SKKN (Xác định vị trị dấu nhấn trong thân từ)

Qua thực tế giảng dạy ở trường THPT số 2 Phù Cát, tôi nhận thấy việc đọc đúng trọng âm của từ, và khả năng xử lý các bài tập về nhấn âm của học sinh trong các bài kiểm tra còn rất yếu..

MỘT VÀI DẤU HIỆU XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ

DẤU NHẤN TRONG THÂN TỪ

A PHẦN MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong cơ chế mở của nền kinh tế hiện nay, khi Việt Nam đang chủ động hội nhập vào thị trường chung của khu vực và toàn cầu, việc học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng không chỉ cần thiết cho một số người làm kinh tế và du lịch mà nó còn đòi hỏi mỗi một học sinh còn đang ngồi trên ghế nhà trường phải có một trình độ tiếng Anh nhất định Chính vì vậy, tiếng Anh đã trở thành một trong những môn học bắt buộc trong các trường phổ thông, và cũng là một trong những môn thi bắt buộc trong các kỳ thi cuối cấp của học sinh

Qua thực tế giảng dạy ở trường THPT số 2 Phù Cát, tôi nhận thấy việc đọc đúng trọng âm của từ, và khả năng xử lý các bài tập về nhấn âm của học sinh trong các bài kiểm tra còn rất yếu Đồng nghĩa với việc này, hầu hết các giáo viên khi dạy

từ vựng, ít cung cấp cho học sinh thủ thuật nhận biết cách đánh trọng âm cũng như cách xác định vị trí của dấu nhấn trong thân từ Do đó khi làm các bài kiểm tra ở phần nhấn âm, học sinh ít đạt điểm tối đa Xuất phát từ thực tế trên, tôi xin trình bày một vài dấu hiệu xác định vị trí dấu nhấn trong thân từ với hy vọng sẽ chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp trong tổ tiếng Anh và đồng thời cũng giúp học sinh trường THPT

số 2 Phù Cát có kinh nghiệm đọc đúng trọng âm của từ cũng như làm bài thi ở phần nhấn âm đạt hiệu quả cao hơn

II NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Khi nghiên cứu đề tài này, tôi cần phải thực hiện các nhiệm vụ sau:

1 Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn dạy và học tiếng Anh, các thủ thuật dạy nhấn âm

2 Thao giảng, dạy thử nghiệm

3 Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi, rút kinh nghiệm

4 Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh, để từ đó có sự điều chỉnh bổ sung hợp lý

III PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài xoay quanh vấn đề nghiên cứu giảng dạy và học tập thủ thuật nhấn âm trong kỷ năng nói (Speaking skill) tiếng Anh của giáo viên và học sinh bậc THPT ở các lớp 10, 11, 12 trường THPT số 2 Phù Cát Song đối tượng nghiên cứu điển hình

mà tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này là học sinh các lớp 12A2, 12A3 (hai lớp hệ A), 12A15, 12A20 (hai lớp hệ B)

IV MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm này sẽ giúp giáo viên có được những kinh nghiệm sau:

1 Cung cấp thủ thuật xác định vị trí dấu nhấn khi giới thiệu từ mới cho học sinh

2 Nhận biết vị trí dấu nhấn để giúp học sinh đọc đúng các từ trong tiếng Anh

3 Hướng dẫn học sinh tự luyện tập, rèn luyện để có kỹ năng, kỹ xảo khi làm bài thi trắc nghiệm

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp quan sát: Tôi tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp

2 Phương pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp, đồng nghiệp dự giờ của tôi, đồng nghiệp và tôi tiến hành trao đổi, thảo luận để từ

đó rút ra được những kinh nghiệm cho tiết dạy

3 Phương pháp điều tra: Giáo viên ra bài tập để kiểm tra, đánh giá việc nắm nội dung bài của học sinh

B- PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Một số thuật ngữ được sử dụng trong đề tài

a Stress (Trọng âm)

Trọng âm là sự phát âm của một từ hay âm tiết được nhấn mạnh hơn và phát

âm lớn hơn so với các âm tiết chung quanh Một từ hay âm tiết có trọng âm được tạo

ra bằng việc sử dụng nhiều hơi từ phổi hơn

b Syllable (Âm tiết)

Âm tiết là một đơn vị của lời nói lớn hơn một âm nhưng nhỏ hơn một từ Ví dụ

từ “terminology” gồm 5 âm tiết là ter-mi-no-lo-gy

c Polysyllabic word (Từ đa âm tiết)

Từ đa âm tiết là từ bao gồm nhiều âm tiết hoặc được tạo nên bởi một từ gốc cơ bản cộng với một tiếp từ (phụ tố) Trong tiếng Anh từ được phân thành các nhóm từ

âm tiết như sau:

* Từ có một âm tiết Ví dụ: hot, cold, boy, girl, book, etc

* Từ có hai âm tiết Ví dụ: father, away, teacher, return, etc

* Từ có ba âm tiết Ví dụ: company, engineer, Saturday, afternoon, etc

* Từ có hơn ba âm tiết Ví dụ: kindergarten, laboratory, urbanization, etc

d Affix (Phụ tố)

Phụ tố là một từ hay một âm được thêm vào phía trước của một từ gốc (prefix: tiền tố) hoặc phía sau của một từ gốc (suffix: hậu tố)

d.1 Prefix (Tiền tố)

Tiền tố bao gồm các tố được in đậm như trong các từ sau: rebuild, mistake, beloved, illegal, unhappy, incapable, amoral, nonsmoker, dislike, impossible, unlock, defrost, disadvantage, malfunction, pseudo-classic, archduke, supermarket, outlive, surtax, subtropical, overweight, undercook, ultraviolet, minibus, cooperate, counteract, anti-missile, pro-capitalist, subway, international, transform, infrastructure, prewar, foretell, postgraduate, ex-wife, uniform, monotheism,

bicycle, dialogue, triangle, multicultural, polytechnic, automatic, neoclassical, pan-African, awake, semi-colon, vice-president, enrich, prototype

d.2 Suffix (Hậu tố)

Hậu tố bao gồm các tố được in đậm như trong các từ sau: breakage, survival, allowance, difference, assistant, student, kingdom, writer, actress, childhood, building, heroine, competition, tension, capitalism, novelist, manikin, happiness, hillock, friendship, ability, musician, actor, slavery, mouthful, fashionable, audible, poetic, revolutionary, wooded, beautiful, reddish, active, useless, lifelike, manly, tremendous, envious, waterproof, tiresome, cloudy, graduate, widen, simplify, likewise, twofold, tenth, industrialize

e Weak syllable (Âm yếu)

Âm yếu là dạng phát âm mà luồng hơi bật ra cho âm tiết đó là nhẹ Âm yếu

được tìm thấy trong tiếng Anh như âm /ə/ (schwa), và âm tiết này không bao giờ nhận trọng âm hay dấu nhấn Ví dụ : computer : /kəm'pju:tə/

f Long vowel (Nguyên âm dài)

Nguyên âm dài là âm mà khi phát ra lượng hơi dành cho nó nhiều hơn các âm tiết khác Trong tiếng Anh, nguyên âm dài bao gồm [i:, ɑ:, ɔ:, u:, ə:]

g Compound word (Từ ghép)

Từ ghép là từ được ghép từ hai hay nhiều từ đôc lập lại với nhau để tạo thành một từ mới dưới nhiều hình thức khác nhau Từ ghép được

+ nối nhau bởi một dấu ngang Ví dụ: ink-pot, tea-cup, car-park, etc

+ viết liền nhau như một từ Ví du: armchair, sunflower, classmate, etc

+ viết rời nhau như hai từ Ví dụ: desk lamp, battery charge, post office, etc

Từ ghép trong tiếng Anh được thành lập như trong bảng tóm tắt sau:

Adjective bittersweet poorhouse whitewash

II THỰC TRẠNG DẠY TIẾNG ANH TẠI TRƯỜNG THPT SỐ 2 PHÙ CÁT

1 Ưu đi ểm:

Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếp trong quá trình giảng dạy nhưng chúng tôi đã biết khắc phục vượt lên những khó khăn trước mắt, từng bước nâng cao chất lượng giờ dạy và giúp học sinh phát âm đúng trọng âm của từ nhằm đáp ứng mục đích giao tiếp, thõa mãn mục đích và yêu cầu của chương trình sách giáo khoa mới

1.a Về phía giáo viên

- Bước đầu làm quen việc dạy trọng âm trong các tiết học có giới thiệu từ mới cho học sinh

- Phối hợp khá linh hoạt các thủ thuật giới thiệu từ mới, cách phiên âm và đánh trọng âm một số từ

- Có sử dụng thiết bị hỗ trợ để giúp học sinh làm quen với giọng đọc của người bản xứ

1.b Về phía học sinh

- Học sinh đã quen dần với việc đánh trọng âm, và xác định được vị trí dấu nhấn của từ rất chính xác trong các tiết luyện tập cũng như trong các bài kiểm tra

2 Tồn tại:

2.a Giáo viên

- Vẫn còn có giáo viên gặp một số khó khăn nhất định trong việc giúp học sinh xác định vị trí dấu nhấn của một số từ khó Việc phát âm một số từ của giáo viên còn mang tính chất tự phát, chủ quan theo hiểu biết của mình, nên nhiều khi còn lúng túng khi xử lý việc xác định vị trí dấu nhấn của một số từ lạ và khó đọc

2.b Học sinh

- Đa số học sinh ít quan tâm đến việc xác định vị trí dấu nhấn Học sinh ít luyện tập phát âm đúng trọng âm vì cho rằng đề thi chỉ tập trung vào phát âm

- Sự khác biệt về loại hình ngôn ngữ (đơn âm tiết trong tiếng Việt và không có môi trường tiếng) ít nhiều gây cản trở cho học sinh đọc đúng trọng âm của từ

3 Điều tra cụ thể

-Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận lớp 12 Với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm Ngay từ đầu năm học tôi đã chủ động điều tra tình hình học tập của học sinh mình trực tiếp giảng dạy Qua điều tra tôi đã nhận thây rằng hầu hết các em phát âm không đúng thì nói gì đến việc đọc đúng trọng âm của từ Kết quả điều tra cụ thể như sau:

SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL

12A15 47 0 0% 1 2% 17 38% 11 23% 18 37% 12A20 44 0 0% 0 0% 10 23% 11 25% 23 52%

II MỘT SỐ DẤU HIỆU GIÚP HỌC SINH NHẬN BIẾT DẤU NHẤN TRONG THÂN TỪ

Việc phát âm đúng trọng âm của từ (chưa tính đến intonation) là một chuyện không đơn giãn đối với những học sinh đang theo học ở những trường thuộc vùng nông thôn và miền núi, hoặc ở những nơi mà môi trường tiếng hầu như không

có Lý do thì có nhiều, nhưng sự khác nhau về loại hình ngôn ngữ cũng là một vấn đề gây khó khăn cho người học ngoại ngữ nói chung và người Việt Nam học tiếng Anh nói riêng

Sự khác nhau đó được thể hiện ở chỗ tiếng Anh là một ngữ biến hình, đa âm tiết (polysyllabic language), trong khi đó tiếng Việt là một ngôn ngữ không biến hình, đơn âm tiết (monosyllable language) Tuy nhiên, để khắc phục sự khó khăn này, tiếng Anh cũng có một số nguyên tắc để đoán trong âm hoặc vị trí dấu nhấn của từ như sau:

1 Từ một âm tiết không có dấu nhấn

2 Không bao giờ nhấn vào từ có chứa âm yếu [ə]

Ví dụ: attract [ə'trækt] temperature ['temprət∫ə]

3 Từ hai âm tiết

3.a Danh từ (Noun)

Đối với danh từ hai âm tiết, phần lớn nhấn âm đầu

Ví dụ: number ['nʌmbə] market ['mɑ:kit]

3.b Tính từ (Adjective)

Đối với tính từ hai âm tiết, nhấn âm đầu

Ví dụ: peaceful ['pi:sfl] happy ['hæpi]

3.c Động từ (Verb)

Đối với động từ hai âm tiết, phần lớn nhấn âm hai

Ví dụ: abstract [æb'strækt] record [ri'kɔ:d]

4 Chỉ nhấn vào từ gốc, không nhấn vào tiền tố và hậu tố

Ví dụ: unhappy [ʌn'hæpi] redo [ri:'du:]

5 Nhấn vào âm cuối nếu tận cùng là: NEL , ADE , OON , AIRE , EE , ESE ,

EER , OO , EEN, AIN, QUE, ESQUE, ETTE, EEN, [IZE/ISE, ATE,

-FY/LY (2 syllables)]

-NEL -ADE -EER

personnel [pə:sə'nel]

lemonade [lemə'neid]

blockade [blɔ'keid]

persuade [pə'sweid]

engineer [endʒi'niə]

volunteer [vɔlən'tiə]

career [kə'riə]

-OON -AIRE -OO

afternoon [ɑ:ftə'nu:n]

balloon [bə'lu:n]

typhoon [tai'fu:n]

millionaire [miljə'neə]

billionaire [biljə'neə]

shampoo [∫æm'pu:]

kangaroo [kæηgə'ru:]

bamboo [bæm'bu:]

employee [implɔi'i:]

interviewee [intəvju:'i:]

agree [ə'gri:]

Vietnamese [vjetnə'mi:z]

Japanese [dʒæpə'ni:z]

Chinese [t∫ai'ni:z]

cigarette [sigə'ret]

kitchenette [kit∫i'net]

usherette [ʌ∫ə'ret]

-ESQUE -AIN -IZE/-ISE (2 syllables)

picturesque [pikt∫ə'resk]

grotesque [grou'tesk]

arabesque [ærə'besk]

maintain [mein'tein]

remain [ri'mein]

entertain [entə'tein]

surprise [sə'praiz]

advise [əd'vaiz]

devise [di'vaiz]

-ATE (2 syllables) -FY/LY (2 syllables) -EEN

inflate [in'fleit]

locate [lou'keit]

rotate [rou'teit]

reply [ri'plai]

defy [di'fai]

rely [ri'lai]

fourteen [fɔ:'ti:n]

seventeen [sevn'ti:n]

eighteen [ei'ti:n]

Trường hợp ngoại lệ

Trên thực tế vẫn có một số ít trường hợp ngoại lệ như sau: 'centigrade, 'coffee,

com'mittee, 'cuckoo, 'decade, 'marmalade, 'teaspoon Mặc dù chúng cũng có các đuôi

từ như trên, nhưng chúng không nhấn âm cuối

6 Nhấn vào âm tiết thứ hai tính từ cuối nếu tận cùng là: -AL , -IC , -ICS , -AGE,

-ION , -ENTAL, -QUE, -ISH, -IT, -CIAL, -ID

Ví dụ:

refusal [ri'fju:zl]

arrival [ə'raivəl]

verbal ['və:bl]

antique [æn'ti:k]

oblique [ə'bli:k]

unique [ju:'ni:k]

education [edju:'kei∫n]

production [prə'dʌk∫n]

succession [sək'se∫n]

-IC -ICS -ENTAL

historic [his'tɔrik]

terrific [tə'rifik]

specific [spə'sifik]

physics ['fiziks]

economics [i:kə'nɔmiks]

statistics [stə'tistiks]

accidental [æksi'dentl]

fundamental [fʌndə'mentl]

mental ['mentl]

message ['mesidʒ]

carriage ['kæridʒ]

postage ['poustidʒ]

establish [is'tæbli∫]

English ['iηgli∫]

abolish [ə'bɔli∫]

deposit [di'pɔzit]

solicit [sə'lisit]

inhabit [in'hæbit]

-CIAL -ID

social ['sou∫l]

commercial [kə'mə:∫l]

financial [fai'næn∫l]

acid ['æsid]

invalid [in'vælid]

insipid [in'sipid]

Trường hợp ngoại lệ: 'catholic, 'Arabic, 'politics

7 Nhấn vào âm tiết thứ ba tính từ cuối nếu tận cùng là: -IAN, -IAL, -ITY, -ICAL,

-OUS, -IENT, -IENCE, -IENCY, -UOUS, -ULAR, -UAL, -IA, -UDE, -EOUS, -ETY,

-Y, -IZE/ISE, -IAR, -IOUS, -METER, -ENCE, -ENT, -INAL, -IVE, -ATE, -FY

Ví dụ:

Canadian [kə'neidjən]

physician [fi'zi∫n]

phonetician [founi'ti∫n]

material [mə'tiəriəl]

memorial [mə'mɔ:riəl]

industrial [in'dʌstriəl]

singular ['siηgjulə]

particular [pə'tikjulə(r)]

regular ['regjulə]

-ITY -ICAL -UOUS

ability [ə'biliti]

activity [æk'tiviti]

curiosity [kjuəri'ɔsiti]

typical ['tipikl]

economical [i:kə'nɔmikəl]

geographical [dʒiə'græfikəl]

continual [kən'tinjuəl]

ambiguous [æm'bigjuəs]

ingenuous [in'dʒenjuəs]

-OUS -IENT -UAL

delicious [di'li∫əs] patient ['pei∫nt] usual ['ju:ʒl]

notorious [nou'tɔ:riəs]

humorous ['hju:mərəs]

ingredient [in'gri:djənt]

expedient [iks'pi:djənt]

continual [kən'tinjuəl]

manual ['mænjuəl]

patience ['pei∫ns]

experience [iks'piəriəns]

proficiency [prə'fi∫nsi]

efficiency [i'fi∫ənsi]

sufficiency [sə'fi∫ənsi]

Australia [ɔs'treiljə]

India ['indjə]

Austria ['ɔstriə]

-(IT)UDE -EOUS -ETY

attitude ['ætitju:d]

gratitude ['grætitju:d]

latitude ['lætitju:d]

courteous ['kə:tjəs]

spontaneous [spɔn'teiniəs]

courageous [kə'reidʒəs]

anxiety [æη'zaiəti]

society [sə'saiəti]

piety ['paiəti]

-Y -IZE/-ISE (>3 syllables) -FY (>3 syllables)

company ['kʌmpəni]

economy [i:'kɔnəmi]

strategy ['strætədʒi]

advertise ['ædvətaiz]

recognize ['rekəgnaiz]

apologize [ə'pɔlədʒaiz]

simplify ['simplifai]

beautify ['bju:tifai]

identify [ai'dentifai]

educate ['edju:keit]

graduate ['grædʒueit]

accurate ['ækjurit]

familiar [fə'miljə]

delicious [di'li∫əs]

spacious ['spei∫əs]

vivacious [vi'vei∫əs]

-METER -ENCE -ENT

kilometer [ki'lɔmi:tə]

thermometer

[θə'mɔmitə]

difference ['difrəns]

intelligence [in'telidʒəns]

congruence ['kɔηgruəns]

intelligent [in'telidʒənt]

different ['difrənt]

president ['prezidənt]

-INAL -IVE

ordinal ['ɔ:dinl]

cardinal ['kɑ:dinl]

seminal ['seminl]

effective [i'fektiv]

active ['æktiv]

expensive [iks'pensiv]

Trường hợp ngoại lệ: 'regularize, 'characterize, 'hospitalize

8 Từ ghép (Compound word)

2.a Nhấn âm đầu

Khi hai từ được ghép lại với nhau, phần lớn nhấn âm đầu

Ví dụ: typewriter ['taipraitə] suitcase ['su:tkeis]

car-park ['kɑ:pɑ:k] tea-cup ['ti:kʌp]

bittersweet ['bitəswi:t] poorhouse ['pɔ:haus]

2.b Nhấn âm hai

Nhấn âm hai đối với các từ thuộc các nhóm sau:

* Adjective + N-ed as an adjective

Ví dụ: bad-tempered [bæd'tempəd]

half-timbered [hɑ:f'timbəd]

heavy-handed [hevi'hændid]

* Number + Noun as a noun

Ví dụ: three-wheeler [θri:'wi:lə]

second-class [sekənd'klɑ:s]

five-finger [faiv'fiηgə]

* Compound as an adverb

Ví dụ: head-first [hed’fə:st]

North-East [nɔ:θ'i:st]

* Compound as a verb

Ví dụ: downgrade [daun'greid]

back-pedal [bæk'pedl]

ill-treat [il'tri:t]

9 Nguyên âm dài (Long vowel)

Nếu từ có nguyên âm dài ở vị trí cuối, nó sẽ được nhận dấu nhấn hoặc trọng âm

Ví dụ: introduce [intrə'dju:s] magazine [mægə'zi:n]

IV.NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI

Việc vận dụng sáng kiến kinh nghiệm này bản thân tôi đã đạt được một số kết quả khả quan Trước hết những kinh nghiệm này rất phù hợp với chương trình lớp 12,