Công tác phục vụ bạn đọc tại thư viện trường cao đẳng công nghiệp phúc yên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN  NGUYỄN THANH THÙY CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP PHÚC YÊN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN



NGUYỄN THANH THÙY

CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP

PHÚC YÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Khoa học thư viện

Người hướng dẫn khoa học

TS LÊ VĂN VIẾT

HÀ NỘI – 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN



NGUYỄN THANH THÙY

CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP

PHÚC YÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Khoa học thư viện

Người hướng dẫn khoa học

TS LÊ VĂN VIẾT

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bản khóa luận này, lời đầu tiên em xin chân thành cảm ơn

đến thầy giáo TS Lê Văn Viết đã hướng dẫn và giúp đỡ em tận tình trong suốt

quá trình làm khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các thầy cô giáo trong khoa đã tận tình dạy bảo, truyền đạt cho em những tri thức quý báu trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận

Em cũng xin được gửi lời cảm ơn tới các bác, các cô, các chú trong thư viện Trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên, cũng như các thầy cô trong thư viện trường Đại học Sư Phạm Hà Nội 2, cùng bạn bè, gia đình đã luôn giúp đỡ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi để khóa luận của em được hoàn thành tốt Mặc dù đã cố gắng, song khóa luận không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Em rất mong nhận được sự xem xét, đánh giá, đóng góp những ý kiến quý báu của các thầy cô giáo cùng các bạn để bản khóa luận em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thanh Thùy

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan khóa luận này là kết quả nghiên cứu của riêng bản thân em

dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo TS Lê Văn Viết Mọi kết quả nghiên

cứu trong đề tài đều trung thực, không trùng với kết quả của tác giả nào, đề tài chưa được công bố tại bất kỳ một công trình nghiên cứu khoa học nào của ai khác

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

Nguyễn Thanh Thùy

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Bảng 4:Bảng thống kê bạn đọc qua các năm từ 2012 - 2014

Bảng 5: Bảng thống kê vốn tài liệu tại kho mượn

Bảng 6: Bảng thống kê lượt bạn đọc và lượt tài liệu tại thư viện từ năm 2009 – 2014 Bảng 7 :Bảng đánh giá của người dùng tin về khả năng tìm tài liệu của thư viện Bảng 8 : Bảng mức độ sử dụng của người dùng tin về các hình thức phục vụ Bảng 9: Bảng đánh giá của người dùng tin về vốn tài liệu của thư viện

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài: 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu: 3

4 Phạm vi nghiên cứu: 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

7 Ý nghĩa của đề tài 4

8 Cấu trúc của khóa luận 4

Chương 1 5

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THƯ VIỆN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP PHÚC YÊN VỚI CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC 5

1.1 Khái quát về thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên: 5

1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 5

1.1.2 Đặc điểm của thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên 10

1.1.3 Thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên trước yêu cầu đổi mới 16

1.2 Những vấn đề chung về công tác phục vụ bạn đọc 18

1.2.1 Khái niệm về công tác phục vụ bạn đọc 18

1.2.2 Ý nghĩa của công tác phục vụ bạn đọc 19

1.3 Đặc điểm bạn đọc và nhu cầu bạn đọc tại thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên: 21

Đặc điểm bạn đọc 21

1.3.1 Đặc điểm nhu cầu đọc 23

Chương 2 28

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC TẠI THƯ VIỆN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP PHÚC YÊN 28

2.1 Sản phẩm thông tin tại thư viện trường Cao đẳng công nghiệp Phúc Yên 29

2.2 Các dịch vụ thông tin tại thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên: 32

2.3 Các hình thức phục vụ tài liệu 33

2.3.1 Tổ chức phục vụ đọc tại chỗ 33

2.3.2 Tổ chức phục vụ mượn về nhà 37

2.3.3 Tổ chức phục vụ tại phòng Internet 42

2.4 Tổ chức phục vụ bạn đọc theo hình thức khác 43

2.4.1 Phục vụ Hỏi - Đáp thông tin 43

2.4.2 Sao chụp, in ấn tài liệu gốc 43

2.5 Các yếu tố hỗ trợ công tác phục vụ bạn đọc 44

2.5.1 Vốn tài liệu 44

2.5.2 Cán bộ thư viện 45

2.5.3 Trang thiết bị kỹ thuật 46

2.6 Đánh giá, nhậnxét công tác phục vụ bạn đọc tại thư viện trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên 47

2.6.1 Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ thư viện 47

2.6.2 Khả năng đáp ứng về cơ sở vật chất, trang thiết bị 48

2.6.3 Chất lượng phục vụ thông tin thư viện 49

2.6.4 Về mức độ đầy đủ của tài liệu 50

Chương 3 53

CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHỤC VỤ BẠN ĐỌC TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP PHÚC YÊN 53

3.1 Những thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng đến công tác phục vụ bạn đọc tại thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên 53

3.2 Các giải pháp nâng cao nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc tại thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên 56

3.2.1 Thường xuyên nghiên cứu nhu cầu bạn đọc 56

3.2.2, Nâng cao chất lượng các sản phẩm, dịch vụ đã có 58

3.2.3 Tăng cường nguồn lực thông tin 61

3.2.4 Nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị 65

3.2.5 Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ và người dùng tin tại thư viện 67

KẾT LUẬN 75

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Trong thời đại ngày nay, thời đại của khoa học và công nghệ, thời đại của nền kinh tế tri thức, thông tin giữ vai trò quan trọng Hoạt động thông tin thư viện thời kỳ hiện đại đã đang và sẽ tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Thư viện là nơi lưu trữ bảo tồn tri thức của nhân loại, kinh nghiệm sản xuất kinh doanh, kinh nghiệm sống của loài người Thư viện là môi trường học tập, môi trường truyền đạt và tiếp thu tri thức, văn minh của nhân loại, là từ điển sống phục vụ nhu cầu tìm hiểu tri thức của con người Nhưng làm sao để đưa nguồn tri thức đó tới bạn đọc và lôi cuốn, thu hút được đông đảo bạn đọc tìm đến thư viện thì công tác phục vụ bạn đọc đang là một trong những yếu tố được quan tâm hàng đầu tại các thư viện

Công tác phục vụ bạn đọc hay việc tổ chức phục vụ tài liệu cho bạn đọc là một hoạt động của thư viện nhằm thúc đẩy, phát triển và thoả mãn nhu cầu, hứng thú đọc tài liệu thông qua việc tuyên truyền, hướng dẫn và cung cấp tài

liệu dưới nhiều hình thức Với ý nghĩa đó “Công tác người đọc luôn được coi là công tác quan trọng nhất của thư viện Bởi vì, thông qua công tác này vốn tài liệu quý giá của thư viện mới được sử dụng có hiệu quả, mới phát huy được tác dụng trong phát triển mọi mặt của đất nước, từ đó vị trí, vai trò xã hội của thư viện mới được khẳng định”

Xác định được tầm quan trọng đó, trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên

đã đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho thư viện dần nâng cấp chuyển đổi từ thư viện truyền thống sang thư viện hiện đại- thư viện điện tử Thư viện trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên thuộc sự quản lý của phòng quản lý khoa học

và hợp tác quốc tế Mặc dù đặc thù của nhà trường có đến ba cơ sở đào tạo nhưng trang thiết bị của thư viện ở cả ba nơi vẫn đáp ứng được nhu cầu cho cán bộ- giảng viên- công nhân viên và sinh viên học tập Hiện nay, thư viện đã và

2

đang từng bước số hóa nguồn tài liệu trong trường, cập nhật nguồn tài liệu trực tuyến để xây dựng thư viện điện tử đúng theo yêu cầu đối với thư viện trường Cao đẳng, Đại học

Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động công tác phục vụ bạn đọc của thư viện trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên còn nhiều khó khăn và hạn chế nên chưa thu hút được nhiều bạn đọc, làm cho số lượng bạn đọc tìm đến thư viện ngày càng giảm Để có thể làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên,

em xin chọn đề tài:“Công tác phục vụ bạn đọc tại trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm qua đã có nhiều đề tài nghiên cứu cấp luận văn thạc sĩ của học viên cao học, khóa luận tốt nghiệp của sinh viên các trường viết về công tác phục vụ bạn đọc ở các khía cạnh khác nhau của các trung tâm thư viện như

3

3 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu công tác phục vụ bạn đọc

4 Phạm vi nghiên cứu:

* Phạm vi không gian:

- Nghiên cứu công tác phục vụ bạn đọc trong phạm vi trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên tại ba cơ sở:

-Cơ sở 1: Phường Trưng Nhị- thị xã Phúc Yên- tỉnh Vĩnh Phúc

-Cơ sở 2: Xã Minh Trí- Huyện Sóc Sơn- thành phố Hà Nội

-Cơ sở 3: Xã Nam Viêm- thị xã Phúc Yên- tỉnh Vĩnh Phúc

* Phạm vi thời gian:

- Nghiên cứu công tác phục vụ bạn đọc tại thư viện trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên trong năm năm trở lại đây từ năm 2009- 2013

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát trực tiếp

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

4

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả phục vụ bạn đọc tại thư viện trường CĐCNPY

7 Ý nghĩa của đề tài

- Khóa luận đã nghiên cứu, khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động công tác phục vụ bạn đọc tại trường CĐCNPY

- Trên cơ sở kết quả nghiên cứu đề ra các khuyến nghị có thể được xem xét và ứng dụng vào thực tế nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng phục vụ bạn đọc

một cách hiệu quả nhất

8 Cấu trúc của khóa luận

Ngoài lời nói đầu, kết luận, nội dung của khóa luận gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên với công tác phục vụ bạn đọc

Chương 2: Thực trạng công tác phục vụ bạn đọc tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên

Chương 3: Các giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc tại Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên

5

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THƯ VIỆN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG

NGHIỆP PHÚC YÊN VỚI CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC

1.1 Khái quát về thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên: 1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc yên được thành lập trên cơ

sở Trường Trung cấp địa chất, được thành lập từ những năm 1960 Từ khi thành lập đến nay, Trường đã trải qua nhiều lần đổi tên, sách-nhập Cụ thể như sau: Ngày 15 tháng 10 năm 1960, Tổng cục Địa chất tách Trường từ Trường Trung cấp Kỹ thuật Địa chất thành hai trường, đó là Trường Trung cấp Địa chất

I và Trương Trung cấp Địa chất II

Năm 1979, Trường Trung cấp Địa chất I được đổi tên thành Trường Trung cấp chuyên nghiệp Địa chất Còn Trường Trung cấp Địa chất II, năm

1970 được sáp nhập thêm với Trường Cơ khí Địa chất và Trường Lái xe thành Trường Công nhán kỹ thuật Địa chất

Năm 1978 một số cán bộ, giáo viên, công nhân viên của cả hai trường được điều chuyển vào thị xã Tuy Hòa tỉnh Phú Yên để thành lập trường Trung cấp chuyên nghiệp Tuy Hòa, nay là Trường Cao đẳng Công nghiệp Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên

Ngày 12 tháng 11 năm 1994, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp nặng đã ký Quyết định số 851/BCN sáp nhập trung cấp chuyên nghiệp Địa chất và Trường Công nhân kỹ thuật Địa chất thành Trường Trung học Kỹ thuật Mỏ-Địa chất Địa điểm chính của trường đóng tại xã Minh Trí, huyện Sóc Sơn thành phố Hà Nội

Ngày 20 tháng 6 năm 1998, Bộ Công nghiệp ra Quyết định số 41/1998/QĐ-BCN đổi tên thành Trường Trung học Cồng nghiệp III

6

Ngày 05 tháng 6 năm 2006 Bộ Giaó dục và Đào tạo có Quyết định sô 2832/QĐ-BCĐ&ĐT thành lập trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc yên trên cơ

sở Trường Trung học Công nghiệp III

Trường hiên có trụ sở chính tại số 1 đường Chùa Cấm, phường Trưng Nhị, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Cơ sở 2 tại xã Minh Trí huyên Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Cơ sở 3 đóng tại xã Nam Viêm, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, Trường đã đào tạo được trên 40.000 cán bộ kỹ thuật, kinh tế hệ Cao đẳng, Trung cấp và Công nhân kỹ thuật đang làm việc trên khắp mọi miền của tổ quốc Trong sự nghiệp đổi mới, Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên đã từ một Trường đào tạo chuyên cho ngành Địa chất vươn lên trở thành một Trường Cao đẳng Công nghiệp đào tạo

đa bậc học và đa ngành nghề, phục vụ cho ngành công nghiệp và cho cả nền kinh tế đất nước nói chung Quy mô nhà trường ngày càng được mở rộng

Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên thực hiện chức năng, nhiệm vụ

cụ thể là:

Đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật- kinh tế công nghiệp, là cơ sở nghiên cứu, triển khai khoa học-công nghệ phục vụ quản lý, sản xuất-kinh doanh của ngành công nghiệp, có năng lực hội nhập với khu vực và quốc tế

Đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật-kinh tế công nghiệp trình độ Cao đẳng và các trình độ thấp hơn phục vụ các lĩnh vực Địa chất, kỹ thuật Điện-Điện tử, Công nghệ thông tin, Cơ khí chế tạo, Công nghệ ô tô, Kinh tế

Tổ chức nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ chuyên ngành, thực hiện gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và lao động sản xuất Thực hiện các hoạt động dịch vụ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, sản xuất thực nghiệm, sản xuất kinh doanh phù hợp với ngành nghề đào tạo

7

Phát triển các quan hệ hợp tác, liên kết, liên thông về đào tạo và bồi dưỡng nhân lực, nghiên cứu triển khai khoa học- công nghệ chuyên ngành với các cơ quan tổ chức, các cá nhân trong và ngoài nước

Hiện nay cơ cấu tổ chức của trường CĐCNPY bao gồm: Hiệu trưởng; Các đoàn thể tổ chức xã hội; Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam; 2 phó hiệu trưởng; 6 phòng ban; 9 khoa; 1ban thanh tra; 1 ban liên kết đào tạo tư vấn xuất khẩu lao động và các lớp học

8

Hình 1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Trường Cao đẳng Công Nghiệp Phúc Yên

Lịch sử hình thành và phát triển của thư viện Trường CĐCNPY gắn liền với

sự hình thành và phát triển của trường CĐCNPY Thư viện trường CĐCNPY thuộc sự quản lý của phòng quản lý khoa học và hợp tác quốc tế, với mục đích là nơi làm việc, nơi cung cấp thông tin phục vụ học tập và nghiên cứu của cán bộ, giảng viên học sinh và sinh viên trong toàn trường Với vai trò là “cái nôi tri thức của nhân loại” thư viện trường CĐCNPY đã trải qua 50 năm hoạt động không ngừng phát triển cùng sự đi lên của nhà trường Cùng với sự đổi mới toàn diện trong giáo dục - đào tạo trong nhà trường, thư viện trường CĐCNPY luôn

cố gắng vươn lên, phát triển về mọi mặt nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng phục vụ bạn đọc, dần từng bước đưa thư viện từ một thư viện truyền thống trở thành thư viện hiện đại- thư viện điện tử

9

Chức năng và nhiệm vụ

Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên thuộc sự quản lý của phòng quản lý khoa học và hợp tác quốc tế Mặc dù đặc thù của nhà trường có đến ba cơ sở đào tạo nhưng thư viện đang từng bước hoàn thiện hoạt động của mình với vai trò là cơ quan văn hóa giáo dục và thông tin khoa học vì vậy Thư viện có những chức năng và nhiệm vụ sau:

*Chức năng

Thư viện Trường CĐCNPY có chức năng thỏa mãn nhu cầu nghiên cứu khoa học, học tập, sản xuất và giải trí cho tất cả giáo viên và học sinh trong trường, đồng thồi có thể phục vụ mọi người dân trong địa bàn gần trường nếu có yêu cầu

*Nhiệm vụ

- Xây dựng kế hoạch bổ sung thường xuyên sách, báo, giáo trình, tài liệu, tạp chí (trong và ngoài nước) Tổ chức quản lý chặt chẽ theo nội quy, quy chế của thư viện các tài liệu, sách, giáo trình hiện có

- Từng bước nâng cấp, hiện đại hóa thư viện nhằm tăng cường khả năng lưu trữ, tìm kiếm, xử lý thông tin trong nước và quốc tế Thường xuyên chăm lo công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ viên chức chức thư viện

- Mua, bán, nhận, nhân bản các loại sách, văn bản điện tử

- Quản lý kho sách, cơ sở vật chất, trang thiết bị của thư viện

- Tiếp nhận giáo trình, tài liệu và cấp phát, cho các lớp thuộc các ngành, hệ đào tào mượn theo quy định

- Quản lý, tổ chức tốt các phòng đọc phục vụ viên chức và học sinh, sinh viên

- Tổ chức hướng dẫn bạn đọc đặc biệt là các học sinh, sinh viên mới vào trường

sử dụng thư viện Thường xuyên tổ chức công tác giới thiệu sách, tài liệu, tạp chí, và các thông tin khoa học kỹ thuật mới

10

- Đảm bảo tổ chức tốt việc cho bạn đọc mượn sách, báo, tài liệu, giáo trình phục vụ cho học sinh, sinh viên mượn tài liệu, giáo trình đúng đối tượng, quy định và kịp thời

- Quản lý các đĩa dữ liệu chứa giáo trình bài giảng đã được nghiêm thu

- Phối hợp với phòng Đào Tạo và các Khoa tổ chức in ấn bài giảng nội bộ phục

vụ học sinh, sinh viên

- Định kỳ hàng năm ra thông tin thư mục cung cấp cho các đơn vị trong trường nội dung tóm tắt của tài liệu, sách báo, tạp chí, công trình mới

- Tổ chức phục vụ bạn đọc theo quy định của Nhà nước và theo yêu cầu của Ban Giám Hiệu

- Quản lý, tổ chức hoạt động viết bài đăng trên nội san: Quản lý, tổ chức biên tập, chịu trách nhiệm về nội dung và xuất bản nội san hàng quý

1.1.2 Đặc điểm của thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên

*Cơ sở vật chất và trang thiết bị

Là một mô hình thư viện truyền thống đang trong quá trình tin học hóa, thư viện có các trang thiết bị cần của một thư viện truyền thống và các phương tiện

kỹ thuật phục vụ cho các công nghệ hiện đại

* Về trụ sở

Xuất phát từ thư viện truyền thống nghèo nàn về cơ sở vật chất cũng như vốn tài liệu (VTL), ngày nay Trung tâm đã có trụ sở làm việc khang trang, thoáng mát với tổng diện tích là 450m2 và diện tích từng cơ sở là:

cả trên băng đĩa và Internet… các trang thiết bị đó bao gồm:

Hệ thống bàn ghế, giá sách, tủ mục lục phù hợp với diện người dùng tin cần phục vụ của thư viện cũng như công tác quản lý tài liệu

Hệ thống máy tính kết nối mạng LAN và mạng internet, bao gồm: Mỗi cơ

sở có 10 máy tính, 1 máy chủ dùng cho cán bộ làm việc, còn lại là máy cho bạn đọc truy cập Ngoài ra còn có: 2 máy scaner, 3 đầu đọc mã vạch, 3 máy in, 9 máy điều hòa nhiệt độ, 18 quạt trần, bàn ghế làm việc và bàn để máy tính Bắt đầu từ cuối năm 2010 Trung tâm đã bước đầu xây dựng thư viện điện tử cụ thể là đã ứng dụng phần mềm Libol 6.0 trong hoạt động TT-TV

* Cơ cấu tổ chức và nguồn nhân lực

Thư viện hiện nay có 7 cán bộ, 1 cán bộ phụ trách chung và 6 cán bộ hoạt động trên 3 cơ sở đào tạo, cán bộ thư viện có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của thư viện Họ là những cán bộ có trình độ chuyên môn và được đào tạo có hệ thống, đúng chuyên ngành Thông tin – Thư viện Một số được đào tạo về chuyên ngành công nghệ thông tin, ngoại ngữ và được đào tạo qua các lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ thư viện Để đáp ứng tốt hơn những yêu cầu

12

mới của hoạt động Thông tin -Thư viện, đội ngũ cán bộ này luôn được tạo nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia học tập, nâng cao năng lực chuyên môn, tin học, ngoại ngữ…

Đội ngũ cán bộ thư viện bao gồm:

- Tổ trưởng phụ trách chung: Đỗ Thị Bưởi

- Phụ trách cơ sở 1: Vũ Thị Định

- Phụ trách cơ sở 2: Nguyễn Thị Huyền Tâm

- Phụ trách cơ sở 3: Nguyễn Thị Thùy Trang

*Vốn tài liệu

Vốn tài liệu là yếu tố đầu tiên cấu thành thư viện, nó là tài sản, là tiềm lực

và là niềm tự hào của mỗi thư viện là đối tượng trong hoạt động thông tin thư viện như công tác bổ sung, xử lý kho, tổ chức kỹ thuật, tuyên truyền giới thiệu, khai thác sử dụng và phục vụ bạn đọc Vốn tài liệu còn là yếu tố để các thư viện

có thể tồn tại, phát triển duy trì các hoạt động của mình Vốn tài liệu có phong phú đa dạng về nội dung cũng như hình thức, phù hợp với chức năng nhiệm vụ của đơn vị, cơ quan thông tin thư viện thì mới có thể phục vụ tốt bạn đọc và thu

Ph ng hoa học c ng nghệ – Đối ngoại

Thƣ viện

là nền tảng xây dựng thư viện nhằm phục vụ cho người đọc của chính thư viện.Chính vì vậy, thư viện trường CĐCNPY luôn chú trọng đến việc bổ sung tài liệu nhằm thỏa mãn nhu cầu đọc của bạn đọc Hiện nay, thư viện cũng từng bước hiện đại hóa tiếp cận gần với thư viện điện tử, vốn tài liệu ngày càng đa dạng phong phú, chất lượng vốn tài liệu nhìn chung phù hợp và đáp ứng cho việc học tập và nâng cao tri thức của cán bộ, học sinh, sinh viên trong trường Vốn tài liệu của trường CĐCNPY khá đa dạng và phong phú, chủ yếu tập trung vào các chuyên ngành đào tạo của nhà trường như : Cơ khí, động lực, trắc địa, địa chất, khoan khai thác, xây dựng, tin học, điện tử

Những năm gần đây, bên cạnh các hoạt động nghiệp vụ khác, Thư viện luôn xác định phát triển nguồn vốn tài liệu là một trong những yếu tố quan trọng

để cấu thành nên thư viện, là tiền đề vật chất và là cơ sở quan trọng thu hút bạn đọc đến với Thư viện Thực tế khảo sát trên tổng số tài liệu của thư viện như sau:

Hiện nay thư viện có 7500 đầu sách = 21704cuốn Mỗi năm thư viện bổ sung khoảng 200-250 đầu sách tương đương khoảng 1000 cuốn tài liệu thuộc các chuyên ngành trong trường đào tạo và sách tham khảo

Qua khảo sát, điều tra cho thấy loại hình tài liệu Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên chủ yếu là tài liệu bắng giấy (sách, báo in, tài liệu viết tay, tài liệu photo, tranh, ảnh, bản đồ) chiếm 80% các tài liệu khác như tài liệu bằng đĩa CD, tài liệu nghe nhìn chiếm 20%

14

Bảng 1 – Bảng vốn tài liệu theo hình thức tài liệu

2 Luận văn, luận án,

khóa luận tốt nghiệp

(đầu)

3 Băng đĩa (đầu) Bài giảng điện tử:223 2,7%

Bài giảng của trường:278 3,3%

Tài liệu bằng giấy thì sách là chủ yếu chiếm 80%, báo, tạp chí chiếm 20% Các tài liệu bằng giấy ngoài giấy, báo in còn có ảnh, bản đồ, và được xuất bản bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau: Việt, Anh, Trung,Pháp Trong đó có nhiều nhất

là tài liệu bằng tiếng Việt chiếm 85%, còn tài liệu khác chỉ chiếm 15% trong tổng số vốn tài liệu

Do nhu cầu tìm đọc tài liệu của cán bộ và sinh viên trong trường ngày càng tăng cao nên nhà trường luôn chú trọng tới công tác bổ sung hàng năm, nhờ đó mà số lượng tài liệu được tăng lên đáng kể Năm 2013 số lượng sách của thư viện lên đến 1570 cuốn bao gồm cả sách thư viện được biếu tặng Vì thế đặc điểm của nội dung vốn tài liệu đa dạng và phong phú trong tất cả các môn loại

Chưa tách

Chưa tách

Chưa tách 825 936

Số lượng

bản

Chưa tách

Chưa tách

Chưa tách

Chưa tách 4220 4693

Qua bảng số liệu điều tra cho thấy tình hình bổ sung vốn tài liệu của thư viện

có sự thay đổi, số lượng tài liệu tăng lên khá cao từ năm 2008 - 2010 ở cả ba cơ

sở, nhưng từ năm 2011-2012 số lượng sách lại giảm xuống

Hàng năm Trường đầu tư 150 triệu – 200 triệu đồng cho việc mua sắm tài liệu thư viện Hiện tại tổng số đầu sách có trong thư viện là 5589 đầu sách với

số lượng 20.000 cuốn bao gồm sách giáo trình và tài liệu tham khảo cho các ngành học trường đào tạo và nghiên cứu khoa học, ngoài ra nhà trường đầu tư

16

kinh phí cho việc biên soan giáo trình mới phục vụ học tập, giảng dạy Dưới đây

là bảng Kinh phí hàng năm cho bổ sung tài liệu

Bảng 3: Kinh phí bổ sung vốn tài liệu tại Trung tâm qua các năm 2008 - 2013

Vì vậy, hàng năm Thư viện Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên đã dành một khoản chi phí cho việc bổ sung sách – báo Nhờ có chính sách này mà

số lượng tài liệu của Thư viện đã được tăng lên không những về số lượng mà cả

về chất lượng của tài liệu

1.1.3 Thư viện trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên trước yêu cầu đổi mới

Hoạt động giáo dục cao đẳng, đại học luôn gắn liền với hoạt động chuyển giao tri thức và nghiên cứu khoa học Trong đó, một trong những nhân

tố đặc biệt quan trọng, quyết định chất lượng chuyển giao tri thức và nghiên cứu khoa học là khả năng cung cấp nguồn tin để thúc đẩy việc tự học, tự nghiên cứu trước hết của các nhà quản lý, của giảng viên, của sinh viên trong trường đại học

Và cũng chính là sứ mệnh của các Trung tâm Thông tin Thư viện trong các

Hoạt động giảng dạy, học tập thực chất là một quá trình truyền đạt và tiếp nhận thông tin Nếu giáo viên nắm bắt, cập nhật được những thông tin mới thường xuyên và vận dụng phù hợp với quá trình giảng dạy thì bài giảng sẽ sinh động, phong phú và đi sát với thực tế hơn Nếu sinh viên tìm tài liệu, khai thác thông tin - tư liệu hiệu quả thì chất lượng học tập và khả năng nghiên cứu khoa học sẽ được nâng cao rõ rệt Trong trường đại học, hoạt động khai thác thông tin đóng vai trò tích cực vào việc nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương pháp dạy – học

Phương pháp dạy và học mới đòi hỏi một số điều kiện tiên quyết cho phép người học “phát huy nội lực” và người dạy “dạy cách phát huy nội lực” Phương pháp dạy - học mới sẽ rút ngắn thời gian giảng dạy lý thuyết trên cơ sở sinh viên được cung cấp nguồn thông tin dồi dào trước khi lên lớp, tăng thời gian tự học của sinh viên với sự trợ giúp của thư viện Và cùng với học trò, người thầy lại tiếp thu những kiến thức mà chính mình đang giảng dạy, nhìn nhận chúng qua lăng kính của người học Có thể nói đó là quá trình truyền thụ – tiếp thu kiến thức một cách chủ động và có tính sáng tạo Chính vì vậy, để thực hiện tốt sứ mệnh của mình, người thầy không thể không đọc tài liệu, cập nhật và sử dụng

Thư viện đã đóng góp vai trò quan trọng trong việc tạo lập và phát triển dịch vụ thông tin, phục vụ cho đổi mới phương pháp và nội dung đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học Đặc biệt ứng dụng CNTT trong các thư viện nói chung và thư viện trường CĐCNPY nói riêng nhằm tạo ra các sản phẩm dịch vụ TT-TV phù hợp với yêu cầu và có tính

ổn định cao trong CTPVBĐ là rất quan trọng và cần thiết Bởi nó mang lại những kết quả tối ưu trong việc lưu trữ, bảo quản, khai thác và giao lưu thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc trong các thư viện trường học

1.2 Những vấn đề chung về công tác phục vụ bạn đọc

1.2.1 Khái niệm về công tác phục vụ bạn đọc

Công tác với bạn đọc (với góc độ là một môn khoa học) nghiên cứu lí luận và phương pháp phục vụ người đọc, phương pháp tổ chức công tác bạn đọc trong thư viện, phương pháp nghiên cứu nhu cầu và hứng thú của người đọc, các phương pháp tuyên truyền và hướng dẫn đọc sách, tổ chức hệ thống các phòng phục vụ

Phục vụ bạn đọc là hoạt động của thư viện nhằm tuyên truyền và đưa ra phục vụ những dạng tài liệu hoặc bản sao của chúng, giúp đỡ người tới thư viện trong việc lựa chọn sử dụng tài liệu đó Công tác này được xây dựng trên cơ sở

Trong hoạt động thư viện, công tác phục vụ bạn đọc có một vị trí rất quan trọng, có thể coi đây là một khâu trung tâm trong quá trình hoạt động của thư viện Đó là khâu làm việc trực tiếp với bạn đọc, là khâu cuối cùng của chu trình chuyên môn khép kín của hoạt động thông tin thư viện thực hiện việc luân chuyển tài liệu tới bạn đọc, trực tiếp quyết định kết quả hoạt động của công tác thư viện

Chính vì vậy, công tác phục vụ bạn đọc luôn được coi là công tác quan trọng nhất của thư viện, qua đó giúp thỏa mãn nhu cầu đọc, nhu cầu tin cho bạn đọc Vốn tài liệu được đưa vào khai thác, sử dụng một cách có hiệu quả và giúp phát huy các giá trị tài liệu của thư viện

1.2.2 Ý nghĩa của công tác phục vụ bạn đọc

Phục vụ bạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất cứ thư viện nào và càng phục vụ nhiều bạn đọc thì vai trò xã hội của thư viện càng tăng Vì vậy công tác phục vụ bạn đọc là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của thư viện Nó được coi như chiếc cầu nối giữa kho tài liệu của thư viện và bạn đọc, là khâu cuối cùng trong chu trình đường đi của tài liệu

Quá trình phục vụ bạn đọc giúp cho tài liệu được luân chuyển một cách tốt nhất Căn cứ số liệu về vòng quay của tài liệu trong các đối tượng bạn đọc, thư viện có thể đánh giá được hiệu quả, giá trị sử dụng của mỗi tài liệu từ đó có thể điều chỉnh công tác bổ sung, phát triển tài liệu, làm thế nào để thư viện có được nguồn tài liệu có giá trị cao nhất Thông qua công tác phục vụ bạn đọc, các

cơ quan thông tin thư viện kiểm tra, đánh giá hoạt động của các khâu nghiệp vụ

20

về trình độ và khả năng của người cán bộ thông tin thư viện Đây là khâu cuối cùng của chu trình chuyên môn khép kín trong chu trình đường đi của tài liệu, trực tiếp quyết định hiệu quả hoạt động thư viện

Trong mối quan hệ với các yếu tố khác, phục vụ có vai trò quan trọng và thúc đẩy các yếu tố đó phát triển Nó tạo môi trường thuận lợi cho bạn đọc tiếp cận với nguồn tài liệu theo đúng yêu cầu, đúng đối tượng có trong mỗi thư viện Nguồn tài liệu được phục vụ nhanh chóng, kịp thời và chính xác là một trong những tiêu chí để lựa chọn thư viện nào làm điểm đến để khai thác, học tập, nghiên cứu Bạn đọc khi đến với thư viện với sự định hướng, chỉ dẫn đúng đắn

sẽ giúp khai thác tốt VTL cần thiết là tác nhân tích cực giúp bạn đọc lựa chọn được những tài liệu phù hợp, có giá trị và có tính cập nhật cao, có thời gian ngắn nhất

Thông qua công tác phục vụ bạn đọc, vốn tài liệu của thư viện được sử dụng một cách có hiệu quả, nhờ đó phát huy được vai trò xã hội của thư viện Các thư viện luôn coi bộ phận phục vụ bạn đọc là “ tiền tuyến”, là “mặt trận”, bởi công việc phục vụ bạn đọc vừa vất vả, đòi hỏi rất nhiều kỹ năng : kỹ năng chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống

Trong tình hình hiện nay, khi lượng thông tin ngày càng cao, nội dung thông tin ngày càng phức tạp, nhu cầu bạn đọc ngày càng tăng cao Để làm tốt công tác phục vụ bạn đọc đòi hỏi các trung tâm thông tin thư viện phải có sự linh hoạt, nhạy bén, chủ động trong việc nắm bắt tâm lý và nhu cầu bạn đọc nhằm đáp ứng kịp thời lượng thông tin một cách nhanh chóng, hiệu quả nhằm thúc đẩy sự phát triển của thư viện Vì vậy, trong những năm vừa qua trường CĐCNPY luôn quan tâm, chú trọng nâng cao công tác phục vụ bạn đọc Thư viện luôn cố gắng nắm bắt tâm lý và nhu cầu bạn đọc giúp việc lên kế hoạch bổ sung tài liệu tốt hơn, yếu tố bạn đọc và vốn tài liệu luôn là hai yếu tố được thư viện quan tâm hàng đầu góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của thư viện nói riêng và nhiệm

vụ giáo dục đào tạo của nhà trường nói chung

21

1.3 Đặc điểm bạn đọc và nhu cầu bạn đọc tại thư viện trường Cao đẳng

Công nghiệp Phúc Yên:

*Đặc điểm bạn đọc

Trong hoạt động TT - TV việc xác định đặc điểm bạn đọc là điều quan trọng bởi họ là đối tượng phục vụ của công tác này Mọi công tác tổ chức và triển khai hoạt động của thư viện đều nhằm mục đích cuối cùng là làm thế nào

để thỏa mãn tối đa nhu cầu của người dùng tin

Bạn đọc là yếu tố cơ bản của mọi hệ thống thông tin, đó là đối tượng phục

vụ của công tác thông tin tư liệu Bạn đọc vừa là khách hàng của các dịch vụ thông tin, đồng thời họ cũng là những người sản sinh ra các thông tin mới Bạn đọc giữ vai trò quan trọng trong các hệ thống thông tin Họ như là yếu tố tương tác hai chiều với các đơn vị thông tin Vai trò đó thể hiện trên các mặt sau Bạn đọc luôn là cơ sở để định hướng các hoạt động của đơn vị thông tin Bạn đọc tham gia vào hầu hết các công đoạn của dây chuyền thông tin Họ biết các nguồn thông tin và có thể thông báo hoặc đánh giá các nguồn tin đó Chính vì vậy, thư viện trường CĐCNPY luôn cố gắng nắm bắt kịp thời và đáp ứng đầy đủ, chính xác nhất các nhu cầu thông tin mà bạn đọc tìm kiếm Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên là đơn vị đào tạo đa bậc học và Lực lượng lao động trên khắp mọi miền của tổ quốc Hàng năm trường CĐCNPY đã đào tạo ra hàng ngàn cán bộ kỹ thuật, kinh tế hệ Cao đẳng, Trung cấp và Công nhân kỹ thuật Do đó mà hoạt động giảng dạy và nghiên cứu của giảng viên và sinh viên chiếm ưu thế, đây là quá trình truyền thụ và hấp thu các giá trị thông tin một cách linh hoạt, sáng tạo chứ không chỉ thụ động tiếp nhận thông tin theo một chiều thông qua các thông tin mà sinh viên tiếp nhận được từ giảng viên, điều này yêu cầu thầy cô và các bạn sinh viên phải tìm kiếm và nghiên cứu thêm các tài liệu bên ngoài Vì vậy, để chất lượng đào tạo của nhà trường ngày càng nâng cao, cùng với sự đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập thì đòi hỏi người nghiên cứu, người đọc phải sáng tạo, linh hoạt, chủ động

là người sản sinh ra thông tin mới

Mỗi bạn đọc trong trường đều có sở thích, có nhu cầu tìm kiếm tài liệu của riêng mình Vì vậy thư viện trường cần cố gắng phát triển thêm các dịch vụ để đáp ứng nguồn thông tin mà bạn đọc cần

Đặc điểm bạn đọc tại Thư viện có thể được phân tích qua các nhóm sau:

Nhóm 1: Cán bộ quản lý(CBQL)

- Cán bộ quản lý: Nhóm (CBQL) chiếm tỉ lệ ít nhất chiếm 4,5% số lượng bạn đọc

CBQL Trường CĐCNPY gồm có: Ban giám hiệu, Cán bộ lãnh đạo Đảng bộ

và các tổ chức đoàn thể, Trưởng và phó các khoa và tổ các bộ môn Tuy chỉ chiếm tỷ lệ thấp trong tổng số người dùng tin nhưng đội ngũ CBQL có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của trường, của ngành giáo dục Bạn đọc thuộc nhóm này vừa làm công tác quản lý vừa tham gia nghiên cứu khoa học và đồng thời tham gia công tác giảng dạy ở nhiều nơi Họ vừa tham gia giảng dạy vừa làm công tác quản lý Là những người đề ra phương hướng, mục tiêu phát triển của nhà trường

Nhóm 2: cán bộ giảng viên(CBGV)

- Giảng viên: Nhóm người dùng tin này chiếm tỷ lệ không cao chiếm 20% trong tổng số người dùng tin của Thư viện,nhưng họ có nhu cầu tài liệu khá cao Thông tin họ cần vừa mang tính chuyên sâu, nhóm người dùng tin này có khả năng sử dụng mọi loại hình tài liệu cả truyền thống lẫn hiện đại, tài liệu họ cần

23

thường là tài liệu quý hiếm, tài liệu xám, các tài liệu chuyên sâu về một ngành, một lĩnh vực mà họ quan tâm

Nhóm 3: Học sinh- Sinh viên

Có thể thấy học sinh, sinh viên là đối tượng người dùng tin chủ yếu của Thư viện, nhóm người dùng tin này chiếm khoảng 75.5% Nhu cầu tin của nhóm đối tượng này rất cao và đa dạng Họ mong muốn tham khảo các tài liệu để mở rộng kiến thức và hỗ trợ cho việc học tập Do vậy nhóm đối tượng này có nhu cầu đọc

và dùng tin chính xác từ các tài liệu như: sách học tập, nâng cao, khảo sát, giáo trình… ngoài việc sử dụng thường xuyên sách báo ra họ còn có nhu cầu sử dụng

và khai thác các thông tin trên mạng internet nhằm thỏa mãn nhu cầu về các thông tin phục vụ cho việc học tập, tham khảo Nội dung thông tin mà họ quan tâm là các thông tin mang tính nền tảng cơ sở, lý thuyết ngành thuộc các lĩnh vực về tất cả các ngành mà nhà trường đào tạo Nhóm bạn đọc này có một số đặc điểm nổi trội như sau:

- Có nhiều thời gian cho việc khai thác và sử dụng tài liệu

- Có những kỹ năng cơ bản tìm kiếm và khai thác nguồn lực thông tin của thư viện do được học qua chương trình giới thiệu và hướng dẫn sử dụng thư viện Nhìn chung, nhu cầu đọc của bạn đọc tại thư viện có đặc điểm nổi bật là những thông tin tập trung vào chuyên ngành trắc địa và địa chất , hay những thông tin

có liên quan phục vụ cho việc nghiên cứu đến những chuyên ngành này

1.3.1 Đặc điểm nhu cầu đọc

Nghiên cứu nhu cầu đọc là một công việc cần thiết phải được tiến hành thường xuyên bởi nó giúp tìm hiểu nhu cầu tin và đánh giá của người dùng tin

về chất lượng công tác phục vụ

Nhu cầu đọc là đòi hỏi khách quan của con người đối với việc tiếp nhận và

sử dụng các tài liệu để duy trì, phát triển các hoạt động sống của mình Không phải bất kỳ ai cũng có nhu cầu đọc, nó chỉ xuất hiện khi chủ thể có những đòi hỏi cấp thiết Nhu cầu đọc là loại nhu cầu tinh thần của con người Nhu cầu tin

24

là phổ biến nhưng nhu cầu đọc chỉ xuất hiện khi con người đã đạt tới một trình

độ nhất định

Ngày nay khi xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu đọc, nhu cầu giải trí

và tìm hiểu thông tin của con người càng tăng cao Vì vậy mỗi người đều có nhu cầu đọc khác nhau Nhu cầu đọc của con người thay đổi cùng với những thay đổi của xã hội, ngày càng trở lên đa dạng và phức tạp Người cán bộ thư viện cần nắm rõ tính chất nhu cầu đọc là: tính xã hội, tính chu kỳ và tính cơ động cũng như thành phần bạn đọc, để tổ chức công tác phục vụ bạn đọc đạt hiệu quả cao nhất

Để đáp ứng tốt trong việc đổi mới giáo dục và đào tạo nói chung và việc học tập, giảng dạy của nhà trường nói riêng, thì thư viện với chức năng nhiệm

vụ của mình đã từng bước không ngừng nâng cao hoạt động phục vụ bạn đọc Việc nắm bắt kịp thời đặc điểm nhu cầu đọc của đông đảo đối tượng bạn đọc tại nhà trường, giúp cho cán bộ thư viện có định hướng đúng đắn trong các hoạt động như: bổ sung nguồn thông tin, đổi mới hình thức và phương pháp phục vụ

*Nhu cầu đọc về nội dung tài liệu

Đối với bạn đọc là CBQL: Nhóm bạn đọc này có chức năng tổ chức quản

lý chính vì thế mà nhu cầu thông tin của họ thường là những thông tin mang tính chất chỉ đạo, điều hành, những thông tin về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và đặc biệt của ngành giáo dục; Đồng thời nhu cầu tin của

họ cũng mở rộng thêm ở lĩnh vực nghiên cứu giáo dục, giảng dạy chuyên môn…

Họ chính là một đối tượng bạn đọc có khả năng sản sinh ra những thông tin mới

có giá trị nen cán bộ Trung tâm cần khai thác triệt để nguồn thông tin đó bằng cách trao đổi, xin ý kiến nhằm tăng nguồn thông tin phong phú cho Trung tâm Những người làm công tác quản lý, giảng dạy là những người có trình độ hiểu biết cao, biết rõ nguồn thông tin là loại hình tài liệu nào mà mình cần Căn cứ vào đặc điểm của nhóm NDT này mà Trung tâm có những cách phục vụ riêng: Thông tin phục vụ chính xác, có độ tin cậy cao, có tính chất khách quan Thêm

25

nữa là những thông tin đưa ra rất cô đọng, súc tích Hình thức phục vụ thường là các thông tin chuyên đề, tổng quan, tổng luận, ấn phẩm thông tin, bản tin…phương pháp phục vụ chủ yếu mà Trung tâm áp dụng là phục vụ từ xa với

cá nhân từng người theo nhưng yêu cầu cụ thể màhọ gửi tới

Bạn đọc là CBGV: Nhóm người dùng tin họ có nhu cầu tài liệu khá

cao Thông tin họ cần vừa mang tính chuyên sâu, nhóm người dùng tin này có khả năng sử dụng mọi loại hình tài liệu cả truyền thống lẫn hiện đại, tài liệu họ cần thường là tài liệu quý hiếm, tài liệu xám, các tài liệu chuyên sâu về một ngành, một lĩnh vực mà họ quan tâm

Họ là những người chuyển giao tri thức khoa học đến cho sinh viên, tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo của trường, vừa là chủ thể thông tin vừa

là người dùng tin thường xuyên của thư viện Vì tham gia giảng dạy nên họ thường xuyên cập nhật những kiến thức mới, công nghệ mới chuyên sâu liên quan trực tiếp tới lĩnh vực mà họ giảng dạy, nghiên cứu Sản phẩm của họ là những bài giảng, giáo trình, các công trình nghiên cứu khoa học, các dự án Trước yêu cầu về đổi mới giáo dục, người giảng viên phải tìm và giới thiệu cho sinh viên những tài liệu cần thiết liên quan đến môn học để học viên tìm tòi và bổ sung kiến thức mới, kích thích quá trình sáng tạo, mang lại hiệu quả cao trong học tập và nghiên cứu Hình thức phục vụ thông tin cho nhóm này

là các danh mục tài liệu chuyên ngành mới hoặc sắp xuất bản, các thông tin thư mục chuyên đề, thông tin chọn lọc về nghiệp vụ, tài liệu chuyên ngành là sách cũng như tạp chí, các cơ sở dữ liệu, các tài liệu điện tử, các thông tin trên mạng, các nguồn tài liệu nước ngoài về các chuyên ngành sâu rất quan trọng đối với nghiên cứu và giảng dạy của họ Song, một điều hạn chế là tài liệu nước ngoài ít

và đó là những tài liệu quý nên không được mượn về nhà mà phải đọc tại thư viện thì họ lại không có thời gian Mặc dù có phòng đọc cho nghiên cứu sinh và giảng viên nhưng do điều kiện thời gian và thói quen nên số lượng bạn đọc đến

26

sử dụng thư viện chưa nhiều Chính vì vậy cần nhiều hơn nữa sự quan tâm của trungtâm trong thời gian tới

Bạn đọc là học sinh- sinh viên: Có thể thấy học sinh, sinh viên là đối

tượng người dùng tin chủ yếu của Thư viện, nhóm người dùng tin này khá đông đảo, là đối tượng phục vụ chính của thư viện Nhu cầu tin của nhóm đối tượng này rất cao và đa dạng Họ mong muốn tham khảo các tài liệu để mở rộng kiến thức và hỗ trợ cho việc học tập Do vậy nhóm đối tượng này có nhu cầu đọc và dùng tin chính xác từ các tài liệu như: sách học tập, nâng cao, khảo sát, giáo trình… ngoài việc sử dụng thường xuyên sách báo ra họ còn có nhu cầu sử dụng

và khai thác các thông tin trên mạng internet nhằm thỏa mãn nhu cầu về các thông tin phục vụ cho việc học tập, tham khảo

*Nhu cầu đọc về hình thức tài liệu

Ngày nay khi nền khoa học kĩ thuật của nước ta đang bước lên một tầm cao mới, cùng với đó nhiều loại hình tài liệu cũng xuất hiện ngày càng nhỏ gọn hơn, hiện đại hơn, đa dang phong phú, sử dụng thuận tiện có thể đáp ứng được nhu cầu bạn đọc ngày càng cao Hiện nay tại thư viện trường CĐCNPY có nhiều loại hình tài liệu phục vụ bạn đọc như: sách, báo, tạp chí, CD-ROM, tài liệu điện tử Qua khảo sát thực tế, nhu cầu đọc tại trường CĐCNPY ngày càng đa dạng phong phú và chuyên sâu Không chỉ có nhu cầu về nguồn tin trên sách, báo mà còn có nhu cầu về các nguồn tin điện tử, trên mạng thông tin của nhà Trường, qua tìm hiểu thực tế cho thấy phần lớn bạn đọc thường tìm đọc các tài liệu chuyên ngành, chủ yếu là các sách giáo trình, tài liệu chuyên ngành như: Cơ khí, động lực, trắc địa, tin học, điện tử Do đó nghiên cứu nhu cầu đọc là rất quan trọng Qua đây, thư viện có thể đưa ra những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả phục vụ tài liệu, đáp ứng nhu cầu đọc ngày càng cao của bạn đọc tại thư viện

Theo điều tra thực tế cho thấy nhu cầu đọc về hình thức tài liệu của mỗi

nhóm bạn đọc tại thư viện trường CĐCNPY là khác nhau:

27

*Nhu cầu đọc của nhóm bạn đọc là cán bộ, giảng viên

Theo số liệu thống kê từ phần mềm, trong số 156 lượt mượn/ 46 thẻ người dùng tin là cán bộ giảng viên mượn tài liệu của thư viện trong tháng 4/ 2015, thì

có 30 tài liệu được mượn thuộc lĩnh vực tin học, 20 tài liệu trắc địa, 20 tài liệu chính trị, 07 tài liệu xây dựng, 25 tài liệu cơ khí, 14 tài liệu về điện tử và 40 tài liệu thuộc các lĩnh khoa học khác Như vậy, tài liệu mà nhóm này thường quan tâm là các tài liệu thuộc các chuyên ngành đào tạo của nhà trường

Nhu cầu về ngôn ngữ tài liệu, trong tổng số 156 lượt mượn thì chỉ có 57 lượt mượn tài liệu tiếng anh, còn 99 lượt mượn là tài liệu tiếng việt Như vậy nhu cầu sử dụng tiếng Việt chiếm tỷ lệ rất lớn, và lượng nhu cầu sử dụng tài liệu tiếng Anh và tiếng Việt còn chênh lệch rất lớn

Nhu cầu về loại hình tài liệu, các loại tài liệu thường được mượn nhiều là các sách chuyên khảo ( chiếm 103/ 156 lượt )

*Nhu cầu đọc của nhóm bạn đọc là sinh viên

Qua thống kê lượt người dùng tin của thư viện trong tháng 4/ 2015 cho thấy,

số lượng tài liệu mà nhóm bạn đọc này quan tâm và sử dụng nhiều nhất là các tài liệu về chuyên ngành trắc địa ( 253/ 643 lượt ), tài liệu xây dựng là 143 lượt, tài liệu chính trị 85 lượt và tài liệu về tin học là 315 lượt

Đối với ngôn ngữ tài liệu, trong số 125 lượt mượn tài liệu tiếng Anh được mượn trong tháng thì có 9 lượt được mượn bởi đối tượng người dùng tin này Như vậy nhu cầu sử dụng tài liệu tiếng Anh của sinh viên là ở mức rất thấp, nguyên nhân chủ yếu là do trình độ tiếng Anh của sinh viên còn hạn chế

Đối với loại hình tài liệu, loại hình tài liệu được mượn nhiều nhất là sách chuyên khảo ( 1213 lượt mượn), tiếp đến là luận án, luận văn, khóa luận tốt nghiệp( 930 lượt) Nhu cầu về sử dụng loại hình tài liệu không ổn định theo các thời kì trong năm học Thông thường tháng tháng năm là tháng các sinh viên phải hoàn thành khóa luận nên lượng tài liệu luận án, luận văn, kháo luận sẽ được bạn đọc sử dụng nhiều trong hai tháng bốn và tháng năm

28

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHỤC VỤ BẠN ĐỌC TẠI THƯ VIỆN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP PHÚC YÊN

Mọi hoạt động của CTPVBĐ nhằm mục đích thỏa mãn tối đa nhu cầu

đọc, nhu cầu tin của bạn đọc CTPVBĐ là khâu cuối cùng trong chu trình đường

đi của tài liệu trong thư viện, là mục đích cao nhất trong mọi hoạt động của thư

viện CTPVBĐ là cầu nối giữa nguồn tài liệu, nguồn thông tin của thư viện với

người đọc, người dùng tin thông qua vai trò của cán bộ thư viện

Công tác tổ chức phục vụ bạn đọc có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng

cao chất lượng nghiên cứu khoa học, giảng dạy và học tập của nhà trường Đây

là hoạt động có tính chất thúc đẩy phát triển và thỏa mãn nhu cầu hứng thú của

bạn đọc

Một tài liệu từ khi nhập về thư viện đến khi được đưa ra phục vụ bạn đọc

phải trải qua rất nhiều khâu công tác nghiệp vụ như: bổ sung, xử lý kĩ thuật, tổ

chức kho… Mọi hoạt động này đều nhằm mục đích cuối cùng là phục vụ bạn

đọc V.I Lênin đã từng nói: “Niềm tự hào và vinh quang của thư viện công cộng

không phải ở chỗ kho sách của thư viện có bao nhiêu sách quý, có bao nhiêu ấn

phẩm của thế kỷ XVI, có bao nhiêu sách chép tay của thế kỷ X, mà ở chỗ sách

báo được luân chuyển trong nhân dân như thế nào? Đã thu hút được bao nhiêu

độc giả vào thư viện? Nhu cầu của họ có được thỏa mãn một cách nhanh chóng

không? Có bao nhiêu sách được mượn về nhà?”[2]

Thông qua công tác với người đọc, thư viện có thể kiểm tra, đánh giá hoạt

động của các khâu nghiệp vụ xử lý trước đó trong dây chuyền thông tin tư liệu

Thẩm định lại khâu bổ sung đã hợp lý chưa? Khâu xử lý nội dung và hình thức

có chính xác không? Qua đó, thư viện điều chỉnh các khâu sao cho hợp lý,

theo hướng thỏa mãn ngày một tốt hơn nhu cầu đọc của người dùng tin Với lý

đó, các cơ quan thông tin thư viện phải luôn chủ động, nhạy bén trong việc nắm bắt tình hình thực tiễn, thường xuyên nghiên cứu người dùng tin và nhu cầu tin của họ để đưa ra phương hướng phát triển thư viện nói chung cũng như nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc nói riêng Vì vậy, trong những năm qua, thư viện trường CĐCNPY luôn quan tâm, chú trọng và nâng cao công tác phục

vụ bạn đọc dựa trên sự nghiên cứu hai yếu tố luôn luôn biến động là: tài liệu và bạn đọc, với mục đích làm tăng vòng quay vốn tài liệu hiện có trong thư viện, để thông tin, tài liệu trong thư viện được khai thác một cách triệt để, tối đa thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin trong thư viện Góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của thư viện nói riêng và nhiệm vụ nghiên cứu, giáo dục đào tạo của trường CĐCNPY nói chung

Thư viện trường CĐCNPYvới diện tích mặt bằng khá rộng, thoáng mát, đủ ánh sáng, hệ thống cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, tạo điều kiện thuận lợi cho bạn đọc sử dụng tài liệu một cách hiệu quả nhất Với thời gian hoạt động của thư viện như sau:

Sáng: 7h - 11h30

Chiều: 13h - 16h30

Thư viện hoạt động các ngày từ thứ 2 đến thứ 6 trong tuần

Hiện nay, tại thư viện trường CĐCNPY có rất nhiều các sản phẩm dịch vụ nhằm phục vụ cho quá trình công tác, giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học của cán bộ, giảng viên, sinh viên trong trường

- Mục lục phân loại

Sắp xếp theo các môn loại khoa học của bảng phân loại DDC 14 Mục lục này giúp bạn đọc tìm tài liệu theo nội dung được phân chia theo bảng phân loại Hiện nay kí hiệu phân loại trở thành một công cụ hiệu quả của bộ máy tìm tin hiện đại, kí hiệu phân loại được sử dụng để tạo lập các điểm truy nhập và tìm tin hiệu quả trong các CSDL

Về cơ bản hệ thống mục lục truyền thống của Trung tâm đã ổn định và sắp xếp khoa học, hợp lí Phích miêu tả được in ấn đẹp, tuân thủ quy tắc miêu tả ISBD, giới thiệu đầy đủ tất cả tên tài liệu có trong kho Hơn nữa ở hệ thống mục lục này luôn được kiểm tra, chỉnh sửa thường xuyên nên đã rút ngắn được thời gian tra cứu của bạn đọc

* Hệ thống mục lục truy nhập trực tuyến:

Ngoài mục lục truyền thống, từ cuối năm 2010 thư viện trường CĐCNPY đã đưa vào và sử dụng hệ thống truy nhập trực tuyến (OPAC) dựa trên phần mềm Libol 6.0

Mục lục truy nhập trực tuyến là một hệ thống gồm tập hợp các biểu ghi thư mục của tài liệu được ghi lại, lưu trữ và tra cứu bằng máy tính Hệ thống mục lục này có thể chứa đựng một số lượng biểu ghi rất lớn và cho phép truy cập nhanh vào biểu ghi đó Mục lục truy nhập trực tuyến có khả năng truy cập nhiều khía cạnh của tài liệu, truy cập nhiều người một lúc, không hạn chế về

Đối tượng chủ yếu được phản ánh trong thư mục là tài liệu nói chung, trong

đó có tài liệu bậc 1, tài liệu bậc 2 [10, tr.49]

Hiện nay, thư viện trường CĐCNPY đang sử dụng bộ quy tắc AACR2 làm chuẩn biên soạn các sản phẩm thư mục Tại thư viện việc biên soạn các loại thư mục vẫn diễn ra tương đối đều đặn, hiện tại thư viện đang tiến hành biên soạn ba loại thư mục chính là : thư mục thông báo sách mới, thư mục chuyên đề và thư mục tóm tắt luận án, luận văn sau đại học

* Cơ sở dữ liệu

Cơ sở dữ liệu là một tập hợp các bản ghi hoặc tệp có quan hệ logic với nhau và được lưu trữ trên bộ nhớ của máy tính [15, tr.82] Cơ sở dữ liệu giúp cho quá trình tìm tin hiệu quả, dễ dàng cập nhật thông tin, quản lý được nhiều loại hình tài liệu và chia sẻ thông tin qua việc khai thác trực tuyến qua mạng

Cơ sở dữ liệu được xây dựng nhằm phục vụ cho việc thu thập, lưu trữ, khai thác, sử dụng trao đổi, phổ biến thông tin Cơ sở dữ liệu được quản lý bởi một hệ quản trị, đó là phần mềm bao gồm các chương trình giúp cho việc quản

lý và khai thác thông tin có trong cơ sở dữ liệu

Xét về tính chất phản ánh thông tin về đối tượng, cơ sở dữ liệu gồm:

CSDL thư mục:

CSDL thư mục chứa các thông tin giúp bạn đọc thông qua đó để tra cứu đến tài liệu gốc Các thông tin trong CSDL thư mục giúp bạn đọc sơ bộ nhận biết và chọn lựa được tài liệu thông qua các yếu tố thư mục mà nó giới thiệu như tác giả, nhan đề, các yếu tố xuất bản, tóm tắt