Một số biện pháp hoạt động hóa người học trong dạy học hóa học lớp 11 trung học phổ thông

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Nguyễn Yến Phương NGƯỜI HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC Thành phố Hồ Chí Minh - 2012... LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Nguyễn Yến Phương

NGƯỜI HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2012

Trang 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO



Nguyễn Yến Phương

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HOẠT ĐỘNG HÓA

NGƯỜI HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA

HỌC LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

h ọc

Mã số: 601410

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS TRẦN THỊ TỬU

Thành ph ố Hồ Chí Minh - 2012

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến Ban Giám hiệu trường Đại học Sư phạm TP.HCM, phòng Sau đại học, quý thầy cô đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện để các học viên học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa học

Trong quá trình thực hiện tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất chân tình của PGS.TS Trần Thị Tửu, cô giáo mà tôi luôn kính trọng t ừ khi tôi bước chân vào trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh Thông qua trang lời ngỏ này tôi xin chân thành cảm ơn cô, vì những tình cảm và sự nhiệt tình cô đã dành cho tôi

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Trịnh Văn Biều, người thầy đã dìu dắt tôi từ khi tôi bắt đầu chọn cho mình ngành giáo Thầy là tấm gương sáng cho tôi noi theo trong suốt những tháng năm đúng trên bục giảng

Tôi xin gởi đến cha mẹ, những người thân, những người bạn đã luôn giúp

đỡ tôi trong suốt quá trình tôi làm luận văn lời cám ơn sâu sắc nhất

Mặc dù đã cố gắng hết sức, nhưng tôi nghĩ chắc chắn luận văn vẫn còn gặp những thiếu sót Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến xây dựng của quý thầy cô

và các bạn Đó sẽ là những kinh nghiệm quý báu cho tôi trong hành trang tri thức của mình

Cuối cùng tôi xin kính gởi đến quý thầy cô lời chúc sức khoẻ và hạnh phúc

Thành phố Hồ Chí Minh – năm 2012 Tác giả

Nguyễn Yến Phương

Trang 4

Trang phụ bìa

Lời cảm ơn

MỤC LỤC

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng

Danh mục các hình

MỞ ĐẦU

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1.1 Các ấn phẩm viết về hoạt động hoá người học 4

1.1.2 Các luận án, luận văn, khoá luận tốt nghiệp về hoạt động hoá người học 8

1.2 NHỮNG CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG HOÁ NGƯỜI HỌC 10

1.2.1 Hoạt động hoá là gì? 10

1.2.2 Thuyết hành vi: Học tập là sự thay đổi hành vi 10

1.2.3 Các xu hướng đổi mới phương pháp dạy học 12

1.3 DẠY HỌC THEO HƯỚNG HOẠT ĐỘNG HOÁ NGƯỜI HỌC 27

1.3.1 Đổi mới PPDH theo hướng hoạt động hoá người học 27

1.3.2 Khái niệm “ dạy học bằng hoạt động người học” 29

1.3.3 Ý nghĩa, tác dụng 29

1.3.4 Mục tiêu đổi mới PPDH theo hướng hoạt động hoá người học 30

1.3.5 Đặc trưng cơ bản của định hướng hoạt động hoá người học 30

1.3.6 Hoạt động hoá người học trong dạy học hoá học ở trường THPT 32

1.3.7 Các phương pháp dạy học nhằm hoạt động hoá người học 36

1.3.8 Các bước tiến hành soạn bài, tổ chức dạy học theo hướng hoạt động hoá 46

1.3.9 Thiết kế các bước lên lớp theo hướng hoạt động hoá 47

Trang 5

1.3.10 Các yêu cầu đối với GV và HS trong dạy học theo hướng hoạt động

hoá 49

1.4 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG PPDH THEO HƯỚNG HOẠT ĐỘNG HOÁ NGƯỜI HỌC TRONG MÔN HOÁ HỌC THPT 50

1.4.1 Mục đích điều tra 50

1.4.2 Đối tượng điều tra 50

1.4.3 Cách tiến hành điều tra tìm hiểu thực trạng 50

1.4.4 Kết quả điều tra 51

TÓM TẮT CHƯƠNG 1 56

Ch ương 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP HOẠT ĐỘNG HÓA NGƯỜI HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 11 THPT 57

2.1 TỔNG QUAN VỀ MÔN HOÁ HỌC LỚP 11 THPT 57

2.1.1 Nội dung chương trình hóa học lớp 11 trung học phổ thông 57

2.1.2 Nội dung và cấu trúc chương trình hoá học lớp 11 THPT 58

2.2 CÁC BIỆN PHÁP HOẠT ĐỘNG HOÁ NGƯỜI HỌC TRONG DẠY HỌC HOÁ HỌC THPT 60

2.2.1 Sử dụng các phiếu ghi bài 60

2.2.2 Sử dụng PPDH giải quyết tình huống có vấn đề 63

2.2.3 Sử dụng các bài tập có thí nghiệm và bài tập thực tiễn 66

2.2.4 Hỗ trợ hoạt động tự học 67

2.2.5 Sử dụng các thí nghiệm hoá học 68

2.2.6 Học sinh tự kiểm tra, đánh giá và kiểm tra đánh giá lẫn nhau 68

2.2.7 Phân công nhiệm vụ học tập cụ thể, vừa sức 70

2.3 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ BÀI LÊN LỚP HOÁ HỌC KHI SỬ DỤNG CÁC BIỆN PHÁP HOẠT ĐỘNG HOÁ NGƯỜI HỌC 70

2.3.1 Chính xác, khoa học 70

2.3.2 Sự chuyên cần, năng lực tự học của HS 71

2.3.3 Sự sáng tạo 71

2.3.4 Sự tiến bộ 71

Trang 6

2.3.5 Khả năng hợp tác 72

2.4 THIẾT KẾ MỘT SỐ PHIẾU GHI BÀI HỖ TRỢ CHO HOẠT ĐỘNG CỦA HS KHI DẠY HỌC HOÁ HỌC 11 THEO HƯỚNG HOẠT ĐỘNG HOÁ 72

2.4.1 Bài 2 : Axit, bazơ, muối 72

2.4.2 Bài 3 : Sự điện li của nước.pH Chất chỉ thị axit, bazơ 83

2.4.3 Bài 5 : Luyện tập:Axit, bazơ và muối 92

2.4.4 Bài 8 : Amoniac và muối amoni (lưu đĩa CD) 103

2.4.5 Bài 9: Axit nitric và muối nitrat 103

2.4.6 Bài 12: Phân bón hóa học ( lưu CD) 103

2.4.7 Bài 13: Luyện tập: Tính chất của nitơ, photpho và hợp chất của chúng ( lưu CD) 103

2.4.8 Bài 18: Công nghiệp silicat ( lưu CD) 103

2.4.9 Bài 22: Cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ ( lưu CD) 103

2.4.10.Bài 37: Nguồn hidrocacbon thiên nhiên ( lưu CD) 103

2.4.11.Bài 42: Luyện tập dẫn xuất halogen, ancol và phenol ( lưu CD) 103

2.4.12.Bài 45: Axit cacboxylic ( lưu CD) 103

2.5 MỘT SỐ GIÁO ÁN THỰC NGHIỆM 103

1.5.1 Giáo án bài 2: Axit, bazơ, muối 103

2.5.2 Giáo án bài 3: Sự điện li của nước pH Chất chỉ thị axit, bazơ 110

2.5.3 Giáo án bài 42: Luyện tập dẫn xuất halogen, ancol, phenol 116

Ch ương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 121

3.1 Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm 121

3.1.1 Mục đích thực nghiệm 121

3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm 121

3.2 Đối tượng thực nghiệm 121

3.3 Phương pháp thực nghiệm 122

3.3.1 Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm 122

3.3.2 Tiến hành thực nghiệm 122

Trang 7

3.3.3 Các bước thực nghiệm 122

3.3.4 Xử lí kết quả bài kiểm tra 123

3.4 Nội dung thực nghiệm 125

3.5 Kết quả thực nghiệm 125

3.5.1 Kết quả đánh giá về mặt định lượng 125

3.5.2 Lập bảng phân phối: tần suất, tần suất luỹ tích và các tham số thống kê 128 3.5.3 Các bài học kinh nghiệm 140

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 144

TÀI LIỆU THAM KHẢO 148

PHỤ LỤC 152

Trang 8

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

16 ĐHSP TP.HCM Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh

Trang 9

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 1.1 So sánh sáng tạo khoa học của nhà khoa học và học tập

2 1.2 Ưu, nhược điểm của các phương pháp dạy học cơ bản 41

3 1.3 Căn cứ lựa chọn phương pháp và các biện pháp hoạt động

hoá người học trong một bài cụ thể 44

Kiểu bài lên lớp GV gặp nhiều khó khăn khi lựa chọn phương pháp giảng dạy theo hướng hoạt động hoá 51

5 1.5 Nguyên nhân khiến HS thụ động khi học trên lớp 52

6 1.6 Mức độ sử dụng các biện pháp hoạt động hoá người học 54

7 2.1 Nội dung về môn hoá học lớp 11 THPT 57

8 2.2 Mức dạy học giải quyết vấn đề 65

9 3.1 Lớp thực nghiệm và đối chứng khi thực nghiệm 122

11 3.3 Kết quả các bài kiểm tra 125

12 3.4 Tổng hợp điểm các bài kiểm tra 126

Phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy bài kiểm tra

14 3.6 Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra số 1 128

15 3.7 Giá trị các tham số thống kê đặc trưng bài kiểm tra số 1 128

17 3.9 Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra số 2 130

Trang 10

19 3.11

Phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy các bài kiểm

Trang 11

DANH MỤC CÁC HÌNH

1 1.1 M ối quan hệ giữa giáo viên với học sinh trong dạy và

học tích cực

17

2 1.2 Sơ đồ lựa chọn phương pháp trong một bài cụ thể 43

3 3.1 Biểu đồ tổng hợp kết quả bài kiểm tra số 1 128

4 3.2 Đồ thị đường luỹ tích bài kiểm tra số 1 129

13 3.11 Biểu đồ tổng hợp kết quả các bài kiểm tra 138

14 3.12 Đồ thị đường luỹ tích các bài kiểm tra 139

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	623,11 KB