Định lượng metronidazol trong viên nén bằng phương pháp đo phổ hấp thụ tử ngoại trong môi trường kiềm

Metronidazol ît tan trong nuôc, không ion hoâ à pH sinh lÿ pH = 6,6, khuêch tân rat nhanh qua màng sinh hoc [3], [6], Phuong phâp dinh luong Metronidazol trong câc duoc diën nhu sau: Du

BƠ Y T É TRUƠNG DAI HOC DlfCJC HÀ NƠI ■ ■ ■ ■

NGUYÊN THIBICH HUÉ

VIÊN NÉN BÀNG PHUONG PHÂP DO PHO

(KHÔ LUÂN TOT NGHIÊP DÜOC SÏ K H O Â 1998-2003)

Nguài htfâng dân : TS TRAN ỎC HÂU

Noi thitc hiên : BƠ MON HÔ DÜOC

Thùi gian thuc hiên

i U - i

M U @ d M e f a l

/têt, tôt x/si />à// tel /()/u/ âfêi &ti uttt uit' tt/tâf fût Q&.

Pfjc/rff, ttf/ttr)/ f/tttt/ rfirï foitè ftt'p //tfûttt/ t/â/t, (Ttt t/à/t/t ttA/eu t'fhtf/ st/t' f/tttp tfîrî tià frf/f/èft tfirt/ tt/ttt'tt HuttA ngduêm t/ttt/ âdu ftûttt/ fttrlf f/t ta

ftitt/t fût f/uû> /t/r/f fe/trut /tttttt tôf nç/t/fp.

Ç7û/ rttt t'/ttitt f/tà u/t eeutt ûtt ca e f/tàt/ ed t/tttû, eae eé fet/ f/ ttttif tuê/t

3 CBd mâtt t/ttr)i' (T(ï f/tttp fTû ta& ttt()t Sftétt /kiêti rfiP fât ed fAê /tr)/tft f/ttttt/t tô t /ii/uw fttt/tt.

@i//û tittts/, fût tw {/t/if/ ea/tt ûtt g/xi tfttt/t, âè /ftttt tu/ t/t/ttût f/ttttt ttâ tfûttr/ û/êsi enà /tt'f fûttr/ r/fttp rfirî /Tê fût /tûàtt f/tà/t/t fc/trut /fttftt fr)f ttfj/t/êp

1.2 Diëm qua mot so phuong phâp dinh luong Metronidazol 9

1.2.1 Phuong phâp dinh luong Metronidazol trong nguyên lieu 9

1.2.2 Phuong phâp dinh luong Metronidazol trong viên nén 10

2.3.1 Khâo sât câc diêu kiên dinh luong 14

2.3.2 Nghiên cüu ânh hu'ông cüa nhiêt dô dén dô hâp thu

2.3.3 Théo dôi dô én dinh cüa dung dich sàn phâm 20

2.3.4 Xây dung phuüng phâp dinh lucmg Metronidazol trong

TÀI LIEU THAM KHÂO

DAT VAN DE

Metronidazol là mot dân chât thuôc nhom 5 nitro - imidazol, co mot vi tri rât quan trong trong viêc diëu tri câc bênh nhiêm khuân, dâc biêt là vi khuân

ky khi Nhiêm khuân ky khi thucmg phtrc tap, nên co khi phâi phoi hop khâng

sinh Ngoài tâc dung diêt Amip và Trichomonas vaginalis thl Metronidazol

con dùng tôt nhât trong nhiêm khuân toàn thân, viêm màng trong tim, nhiêm khuân thân kinh trung uong (âp xe nâo, viêm màng nâo cô mû ), nhiêm khuân vùng dâu co, viêm phoi màng, rang miêng, nhiêm trùng huyët, nhiêm khuân dudng tiêu hoâ, nhiêm khuân duông tiét niêu [6], [7] Ngoài ra Metronidazol con duoc dùng phoi hop vôi câc thuôc khâc trong dieu tri viêm loét da dày, tâ tràng

Metronidazol dùng chong don bào tù 1960 và chong vi khuân ky khi tù

1970 Metronidazol nhô nhom thé imidazol co hoat tînh duoc lÿ khâng kÿ sinh

don bào (protozoa) nhu Entamoeba, Trichomonas, Giardia, trong khoang phü

tang và trong mô, khâng vi khuân ky khi Metronidazol ît tan trong nuôc,

không ion hoâ à pH sinh lÿ (pH = 6,6), khuêch tân rat nhanh qua màng sinh

hoc [3], [6],

Phuong phâp dinh luong Metronidazol trong câc duoc diën nhu sau: Duoc diën Anh BP 98 dùng dinh luong trong môi trucmg khan Duoc diën Trung Quoc (88) dinh luong bâng phuong phâp pho hâp thu UV Câc Duoc diën Mÿ XXII và XXIII dinh luong bàng phuong phâp sac kÿ long cao âp [3]

Hiên nay, Metronidazol duoc bào chë duôi dang: viên nén, thuôc tiêm, thuôc mô, thuôc dan, thuôc trung Nên viêc kiëm tra châ't luong viên nén Metronidazol (dang bào ché pho bien nhât) là rât quan trong Dë gôp phàn làm phong phü thêm câc phuong phâp dinh luong viên nén Metronidazol, chüng

tôi thuc hiên dê tài “Dinh lüüng Metronidazol trong viên nén bàng phifcfng phâp do pho hâp thu tuf ngoai trong môi trirông kiê'm” voi nhüng nôi dung sau:

* Xây dung phuong phâp dinh luçmg Metronidazol trong viên nén bàng phuong phâp do phë hâp thu tir ngoai trong môi truông kiêm

* Dânh giâ phuong phâp dinh luong:

- Tinh chînh xâc

- Tmh dung

- Tmh tuyên tmh

PHAN 1 TONG QUAN

• Tên khoa hoc: 1- (P- hydroxyethyl) - 2 - methyl-5 - nitroimidazol.

1.1.2 Câc dang khâc cüa Metronidazol [11], [12]

• Dang muoi Hydroclorid:

1.1.4 Tînh chat

• Tinh thé hay bot kët tinh tràng hoàc hoi vàng, không mùi, vûng bên ngoàikhông khi song sâm màu dân khi tiép xüc vôi ânh sang [1], [10], [11]

• Nhiêt dô nông chây: 159°C - 163°C

• It tan trong nuôc, ethanol, cloroform và ether Hoi tan trong aceton và dicloromethan, it tan trong dimethyl formamid, tan trong dung dich acid loâng [1], [10], [14] Dô tan cüa Metronidazol duoc câi thiên khi dùng chat làm tâng dô tan hoâc hôn hop dung môi tan trong nu’ôc

thom [1]

- Di vông imidazol: do co hai nito nên co tmh bazo Tuy nhiên mot nito canh nhom nitro cô tmh bazo rât yêu Vi vây khi tac dung vôi câc acid, chî co mot nito tham ra phàn img tao muôi

Ngoài ra di vông imidazol côn hâp thu manh bûc xa tû ngoai.

- Nhom nitro thom: khû hoâ bàng hydro méi sinh tao amin thom

• Pho tù ngoai: Metronidazol hâp thu eue dai ânh sâng trong môi truô'ng acid

à buôc song 277 nm, trong môi truông kiêm là 319 nm.

1.1.5.Tâc dung duofe lÿ

• Ditac lue (pho khâng khuân, co chê tac dung)

- Metronidazol là thuôc cô tac dung trên câc nguyên sinh dông vât (nhu

Trichomonas vaginalis, Amip, Giardia lambia) và nhiêu vi khuân ky khi (gôm

câ Bacteroides fragilis, Eusobacterium sporulate, Clostridium perfrungens),

càu khuân ky khi [8]

- Co tac dung diêt vi khuân Helicobacteri pylori gây bênh viêm da dày man tmh và loét da dày ta tràng

- Co ché tac dung: Vi khuân ky khi thuc thu (gôm câ Gram âm và dirong) chûa câc protein khü diroc mot nhôm nitro cüa thuôc, dân toi hai hâu quâ: Dang

tu do cüa thuôc trong té bào vi khuân giâm và tao chat chuyën hoâ trung gian không bên và dôc vôi té bào và vôi ADN, làm chét vi khuân Sau dô nhüng chat chuyën hoâ này chuyën rat nhanh thành nhüng phân tir không dôc [6]

• Duoc âông hoc [6], [8]

- Hâp thu: Thuôc hâp thu nhanh và hoàn toàn qua ong tiêu hoâ, co hiêu

lue sinh hoc gân 100% so vôi tiêm tînh mach Dât truc tràng, hâp thu kém hon

và dat khoâng 60-80% hiêu lue sinh hoc Nông dô toi da trong huyét tuong dat duoc sau 4 giô bang mot nüa nông dô cüa liêu uông Dang thuôc dât âm dao hâp thu rât ît, dang thuôc mô bôi da hâp thu tôt Ché phâm gel bôi âm dao co thé dat sinh khâ dung khoâng 56%

- Phân bô: trong ca thë, Metronidazol phân bô vào tât câ câc mô và dich

co thë (nhu trong nuôc bot, dich nâo tuÿ, mû cüa âp xe nâo, mü viêm tai giüa, dôm, loi, mü màng phoi, sua, mü âp xe gan, nuôc ôi, to chirc phôi, tinh dich, thuÿ dich) vôi nông dô tuong tu nhu trong huyét tuong Thuôc cüng qua duoc nhau thai và di vào tuàn hoàn thai nhi nhanh chông Không quâ 20%

Metronidazol à dang liên két vôi protein huyét tuong.

- Chuyën hoâ: Metronidazol duoc chuyën hoâ trong gan bang câch oxy hoâ mach nhanh và tao thành dang glucuronit

- Thâi trCr: Thôi gian bân huÿ khoâng 8 giô và lâu hon à nhüng nguôi bi bênh gan Thâi trù chînh trong nuôc tiëu, chü yéu à dang câc chât chuyën hoâ,

trong thôi gian 48 giô, mot luong nhô thâi trù qua phân

• Chî dinh [2], [9]

- Viêm dirông tiét niêu - sinh duc à nam và nû do Trichomonas, nhiêm

Giardia lambia, ly Amip, viêm loét miêng, nhiêm khuân do vi khuân ky khi.

- Phông ngùa nhiêm trùng sau phâu thuât duông tiêu hoâ và phâu thuât phu khoa

- Phông tâi phât à bênh viêm loét ta tràng, thuông uông két hop vôi

Amoxycilin và Bismuth nitrat kièm

- Tiêm truyên tlnh mach trong trirông hop bênh nhân không dùng duoc thuôc uông dé dieu tri càc nhiêm khuân mâu do vi khuân ky khi và câc nhiêm

khuân à nguc, bung, dirông sinh duc và tiét niêu cüa phu nu, âp xe nâo và màng nâo, à xirong khôp, viêm màng trong tim và nhât là câc nhiêm khuân do

Bacteroides fragilis khâng Penicillin và Aminosid.

- Diêu tri mun trung câ thông thucmg và mun trûng câ dô, mun mü và câc

viêm nhiêm dirôi da, vêt thuong, vêt bông dang lên da, hàm da à trê em.

• Lieu dùng [2], [9]

- Nhiêm Trichomonas : 250mg/làn x 2 làn/ngày, sau an sâng và trirôc

lue di ngü trong 10 ngày hoàc uông mot liêu duy nhât 2g trirôc khi di ngû.Diêu tri câ hai vo chông

- Nhiêm Giardia :

N g irai 1cm: 500mg/lân x2 làn/ngày trong 5-7 ngày

Trê em: Dùng trong 6 ngày sau bü'a àn

Trê em > 8 tuoi: 250mg/làn x 2 làn/ngày

Tù 5-8 tuoi: 375mg/ngày

Tü 2-4 tuoi: 250mg/ngày

Trê em < 1 tuoi: 125mg/ngày

- Amip ruôt gây ly:

Ngirôi lôn: 500mg/làn x 2-3 làn/ngày trong 5-7 ngày

Trê em: 30-40mg/kg/ngày chia 3 làn

- Viêm loét miêng:

Ngu'ôi lôn: 250mg/làn x 2 lân/ngày trong 3-5 ngày

Trê em: không dùng Metronidazol de diêu tri cho trê em bi bênh viêm loét miêng

- Amip gan gây âp xe gan, dân luu mû song song voi diêu tri bang

Metronidazol l,5g/ngày liên tue trong 7 ngày

- Bênh do vi khuan ky khi: gây câc bênh nhiêm khuân huyët, viêm phüc

mac, viêm ruôt thùa, loét da dày

Ngirôi Ion: 500mg/làn x 2-3 lân/ngày Trè em: 20-80mg/kg/ngày

- Phông ngùa nhiêm trùng hâu phâu:

Ngirôi lôn: trirôc khi giài phâu 500mg/lân x 3 lân/ngày trong 3-4 ngày Sau do 750mg/ngày trong 7 ngày

Trê em: 20-30mg/kg/ngày

1.1.6 Nhfifng chu ÿ khi sir dung [21, [8], [9], [12]

• Tac dung phu

- Tiêu hoâ: buôn non, chân ân, vi kim loai à miêng, luôi den, viêm lirôi,

viêm miêng, tira miêng, di ngoài phân long

- Thân kinh: hiêm gâp, nhirng phâi thân trong và néu cô thi phâi ngùng thuôc ngay Xuât hiên khi dùng liêu cao Metronidazol hoâc dùng dài ngày, cô

thé viêm nhiêu dây thân kinh câm giâc - vân dông à tuf chi, hoi phuc sau khi

ngùng thuôc, bênh nâo gây co giât

- Da: noi mê day, ngùa

- Nuôc tiëu nhuôm màu nâu hay dô nhat

- Vôi hê tao mâu: dâ cô thông bâo vê viêm xirong bât sân tuÿ, giâm bach eau, giâm hông eau rô rêt, triêu chung tan huyét, urê huyét, gây roi loan dông mâu

- Vôi phu nu co thai: nhüng nghiên cûu trên dông vât cho thây, Metronidazol không gây quai thai và không dôc dôi voi phôi thai Ô phu nû cô thai 3 thâng dàu cüng không thây dôc và không co trucfng hop di dang nào, do dô không chông chî dinh vôi phu nû cô thai 3 thâng dàu, trû truong hop càn thiét.

• Chông chî dinh

- Mân câm vôi dân chat thuôc nhôm Imidazol, bênh nhân cô tiên su" bi

roi loan tâm thàn và roi loan dông mâu

- Han ché sur dung vôi phu nû cô thai và cho con bü

• Tuong tac thuôc

- Metronidazol chông nghiên ruou giông nhu Disulfuram (antabuse like): dùng cùng vôi ruou ethylic gây bôc hoâ, con hoang tuông câp, chûng lân tâm thàn

- Metronidazol làm tâng tac dung chông dông mâu cüa câc thuôc khâng vitamin K

- Phénobarbital và nhiêu thuôc gây câm ûng microsom gan làm tâng oxy hoâ Metronidazol, do dô làm giâm t/2 và cô thë làm mât hiêu lue cüa Metronidazol, khi dô phâi tâng liêu Metronidazol

- Vôi 5 - Fluoro uracil: Metronidazol làm tâng dôc tmh cüa 5 - Fluoro uracil do làm giàm su thanh thâi

- Metronidazol cô thë làm tâng nông dô Lithium huyét

• Dang tiêm

- Metronidazol injection 500mg/100ml

Biêt duoc: Flagyl I.V.R.T.U, Metronidazol I.V.Methyl I.V

- Metronidazol hydrocloride 500mg base/lOOml

Biêt duoc: Flagyl I.V

METRONIDAZOL

1.2.1 Phuong phâp dinh luong Metronidazol nguyên lieu.

• Phuong phâp dinh luong trong môi truùng khan [11], [13], [15]

Trong phân tir Metronidazol co chiïa di vong Imidazol, di vong này co hai nito nên mang lai tmh bazo Tuy nhiên 1 nito canh nhom nitro cô tinhbazo rât yëu Vi vây khi tac dung voi câc acid chî cô 1 nito tham gia phàn ungtao muôi Dua vào tmh chât này, duoc diën dùng phuong phâp dinh luong trong môi truong khan

Cân chmh xâc khoâng 0,35mg nguyên lieu hoà tan trong 30ml acid acetic bàng Chuân dô bang dung dich acid percloric 0,1M Diëm kët thüc cüa phép dinh luong duoc xâc dinh bang chî thi 1 - naphtholbenzin trong acid acetic bâng hoâc bâng kÿ thuât chuân dô diên thé

lml dung dich acid percloric 0,1M tu'üng rîng vcii 17,12mg C6H9N30 3

Nhân xét:

- Phuong phâp này cô dô nhay, dô chmh xâc cao

- Khi chuân dô không cân chât chuân

- Quâ trînh tien hành trong môi truông khan cân phâi chu ÿ den câc yêu

tô tâc dông gây ra sai sô

1.2.2 Phuong phâp dinh luong viên nén M etronidazol.

• Phuong phâp dinh luong bàng sac ky long cao âp pha ââo [3]

Dinh 1 trong Metronidazol bàng sâc kÿ long cao âp vcii chuong trinh sâc

- Bom : luu luong dông: l^m l.m n'1 Âp suât: 86 bars±l

- Côt: Supelco LC- ABZ dài 150mm, ducmg kînh 4,6mm, dp = 5|um

- Detector: dô dài song phân tich 292nm Dô nhay 0,05 AUFS

- Intergator: Atténuation = 1, Minimum Area = 1000, Speed 2

Nhân xét: phuong phâp này cô dô nhay, dô chmh xâc cao Nhung dë thuc hiên theo phuong phâp này doi hôi phâi co mây sâc kÿ long hiêu nâng cao (HPLC)

• Phuong phâp dinh luong trong môi truâng khan [11]

Dua trên nguyên tac Metronidazol là mot base yêu dë tien hành dinh luong trong môi trudng khan

Lây 20 viên nén dem cân Tmh khôl luong trung binh cüa mot viên Nghiên 20 viên thành bot min trong coi su, trôn dêu Cân chrnh xâc mot luong bot viên tuong üng vôi khoâng 0,2g Metronidazol cho vào binh dinh mire và chiét 6 làn, môi làn 10ml aceton nong Tâp trung dich chiét lai, dë nguôi Thêm vào dich chiét 50ml anhydrid acetic và 0,1 ml chî thi xanh Briliant 1%

trong acid acetic khan Dinh luçfng bàng acid percloric 0,1M cho dén khi xuât hiên màu xanh ânh vàng Song song tien hành nhu trên vôi mâu tràng.

lm l dung dich acid percloric 0,1M tuong ü'ng vôi 17,12mg C6H9N30 3

• Phuong phâp do pho hâp thu tü ngoai trong môi truâng acid [13]

Trong phân tü Metronidazol cô chûa di vong Imidazol, di vong này hâp thu manh bue xa tü ngoai, üng dung tmh chât này de dinh luong Metronidazol bàng phuüng phâp do pho hâp thu tü ngoai [1], Trong môi truông acid HC1,

Metronidazol cô dô hâp thu eue dai à buôc song 277 nm.

Lây 20 viên nén dem cân Tmh khôi luo'ng trung bînh cüa mot viên Nghiên 20 viên thành bot min trong coi su", trôn dêu Cân chmh xâc mot luçmg bot viên tuong ü'ng vôi khoâng 50mg Metronidazol cho vào bînh dinh mire 100ml, thêm khoâng 80ml dung dich HC1 0,1M vào bînh dinh mue và làc cho tan hoàn toàn, thêm dung dich HC1 0,1M vira dü dén vach, trôn dêu Loc bang giây loc, bô 20ml dich loc dàu Hüt chmh xâc 5ml dich loc trên cho vào bînh dinh mü'c 200ml, sau dô thêm dung dich HC1 0,1M dén vach Lâc dêu Do dô hâp thu cüa dung dich ô buôc song 277 ± 1 nm Dô hâp thu riêng cüa dung dich ô 277 nm là 377 Mâu trâng là dung dich HC1 0,1M

Nhân xét: Phuong phâp này dê thuc hiên, trang thiét bi don giàn nên moi co

sô dêu cô thë tien hành duoc

1.3 NHÂN XÉT

• Phuong phâp sâc kÿ long cao âp pha dâo cô khâ nâng phân tfch tôt, tmh dàc hiêu cao Song hiên nay cô rât nhiêu co sô chua cô dü trang thiét bi de thuc hiên duoc

• Phuong phâp dinh luong trong môi truông khan cô dô nhay và dô chmh xâc cao, không cân chât chuân Tuy nhiên, câch tién hành phü'c tap

• Phuong phâp do pho tü ngoai trong môi truông acid dê thuc hiên, cô thë âp

dung ô moi ca sô.

Ba phuong phâp trên hiên nay dang duoc sir dung làm tiêu chuân dé

dinh luong Metronidazol à câc co sô Song de gôp phàn làm phong phü thêm

câc phuong phâp dinh luong Metronidazol, trong khoâ luân này, chüng tôi du kién nghiên cüu tim kiëm phuong phâp dinh luçng Metronidazol môi co thé thay thé cho câc phuong phâp trên trong câc diêu kiên cân thiêt Cu thé là chüng tôi nghiên cüu dinh luong Metronidazol trong viên nén bâng phuong phâp do pho hâp thu tir ngoai trong môi truông kiêm

PHAN 2: THUC NGHIÊM VÀ KÊT QUÂ

2.1 DOI TUÜNG NGHIÊN CÛÜ

2.1.1 Dung eu

- Cân phân tich hiên so Mettler AB 204 (Toledo- Thuy Sï), dô chmh xâc 0,1 mg

- May quang phô UV/VIS Spectophotometer Lambda EZ 210

- Binh dinh mire 100ml, 200ml, 1000ml

- Pipet chmh xâc câc loai, ông dong

2.2 PHUONG PHÂP NGHIÊN CÜU

* Khâo sât câc dieu kiên dé xây dung phuong phâp dinh luçfng

Metronidazol trong viên nén.

* Âp dung phuong phâp xây dâ dung de dinh luong Metronidazol trong

viên nén.

* Dânh giâ phuong phâp dinh luçfng môi gôm: Xâc dinh tinh chinh xâc,

tinh dung, tinh tuyê'n tinh cüa phuong phâp.

2.3 KÊT QUÂ NGHIÊN CÜU

2.3.1 Khâo sât câc diêu kiên dinh lirong

De khâo sât câc diêu kiên dinh luong, chûng tôi tien hành nhu sau:

Cân chmh xâc mot luong bot viên tuong ûng vôi khoâng 0,1000g Metronidazol, cho vào bînh dinh mûc 100ml, hoâ tan trong dung dich NaOH0,1N Lâc dêu và loc Lây 1ml dich loc cho vào bînh dinh mûc 100ml, thêm dung dich NaOH 0,1N tôi vach Sân phâm thu duoc dem quét pho tir buôc

song 220 nm dén 500 nm Két quâ thu duoc à hînh 1 cho thây: trong môi truông kiêm, Metronidazol cô eue dai hâp thu à buôc song 319 nm Vi vây

phép dinh luong duoc tién hành tai buôc song này

Hinh l:Phô hâp thu tü ngoai cüa Metronidazol.

Hue Lambda EZ210 Spectrophotometer

2550 02 Instrument Parameters

500.0 nm 220.0 nm

800 nm/min 0.5 nm

2 nm 340.0 nm User Fast 10.0 mm Peak Intégration

Apex (nm) 318.5 228.0

End (nm) 263.0

220.0

Height (Abs) 0.598 0.235

Area (Abs*nm) 38.041 • 8.293

Valley (nm) 263.0

220.0

Valley (A 0.136

0.220