TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH tế gắn với vấn đề bảo vệ môi TRƯỜNG ở nước TA HIỆN NAY

Đại hội XI của Đảng đã nhận định: “Môitrường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng; tài nguyên, đất đai chưa được quản lýtốt, khai thác và sử dụng kém hiệu quả, chính sách đất đai có mặt chưa

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM 4

1.1 Công nghiệp hóa là gì? 4

1.2 Bảo vệ môi trường là gì? 4

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG CHUNG CỦA TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ GẮN VỚI VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 8

2.1 Tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ môi trường trong quá trình phát triển nền kinh tế 8

2.2 Thực trạng chung về vấn đề môi trường ở nước ta hiện nay 9

2.2.1 Những vấn đề còn tồn tại 9

2.2.2 Nguyên nhân 9

CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ HIỆN NAY 10

3.1 Quan điểm chung 10

3.2 Một số mục tiêu cụ thể 10

3.3 Những nhiệm vụ chung của vấn đề bảo vệ môi trường 11

3.3.1 Phòng ngừa và hạn chế các tác động xấu đối với môi trường 11

3.3.2 Khắc phục các khu vực môi trường đã bị ô nhiễm, suy thoái 12

3.3.3 Điều tra nắm chắc các nguồn tài nguyên thiên nhiên và có kế hoạch bảo vệ, khai thác hợp lý, bảo vệ đa dạng sinh học 12

3.3.4 Giữ gìn vệ sinh, bảo vệ và tôn tạo cảnh quan môi trường 12

3.3.5 Đáp ứng yêu cầu về môi trường trong hội nhập kinh tế quốc tế 13

3.4 Những nhiệm vụ cụ thể 13

3.4.1 Đối với vùng đô thị và vùng ven đô thị 13

3.4.2 Đối với vùng nông thôn 14

CHƯƠNG IV: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ GẮN VỚI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở NƯỚC TA 16

4.1 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo

vệ môi trường 16

4.2 Tăng cường công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường 16

4.3 Đẩy mạnh xã hội hoá hoạt động bảo vệ môi trường 17

4.4 Áp dụng các biện pháp kinh tế trong bảo vệ môi trường 17

4.5 Tạo sự chuyển biến cơ bản trong đầu tư bảo vệ môi trường 18

4.6 Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực về môi trường 18

4.7 Mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về môi trường 19

KẾT LUẬN 20

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

LỜI MỞ ĐẦU

Trong vài thập niên gần đây, ở khắp nơi trên thế giới, tình trạng ô nhiễm môitrường, suy thoái môi trường, sự cố môi trường và những biến đổi bất lợi của thiênnhiên đang hằng ngày, hằng giờ ảnh hưởng tới chất lượng sống của con người.Việt Nam là quốc gia đang phát triển cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề môitrường, như: cạn kiệt tài nguyên, mất cân bằng sinh thái, biến đổi khí hậu, nướcbiển dâng, ô nhiễm môi trường sống Vấn đề môi trường trong quá trình phát triểnkinh tế là mối quan tâm chung trên toàn thế giới

Việt Nam đang trong quá trình quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, tiến hànhcông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Để thực hiện được mục tiêu đó, nền kinh tếphải phát triển nhanh, hiệu quả nhưng cũng không thể bỏ qua yếu tố bền vững Chỉ

có như vậy mới có khả năng xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinhthần của nhân dân, phát triển văn hóa, y tế, giáo dục, rút ngắn khoảng cách chênhlệch giữa các vùng, mà vẫn đảm bảo sự bền vững lâu dài Bảo vệ môi trường là bảo

vệ điều kiện sống và cũng là nội dung của sự phát triển bền vững

Trong những năm qua, Việt Nam đã có nhiều biến đổi sâu sắc, và đạt đượcnhiều thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới, tuy nhiên kéo theo đó là không ítnhững tác động tiêu cực tới môi trường Đại hội XI của Đảng đã nhận định: “Môitrường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng; tài nguyên, đất đai chưa được quản lýtốt, khai thác và sử dụng kém hiệu quả, chính sách đất đai có mặt chưa phù hợp”.Trước tình hình đó thì Đảng và nhà nước ta cần có những biện pháp cụ thể để thựchiện tốt hơn nữa những quan điểm, chủ trương đã đề ra, đẩy mạnh CNH-HĐH đưanước ta trở thành nước công nghiệp hiện đại đồng thời đảm bảo bảo vệ môi trườngcho sự phát triển bền vững

Do vậy, chúng em xin chọn đề tài “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn vớibảo vệ môi trường” Trong quá trình tìm hiểu, phân tích, nhóm em không tránhkhỏi những thiếu sót Chúng em, rất mong nhận được sự góp ý của cô để bài làmđược hoàn thiện hơn

CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM

1.1 Công nghiệp hóa là gì?

Quan niệm đơn giản nhất về công nghiệp hóa cho rằng “Công nghiệp hóa làđưa đặc tính công nghiệp cho một hoạt động, trang bị (cho một vùng, một nước),các nhà máy, các loại công nghiệp…” Quan niệm mang tính triết tự này được hìnhthành trên cơ sở khái quát quá trình hình thành lịch sử công nghiệp ở các nước Tây

Âu, Bắc Mỹ

Theo nghiên cứu của các nhà kinh tế Liên Xô cũ thì “công nghiệp hóa

Xã hội chủ nghĩa là phát triển đại công nghiệp, trước hết là công nghiệpnặng, sự phát triển ấy cần thiết cho việc cải tạo toàn bộ nền kinh tế quốc dân trên

cơ sở kỹ thuật tiên tiến” Trước thời kì đổi mới, nền kinh tế Việt Nam vẫn còn tậptrung, quan liêu, bao cấp, quan điểm về công nghiệp hóa của Liên Xô đã đượcchúng ta tiếp nhận thiếu sự phân tích khoa học đối với điều kiện cụ thể của nước

ta Do bước đi sai lầm trong việc xác định mục tiêu, tập trung xây dựng nền sảnxuất cơ khí lớn và công nghiệp nặng mà nước ta vẫn không thoát khỏi nền côngnghiệp, nông nghiệp lạc hậu, kết cấu hạ tầng yếu kém Sau này khi Liên Xô sụp đổthì Đảng và Nhà nước mới nhìn nhận lại quan điểm phù hợp hơn với hoàn cảnhcủa nước ta

Theo quan niệm mới phù hợp với điều kiện của nước ta, công nghiệp hóahiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinhdoanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội, từ sử dụng sức lao động thủ công làchính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện,phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộkhoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao

1.2 Bảo vệ môi trường là gì?

Bảo vệ môi trường là nhũng hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạchđẹp, cải thiện môi trường càng ngày càng tốt hơn, bảo đảm cân bằng sinh thái,ngăn chặn, khắc phục những hậu quả sống do con người và thiên nhiên gày ra cho

môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên Bảo vệmôi trường cũng đồng thời có nghĩa là bảo vệ cho môi trường bền vững, môitrường không bị ô nhiễm, không bị suy thoái, không gây tai biến, dáp ứng dượcnhững nhu cầu về tài nguyên và môi trường của hiện tại mà không làm tổn hại đếnkhả năng đáp ứng nhũng nhu cầu ấy cho mai sau.

Ngày 15-11-2004, Bộ Chính trị có Nghị quyết 41- NQ/TW "Về bảo vệ môitrường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nước” đã khẳngđịnh bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu, vừa là một nội dung cơ bản của phát triểnbền vững trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa Năm 2005,Quốc hội đã thông qua Luật bảo vệ môi trường Tại Đại hội Đảng lần thứ XI, nộidung BVMT được nâng lên một tầm cao mới, gắn chặt với quá trình công nghiệphóa - hiện đại hóa: ''Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào chiến lược, quy hoạch, kếhoạch phát triển ngành, lĩnh vực, vùng và các chương trình dự án đầu tư'' Mộtđiểm mới so với Đại hội X là đưa thêm nội dung ''chú trọng phát triển kinh tế xanh,thân thiện với môi trường; từng bước phát triển năng lượng sạch, sản xuất sạch,tiêu dùng sạch”

Song song với quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, chúng ta đang phảichịu những áp lực về thay đổi cấu trúc và mô hình phát triển do sự cạn kiệt tàinguyên, ô nhiễm môi trường ngày càng lộ rõ Do đó, các mối quan tâm về môitrường cần được lồng ghép ngay từ quá trình ra các quyết định về phát triến kinh tế

và xã hội Có nghĩa là, cần cụ thể hóa nội dung chuyển dịch cơ cấu kinh tế theohướng thân thiện với môi trường, tiếp cận mô hình tăng trưởng xanh đã được đềcập trong văn kiện của Đại hội Đảng lần thứ XI Trong đó, Nhà nước cần dành sựquan tâm đặc biệt để xây dựng năng lực nội sinh nhằm sử dụng và phát triển cáccông nghệ tiết kiệm tài nguyên, nguyên liệu, năng lượng ; vì đây là động lực chủyếu để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta theo hướng phát triểnbền vững Một nghiên cứu của VCCI cho thấy, có khoảng trên 70% máy móc thiết

bị ở nước ta sử dụng công nghệ cũ; 70% đã khấu hao hết và gần 50% là máy móc

cũ, hoặc vừa mới tân trang được nhập vào Thực tế này là một thách thức đòi hỏi

phải có quyết tâm chính trị lớn nhằm tạo ra bước đột phá lớn trong chuyển đổi môhình tăng trưởng.

Bước đột phá ở đây là chuyển đổi quyết liệt từ cơ chế nặng về ''bao cấp”,''xin cho” sang cơ chế kinh tế hóa, tài chính hóa trong quản lý tài nguyên, môitrường Thực tế hiện nay, nhà nước bỏ ra rất nhiều kinh phí, trang thiết bị và nguồnnhân lực cho công tác điều tra tài nguyên khoáng sản, khí tượng, thủy văn nhưngthường là cung cấp không hoặc với khoản phí không đáng kể cho các nhà đầu tư

Đó là sự bù đắp không cân xứng dẫn đến không đủ nguồn lực cho công tác quyhoạch tài nguyên và môi trường

Nhà nước cũng cần sử dụng công cụ tài chính nhằm khuyến khích đầu tưvào các ngành sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng lớn, sử dụng công nghệsạch; sản xuất và sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, các sản phẩm vàbao bì không gây hại hoặc ít gây hại đến môi trường; tái chế và sử dụng các sảnphẩm tái chế Thực tiễn phát triển nước ta trong những năm gần đây khẳng định,chúng ta có đủ năng lực, điều kiện để chuyển đổi thành công sang mô hình pháttriển bền vững Kinh nghiệm phát triển lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông,

cơ khí tự động hóa, công nghệ vật liệu cũng như việc chế tạo thành công các sảnphẩm nano, những thành tựu trong công nghệ sinh học, cùng với năng lực sáng tạotrong toán học, vật lý học, hóa học cho thấy nếu có đủ quyết tâm và cách sángtạo, phù hợp, chúng ta sẽ nhanh chóng bước vào quỹ đạo phát triển hiện đại mà 21quốc gia thành viên APEC, trong đó có Việt Nam đã cam kết tại Hội nghị Thượngđỉnh tại Tokyo tháng 11- 2010, về thực hiện một mô hình tăng trưởng mới, đảmbảo 5 yêu cầu: Tăng trưởng cân bằng; Tăng trưởng an toàn; Tăng trưởng bền vững;Tăng trưởng dựa vào trí tuệ; Tăng trưởng với lợi ích được chia sẻ công bằng chotất cả mọi người Đây phải trở thành điểm xuyên suốt quá trình công nghiệp hóa -hiện đại hóa nước ta

Chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng bền vững là biện pháp hữu hiệu nhất

có khả năng phòng ngừa và hạn chế tối đa các tác động xấu đối với môi trườngtrong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa Những yếu kém, khuyếtđiểm trong công tác bảo vệ môi trường trong thời gian qua chủ yếu là do các cấp

các ngành thường nặng về quan tâm tới các chi tiêu tăng trưởng kinh tế, chưa đảmbảo hài hòa, cân bằng trong phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường Do đó, cần có

sự chuyển biến mạnh mẽ trong toàn Đảng và toàn xã hội về nhận thức và hànhđộng, trong chỉ đạo điều hành và đặc biệt trong tổ chức triển khai các hoạt độngbảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, gắn vớiphát triển KTTT Trước hết, tất cả các dự án đầu tư phải có báo cáo đánh giá tácđộng môi trường, được Bộ hoặc Sở Tài nguyên - Môi trường thẩm định trước khiđược phê duyệt Đồng thời, tăng cường việc kiểm soát ô nhiễm tại nguồn; chútrọng quản lý chất thải, nhất là các chất thải trong sản xuất công nghiệp, nôngnghiệp, dịch vụ y tế Khắc phục các khu vực môi trường đã bị ô nhiễm, suy thoái;nâng cao khả năng và nguồn lực điều tra nắm chắc các nguồn tài nguyên để có kếhoạch bảo vệ, khai thác hợp lý, bảo vệ đa dạng sinh học Nói cách khác, bảo vệmôi trường phải vừa là mục tiêu, vừa là nội dung của quá trình phát triển bền vững

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG CHUNG CỦA TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ GẮN VỚI VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở NƯỚC TA HIỆN

vụ ngày càng có hiệu quả cho công tác bảo vệ môi trường Nhận thức về bảo vệ môi trường trong các cấp, các ngành và nhân dân đã được nâng lên; mức độ gia tăng ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường đã từng bước được hạn chế; công tác bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ đa dạng sinh học đã đạt được những tiến bộ rõ rệt Những kết quả đó đã tạo tiền đề tốt cho công tác bảo vệ môi trường trong thời gian tới

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001-2010 được Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ IX của Đảng thông qua đã khẳng định quan điểm phát triển đất nước

là "Phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thựchiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường"

Để giải quyết các vấn đề về môi trường trong giai đoạn đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo quan điểm nêu trên, cần phải có sự chuyểnbiến mạnh mẽ về nhận thức và hành động, sự đổi mới trong lãnh đạo, chỉ đạo,điều hành và đặc biệt trong tổ chức, triển khai thực hiện công tác bảo vệ môitrường trong toàn Đảng và toàn xã hội

2.2 Thực trạng chung về vấn đề môi trường ở nước ta hiện nay

2.2.1 Những vấn đề còn tồn tại

Tuy nhiên, môi trường nước ta vẫn tiếp tục bị xuống cấp nhanh, có nơi, cólúc đã đến mức báo động: đất đai bị xói mòn, thoái hoá; chất lượng các nguồn

nước suy giảm mạnh; không khí ở nhiều đô thị, khu dân cư bị ô nhiễm nặng; khốilượng phát sinh và mức độ độc hại của chất thải ngày càng tăng; tài nguyên thiênnhiên trong nhiều trường hợp bị khai thác quá mức, không có quy hoạch; đa dạngsinh học bị đe doạ nghiêm trọng; điều kiện vệ sinh môi trường, cung cấp nướcsạch ở nhiều nơi không bảo đảm Việc đẩy mạnh phát triển công nghiệp, dịch vụ,quá trình đô thị hoá, sự gia tăng dân số trong khi mật độ dân số đã quá cao, tìnhtrạng đói nghèo chưa được khắc phục tại một số vùng nông thôn, miền núi, cácthảm hoạ do thiên tai và những diễn biến xấu về khí hậu toàn cầu đang tăng, gây

áp lực lớn lên tài nguyên và môi trường, đặt công tác bảo vệ môi trường trướcnhững thách thức gay gắt

2.2.2 Nguyên nhân

Những yếu kém, khuyết điểm trong công tác bảo vệ môi trường do nhiềunguyên nhân khách quan và chủ quan nhưng chủ yếu là do chưa có nhận thứcđúng đắn về tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trường, chưa biến nhận thức,trách nhiệm thành hành động cụ thể của từng cấp, từng ngành và từng người choviệc bảo vệ môi trường; chưa bảo đảm sự hài hoà giữa phát triển kinh tế với bảo

vệ môi trường, thường chỉ chú trọng đến tăng trưởng kinh tế mà ít quan tâm việcbảo vệ môi trường; nguồn lực đầu tư cho bảo vệ môi trường của nhà nước, của cácdoanh nghiệp và cộng đồng dân cư rất hạn chế; công tác quản lý nhà nước về môitrường còn nhiều yếu kém, phân công, phân cấp trách nhiệm chưa rõ ràng; việc thihành pháp luật chưa nghiêm

CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ HIỆN NAY

3.1 Quan điểm chung

1 Bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề sống còn của nhân loại; lànhân tố bảo đảm sức khoẻ và chất lượng cuộc sống của nhân dân; góp phần quantrọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc gia vàthúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta

2 Bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu, vừa là một trong những nội dung cơbản của phát triển bền vững, phải được thể hiện trong các chiến lược, qui hoạch,

kế hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội của từng ngành và từng địa phương.Khắc phục tư tưởng chỉ chú trọng phát triển kinh tế - xã hội mà coi nhẹ bảo vệmôi trường Đầu tư cho bảo vệ môi trường là đầu tư cho phát triển bền vững

3 Bảo vệ môi trường là quyền lợi và nghĩa vụ của mọi tổ chức, mọi giađình và của mỗi người, là biểu hiện của nếp sống văn hoá, đạo đức, là tiêu chíquan trọng của xã hội văn minh và là sự nối tiếp truyền thống yêu thiên nhiên,sống hài hoà với tự nhiên của cha ông ta

4 Bảo vệ môi trường phải theo phương châm lấy phòng ngừa và hạn chếtác động xấu đối với môi trường là chính kết hợp với xử lý ô nhiễm, khắc phụcsuy thoái, cải thiện môi trường và bảo tồn thiên nhiên; kết hợp giữa sự đầu tư củaNhà nước với đẩy mạnh huy động nguồn lực trong xã hội và mở rộng hợp tácquốc tế; kết hợp giữa công nghệ hiện đại với các phương pháp truyền thống

5 Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ vừa phức tạp, vừa cấp bách, có tính đangành và liên vùng rất cao, vì vậy cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của các cấp

uỷ đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, sự tham gia tích cực của Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân

3.2 Một số mục tiêu cụ thể

1 Ngăn ngừa, hạn chế mức độ gia tăng ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi

trường do hoạt động của con người và tác động của tự nhiên gây ra Sử dụng bền

vững tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học