Bài giảng kế toán ngân hàng thương mại chương 4 nguyễn thị hải bình

2 Trong thời gian hiệu lực hợp đồng- Định kỳ phân bổ chênh lệch giữ tỷ giá kỳ hạn và tỷ giá giao ngay theo phương pháp đường thẳng Nợ TK 823- chi về các công cụ tài chính phái sinh tiền

CHƯƠNG 4

KẾ TOÁN

NGHIỆP VỤ KINH DOANH NGOẠI TỆ

KẾ TOÁN CÁC GIAO DỊCH GIAO NGAY VỀ NGOẠI TỆ

Kế toán mua ngoại tệ

 Ngoại bảng:

- Khi thỏa thuận cam kết mua ngoại tệ Nhập TK 9231-

cam kết mua ngoại tệ giao ngay

- Khi thực hiện giao dịch mua Xuất TK 9231

 Nội bảng:

- Phản ánh ngoại tệ NH mua vào

Nợ TK 1031/422- số ngoại tệ NH mua vào

Có TK 4711- mua bán ngoại tệ KD

- Phản ánh số tiền VND NH chi ra mua ngoại tệ

Nợ TK 4712- thanh toán mua bán ngoại tệ KD

Có TK 1011/4211- số ngoại tệ mua vào *tỷ giá mua

Kế toán bán ngoại tệ

 Ngoại bảng

- Khi cam kết bán ngoại tệ Nhập TK 9232- cam kết

bán ngoại tệ giao ngay

- Khi thực hiện bán ngoại tệ giao ngay Xuất TK 9232

 Nội bảng:

- Phản ánh số tiền VND NH thu về

Nợ TK 1011/421- số ngoại tệ bán ra*tỷ giá bán

Có TK 4712- thanh toán mua bán ngoại tệ KD

- Phản ánh số ngoại tệ Nh bán

Nợ TK 4711- mua bán ngoại tệ kinh doanh

Có TK 1031/422- số ngoại tệ bán ra

Kế toán chuyển đổi ngoại tệ

 Kế toán chuyển đổi ngoại tệ trong

nước

ngoài

Chuyển đổi ngoại tệ thanh toán

Nợ TK 1031/422- số EUR KH xin chuyển đôỉ

Có TK 4711/EUR-mua bán ngoại tệ kinh doanh

- Phán ánh số ngoại tệ NH chuyển đổi cho KH

Nợ TK 4711/USD-mua bán ngoại tệ kinh doanh

Có TK 1031/422-số USD chuyển đổi cho KH

- Phản ánh số VND tương đương

Nợ TK 4712/EUR

Có TK 4712/USD- ngoại tệ mua*em=ngoại tệ bán*eb

Chuyển đổi ngoại tệ thanh toán với

nước ngoài

 Xét ví dụ: qua nghiên cứu thị trường thế giới NH A dự đoán trong tương lai USD sẽ tăng giá và EUR sẽ giảm giá NH A quyết định mua USD và bán EUR thông qua ngân hàng đại lý của mình ở Đức

- Hạch toán số ngoại tệ mà NH A yêu cầu NH đại lý ở Đức thực hiện chuyển đổi từ EUR sang USD ( ghi nhận việc bán EUR)

Nợ TK 4711/EUR- mua bán ngoại tệ kinh doanh

KẾ TOÁN GIAO DỊCH PHÁI SINH VỀ NGOẠI TỆ

GIAO DỊCH KỲ HẠN

MUA NGOẠI TỆ THANH TOÁN VND

(1) Tại ngày ký hợp đồng

- Ghi nhận số tiền ngoại tệ cam kết mua vào:

Nợ TK 4862-thanh toán với các giao dịch kỳ hạn

tiền tệ/ngoại tệ thích hợp

Có TK 4741-cam kết giao dịch kỳ hạn tiền

tệ/ngoại tệ thích hợp

- Ghi nhận số VND cam kết chi trả

Nợ TK 4742-giá trị giao dịch kỳ hạn tiền tệ/số tiền

VND theo tỷ giá giao ngay

Nợ TK 3962-lãi phải thu/ Có TK 4962- lãi phải trả

từ giao dịch kỳ hạn/số tiền VND chênh lệch giữa tỷ giá mua kỳ hạn và tỷ giá giao ngay

Có TK 4862-thanh toán đối với giao dịch kỳ

hạn/số VND theo tỷ giá kỳ hạn

(2) Trong thời gian hiệu lực hợp đồng

- Định kỳ phân bổ chênh lệch giữ tỷ giá kỳ hạn

và tỷ giá giao ngay theo phương pháp đường thẳng

Nợ TK 823- chi về các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ

Có TK 3962- lãi phải thu từ giao dịch kỳ hạn

Hoặc

Nợ TK 4962- lãi phải trả từ giao dịch kỳ hạn

Có TK 723- thu về công cụ tài chính phái sinh

tiền tệ

Trong thời gian hiệu lực hợp đồng (tt)

 Định kỳ, đánh giá lại giá trị VND của số dư ngoại tệ mua kỳ hạn

theo tỷ giá giao ngay tại ngày đánh giá lại Căn cứ vào kết quả đánh giá, điều chỉnh số dư TK 4742, hạch toán:

Nợ TK 6332- chênh lệch đánh giá lại công cụ tài chính phái

sinh

Có TK 4742- giá trị giao dịch kỳ hạn ngoại tệ/ số VND điều

chỉnh: phát sinh lỗ chưa thực hiện Hoặc

Nợ TK 4742- giá trị giao dịch kỳ hạn ngoại tệ

Có TK 6332- chênh lệch đánh giá lại công cụ tài chính phái

sinh/ số tiền VND điều chỉnh: lãi chưa thực hiện Cuối năm số dư 6332 được kết chuyển vào tài khoản 723/ 823-

thu hoặc chi về công cụ tài chính phái sinh tiền tệ

(3) Đến ngày thực hiện hợp đồng

 Hạch toán mua ngoại tệ theo HĐ đã ký:

- Ghi nhận số ngoại tệ mua vào

Nợ TK 1031

Có Tk 4862/ số ngoại tệ mua vào

- Ghi nhận số VND thanh toán theo tỷ giá kỳ

hạn

Nợ TK 4862

Có TK 1011

Đến ngày thực hiện HĐ (tt)

 Đánh giá lại giá trị VND số lượng ngoại tệ trong

HĐ mua kỳ hạn theo tỷ giá mua giao ngay tại ngày đáo hạn

Nợ TK 6332/ Có TK 4742

Hoặc

Nợ TK 4742/ Có TK 6332

Ghi chú: NH có thể không thực hiện bước đánh

giá này, khi đó việc ghi nhận biến động tỷ giá

từ ngày đánh giá lần cuối cùng đến ngày đáo hạn hợp đồng được âne vào kết quả chung ở

kỳ đánh giá tiếp theo về giá trị VND quy đỏi của số dư trên tài khoản ngoại tệ 47

Đến ngày tất toán HĐ (tt)

 Kết chuyển giao dịch của hợp đồng mua kỳ hạn

trên các T 4741, 4742 sang ghi nhận trên các TK mua, bán ngoại tệ giao ngay ( TK 4711/4712)

- Ghi nhận số tiền ngoại tệ mua vào:

Nợ TK 4741- cam kết giao dịch kỳ hạn tiền tệ

Có TK 4711- mua bán ngoại tệ kinh doanh

- Ghi nhận số tiền VND thanh toán

Nợ TK 4712- thanh toán mua bán ngoại tệ kinh doanh

Có TK 4742-giá trị giao dịch kỳ hạn tiền tệ/theo tỷ

giá mua giao ngay

GIAO DỊCH KỲ HẠN BÁN NGOẠI TỆ

THANH TOÁN VND

toán ngược lại so với các bút toán của nghiệp vụ mua ngoại tệ kỳ hạn , còn

ở giai đoạn (2) nội dung hạch toán tương tự nghiệp vụ mua ngoại tệ kỳ hạn

 GIAO DỊCH CHUYỂN ĐỔI KỲ HẠN

GIỮA HAI ĐỒNG NGOẠI TỆ

Nguyên tắc

 Đối với nghiệp vụ chuyển đổi ngoại tệ kỳ hạn số tiền

VND chênh lệch giữa tỷ giá kỳ hạn và tỷ giá giao ngay phải được xác định để phân bổ vào thu nhập hoặc chi phí trong thời gian hiệu lực hợp đồng:

- Xác định số tiền quy đổi VND của số lượng ngoại tệ

cần chuyển đổi (mua vào) khi đến hạn theo tỷ giá

mua giao ngay tại ngày ký HĐ

- Xác định số tiền quy đỏi VND của số lượng ngoại tệ

dùng để thanh toán khi đến hạn (bán ra) theo tỷ giá bán giao ngay tại ngày ký HĐ

- Chênh lệch của số tiền VND quy đổi ngoại tệ mua vào

kỳ hạn và số tiền VND quy đổi của ngoại tệ bán ra kỳ hạn nói trên sẽ được hạch toán riêng ở TK 3962/4962

để phân bổ theo đường thẳng và kết chuyển dần về

TK 723/823 trong thời gian hiệu lực HĐ

(1) Tại ngày ký hợp đồng

 Ghi nhận số ngoại tệ cam kết mua vào

Nợ TK 4862/Có TK 4741- số ngoại tệ mua vào

 Ghi nhận số ngoại tệ cam kết thanh toán

Nợ TK 4741/Có TK 4862- số ngoại tệ bán ra

 Đồng thời ghi nhận giá trị VND của giao dịch

chuyển đổi ngoại tệ kỳ hạn

Nợ TK 4742- số ngoại tệ mua vào*tỷ giá mua giao

ngay

Có TK 4742-số ngoại tệ bán ra* tỷ giá bán ngao

ngay

Nợ TK 3962/ Có TK 4962- chênh lệch số tiền VND

(2) Trong thời gian hiệu lực hợp đồng

kỳ hạn

(3) Đến ngày tất toán hợp đồng

 Ghi nhận giao dịch thanh toán cho đối

tác số lượng ngoại tệ đã thỏa thuận

 Đánh giá lại giá trị VND / số dư ngoại

tệ trong hợp đồng chuyển đổi ngoại

tệ kỳ hạn theo tỷ giá giao ngay tại

ngày đáo hạn ( đánh giá riêng đối với ngoại tệ mua vào và bán ra)

Nợ TK 6332/Có TK 4742

Hoặc

Nợ TK 4742/ Có TK 6332

 Kết chuyển giao dịch của hợp đồng chuyển đổi kỳ hạn

trên các TK 4741/4742 sang ghi nhận trên các TK mua bán ngoại tệ giao ngay (Tk 4711/4712)

- Ghi nhận ngoại tệ bán ra

Nợ TK 4711/ Có TK 4741

- Ghi nhận ngoại tệ mua vào

Nợ TK 4741/ Có TK 4711

• Kết chuyển số tiền VND tương ứng của HĐ theo tỷ giá

giao ngay trên TK 4742 và ghi nhận trên các TK 4712

về VND tương ứng

- Ghi nhận số tiền VND tương ứng của ngoại tệ mua

vào

Nợ TK 4712/ Có TK 4742- theo tỷ giá mua giao ngay

- Ghi nhận số tiền VND tương ứng của ngoại tệ bán ra

Nợ TK 4742/ Có TK 4712- theo tỷ giá bán giao ngay

KẾ TOÁN NGOẠI TỆ NGÀY CUỐI THÁNG

DOANH NGOẠI TỆ

NGOẠI TỆ KINH DOANH TỒN QUỸ

 KẾ TOÁN

XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH

 Giá trị gia tăng của hoạt động kinh doanh ngoại

Tỷ giá mua bình quân=( SD VND của ngoại tệ ĐK, SDN4712

+ doanh số mua vào trong kỳ, PSN 4712) / ( số ngoại tệ

ĐK, SDC 4711 + số ngoại tệ mua trong kỳ, PSC 4711)

 Nếu kết quả dương: NH knh doanh ngoại tệ

có lãi, phần chênh lệch được hạch toán vào thu nhập và tính toán thuế VAT phải nộp

Thuế VAT phải nộp=10%kết quả kinh doanh

ngoại tệ

• Hạch toán:

Nợ TK 4712/ Có TK 721- kết quả kinh doanh

Nợ TK 831/ Có TK 4531- thuế VAT

 Nếu kết quả kinh doanh âm NH lỗ

trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ, phần chênh lệch âm được hạch toán vào chi phí về kinh doanh ngoại tệ ,

Nh không phải nộp thuế VAT đồng

thời được bảo lưu để trừ vào doanh thu tháng sau khi tính thuế VAT với điều kiện cùng năm tài chính

Nợ TK 821/Có TK 4712

 KẾ TOÁN ĐÁNH GIÁ LẠI

GIÁ TRỊ NGOẠI TỆ KINH DOANH TỒN QUỸ

 LÝ DO:

- Trong quá trình kinh doanh ngoại tệ

NH thường xuyên có một lượng ngoại

tệ tồn quỹ do chưa bán ra

- Do sự biến động tỷ giá mà tại một

thời điểm, tỷ giá có thể thay đổi so

với tỷ giá thực tế mua bán trước đây

 CĂN CỨ ĐỂ ĐÁNH GIÁ LẠI SỐ DƯ

NGOẠI TỆ KINH DOANH

- tỷ giá mua tại thời điểm đánh giá

doanh 4711 của từng loại ngoại tệ

tệ kinh doanh 4712

 CÁCH ĐÁNH GIÁ:

- Bước 1: xác định giá trị VND của số ngoại tệ tồn quỹ

Giá trị VND của ngọa tệ tồn quỹ=£( SDC TK 4711/ từng loại

ngoại tệ * tỷ giá mua/ từng loại ngoại tệ)

- Bước 2: so sánh với số dư 4712 tương ứng

- Bước 3: căn cứ vào kết quả tính toán điều chỉnh, kế toán

lập phiếu chuyển khoản và hạch toán

• Nếu chênh lệch tăng ( bước 1>bước 2) coi là thu nhập, thực

tế số thu nhập này chưa thực hiện , do đó không phản ánh vào thu nhập mà điều chỉnh tăng dư nợ TK 4712 và hạch toán đối ứng với TK 631

• Nếu chênh lệch giảm, điều chỉnh giảm dư nợ TK 4712 và đối

ứng với TK 631

• Cuối năm tài chính, khi lập BCĐTS, SDN hay SDC của TK

631 sẽ được kết chuyển vào chi phí hay thu nhập

CHƯƠNG 5

KẾ TOÁN

NGHIỆP VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ

 Một số vấn đề cơ bản về thanh toán

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN

VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ

Khái niệm

 TTQT là quan hệ thanh toán giữa người chi

trả ở nước này với người thụ hưởng ở nước khác thông qua trung gian thanh toán của các ngân hàng ở các nước phục vụ người

chi trả và người thụ hưởng

 Tham gia thực hiện TTQT ít nhất có hai NH,

thông thường là có ba NH: NH phục vụ

người chi trả, NH phục vụ người thụ hưởng

và NH trung gian

Các phương thức thanh toán quốc tế

Các phương thức thanh toán này phải thực hiện theo thông lệ quốc tế

về thanh toán quốc tế và quy định của từng quốc gia trong từng thời kỳ

Các phương tiện sử dụng trong TTQT

với phương thức ủy thác thu

 Thư tín dụng (L/C): đi kèm với

phương thức thanh toán bằng thư tín dụng

 Thẻ và séc du lịch

KẾ TOÁN

PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN CHUYỂN TIỀN

Khái niệm

 Là phương thức thanh toán do người chuyển tiền yêu

cầu Nh phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho người thụ hưởng ở nước ngoài

 Là phương thức thanh toán đơn giản, thanh toán trực

tiếp giữa người chuyển tiền và người thụ hưởng

 Cơ sở pháp lý của nghiệp vụ chuyển tiền là chế độ

quản lý ngoại hối của từng quốc gia trong từng thời

kỳ, việc chuyển tiền phải tuân thủ đúng các quy định trong chế độ quản lý ngoại hối

 NH chỉ tham gia với vai trò trung gian chuyển tiền để

hưởng hoa hồng (phí dịch vụ thanh toán), Nh không

bị ràng buộc gì về trách nhiệm đối với người chuyển tiền và người thụ hưởng.

Ưu, nhược điểm

hiện

thụ hưởng hoàn toàn phụ thuộc vào người chuyển tiền Người chuyển tiền

có thể không thực hiện chuyển tiền đúng theo các điều kiện thỏa thuận với người thụ hưởng, do vậy dễ nảy sinh việc chiếm dụng vốn

Quy trình thanh toán

Người chuyển tiền Người thụ hưởng

NH phục vụ người

chuyển tiền

NH phục vụ người thụ hưởng

NH trung gian (nếu có)

Phương pháp kế toán

 Tại NH chuyển tiền

- Phản ánh số tiền chuyển:

Nợ TK 4221- phản ánh số tiền chuyển

Có TK 1331-tiền gửi ngoại tệ tại NH nước ngoài

Có TK 4141-tiền gửi ngoại tệ của NH nước ngoài

Phương pháp kế toán

 Tại NH nhận chuyển tiền

- Trường hợp người thụ hưởng có TK tại NH

Có TK 455-chuyển tiền phả trả bằng ngoại tệ

Sau đó NH lập GBC cho người thụ hưởng biết để đến nhận

Nợ TK 455

Có TK 1031

Có TK 711: phí

Có TK 4531: VAT

Nếu KH có yêu cầu lĩnh bằng VND thì thông qua các bút toán

mua bán ngoại tệ để thanh toán tiền cho KH

KẾ TOÁN

PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN NHỜ THU

Khái niệm

toán ủy thác thu

nhà xuất khẩu sau khi đã hoàn thành việc cung ứng hàng hóa dịch vụ cho nhà nhập khẩu sẽ lập chứng từ đòi

tiền để gửi NH phục vụ mình để nhờ thu hộ tiền hàng hóa dịch vụ từ nhà nhập khẩu

Các loại nhờ thu

 Nhờ thu phiếu trơn (clean collection-CC): là

phương thức thanh toán trong đó người bán ủy thác cho Nh thu hộ tiền ở người mua căn cứ vào hối phiếu do mình lập ra, còn chứng từ hàng hóa gửi thẳng cho người mua để đi nhận hàng

 Nhờ thu kèm chứng từ (documentery

collection-DC) là phương thức thanh toán mà người bán sẽ gửi cả hối phiếu và chứng từ hành hóa đến NH

để nhờ thu tiền từ người mua Nh chỉ trao chứng

từ cho người mua sau khi họ đã thanh toán tiền hoặc ký chấp nhận trả tiền trên hối phiếu

Quy trình thanh toán

Nhà xuất khẩu Nhà nhập khẩu

NH phục vụ nhà

xuất khẩu

NH phục vụ nhà nhập khẩu

NH trung gian (nếu có)

(7a) (7b)

Phương pháp kế toán

 Tại NH phục vụ nhà xuất khẩu

• Giai đoạn nhờ thu

- Nếu NH chấp nhận nhờ thu: Nhập TK 9122- chứng từ

có giá trị ngoại tệ nhận thu hộ KH

- Đồng thời Nh sẽ thu các khoản phí dịch vụ liên quan

Nợ TK 1011/4211/1031/4221

Có TK 711-thu phí dịch vụ thanh toán

Có TK 4531- VAT

- Lập lệnh nhờ thu, làm thủ tục gửi lệnh nhờ thu và

chứng từ liên quan cho NH nước ngoài phục vụ nhà

nhập khẩu để đòi tiền, hạch toán

Xuất TK 9122- chứng từ có giá trị ngoại tệ nhận thu hộ KH Nhập TK 9123chứng từ có giá trị ngoại tệ gửi đi nước ngoài

nhờ thu

• Giai đoạn thanh toán:

- Nhận lệnh chuyển có đến thực hiện kiểm

soát và trả tiền cho nhà xuất khẩu

Tại NH phục vụ nhà nhập khẩu

• Tiếp nhận chứng từ nhờ thu: Nhập TK

9124- chứng từ có giá trị ngoại tệ nước

ngoài gửi đến nhờ thu

• Khi nhà nhập khẩu thanh toán

Xuất Tk 9124

Đồng thời làm thủ tục thu phí và chuyển tiền

trả cho nhà xuất khẩu

Nợ Tk 4221/1031

Có TK 1331/4141/thích hợp

Có TK 711-phí

Có TK 4531-VAT

PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN

BẰNG THƯ TÍN DỤNG L/C

Khái niệm

 Là một sự thỏa thuận mà trong đó

một NH ( NH mở thư tín dụng) đáp ứng những yêu cầu của KH ( người xin mở thư tín dụng) cam kết hay cho phép một NH khác ( Nh ở nước XK) chi trả hoặc chấp nhận những yêu cầu của người hưởng lợi theo đúng điều kiện và chứng từ thanh toán phù hợp với thư tín dụng

Các bên tham gia thanh toán L/C

- Người xin mở L/C(applicant) là người mua (NNK) có

trách nhiệm làm đơn xin mở L/C và là người phải trích

TK để thanh toán

- Người hưởng lợi (beneficiary): là người bán(NXK) kí

phát hành hối phiếu được hưởng số tiền của L/C do NNK mở

- NH phát hành (issuing bank): là Nh phát hành L/C

(mở L/C) theo yêu cầu của NNK

- NH thông báo (advising bank) thường là Nh đại lý của

Nh mở L/C hay là một Nh khác do Nh mở L/C ủy nhiệm Nếu địa điểm trả tiền quy định tại nước xuất khẩu thì NH trả tiền thường là NH thông báo, trách nhiệm của NH trả tiền giống như NH mở L/C khi nhận được bộ chứng từ thanh toán của NXK chuyển đến

Quy trình thanh toán thư tín dụng

NH trung gian

NH mở thư tín dụng

(NH phục vụ NNK)

Nh thông báo L/C (NH phục vụ NXK)

Nhà nhập khẩu Nhà xuất khẩu

(1) (5)

(8) (3a) (2) (4) (6) (10)

(3b)

(7) (9)

Phương pháp kế toán

 Kế toán mở L/C và thanh toán L/C

hàng nhập (kế toán tại NH nhập khẩu)

 Kế toán phương thức thanh toán L/C

hàng xuất(tại NH xuất khẩu)

Kế toán tại NH nhập khẩu

 Kế toán giai đoạn mở L/C

- KH đến ký quỹ mở L/C

Nợ TK 1031/4221

Có TK 4282- tiền gửi ký quỹ để mở L/C

- Khi Kh được Nh bảo lãnh để mở L/C

Nhập TK 925- giá trị L/C

- Nếu KH phải thế chấp cầm cố TS để mở L/C Nhập Tk 994- TS thế chấp cầm cố của KH

Giai đoạn thanh toán L/C

 Nhận được bộ chứng từ NH phục vụ

nhà xuất khẩu gửi đến, sau khi kiểm soát, nếu họp lệ, trong thời gian chờ thanh toán (vớiL/C trả chậm) Nhập

TK 9124- chứng từ có giá trị ngoại tệ NHNNg gửi đến nhờ thanh toán

 Đến hạn thanh toán kế toán là thủ

tục để thanh toán cho nhà xuất khẩu

=>có hai trường hợp