Đánh giá chung kết quả hoạt động của BHXH Việt Nam trong năm 2008

Bảo hiểm xã hội (BHXH) được thực hiện ở Việt Nam từ những năm đầu thành lập nước và đã trải qua nhiều lần bổ sung, sửa đổi đặc biệt trong các năm 1961, 1985 và 1995

Phần I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM 1

I Lịch sử hình thành và phát triển: 1

II Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức BHXH Việt Nam 2

2.1 Hệ thống tổ chức BHXH Việt Nam 2

2.2 Chức năng, nhiệm vụ của BHXH Việt Nam 3

2.2 Chức năng, nhiệm vụ của BHXH Việt Nam 4

2.3 Ban thực hiện chính sách BHXH 6

2.4 Chức năng, nhiệm vụ của Phòng Tổng hợp (phòng thực tập) 8

Phần 2: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA BHXH VIỆT NAM NĂM 200810 I Chỉ tiêu kế hoạch năm 2008: 10

II Kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ chủ yếu 10

2.1 Đối với công tác mở rộng đối tượng tham gia BHXH, BHYT 10

2.2 Công tác thực hiện chế độ, chính sách BHXH 12

2.3 Công tác chi trả và quản lý đối tượng 13

2.4 Công tác giám định y tế 14

2.5 Công tác kiểm tra, tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo 14

III Đánh giá chung kết quả hoạt động của BHXH Việt Nam trong năm 2008 15

1 Một số kết quả nổi bật 15

2 Về những hạn chế 16

Phần 3: NHIỆM VỤ CÔNG TÁC TRONG NĂM 2009 17

I Những chỉ tiêu chủ yếu 17

II Những nhiệm vụ trọng tâm 17

III Một số giải pháp chủ yếu 18

Phần I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI

Từ năm 1975 thì chính sách BHXH được thực hiện thống nhất trong cảnước Chế độ BHXH bao gồm: trợ cấp hưu trí, mất sức lao động và tử tuất, cùngvới các chế độ ốm đau, thai sản và tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp do cơquan, đơn vị và doanh nghiệp đóng góp

Trước năm 1995, BHXH do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịutrách nhiệm quản lý thực hiện về các chế độ trợ cấp dài hạn (hưu trí, tử tuất, tainạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với người nghỉ việc), Tổng Liên đoàn Laođộng chịu trách nhiệm quản lý thực hiện các khoản chi trả trợ cấp ngắn hạn (trợcấp đau ốm, thai sản và tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với người đanglàm việc)

Đến tháng 01/1995, Bộ Luật Lao động có hiệu lực, trong đó có chươngXII về BHXH Ngày 16/02/1995 Chính phủ ban hành Nghị định số 19/CP củaChính phủ thành lập hệ thống BHXH Việt Nam để giúp Thủ tướng Chính phủ tổchức thực hiện các chính sách, chế độ về BHXH, BHYT và quản lý quỹ BHXH.Ngày 26/01/1995 Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 12/CP về điều lệBHXH đối với dân sự với 5 chế độ BHXH: chế độ trợ cấp ốm đau; trợ cấp thaisản; trợ cấp tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; chế độ hưu trí và chế độ trợ

cấp tử tuất Và ngày 15/07/1995, Chính phủ ban hành Nghị định số 45 quy định

về BHXH đối với quân sự (quân đội, công an)

Ngày 24/01/2002, Chính phủ có Quyết định số 20/2002/QĐTTg chuyển

hệ thống BHYT trực thuộc Bộ Y tế sang BHXH Việt Nam và ngày 06/12, Chínhphủ ra Nghị định 100/NĐCP quyết định chức năng nhiệm vụ, quyền hạn và tổchức bộ máy của BHXH (bao gồm cả BHYT)

II Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức BHXH Việt Nam

2.1 Hệ thống tổ chức BHXH Việt Nam

Theo nghi định số 100/2002/NĐ-CP ngày 6/12/2002 của Chính phủ bộmáy hoạt động của BHXH Việt Nam như sau:

- Ban Kiểm tra

- Ban Thi đua - Khen thưởng

- Ban Kế hoạch – Tài chính

- Ban tổ chức cán bộ

- Văn phòng.

- Viện khoa học BHXH

- Trung tâm Thông tin

- Trung tâm Lưu trữ

- Trường đào tạo nghiệp vụ BHXH

- Báo BHXH

- Tạp chí BHXH

Giám đốc Các Phó

- Phòng Bảo hiểm tự nguyện

- Phòng Công nghệ thông tin

- Phòng Kiểm tra

- Phòng Tổ chức – Hành chính

Giám đốc Các Phó

giám đốc

Giám đốc Các Phó

2.2 Chức năng, nhiệm vụ của BHXH Việt Nam

- BHXH Việt Nam chịu sự quản lý nhà nước của Bộ Lao động Thươngbinh và Xã hội về BHXH, của Bộ Y tế về bảo hiểm y tế, của Bộ Tài chính vềchế độ chính sách đối với các quỹ BHXH, bảo hiểm y tế

- Chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính sách chế độ BHXH, thu các khoảnđóng BHXH bắt buộc và tự nguyện, chi các khoản trợ cấp về BHXH cho đốitượng tham gia BHXH đầy đủ, thuận tiện, đúng thời hạn theo quy định của phápluật

- Ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện việc giải quyết các chế độBHXH và nghiệp vụ thu, chi BHXH theo thẩm quyền quản lý nội bộ ngànhBHXH Việt Nam.

- Tổ chức hợp đồng với các cơ sở khám, chữa bệnh hợp pháp để phục vụngười có sổ, thẻ bảo hiểm theo quy định của pháp luật

- Kiểm tra việc ký kết hợp đồng và thực hiện thu, chi BHXH đối với cơquan, đơn vị, tổ chức sử dụng lao động, cá nhân, cơ sở khám chữa bệnh; kiếnnghị với cơ quan tổ chức có thẩm quyền và cơ quan cấp trên của đơn vị có sửdụng lao động; cơ sở khám chữa bệnh để xử lý những hành vi vi phạm pháp luật

về BHXH

- Từ chối việc chi trả các chế độ BHXH khi đối tượng tham gia không đủđiều kiện hưởng chế độ bảo hiểm theo quy định của pháp luật hoặc khi có căn

cứ pháp lý về các hành vi giả mạo, khai man hồ sơ để hưởng bảo hiểm

- Bồi thường mọi khoản thu, chi sai quy định của pháp luật về chế độBHXH cho đối tượng tham gia BHXH

- Giải quyết khiếu nại tố cáo của tổ chức và cá nhân về thực hiện chínhsách, chế độ BHXH theo quy định của pháp luật

- Lưu trữ hồ sơ của đối tượng tham gia và hưởng chế độ BHXH theo quyđịnh của pháp luật

- Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học; ứng dụng công nghệ thông tintrong quản lý, điều hành hoạt động BHXH

- Tổ chức đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn BHXH

- Tổ chức công tác, thông tin, tuyên truyền, phổ biến chính sách, chế độBHXH

- Thực hiện công tác quốc tế về BHXH theo quy định của pháp luật

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan nhà nước,các tổ chức chính trị xã hội,

tổ chức xã hội ở trung ương và địa phương, với các bên tham gia BHXH để giải

quyết các vấn đề có liên quan đến việc thực hiện các chính sách chế độ BHXHtheo quy định của pháp luật.

- Quản lý tổ chức, cán bộ, công chức, viên chức nhà nước, tài chính và tàisản của BHXH Việt Nam theo quy định của pháp luật

- Thực hiện chế độ báo cáo với Chính Phủ, Thủ Tướng Chính Phủ và các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật

2.3 Ban thực hiện chính sách BHXH

a Vị trí và chức năng

- Ban Thực hiện chính sách BHXH là tổ chức trực thuộc BHXH Việt

Nam, có chức năng giúp Tổng giám đốc BHXH Việt Nam tham gia xây dựngchính sách pháp luật về BHXH, hướng dẫn và quản lý thực hiện các chế độBHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp (sau đây gọi chung làBHXH) theo quy định của pháp luật

- Ban Thực hiện chính sách BHXH chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diệncủa Tổng giám đốc

- Ban Thực hiện chính sách BHXH có tư cách pháp nhân không đầy đủ,không có con dấu và tài khoản riêng

b Nhiệm vụ và quyền hạn

- Tham gia với các cơ quan Nhà nước trong việc xây dựng hoặc sửa đổi,

bổ sung các văn bản pháp luật về BHXH

- Xây dựng trình Tổng giám đốc ban hành các văn bản hướng dẫn thựchiện giải quyết các chế độ BHXH, điều chỉnh mức hưởng các chế độ BHXHtheo quy định của pháp luật và hướng dẫn về hồ sơ, quy trình giải quyết hưởngcác chế độ BHXH

- Trình Tổng giám đốc về việc từ chối yêu cầu trả BHXH không đúng quyđịnh và giải quyết cho các trường hợp hưởng tiếp chế độ BHXH theo quy địnhcủa pháp luật

- Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các chế độ BHXH đối với BHXH

các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là BHXH tỉnh),BHXH Bộ Quốc phòng, BHXH Bộ Công an, BHXH Ban Cơ yếu Chính phủ.

- Tiếp nhận hồ sơ hưởng chế độ BHXH hàng tháng giải quyết chưa đúng

do Trung tâm Lưu trữ chuyển đến để kiểm tra và chỉ đạo BHXH tỉnh, BHXH BộQuốc phòng, BHXH Bộ Công an, BHXH Ban Cơ yếu Chính phủ điều chỉnh lạicho đúng quy định của chính sách

- Hướng dẫn và quản lý cấp giấy chứng nhận hưởng chế độ BHXH hàngtháng

- Thực hiện việc tính toán các quỹ BHXH để phục vụ công tác quản lý

- Quản lý đối tượng hưởng BHXH hàng tháng (bao gồm cả đối tượngtăng, giảm và di chuyển giữa các tỉnh, thành phố) của BHXH tỉnh, BHXH BộQuốc phòng, Bộ Công an, Ban Cơ yếu Chính phủ

- Hàng năm lập dự toán về đối tượng và kinh phí hưởng các chế độBHXH của năm sau, chuyển Ban Kế hoạch - Tài chính để xây dựng kế hoạchchung toàn ngành

- Trả lời thư, đơn, công văn của tổ chức, cá nhân đề nghị hướng dẫn vềnội dung liên quan đến chế độ, chính sách BHXH

- Phối hợp với BHXH tỉnh, BHXH Bộ quốc phòng, BHXH Bộ công anh,BHXH Ban Cơ yếu Chính phủ trong việc hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện cácchế độ BHXH của các đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH

- Phối hợp với Ban Kiểm tra trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo vềthực hiện các chế độ BHXH có liên quan

- Phối hợp với Trung tâm thông tin trong việc ứng dụng công nghệ thôngtin để giải quyết các chế độ BHXH, điều chỉnh mức hưởng các chế độ BHXHtheo quy định và quản lý đối tượng hưởng BHXH

- Tham gia công tác nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng chuyên mônnghiệp vụ và tuyên truyền về chế độ chính sách BHXH

- Thực hiện chế độ thông tin, thống kê, báo cáo theo quy định

- Quản lý công chức, viên chức và tài sản của đơn vị.

Phòng Tổng hợp là đơn vị trực thuộc Ban Thực hiện chính sách BHXH,

có chức năng giúp Trưởng ban nghiên cứu trình Tổng Giám đốc tham gia vớicác cơ quan chức năng của Nhà nước xây dựng hoặc sửa đổi, bổ sung chế độchính sách BHXH; xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện các chế độBHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp (sau đây gọi chung làchế độ bảo hiểm xã hội) và quản lý đối tượng hưởng chế độ BHXH

b Nhiệm vụ:

-Nghiên cứu, chuẩn bị nội dung để BHXH Việt Nam tham gia với các cơ quanNhà nước về xây dựng hoặc bổ sung, sửa đổi chế độ chính sách BHXH, bảo hiểm thấtnghiệp;

- Dự thảo văn bản hướng dẫn thực hiện chế độ BHXH, điều chỉnh mức hưởngchế độ BHXH theo quy định của pháp luật;

- Thực hiện việc tính toán các quỹ BHXH để phục vụ công tác quản lý;

- Nghiên cứu, quản lý và hướng dẫn cấp giấy chứng nhận hưởng chế độ BHXHhàng tháng;

- Hàng tháng tổng hợp số liệu đối tượng giải quyết hưởng chế độ hưu trí, tửtuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp thất nghiệp; hàng quý tổng hợp sốliệu đối tượng hưởng chế độ ốm đau, thai sản, nghỉ dưỡng sức phục hồi sức khỏe (kể

cả BHXH Bộ Quốc phòng, BHXH Bộ Công an, BHXH Ban Cơ yếu Chính phủ);

- Tổng hợp, theo dõi và quản lý đối tượng hưởng chế độ BHXH hàng tháng(bao gồm cả đối tượng tăng, giảm và di chuyển giữa các tỉnh, thành phố) trong toànngành;

- Tiếp nhận, quản lý và theo dõi công văn đến; quản lý, lưu trữ công văn đicùng hồ sơ liên quan; quản lý và đánh giá chương trình công tác quý, năm của Ban;thực hiện công tác thống kê nghiệp vụ và báo cáo theo quy định

- Tham gia dự thảo văn bản hướng dẫn về hồ sơ và quy trình giải quyết hưởngchế độ BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện;

- Phối hợp với Trung tâm Thông tin về áp dụng công nghệ thông tin để giảiquyết các chế độ BHXH, điều chỉnh mức hưởng các chế độ BHXH theo quy định; vớicác đơn vị khác của BHXH Việt Nam về các nội dung liên quan

- Quản lý công chức, viên chức theo phân cấp và tài sản được giao

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Trưởng ban giao

Phần 2: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA BHXH VIỆT NAM

NĂM 2008

I Chỉ tiêu kế hoạch năm 2008:

- Thu BHXH, BHYT : 38.093 tỷ đồng, trong đó:

II Kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ chủ yếu

2.1 Đối với công tác mở rộng đối tượng tham gia BHXH, BHYT

a Kết quả thu được

Trong năm qua BHXH Việt Nam một mặt đã tập trung sửa đổi, bổ sungcác điểm chưa phù hợp trong các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, tạo thuận lợicho đơn vị và cá nhân khi tham gia BHXH, BHYT; mặt khác đã tích cực chỉ đạoBHXH các tỉnh, thành phố phối hợp với các sở, ngành chức năng của địaphương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, kiểm tra, nắm bắt tình hình sản xuất,việc làm, thu nhập của các doanh nghiệp để mở rộng số người tham gia theo quyđịnh

Với các biện pháp tích cực, sát thực tế nên số người tham gia BHXH,BHYT trong năm đã đạt 40,7 triệu tăng 7,5 % so với năm 2007, trong đó:

+ Số tham gia BHXH tự nguyện: 6.200 người

+ Số chỉ tham gia BHXH bắt buộc: 1 triệu người

+ Số chỉ tham gia BHYT là 21,8 triệu người, tăng 7,2 %

+ Số tham gia BHYT tự nguyện: 10,6 triệu người tăng 13%

Với số lao động tham gia trên, số thu trong năm đạt: 39.715 tỷ đồng tăng1,04% so với kế hoạch Ngành giao và tăng 5,7% so với dự toán do Thủ tướngChính phủ giao; trong đó:

+ Thu BHXH, BHYT bắt buộc: 38.057 tỷ đồng tăng 6,9%;

+ Thu BHYT tự nguyện: 1.649 tỷ đồng bằng 95,8%;

+ Thu BHXH tự nguyện: 9,58 tỷ đồng, bằng 3,68 %

Nguyên nhân không đạt được chỉ tiêu thu BHYT tự nguyện là do trong1.720 tỷ đồng được Thủ tướng Chính phủ giao bao gồm cả đối tượng cận nghèo,nhưng trong năm văn bản hướng dẫn của các bộ chức năng chậm ban hành nênBHXH Việt Nam chưa triển khai được với đối tượng này

b Hạn chế

- Việc triển khai thực hiện BHXH tự nguyện ở hầu hết các địa phương còngặp rất nhiều khó khăn, một mặt do các đối tượng tham gia loại hình này chủ yếusống ở vùng nông thôn, điều kiện kinh tế khó khăn, thu nhập thấp, không ổnđịnh, mặt khác đây là chế độ mới được thực hiện, công tác tuyên truyền, vậnđộng còn hạn chế nên kết quả đạt được rất thấp, cụ thể trong toàn quốc mới có6.200 người tham gia với số thu chỉ đạt 3,7% so với dự toán được Thủ tướngChính phủ giao (9,58/260 tỷ đồng)

- Việc triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 03 ngày 18/2/2008 của

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước vềthủ tục buộc trích tiền từ tài khoản gửi của người sử dụng lao động để nộp tiềnBHXH chưa đóng, chậm đóng và tiền lãi phát sinh được coi là biện pháp mạnhnhưng khi thực hiện vẫn còn nhiều vướng mắc

- Về cấp và quản lý thẻ BHYT, sổ BHXH: Vào những tháng cuối năm

2008 và đầu năm 2009 do chuyển đổi việc cấp sổ BHXH từ mẫu cũ sang mẫumới nên có những trường hợp người lao động đã đóng BHXH nhưng khi chuyểnsang địa phương khác chưa được cấp sổ Việc quản lý thẻ BHYT, sổ BHXH củaBHXH một số tỉnh, thành phố chưa chặt chẽ, chưa kiểm soát được số thực tế đã

sử dụng và số tồn tại địa phương

2.2 Công tác thực hiện chế độ, chính sách BHXH

a Kết quả thu được

Trong năm, toàn Ngành đã giải quyết kịp thời, đúng chế độ, chính sách vàthuận lợi cho trên 3,7 triệu người lao động khi đủ điều kiện để hưởng các chế độBHXH theo quy định, cụ thể:

- Giải quyết gần trên 120 nghìn người hưởng BHXH hàng tháng, tăng 11%

so với năm 2007, trong đó hưởng lương hưu hàng tháng là 98.597 người

- Giải quyết hưởng trợ cấp một lần cho trên 382 nghìn người, tăng 80,7%

so với năm 2007

- Giải quyết trên 2,5 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau, gần 600 nghìnlượt người hưởng trợ cấp thai sản và trên 300 nghìn người hưởng trợ cấp dưỡngsức

b Hạn chế

- Văn bản hướng dẫn về chế độ chính sách BHXH của các cơ quan chứcnăng thường chậm nên sau khi văn bản được ban hành phải điều chỉnh lại chế độđối với người lao động làm tăng thêm một khối lượng lớn công việc, tăng chiphí quản lý; một số nội dung về chính sách chưa có hướng dẫn hoặc hướng dẫnchưa rõ làm ảnh hưởng đến việc giải quyết chế độ, chính sách đối với người laođộng

- Việc triển khai chương trình xét duyệt chế độ ốm đau, thai sản ở đơn vị

sử dụng lao động còn chậm, có nơi chưa triển khai; cùng với việc nhiều đơn vịkhông giữ lại 2% trên tổng quỹ lương để chi trả chế độ ốm đau, thai sản cho

người lao động dẫn đến việc cơ quan BHXH phải trực tiếp xét duyệt các chế độnày làm tăng thêm khối lượng công việc cho BHXH tỉnh, thành phố.

2.3 Công tác chi trả và quản lý đối tượng

a Kết quả thu được:

Năm 2008, BHXH Việt Nam đã cấp kinh phí để BHXH các tỉnh, thànhphố chi BHXH, BHYT với số tiền 53.817 tỷ đồng, tăng 28% so với thực hiệnnăm 2007 Trong đó:

- Chi từ nguồn NSNN : 22.889 tỷ đồng

- Chi BHXH, BHYT từ nguồn quỹ : 30.928 tỷ đồng

Số tiền chi BHXH, BHYT tiếp tục tăng cao so với năm 2007 nhưng dochủ động về nguồn kinh phí, nên BHXH các tỉnh, thành phố đã đảm bảo chi trảkịp thời, thuận lợi, đúng chế độ chính sách và an toàn cho gần 3 triệu ngườihưởng các chế độ BHXH; tạm ứng và thanh toán kịp thời cho các cơ sở y tế đểđảm bảo quyền lợi cho 86 triệu lượt người tham gia BHYT đi khám, chữa bệnh

Để tạo thuận lợi cho người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, đồng thờigiảm lượng tiền mặt lưu thông trong quá trình chi trả, BHXH Việt Nam tiếp tụcphối hợp với các Ngân hàng có đủ điều kiện, triển khai thực hiện phương thứcchi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng qua tài khoản thẻ ATM cho nhữngngười tự nguyện lựa chọn phương thức này

- Cùng với việc chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH, công tác quản lý đốitượng của BHXH các tỉnh, thành phố tiếp tục được quan tâm hơn; các trườnghợp cắt giảm chậm khi hết thời hạn được hưởng hoặc bị chết đã được kiểm soátchặt chẽ ở nhiều địa phương

b Hạn chế:

- Việc quyết toán chế độ ốm đau, thai sản của nhiều đơn vị sử dụng laođộng với cơ quan BHXH còn chậm, vẫn còn tình trạng người lao động vừahưởng lương, vừa nhận trợ cấp BHXH