoản nợ vay ngân hàng đang lớn lên từng ngày Thậm chí đến những nhà xưởng, trang thiết bị đóng tàu cũng đang trở thành đối tượng để giải quyết với ngân
hàng
Trang 7Đặc biệt với sự sụp đổ của tập đoàn Vinashin ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam đang đứng trước những khó khăn rất lớn Với việc tái cơ cấu tập đoàn Vinashin và những khó khăn trước mắt ngành đóng tàu Việt Nam đang hy vọng vào sự hồi phục kinh tế trong giai đoạn cuối năm 2010
2 Chiến lược phát triển ngành phụ trợ
Những năm qua, ngành công nghiệp tàu thủy của nước ta có bước phát triển nhanh, nhưng hiệu quả còn hạn chế và chưa vững chắc Trước vận hội mới để nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh, vấn đề đặt ra cho công nghiệp tàu thủy trong những năm tới là phải tập trung phát triển công
nghiệp phụ trợ
Ngành công nghiệp phụ trợ phục vụ đóng tàu bao gồm:
- Công nghiệp chế tạo thép đóng tàu gồm: các loại thép tấm, thép hình, ống thép…
- Công nghiệp chế tạo động cơ tàu thuỷ gồm các loại động cơ Diesel cao tốc, trung tốc và thấp tốc; 4 thì và 2 thì
- Công nghiệp chế tạo hệ thống hộp số, trục và chân vịt tàu thuỷ
- Công nghiệp chế tạo trang thiết bị điện tàu thuỷ: Động cơ điện, khí cụ
điện tàu thuỷ, cáp điện tàu thuỷ, các loại đèn công tắc, ổ cắm tàu thuỷ, các loại tủ bảng điện tàu thuỷ, các hệ thống tự động điều khiển
- Công nghiệp chế tạo nghi khí hàng hải gồm: Rada, dò sâu, định vị vệ
tinh, đo tốc độ nước, đo tốc độ và hướng gió, hệ thống thông tin liên lạc…
- Công nghiệp chế tạo thiết bị trên boong bao gồm: nắp hầm hàng, cần
cẩu, tời các loại, hệ thống neo, hệ thống lái, hệ thống cứu sinh…
- Công nghiệp chế tạo máy phụ tàu thuỷ gồm: nồi hơi tàu thuỷ, các loại
Trang 8bơm, các loại van vòi và phụ kiện đường ống, các loại máy lọc dầu, hầm dầu, lọc nước biển, làm mát nước và dầu, sản xuất nước ngọt, hệ thống
đo báo mức két…
- Công nghiệp chế tạo vật liệu phụ trong đóng tàu gồm: Sơn tàu thuỷ, vật liệu hàn, điện cực chống ăn mòn, vật liệu cách nhiệt, cách âm…
- Công nghiệp chế tạo vật liệu nội thất và trang bị nội thất tàu thuỷ
Ðến nay, ngành công nghiệp tàu thủy nước ta đã đóng và xuất khẩu các loại tàu có sức chở đến 53 nghìn tấn, cho các chủ tàu Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ðức, Ðan Mạch, Nga Từng bước đầu tư nâng cao năng lực đóng
và sửa chữa các loại tàu có tính năng phức tạp như: tàu chở container
1.700 TEU (tương đương sức chở 22 nghìn tấn), tàu chở dầu 13.500 tấn, tàu hút bùn 1.500 m3/giờ, tàu cao tốc, tàu kéo 6.000 sức ngựa và đang triển khai đóng các loại tàu có sức chở hơn 100 nghìn tấn
Tuy nhiên, theo đánh giá của một số chuyên gia, công nghiệp đóng tàu Việt Nam hiện chủ yếu vẫn là lắp ráp Hợp đồng đóng tàu mới dừng lại ở trình độ làm gia công theo thiết kế các loại, mẫu mã, vật tư, nguyên liệu, động cơ, cũng như giám sát, đăng kiểm đều của nước ngoài
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này như Việt Nam mới bước vào con đường hiện đại hóa ngành công nghiệp đóng tàu,và nguồn vốn đầu tư hạn chế, đến nay, cơ bản nước ta chưa có công nghiệp phụ trợ
cho ngành đóng tàu, hầu hết vật tư, máy móc phải nhập khẩu, dẫn đến giá trị gia tăng trong sản phẩm đóng tàu nhỏ bé, sức cạnh tranh thấp Tập
đoàn đang tập trung củng cố, hoàn thiện các cơ sở hiện có, nâng cấp, đầu
tư trang, thiết bị, công nghệ tại ba khu vực: Hải Phòng-Quảng Ninh, miền trung và miền nam hình thành hệ thống công nghiệp phụ trợ
Trang 9Theo xu thế chuyển giao công nghệ và phân công quốc tế, nền công
nghiệp tàu thủy Việt Nam đã xây dựng và phê duyệt quy hoạch, định
hướng phát triển Trong đó công nghiệp phụ trợ ngành đóng tàu được lựa chọn công nghệ, sản phẩm để xây dựng các dự án đầu tư thích hợp, hiệu quả
Theo giới chuyên môn, vỏ tàu và máy tàu là hai yếu tố quan trọng nhất, chiếm tỷ trọng lớn nhất về giá trị con tàu cho nên công nghiệp phụ trợ
trước hết cần tập trung đầu tư vào hai khâu sản xuất quan trọng này để tạo ra sự đột phá Tiếp đến là triển khai đầu tư sản xuất các loại thiết bị trên boong, máy phụ, phụ kiện đường ống, thiết bị, khí cụ điện, vật liệu phụ, nội thất tàu thủy
Hiện nay, Tập đoàn Vinashin đang đầu tư phát triển các khu công nghiệp tàu thuỷ để xây dựng các nhà máy công nghiệp phụ trợ phục vụ đóng tàu gồm:
Khu Công nghiệp Cái Lân - Quảng Ninh với các nhà máy cán nóng thép tấm đóng tàu, sản xuất thép hình, nhà máy sản xuất chi tiết, phụ kiện, kết cấu thép, nhà máy cửa tàu thuỷ…
Khu Công nghiệp An Hồng - Hải Phòng với các nhà máy sản xuất động cơ diesel, nhà máy sản xuất nồi hơi tàu thuỷ, nhà máy sản xuất nội thất tàu thuỷ và các nhà máy sản xuất các loại tời, thiết bị trên boong…
Khu Công nghiệp Lai Vu - Hải Dương: Với tổ hợp gia công cơ khí chính xác, cơ khí nặng chuyên chế tạo các loại pistong thuỷ lực, nhà máy sản xuất container, nhà máy sản xuất block tàu thuỷ, nhà máy gỗ nội thất, nhà máy chế tạo tủ bảng điện, dây cáp điện, nhà máy sản xuất các loại phụ kiện đường ống, nhà máy sản xuất dây thép cường độ cao, nhà máy sản xuất xe máy và phụ tùng tàu thuỷ…
Trang 10Ngoài ra, Tập đoàn Vinashin đang thảo luận với các đơn vị công nghiệp
cơ khí chế tạo trong Bộ Quốc phòng, Bộ Công thương, đặc biệt là thông qua sự phối hợp với Hiệp hội cơ khí Việt Nam đã và đang triển khai một số ngành công nghiệp phụ trợ trong lĩnh vực cơ khí chế tạo và sản xuất vật liệu, vật tư đóng tàu
Trong những năm tới, ngành phụ trợ đong tàu Việt Nam cần lưu ý tới các loại thép đóng tàu như: thép có kích thước lớn, thép hình, thép ống không hàn, cường độ cao, thép chế tạo, thép không gỉ… năm 2008, chúng ta đã sản xuất được thép tấm khổ rộng 3 m và thép hình
Thực hiện hình thức mua bản quyền của một số hãng động cơ hàng đầu thế giới: B&W, Wartsila, Mitsubishi, Yanmar, tổ chức nhập khẩu linh kiện lắp ráp động cơ, từng bước tiến đến chế tạo được các loại động cơ tàu thủy công suất từ 300 đến 60 nghìn sức ngựa năm 2008, chung ta đã lắp ráp được động cơ Man B&W, Mitsubishi công suất đến 9.000 sức ngựa, loại hai thì, thấp tốc, năm 2009, lắp ráp được động cơ Yanmar, một nghìn
và hai nghìn sức ngựa, bốn thì, trung tốc và cao tốc, sau năm 2010, chế tạo từng phần các loại động cơ
Tập đoàn tàu thủy Vinashin hiện đang liên doanh với hãng Alborg Industry (Ðan Mạch) sản xuất các loại nồi hơi, với hãng Macgregor chế tạo nắp tấm lớn hầm hàng đóng mở thủy lực cho tàu 53 nghìn tấn, tàu container 1.700 TEU để xuất khẩu sang nước thứ ba Ðang đàm phán liên doanh với đối tác nước ngoài để chế tạo máy lái, hệ thống điều khiển tàu tại Việt Nam, triển khai đầu tư từ năm 2008 Các nhà máy của tập đoàn đang chế tạo, lắp đặt toàn bộ nội thất của tàu, năm sau sẽ sản xuất các loại dây, neo, trang bị trên boong theo thiết kế với tiêu chuẩn quốc tế
Trang 11Ngành công nghiệp tàu thủy Việt Nam sẽ đầu tư sản xuất sản phẩm phụ trợ có lợi thế theo sự phân công của sản xuất cơ khí, chủ động trong việc đóng tàu Mục tiêu phấn đấu, sau năm 2010, công nghiệp phụ trợ cung cấp được một số vật tư, máy móc, thiết bị chiếm tỷ lệ 60% giá trị con tàu, sau năm 2015, đạt tỷ lệ hơn 70%, bảo đảm cho ngành công nghiệp tàu thủyCNPT Việt Nam đã đầu tư và sản xuất thành công một số vật liệu,
thiết bị cho ngành công nghiệp tàu thuỷ như: vật liệu hàn chất lượng cao (Nasico), sơn (Công ty CP sơn Hải Phòng), cầu trụ, cổng trục cỡ lớn (Xí nghiệp cơ khí Quang Trung), nội thất (Công ty công nghiệp tàu thuỷ
Shinec), máy cắt kim loại (Viện máy và dụng cụ công nghiệp), bơm (Công
ty CP chế tạo bơm Vinashin- Hải Nam), thép (Công ty thép Cửu
Long-Vinashin)… đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường đóng tàu quốc tế
3 Chiến lược phát triển nguồn nhân lực
Đánh giá cụ thể thực trạng đào tạo cũng như nhu cầu nhân lực của ngành hiện nay mới chỉ đáp ứng được từ 40 đến 60% nhu cầu thực tế, trong khi
đó chương trình đào tạo và nội dung giảng dạy, đội ngũ giảng viên còn thiếu về số lượng, hạn chế về năng lực chuyên môn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển và hội nhập, chưa có sự gắn kết sâu rộng giữa cơ sở đào tạo với các doanh nghiệp đóng tàu Các vấn đề về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trang thiết bị phục vụ cho công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ cũng được đề cập khá nhiều Với mục tiêu tạo bước chuyển biến đột phá về chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho ngành đủ sức tiếp cận với trình độ khu vực và quốc tế, các giải pháp
Trang 12đưa ra trước mắt cũng như lâu dài là nâng cao năng lực đội ngũ giảng dạy chuyên ngành đóng tàu ,tiếp đó là mở rộng quy mô, hình thức đào tạo, đổi mới nội dung, phương pháp và quy trình đào tạo, tăng cường đầu tư cơ
sở vật chất hiện đại phục vụ cho đào tạo huấn luyện, và nhất thiết phải tăng cường mối quan hệ khăng khít giữa các cơ sở đào tạo và doanh
nghiệp trong cả 3 lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ
Hàng năm nhu cầu sử dụng lao động (kể cả kỹ sư, đội ngũ quản lý và
công nhân) cho ngành công nghiệp đóng tàu lên tới vài chục nghìn người nhưng thực tế chỉ mới đáp ứng được 50% nhu cầu Số lượng CBCNV tính đến thời điểm năm 2008 có khoảng 60.000 người, hàng năm cần bổ sung
từ 12.000 tới 13.000 người nhưng lúc nào nhân lực cho ngành công
nghiệp đóng tàu cũng thiếu
Đơn cử như Công ty Đóng tàu Hạ Long, năm 2007, cần khoảng 150 đến
200 kỹ sư ngành vỏ tàu và máy tàu thủy, song chỉ tuyển được khoảng 30
kỹ sư Tại khu vực phía Nam còn khó khăn hơn Với chiến lược phát triển đến năm 2015, đang hình thành những nhà máy đóng tàu mới và khu
công nghiệp phụ trợ có quy mô lớn, dây chuyền công nghệ thiết bị hiện đại
và hệ thống quản trị tiên tiến thích ứng với trình độ quốc tế tại Nhơn Trạch
- Đồng Nai, Soài Rạp - Tiền Giang, Cà Mau, Cần Thơ, TP.Hồ Chí Minh, Hậu Giang, Kiên Giang và đặc biệt là Khu kinh tế Dung Quất
Do đó, nhiệm vụ cấp thiết đặt ra là đào tạo nguồn nhân lực Nhu cầu về lực lượng lao động và cán bộ quản lý là rất cao Sinh viên ra trường cũng chỉ tập trung ở một số địa phương kinh tế biển đang phát triển, còn các khu công nghiệp ở miền Trung như Dung Quất (Quảng Ngãi) lại đỏ mắt đăng tin tuyển dụng mà không có nhân lực