Thực trạng phân phối, quản lý và sử dụng thuốc thú y tại huyện tam dương tỉnh vĩnh phúc

Quản lý nhà nước về việc sản xuất, kinh doanh chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y .... Nhu cầu sử dụng thuốc thú y trong phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi cao, đặc

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sư phạm Kĩ thuật nông nghiệp

Người hướng dẫn khoa học ThS BÙI NGÂN TÂM

em đƣợc hoàn thiện hơn!

Hà Nội, Tháng 5 năm 2015

Sinh viên

Đỗ Minh Duyên

LỜI CAM ĐOAN

Kính gửi:

- Phòng đào tạo trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

- Khoa Sinh – Kỹ thuật nông nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

- Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu, các số liệu trình bày trong khóa luận là trung thực và không trùng với kết quả của tác giả khác

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

Sinh viên

Đỗ Minh Duyên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Một số vấn đề chung về thuốc thú y 3

1.1.1 Khái niệm, phân loại 3

1.1.2 Vai trò của thuốc thú y 5

1.2 Quản lý nhà nước về việc sản xuất, kinh doanh chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y 7

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 10 2.1 Đối tượng nghiên cứu: 10

2.2 Nội dung nghiên cứu 10

2.3 Phương pháp nghiên cứu 10

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 11

3.1 Tình hình phát triển chăn nuôi tại huyện Tam Dương 11

3.1.1 Tình hình phát triển chăn nuôi trong khu dân cư 11

3.1.2 Tình hình phát triển chăn nuôi trang trại tập trung ngoài khu dân cư 12 3.2 Thực trạng hoạt động phân phối, quản lý thuốc thú y tại Tam Dương 14

3.2.1 Kênh phân phối thuốc thú y tại huyện Tam Dương 14

3.2.2 Thực trạng quản lý thuốc thú y tại huyện Tam Dương 16

3.2.3 Thực hành sử dụng thuốc thú y của người chăn nuôi ở địa phương 20

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 26

1 Kết luận 26

2 Kiến nghị 26

TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

PHỤ LỤC 28

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1 Tình hình phát triển chăn nuôi 12

Bảng 3.2 Tình hình phát triển chăn nuôi trang trại tập trung 13

Bảng 3.3 Kết quả kiểm tra các cơ sở kinh doanh thuốc thú y (12/2014) 18

Bảng 3.4 Thực hành sử dụng thuốc thú y trong hộ chăn nuôi 21

Bảng 3.5 Thực hành sử dụng thuốc thú y trong trang trại chăn nuôi 23

Tam Dương là một huyện nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa đồng bằng trung

du và miền núi của t nh Vĩnh Phúc , với diện tích tự nhiên là trên 10.700 ha, gồm 13 xã, thị trấn Phát huy thế mạnh về địa hình, huyện Tam Dương đã xác

định chăn nuôi là một trong những trọng điểm kinh tế mũi nhọn trên địa bàn Những năm qua, Huyện u , UBND huyện đã tập trung ch đạo, lãnh đạo phát triển chăn nuôi gia cầm, lợn theo hướng công nghiệp và bán công nghiệp, mô hình trang trại, gia trại g n với phát triển kinh tế đồi vườn, áp dụng những tiến

bộ khoa học kỹ thuật mới Tính đến hết năm 2013, toàn huyện có 5 khu chăn nuôi tập trung, 114 trang trại đạt chuẩn và hàng trăm gia trại chăn nuôi tổng hợp gia súc, gia cầm có hiệu quả kinh tế cao Diện tích nuôi trồng thu sản hiện có 235,4 ha, tăng 35,4 ha so năm 2010.[5] Song bên cạnh đó, thiên tai, dịch bệnh diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ tới năng suất của ngành chăn nuôi Nhu cầu sử dụng thuốc thú y trong phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi cao, đặc biệt là vacxin và thuốc khử trùng tẩy uế.Chính vì thế việc phân phối, quản lý, sử dụng thuốc thú y khoa học, hợp lý, theo đúng quy định của nhà nước đảm bảo chất lượng thuốc và hiệu quả sử dụng vô cùng quan trọng

Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “ Thực

trạng phân phối, quản lý và sử dụng thuốc thú y tại huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc”

2 Mục đích nghiên cứu

 Tìm hiểu các kênh phân phối thuốc trên địa bàn huyện Tam Dương

 Tìm hiểu về thực trạng quản lý thuốc thú y tại huyện Tam Dương

 Tìm hiểu về thực trạng thực hành sử dụng thuốc thú y của người chăn nuôi ở địa phương

Trên cơ sở đóđề xuất các biện pháp quản lý, sử dụng thuốc thú yhiệu quả hơnnhằm đạt hiệu quả cao trong phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Một số vấn đề chung về thuốc thú y

1.1.1 Khái niệm, phân loại

1.1.1.1 Khái niệm [3]

Thuốc là những chất hoặc hợp chất có tác dụng điều trị, dự phòng bệnh tật cho người và vật nuôi, đôi khi thuốc được dùng để chuẩn đoán trên lâm sàng, dùng điều ch nh hoặc khôi phục chức phận của các khí quan Thuốc có thể có nguồn gốc từ thiên nhiên ( thực vật, động vật, khoáng vật, vi sinh vật,…) hoặc từ tổng hợp hay bán tổng hợp mà có

 Các chế phẩm chứa Iod: cồn Iod, dung dịch Lugol,

 Aldehyd: Formaldehyd, Glutaraldehyd

 Các thuốc oxy hóa: Hydrogen perocid (H2O2), thuốc tím,

 Các loại cồn: 70 – 80%, 90 – 96%,…

 Các chất hoạt động bề mặt ( chất diện hoạt): xà phòng, Baradophen,…

 Phenol và các dẫn xuất ( acid Carbolic): Cresol, Timol,…

 Các acid và kiềm: Hypoclorid, Silicat, axit Lactic,

 Thủy ngân và các chế phẩm: Oxyd – các Sulfit thủy ngân, Thiomesalum,…

 Các chất màu ( các phẩm nhuộm): Tím Gencian, xanh Metylen,

 Thuốc kháng sinh

 Nhóm β – Lactamin: Penicilin (G, V, F, K, X, O), Pheneticillin, Ampicillin, Cephaloglycin, Subbactam,…

 Nhóm Aminosid: Streptomycin, Neomycin,…

 Nhóm Phenicol: Chloramphenicol, Flophenicol,…

 Nhóm Tetracyclin: Chlortetracyclin, Tetracyclin,…

 Nhóm Macrolid: Tylosin, Nystatin,…

 Nhóm Polypeptid (đa Peptid): Tyrothricin, Bacitracin,…

 Nhóm Rifamycin: Rifamicin (B, S, SV)…

 Nhóm Lincomycin: Lincomycin, Clindamycin,…

 Các kháng sinh khác: Vancomycin, Novobiocin,…

 Thuốc tác dụng kiểu kháng sinh: Sulfamid, các Quinolon,…

 Thuốc chống virut: Idoxuridin (thuốc nhỏ m t 1%), Acyclovir (dạng tiêm, viên nén, thuốc mỡ tra m t),…

 Thuốc chống nấm: Natamycin, Amphotericin – B, Clotrimazol, Naftifin, Fenol, cây đại hoàng, cây lô hội,…

 Thuốc chống ký sinh trùng: Monenzin, Lasalocid, Amprolium, Albendazon,…

 Thuốc ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa

 Thuốc kích thích tính thèm ăn, ngon miệng: vỏ quýt, lá khổ sâm,

hà thủ ô, Amphetamin, Chlophentermin,…

 Thuốc cầm tiêu chảy: Acid Tanic, Diphenolxylat, …

 Các men tiêu hóa: Pepsin, Pancreatin,…

 Thuốc tác dụng đến hoạt động của gan và mật: Glucose, bột nghệ, Actiso,…

 Thuốc tác dụng lên hệ hô hấp

 Thuốc làm thay đổi dịch tiết của phế quản: Saponin, Bromhezzin,…

 Thuốc chữa ho: Codein,…

 Thuốc dãn phế quản: Theophilin, Clenbuterol,…

 Thuốc chống viêm: Kháng Histamin, các Corticosteroid,…

 Thuốc dùng hồi sức hô hấp: Cafein, Long não, Cropropamid và Crotethamid,…

 Thuốc tác dụng lên hoạt động của hệ miễn dịch: Levamisol (Decaris), Glucocorticoid, Azathioprin,…

 Thuốc tác dụng đến quá trình trao đổi chất

 Các vitamin: vitamin A, β – carotene, vitamin B1, axit Folic,

 Các chất khoáng: S t, Đồng và các chế phẩm, Canxi, Magie,…

1.1.2 Vai trò của thuốc thú y

Cùng với sự phát triển của nghề chăn nuôi và sự quan tâm nhiều hơn của con người với vật nuôi, thuốc thú y ngày càng được coi trọng Việc sử dụng thuốc thú y không ch tác động đến sức khỏe, năng suất vật nuôi mà còn gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe con người.Thuốc thú y có hai nhiệm vụ chính đó là phòng trị bệnh cho vật nuôi và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm vật nuôi

 Phòng trị bệnh cho vật nuôi

Vật nuôi có nhiều mục đích khai thác khác nhau: lấy thực phẩm, làm nguyên liệu chế biến trong công nghiệp, dược phẩm,…Sự đa dạng về đối tượng vật nuôi cũng đồng nghĩa với việc có nhiều dịch bệnh khác nhau, đòi hỏi các loại thuốc tương ứng khác nhau.Thuốc thú y là một trong những yếu tố quan trọng đảm bảo sức khỏe của vật nuôi

Trong quá trình sinh trưởng và phát triển, luôn có rất nhiều nguy cơ tiềm ẩn gây bệnh cho vật nuôi, đặc biệt những nơi có trình độ, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng kém Ngay ở bên trong cơ thể vật nuôi, luôn tồn tại rất nhiều mầm bệnh, khi những điều kiện bất lợi kéo dài, sinh vật gây bệnh phát triển, sức chống đỡ của cơ thể không đủ mạnh, con vật sẽ bị ốm

Trên thực tế, người ta dùng thuốc để điều trị theo căn nguyên gây bệnh và các triệu chứng kèm theo Nếu căn nguyên gây bệnh là loại vi khuẩn thì biện pháp chính là dùng kháng sinh, căn nguyên là virus thì biện pháp chính là dùng kháng thể ( nếu có) và điều trị triệu chứng, căn nguyên là ký sinh trùng thì phải dùng các loại thuốc trị ký sinh trùng Tuy nhiên, ít khi vật nuôi ốm ch do một loại mầm bệnh mà hay ghép với nhiều mầm bệnh khác Vì vậy, liệu pháp kháng sinh được sử dụng khá rộng rãi trong các trường hợp m c bệnh, nhất là các ca bệnh chưa hoặc không rõ nguyên nhân

Sử dụng thuốc thú y với mục đích phòng bệnh là một chiến lược khá hiệu quả, được ứng dụng rộng rãi, thậm chí được xây dựng thành quy trình chuẩn trong chăn nuôi công nghiệp Ví dụ việc dung kháng sinh phòng bệnh tụ huyết trùng, thuốc chống cầu trùng cho lợn, gà; dung vitamin C giảm stress nóng cho gia cầm…

 Nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm vật nuôi

Ngoài mục đích phòng và trị bệnh, thuốc thú y còn được sử dụng để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm vật nuôi

1.2 Quản lý nhà nước về việc sản xuất, kinh doanh chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y

Chăn nuôi ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng thuốc thú y của người chăn nuôi tăng cao, thị trường thuốc thú y ngày càng mở rộng Thực tế này đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ của nhà nước đối với hoạt động kinh doanh thuốc thú y Pháp lệnh thú y 2004 đã có những điều khoản quy dịnhđối với hoạt động kinh doanh thuốc thú y Pháp lệnh cũng quy định Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành tiêu chuẩn ngành.[5]

 Điều 39 Điều kiện kinh doanh thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y

Tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y phải có đủ các điều kiện sau đây:

1 Có đăng ký kinh doanh thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y

2 Có địa điểm, cơ sở vật chất, kỹ thuật để bảo quản, bán hàng đạt tiêu chuẩn vệ sinh thú y theo quy định tại điểm l khoản 2, điểm l khoản 3 Điều 7 của Pháp lệnh này

3 Người quản lý, người trực tiếp bán thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y phải có chứng ch hành nghề thú y;

4 Ch được kinh doanh thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y có trong Danh mục thuốc thú y được phép lưu hành tại Việt Nam, Danh mục chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y được phép lưu hành tại Việt Nam quy định tại điểm c khoản 1 Điều 51 của Pháp lệnh này

 Điều 49 Quy định về nhãn thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y

Thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y khi lưu thông, sử dụng phải có nhãn Việc ghi nhãn thuốc thú y, chế phẩm sinh học,

vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; trên nhãn phái có dòng chữ “ Ch dùng trong thú y”

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn năm 2009 đã ban hành thông tư 51/2009/TT-BNNPTNT: Quy định kiểm tra, chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh thuốc thú y, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hoá chất dùng trong thú

2 Diện tích cửa hàng tối thiểu 10m2

3 Có đủ phương tiện cần thiết để bày hàng, bán hàng; hàng hóa được s p xếp khoa học, giữ gìn sạch sẽ

4 Có đủ sổ sách theo dõi xuất, nhập hàng;

5 Bảo quản thuốc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, cụ thể:

a) Bảo quản ở điều kiện bình thường: nhiệt độ từ 15-300

d) Bảo quản đông lạnh: nhiệt độ ≤-100C

6 Không được phép bày bán thuốc thú y cùng với hàng hoá khác Nếu được phép kinh doanh thức ăn chăn nuôi chung với thuốc thú y, phải bày bán ở khu vực riêng

7 Đối với cửa hàng, đại lý bán buôn thuốc thú y phải có kho chứa hàng,

đủ diện tích; có đủ các trang thiết bị, phương tiện phù hợp với yêu cầu bảo quản các loại thuốc, nguyên liệu làm thuốc được phép kinh doanh Hàng hóa phải được s p xếp trên kệ, giá Kệ, giá để hàng phải cách mặt sàn ít nhất 20 cm, cách tường ít nhất 20cm, khoảng cách giữa các giá, kệ tối thiểu 30 cm để đảm bảo độ

8 Cửa hàng kinh doanh v c xin phải có thiết bị bảo quản lạnh và có phương tiện dự phòng để bảo quản v c xin, chế phẩm sinh học khi xảy ra sự cố mất điện; có nhiệt kế theo dõi nhiệt độ và ghi chép hàng ngày

9 Chủ cơ sở, người bán hàng được cơ quan thú y có thẩm quyền cấp Chứng ch hành nghề theo qui định

 Điều 9 Điều kiện kinh doanh thuốc thú y đối với cơ sở nhập khẩu thuốc thú y có các quy định như sau:

Ngoài các quy định tại khoản 1, 4, 5, 7, 8 Điều 8, phải có thêm các điều kiện sau:

1 Đối với cơ sở nhập khẩu v c xin thú y phải có phương tiện vận chuyển chuyên dùng đảm bảo yêu cầu bảo quản khi vận chuyển, phân phối đến nơi tiêu thụ

2 Chủ cơ sở hoặc người phụ trách kỹ thuật được cơ quan thú y có thẩm quyền cấp Chứng ch hành nghề theo qui định

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu:

 Hoạt động phân phối thuốc thú y tại huyện Tam Dương, t nh Vĩnh Phúc

 Các cửa hàng bán thuốc thú y tại huyện Tam Dương, t nh Vĩnh Phúc

 Người chăn nuôi tại địa phương

2.2 Nội dung nghiên cứu

 Tình hình phát triển chăn nuôi ở huyện Tam Dương

 Thực trạng phân phối, quản lý thuốc thú y tại huyện Tam Dương

 Hiểu biết của người chăn nuôi ở huyện Tam Dương về sử dụng thuốc thú y

2.3 Phương pháp nghiên cứu

 Thu thập số liệu thứ cấp: nguồn tài liệu tham khảo

 Thu thập số liệu sơ cấp: thông qua điều tra, phỏng vấn Dùng phiếu điều tra phỏng vấn người chăn nuôi

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 3.1 Tình hình phát triển chăn nuôi tại huyện Tam Dương

Tam Dương cũng như toàn t nh Vĩnh Phúc là vùng chuyển tiếp giữa vùng

gò đồi trung du với đồng bằng Châu thổ sông Hồng, địa hình thấp dần từ Tây

B c xuống Đông Nam.Toàn huyện được chia ra làm ba vùng sinh thái chính Trong đó có vùng trung du gồm sáu xã và một thị trấn: Hợp Hoà, An Hoà, Đạo

Tú, Kim Long, Duy Phiên, Hoàng Đan và Thanh Vân, chiếm 57,78% diện tích

tự nhiên toàn huyện Đất đai và điều kiện tự nhiên khác tương đối thuận lợi cho phát triển sản xuất, hội tụ tương đối đủ các điều kiện để phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa như cây công nghiệp, cây thực phẩm, chăn nuôi gia cầm, gia súc, lợn và hình thành các cụm công nghiệp tạo tiền đề thúc đẩy kinh tế huyện phát triển.[8] Các loại cây trồng như lúa, ngô, khoai, s n rất phát triển ở vùng đất này Sản phẩm của các cây trồng này và phụ phẩm của chúng là nguồn thức

ăn dồi dào cho chăn nuôi

Tam Dương là một trong những huyện điển hình về chăn nuôi, toàn huyện

có 166 trang trại, trong đó có 121 trang trại chuyên chăn nuôi, 41 trang trại tổng hợp, 4 trang trại nuôi trồng thu sản Ngoài ra, Tam Dương còn có 1.800 gia trại, phần lớn chăn nuôi gia cầm Nhờ đó, năm 2013 và năm 2014, giá trị sản xuất ngành chăn nuôi ở huyện mỗi năm đạt hơn 1.000 t đồng, chiếm trên dưới 70% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện.[7]

3.1.1 Tình hình phát triển chăn nuôi trong khu dân cư

Việc chăn nuôi trong khu tập trung dân cư có nhiều điểm hạn chế: ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân; khó kiểm soát dịch bệnh

…mặc dù vậy vì đây là tập quán, thói quen lâu đời của người nông dân nước ta nên ở Tam Dương cũng vẫn tồn tại hình thức chăn nuôi này Chúng tôi đã tìm hiểu về tình hình chăn nuôi ở khu dân cư một số năm gần đây qua tài liệu của Phòng NN và PTNT [4]

Số liệu cụ thểchúng tôi thể hiện ở bảng 3.1

Bảng 3.1 Tình hình phát triển chăn nuôi

( Trong khu dân cư)

Theo kết quả điều tra chúng tôi nhận thấy chăn nuôi trong khu vực dân cư

có hầu hết các đối tượng vật nuôi truyền thống Số đầu vật nuôi tăng dần qua các năm đối với bò thịt, lợn, gà và thủy cầm.Riêng bò sữa năm 2014 trong huyện mới có 8 hộ nuôi với số lượng 14 đầu con

3.1.2 Tình hình phát triển chăn nuôi trang trại tập trung ngoài khu dân cư

Với quan điểm tập trung phát triển sản phẩm chăn nuôi có lợi thế và có khả năng cạnh tranh như trâu, bò, lợn, gia cầm,… chính quyền huyện Tam Dương khuyến khích các tổ chức và cá nhân đầu tư phát triển chăn nuôi theo hướng trang trại công nghiệp Chúng tôi đã tìm hiểu tài liệu của Phòng NN và