QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BÀI TẬP TÌNH HUỐNG CUỐI KỲ LỚP CHUYÊN VIÊN CHÍNH

... trình độ chuyên môn tất cán liên quan đến công tác quản lý đầu t xây dựng nói chung công tác kiểm soát toán vốn đầu t nói riêng./ Trang 17 Lớp bồi dỡng quản lý hành Nhà nớc ngạch chuyên viên Tiểu... vốn đầu t hệ thống Kho bạc Nhà nớc nói riêng Trang 17 Lớp bồi dỡng quản lý hành Nhà nớc ngạch chuyên viên Tiểu luận cuối khoá nội dung tình Năm 1993 Bộ trởng Bộ Giáo giục Đào tạo có Quyết định... mở rộng giảng đờng nhà tầng trờng Đại học K Trang 17 Lớp bồi dỡng quản lý hành Nhà nớc ngạch chuyên viên Tiểu luận cuối khoá Việc kiểm soát, toán vốn đầu t xây dựng cho dự án Cải tạo mở rộng giảng

Lời nói đầu

Chi đầu t xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng khoảng 20% tổng chi ngân sách nhà nớc hàng năm Theo dự báo, khả năng huy động vốn cho đầu t phát triển trong những năm tới sẽ tăng khoảng 11-12% năm Làm thế nào

để sử dụng vốn đầu t có hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí vốn đầu t xây dựng cơ bản; vấn đề mà Đảng, Quốc hội, Chính phủ và toàn xã hội hết sức quan tâm?

Sản phẩm xây dựng cơ bản có đặc thù riêng không giống các sản phẩm khác, nó đợc sản xuất đơn chiếc, trong các điều kiện khác nhau, thời gian xây dựng dài, đặc biệt là nhiều tổ chức và cá nhân cùng tham gia quản

lý đầu t xà xây dựng từ khâu chuẩn bị đầu t đến khi kết thúc dự án đa vào khai thác sử dụng Vấn đề đặt ra là cần phải đợc quản lý, giám sát chặt chẽ

Công tác đầu t xây dựng cơ bản nói chung và kiểm soát thanh toán vốn đầu t nói riêng là những vấn đề, công việc rất khó khăn phức tạp, nhạy cảm với cuộc sống, nhiều chính sách chế độ, văn bản lại thờng xuyên bổ sung, thay đổi cho phù hợp với tình hình thực tế Tuy nhiên trong quá trình thực hiện còn nảy sinh không ít vấn đề cần hoàn thiện, bao gồm hệ thống chính sách pháp luật về quản lý đầu t và xây dựng cha thật đồng bộ, thống nhất, cha đáp ứng đợc yêu cầu phát triển kinh tế xã hội theo cơ chế thị tr-ờng; công tác quy hoạch trong đầu t và xây dựng cha thực sự đi trớc một

b-ớc nên cha đáp ứng tốc độ đầu t; chất lợng công tác t vấn còn hạn chế, công tác lập dự toán và áp gía đôi khi còn thiếu chính xác; công tác đền bù giải phóng mặt bằng cho các dự án còn nhiều ách tắc; công tác đấu thầu, chỉ

định thầu ở nơi này nơi khác còn mang tính chất hình thức; việc tổ chức nghiệm thu khối lợng xây dựng cơ bản hoàn thành ở một số dự án đầu t còn cha chặt chẽ Từ những thực tế nêu trên đã gây thất thoát, lãng phí không nhỏ vốn đầu t của Nhà nớc, lãng phí thời gian và tiền bạc của xã hội, ảnh h-ởng đến sự phát triển của đất nớc và tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Trong khuôn khổ bài tiểu luận này, tôi xin nêu một ví dụ thực tế trong công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu t để thấy đợc sự phức tạp khó khăn trong việc xử lý hậu quả của vụ việc xảy ra, từ đó đa ra những kiến nghị và

gi¶i ph¸p nh»m thùc hiÖn tèt c«ng t¸c qu¶n lý vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n nãi chung vµ c«ng t¸c kiÓm so¸t thanh to¸n vèn ®Çu t trong hÖ thèng Kho b¹c Nhµ níc nãi riªng

nội dung tình huống

Năm 1993 Bộ trởng Bộ Giáo giục và Đào tạo có Quyết định phê duyệt đầu t đối với dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng

Đại học K, thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo

Mục tiêu và quy mô của dự án nhằm cải tạo mở rộng các phòng học

và xây mới 3 nhà 5 tầng mái bằng (nhà A1, B1, C1), tổng diện tích sàn cải tạo và xây mới khoảng 10.000 m2 và toàn bộ tờng rào xung quanh, sân vờn

và đờng nội bộ của khu giảng đờng trờng Đại học K

Toàn bộ nguồn vốn của dự án đợc đầu t bằng nguồn vốn Ngân sách Nhà nớc cấp với tổng dự toán là 90 tỷ đồng

Dự án đợc chia ra làm 2 giai đoạn

- Giai đoạn 1: tổng số vốn đầu t là 10 tỷ đồng

Bao gồm các hạng mục xây mới 1 nhà 5 tầng (nhà A1) với diện tích sàn là 2.000 m2; cải tạo mở rộng một số phòng học diện tích sàn là 1.000 m2

Thời gian khởi công là: năm 1996 hoàn thành 1998

- Giai đoạn 2: tổng số vốn đầu t là 80 tỷ đồng

Bao gồm các hạng mục: xây dựng mới 2 nhà 5 tầng (nhà B1, C1) với diện tích sàn là 4.000 m2; cải tạo các khu nhà hiện có với diện tích sàn là 3.000 m2 và các trang thiết bị phục vụ cho các phòng học nh: bàn ghế, quạt

điện, điều hoà, máy vi tính, máy in, máy chiếu

Thời gian khởi công là: năm 1999 hoàn thành năm 2002

Để tiến hành thực hiện dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K, Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Quyết định thành lập Ban quản lý Dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng tr-ờng Đại học K

Tháng 2/1996 Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đào tạo có Quyết định phê duyệt kết quả trúng thầu, cụ thể là: Công ty t vấn Thiết kế và chuyển giao công nghệ là đơn vị trúng thầu gói thầu T vấn và thiết kế; Công Ty xây dựng và phát triển nhà tỉnh A là đơn vị trúng thầu gói thầu thi công xây dựng dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K

Việc kiểm soát, thanh toán vốn đầu t xây dựng cơ bản cho dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K đợc thực hiện tại Phòng Thanh toán Vốn đầu t thuộc Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc

Mục tiêu xử lý tình huống

Việt Nam đang trong quá trình xây dựng một Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nhà nớc quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cờng pháp chế xã hội chủ nghĩa Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, mọi công dân có nghĩa vụ chấp hành hiến pháp và pháp luật Không một ai

đứng trên hoặc đứng ngoài pháp luật, đi ngợc lại lợi ích và ý chí của nhân dân Pháp chế xã hội chủ nghĩa không chấp nhận những biểu hiện phân biệt

đối xử và đặc quyền, đặc lợi trong thực hiện pháp luật, không cho phép lạm dụng chức vụ, quyền hạn, lẩn tránh hoặc cố tình làm trái pháp luật

Trong những năm qua, công tác quản lý thanh toán vốn đầu t đã có những tiến bộ và cải tiến đáng ghi nhận, song bên cạnh đó vẫn còn bộc lộ nhiều những yếu kém, khuyết điểm Tình trạng lãng phí, gây thất thoát vốn

đầu t xây dựng cơ bản còn khá phổ biến, một số cán bộ lạm dụng chức quyền, thiếu ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, vi phạm pháp luật, mất dân chủ còn xảy ra ở nhiều nơi làm giảm lòng tin của nhân dân

đối với Nhà nớc, với hệ thống pháp luật, làm cho một số chủ trơng đổi mới hoàn thiện Nhà nớc không đợc thực hiện

Công tác quản lý Thanh toán vốn đầu t xây dựng nói chung và kiểm soát thanh toán vốn đầu t nói riêng phải tuân thủ nghiêm ngặt Quy chế quản

lý đầu t và xây dựng, đảm bảo sử dụng vốn đầu t đúng mục đích, đúng đối tợng, tiết kiệm, có hiệu quả, sớm đa dự án, công trình vào khai thác, sử dụng Nếu làm đợc nh vậy là góp phần tăng cờng pháp chế Xã hội Chủ nghĩa, là sự thể hiện pháp luật đợc thực thi nghiêm chỉnh và thống nhất, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tạo ra sự ổn định chính trị - xã hội, nhằm xây dựng Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thành công

Nguyên nhân và hậu quả

Trong quá trình kiểm soát thanh toán vốn đầu t cho dự án, cán bộ Phòng Thanh toán Vốn đầu t thuộc Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc thực hiện quy trình kiểm tra các hồ sơ tài liệu làm căn cứ để thanh toán vốn đầu

t cho dự án thấy rằng:

- Các hạng mục đầu t nêu trong luận chứng kinh tế kỹ thuật có thời gian thi công chậm so với kế hoạch đề ra

- Một số hạng mục đợc nghiệm thu khi cha có khối lợng xây dựng cơ bản hoàn thành

- Việc lập dự toán nhiều hạng mục công trình không áp dụng định mức, đơn giá chung của Nhà nớc

- Khi nghiệm thu thanh quyết toán một số hạng mục tăng không

đúng so với khối lợng thực tế thi công, sai chế độ quy định

Trớc tình hình thực tế đó, Phòng Thanh toán Vốn đầu t - Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc đã báo cáo Lãnh đạo Bộ Tài chính, ngày 1/3/2003

Bộ Tài chính đã có Quyết định thành lập một đoàn công tác tiến hành kiểm tra dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K về việc chấp hành trình tự, thủ tục đầu t xây dựng cơ bản; việc chấp hành chế

độ về nghiệm thu, quyết toán khối lợng công trình; việc chấp hành chế độ quản lý, sử dụng, thanh quyết toán vốn đầu t xây dựng cơ bản

Sau khi tiến hành kiểm tra tại Ban Quản lý dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K và các đơn vị thi công xây lắp thấy rằng:

Công tác khảo sát thiết kế và chọn giải pháp thi công giai đoạn đầu không khả thi dẫn đến việc thi công dự án kéo dài không đảm bảo thời gian hoàn thành dự án, đồng thời sử dụng không hiệu quả gây lãng phí vốn đầu

t xây dựng cơ bản

Theo luận chứng kinh tế kỹ thuật ban đầu đợc duyệt, việc thi công giai đoạn 1 phải hoàn thành năm 1998 nhng thực tế hết năm 1998 mới tiến hành đợc phần giải phóng mặt bằng và thi công xong 5 mố cọc khoan thả thử nghiệm Đối với giai đoạn 2 phải hoàn thành trong năm 2002 nhng đến thời điểm kiểm tra (3/2003) dự án vẫn cha hoàn thành và mới giải ngân đợc

là 58% so với kế hoạch đề ra

Nguyên nhân kéo dài thời gian thực hiện của dự án là do công tác khảo sát thiết kế và phơng án thi công cha tốt vì vậy phải thay đổi phơng án thực hiện cụ thể là:

Tháng 6/1994, Ban Quản lý dự án đã ký hợp đồng với Công ty T vấn Thiết kế và chuyển giao công nghệ để nhận thầu thiết kế dự án và chọn

ph-ơng án thi công phần móng là cọc khoan thả, mãi đến tháng 7 năm 1997, dự

án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K cho thi công

5 mố cọc thí nghiệm và nhận thấy rằng việc thi công theo phơng pháp cọc khoan thả là không đảm bảo kỹ thuật dẫn đến việc thi công dự án phải bỏ

dở để chờ phớng án thi công mới Cho đến cuối năm 1999 Bộ Giáo dục và

Đào tạo mới có Quyết định phê duyệt chính thức luận chứng kinh tế kỹ thuật, phơng án thi công mới đợc thực hiện là cọc bê tông khoan nhồi

Nh vậy từ năm 1994 đến hết năm 1999 luận chứng kinh tế kỹ thuật của dự án mới đợc phê duyệt, việc thay đổi phơng án thi công phần móng làm cho tiến độ thi công của dự án kéo dài so với quy định, mặt khác đã gây lãng phí vốn đầu t xây dựng cơ bản từ nguồn vốn của ngân sách nhà

n-ớc khoảng 500 triệu đồng

Việc thực hiện quy chế đấu thầu không đúng dẫn đến gây lãng phí vốn đầu t từ ngân sách nhà nớc

Ban quản lý dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng

Đại học K không tổ chức đấu thầu rộng rãi mà tự phân chia dự án ra thành các gói thầu nhỏ và cho phép đấu thầu hạn chế các gói thầu; điều này dẫn

đến tình trạng thông đồng, không minh bạch giữa Chủ đầu t và các bên tham dự thầu đồng thời giảm tính cạnh tranh giữa các nhà thầu, không chọn

đợc nhà thầu có đủ năng lực và trình độ chuyên môn cao

Dới đây là một vài ví dụ minh chứng cho sự việc này:

Hệ thống máy vi tính trang bị cho phòng thực hành máy vi tính của Trờng Đại học K đợc Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt dự toán tại quyết

định số 1515 ngày 9/7/2001 gía trị của hệ thống máy vi tính là 1 tỷ đồng sau khi đấu thầu hạn chế công ty TNHH Q trúng thầu với giá trị là 950 triệu

đồng nhng khi kiểm tra thấy công ty TNHH Q nhập hệ thống máy vi tính về giá nhập thực tế chỉ là 850 triệu đồng, nh vậy chênh lệch số tiền mua hệ thống máy vi tính 100 triệu đồng

Bên cạnh đó công tác thẩm định phê duyệt kết quả đấu thầu chậm dẫn đến năm 1998 dự án mới đợc giao cho công ty Đầu t và xây dựng nhà tỉnh A nhận thầu xây lắp và đợc khởi công xây dựng Đây cũng là một

trong những nguyên nhân dẫn đên việc công trình không hoàn thành theo

đúng thời gian quy định

Việc lập dự toán nhiều hạng mục công trình không áp dụng định mức

đơn giá chung của Nhà nớc

Chẳng hạn nh: Hạng mục hệ thống điều hoà của toán bộ dự án, hạng mục xây lắp nhà A1 có 8 mục đợc áp dụng đơn giá riêng, hạng mục nhà B1

có 27 mục đợc áp dụng đơn giá riêng

Công tác nghiệm thu, thanh quyết toán khối lợng công trình cha đợc thực hiện nghiêm túc dẫn đến quyết toán tăng so với khối lọng thực tế thi công

Khi kiểm tra công tác nghiệm thu, thanh quyết toán vốn đầu t của Ban quản lý dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học

K và của đơn vị thi công thấy nhiều hạng mục công trình đã đợc Ban quản

lý dự án và đơn vị thi công nghiệm thu trớc khi có khối lợng hoàn thành nh sau:

Để “ chạy” phần vốn đầu t của dự án đã đợc thông báo trong năm

1998, đến ngày 31/12/1998 Ban quản lý Dự án Cải tạo và mở rộng giảng đ-ờng nhà 5 tầng trđ-ờng Đại học K đã nghiệm thu trớc cho đơn vị thi công là công ty xây dựng và phát triển nhà tỉnh A lên đến hơn 1 tỷ đồng khi ch a có khối lợng hoàn thành; Một số hạng mục đã nghiệm thu đợt này tính đến thời điểm đoàn kiểm tra (3/2003) vẫn cha có khối lợng hoàn thành Theo quy định tại Nghị định 52/1999/NĐ-CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ về việc ban hành Quy chế quản lý đầu t và xây dựng đến hết ngày 31/12 hàng năm hầu hết các dự án đợc đầu t bằng nguồn vốn ngân sách nhà nớc (trừ một số dự án đợc phép của Chính phủ cho phép kéo dài thời gian thực hiện) phải hoàn thành khối lợng công việc tơng ứng với kế hoạch vốn đầu t đợc thông báo cho dự án trong năm, phần kế hoạch vốn đầu t đã đợc thông báo cho dự án nhng cha có khối lợng hoàn thành thì không đợc tính cho dự án

Trách nhiệm việc nghiệm thu khi cha có khối lợng hoàn thành thuộc

về Ban quản lý dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K và Công ty xây dựng và phát triển nhà tỉnh A và Công ty T vấn Thiết

kế và chuyển giao công nghệ

Nghiệm thu thanh quyết toán vợt khối lợng thực tế thi công do kê khai nguyên vật liệu (sắt thép, xi măng, gạch nát nền,…) lớn hơn rất nhiều) lớn hơn rất nhiều

so với thực tế thi công, không đúng chủng loại kỹ thuật yêu cầu ví dụ (sắt thép thực tế dùng sắt thép Đa Hội, nhng hoá đơn thì ghi la sắt thép Thái Nguyên; xi măng thực tế dùng xi măng Quốc Phòng, nhng hoá đơn ghi là xi măng Hoàng Thạch, gạch nát nền thực tế dùng gạch tàu, nhng hoá đơn ghi

là gach Tây Ban Nha…) lớn hơn rất nhiều làm cho giá trị quyết toán đề nghị thanh toán lớn hơn số thực tế thi công lên tới hơn 2 tỷ đồng đồng Đây là hành vi nguy hiểm gây thiệt hại cho ngân sách nhà nớc đồng thời làm ảnh hởng đến kết cấu và độ bền vững của toàn bộ dự án

Khi thanh quyết toán khối lợng công trình hoàn thành Công ty xây dựng và phát triển nhà tỉnh A đã áp dụng một số đơn giá cho một số công việc mang tính đặc thù cha đợc Bộ Xây dựng ban hành chính thức nhng cũng đợc Ban quản lý dự án chấp nhận dẫn đến việc thanh quyết toán công trình trớc khi có căn cứ pháp lý là hơn 1 tỷ đồng

lựa chọn phơng án

Căn cứ Nghị định số 52/1999/NĐ-CP ngày 8/7/1999 về việc ban hành Quy chế quản lý đầu t và xây dựng; Nghị định số 88/1999/NĐ-CP ngày 4/9/1999 của Chính phủ về việc ban hành quy chế đầu thầu; Thông t

số 44/2003/TT-BTC ngày 15/05/2003 của Bộ Tài chính hớng dẫn quản lý, thanh toán vốn đầu t và vốn sự nghiệp có tính chất đầu t và xây dựng thuộc nguồn vốn Ngân sách Nhà nớc; Quyết định số 18/2003/QĐ-BXD ngày 27/6/2003 của Bộ Xây dựng về việc ban hành Quy định quản lý chất lợng công trình xây dựng; và một số văn bản pháp lý khác; Từ sự việc của dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K, trong việc thực hiện chế độ, chính sách của nhà nớc thấy nổi lên một số vấn đề sau:

Thứ nhất: Cơ quan T vấn thiết kế là Công ty T vấn Thiết kế và

chuyển giao công nghệ đa ra phơng án thi công phần móng không hợp lý, làm ảnh đến tiến độ thi công của dự án và lãng phí tiền của nhà nớc Theo quy định tại Nghị định số 52/1999/NĐ-CP ngày 8/7/1999 về việc ban hành Quy chế quản lý đầu t và xây dựng thì trách nhiệm này thuộc về Công ty T vấn Thiết kế và chuyển giao công nghệ và Ban Quản lý dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà 5 tầng trờng Đại học K

Thứ hai: Việc Ban Quản lý dự án Cải tạo và mở rộng giảng đờng nhà

5 tầng trờng Đại học K chia dự án thành từng gói thầu nhỏ và tổ chức đấu thầu hạn chế, việc tổ chức đấu thầu chỉ là hình thức, các đơn vị đã lách luật, còn thực chất là hình thức chỉ định thầu, thậm chí nhà nớc còn thiệt hơn vì phải tạm ứng và thanh toán theo cơ chế đấu thầu, điều này vi phạm Quy chế

đấu thầu đã quy định tại Nghị định 88/1999/NĐ-CP ngày 1/9/1999 của Chính Phủ Trách nhiệm này thuộc về Bộ Giáo dục và Đạo tạo và Công ty Xây dựng và phát triển nhà tỉnh A

Thứ ba: Công tác nghiệm thu thanh quyết toán công trình khi cha

có khối lợng thực hiện và nghiêm thu tăng không đúng với khối lợng thực

tế thi công, do kê khai nguyên vật liệu (sắt thép, xi măng, gạch nát nền,…) lớn hơn rất nhiều) lớn hơn rất nhiều so với thực tế thi công, không đúng chủng loại kỹ thuật yêu cầu đã vi phạm Nghị định số 52/1999/NĐ-CP của Chính Phủ; Thông t

số 44/2003/TT-BTC của Bộ Tài chính; Quyết định số 18/2003/QĐ-BXD ngày 27/6/2003 của Bộ Xây dựng về việc ban hành Quy định về quản lý