PHÒNG GDĐT TAM NÔNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG TH HÒA BÌNH A Độc lập – Tự do – Hạnh phúc SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013 - 2014 HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP NGLL GIÁO
Trang 1PHÒNG GDĐT TAM NÔNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG TH HÒA BÌNH A Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2013 - 2014
HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP (NGLL) GIÁO DỤC HIỆU QUẢ ĐẠO ĐỨC ĐỘI VIÊN CÁ BIỆT
TRƯỜNG TH HÒA BÌNH A
Tác giả: Nguyễn Hoàng Em, Giáo viên Tổng phụ trách Đội
Nội dung sáng kến kinh nghiệm
I Thực trạng và nguyên nhân:
1 Thực trạng:
Với việc lấy 5 Điều Bác Hồ dạy làm mục tiêu phấn đấu và giáo dục cho
thiếu niên nhi đồng thành con ngoan trò giỏi cháu ngoan Bác Hồ, Đội đã trở thành một cánh tay đắc lực, một lực lượng kế thừa, một nơi giáo dục lý tưởng cho các em
về văn – thể - mỹ… Và trong con đường hội nhập sâu rộng như ngày nay, việc cần yếu tố về con người có đủ tài và đức là rất cần thiết thì càng khẳng định giá trị câu
nói của Bác Hồ “Thiếu niên nhi đồng là người chủ tương lai của nước nhà Vì vậy, chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân Công tác
đó phải làm kiên trì, bền bỉ ”.
Trường Tiểu học Hòa Bình A được thành lập vào năm 1998 Trải qua một chận đường dài với nhiều thế hệ thầy cô và nhiều cán bộ khác đã góp sức giáo dục
và đào tạo cho xã hội nhiều công dân tốt và có ít
Tuy nhiên, bên cạnh rất nhiều thành quả đạt được Thì trong những năm học gần đây xuất hiện thực trạng là một số em học sinh “cá biệt về đạo đức” chữ thề, thích đánh nhau, có hướng thành lập nhóm và đối tượng này phần lớn rơi vào các
em học sinh lớp 4 - 5 Số lượng không nhiều, chỉ 1- 2 em trên lớp
2 Nguyên nhân:
2.1 Bản chất tâm, sinh lý (Bên trong):
- Tâm lý thụ động, ít tham gia (vắng) trong nhiều hoạt động tập trung của lớp – của nhà trường nhưng lại thích chơi mạnh bạo, thích chơi nhóm, thích các bạn nghe lời và thích chứng tỏ là người lớn…
- Bản chất tiếp thu nhanh và thiếu tính chọn lọc của các em Với bản chất này, các em rất dễ dàng bị các yếu tố độc hại, xấu xâm nhập và dần biến thành tính cách của các em
- Nguyên nhân bên ngoài:
+ Môi trường gia đình và môi trường sống sung quanh các em không tốt Như gia đình ba mẹ thường xuyên lao động xa nhà; đối tượng mồ côi; nhà sống gần các đối tượng có đạo đức xấu ở địa phương; hoặc trong gia đình có người thuộc thành phần xấu
+ Môi trường giáo dục:
Trang 2 Với việc vừa giáo dục vừa quản lý các em với số lượng lớn Cho nên GVCN, đặc biệt là Tổ chức Đội trong nhà trường chưa nắm bắt hết tâm sinh lý các
em để có sự can thiệp kịp thời giúp các em phản kháng lại các yếu tố xấu
Mặt khác, Tổ chức Đội liên tiếp thực hiện - tổ chức nhiều hoạt động sôi nổi, hiệu quả cho các em vừa học vừa chơi nhưng chỉ căn cứ trên sự tổng thể chung của đội viên, học sinh trong toàn trường mà chưa có sự tập trung riêng biệt với những định hướng, những hoạt động xoáy sâu vào các đối tượng cá biệt đạo đức cũng như các đối tượng đang dần hình thành tính cách cá biệt trên
Thời gian tham gia vào môi trường giáo dục của các em là rất ít (một buổi/ ngày) Trong khi đó, ý thức về làm – không làm, thích – không thích, yêu – ghét;
sự mạnh dạng trong hành vi… bắt đầu hình thành mạnh mẻ khi các em lên lớp 4 -
5 Với đặc điểm này, các em rất cần sự quan tâm giáo dục thường xuyên của thầy cô
Trên thực tế, cũng còn nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác tác động đến việc hình thành nên những tâm lý cá biệt về đạo đức của các em Tuy nhiên, căn cứ vào khả năng giải quyết của nhà trường cũng như mức độ khả thi của các giải pháp Ban lãnh đạo, cũng như Ban phụ trách Đội nhà trường đã thống nhất xác định 4 nguyên nhân cốt yếu sau để tiến hành thực hiện giải pháp giáo dục các
em trở thành người có ích cho xã hội, hay chí ít trước mắt cũng phải lôi kéo các em quay lại với niềm đam mê học tập, đó là:
- Nhà trường còn thiếu hình thức giáo dục đặc thù riêng để xoáy sâu lôi cuốn các ĐTCB trên có sự đam mê đến trường và dần hòa nhập lại với các bạn
- Sự thiếu quan tâm của gia đình, thiếu gương mẫu trong cuộc sống của một
số bậc phụ huynh hoặc người thân
- Sự lôi kéo và tác động của các thành phần xấu bên ngoài xã hội, trong đó
có sự tác động mạnh mẻ của “khoa học và hiện đại” như game, phim ảnh, dinh dưỡng cao…
- Thời gian tham gia vào hoạt động giáo dục của các em tại trường là rất ít nên nhà trường khó quản lý và phát hiện các hành vi xấu để kịp thời có hướng giáo dục các em
II Biện pháp đã thực hiện:
Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bằng cách thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
1 Tìm và xác định các nhóm đối tượng:
- Ngay từ đầu năm học, bản thân tôi trực tiếp tham mưu với Ban giáp hiệu, đồng thời phối hợp với đội ngũ Ban phụ trách Đội lập biểu khảo sát tổng hợp để nắm số lượng đối tượng (Mẫu 01)
- Từ phiếu khảo sát, tiến hành phân luồng để lập danh sách số lượng đối tượng cá biệt về đạo đức (Có trong hiệu quả của sáng kiến)
- Phối hợp tìm hiểu và đánh giá đặc điểm chung của đối tượng cá biệt: Công việc này được thực hiện trên nguyên tác phối hợp 3 bên là nhà trường – chính quyền địa phương – đối tượng lân cận và được thực hiện trong tháng 9 – 10 của năm học Sự phối hợp 3 bên này là phương tiện tốt nhất để tìm ra nguyên nhân cốt lõi nhất cho vấn đề hình thành đối tượng cá biệt về đạo đức từ đó nhà trường có hướng giáo dục cụ thể
Trang 32 Tiến hành giáo dục đạo đức đối tượng cá biệt bằng các hoạt động ngoài giờ lên lớp:
- Điều 29 của Điều lệ trường Tiểu học ban hành tháng 12 năm 2010 đã khẳng định: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khóa, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa, hoạt động vệ sinh môi trường, lao động công ích và các hoạt động khác
- Như vậy các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với các hoạt động có tính đặc thù phù hợp với tâm lý lứa tuổi các em nên nó rất dễ thu hút, tập trung các
em cùng gắn kết, cùng chơi và đây là điều kiện tiên quyết để lôi kéo các đối tượng cá biệt về đạo đức xích lại gần mọi người
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có rất nhiều hoạt động giáo dục khác nhau Tuy nhiên, để giáo dục có hiệu quả các em cá biệt đạo đức thì chúng ta cần lựa chọn và tập trung thực hiện các hoạt động chủ đạo phù hợp với tâm sinh lý các em
Cụ thể:
Căn cứ vào đối tượng và các điều kiện đặc thù của nhà trường và địa phương, tôi tiến hành chia hoạt động ngoài giờ lên lớp ra làm 3 hoạt động sau:
* Hoạt động 1: Các hoạt động thường xuyên theo định kỳ trên tuần gồm
“Sinh hoạt dưới cờ, phát thanh măng non, sinh hoạt lớp, lao động công ích”
Đối với hoạt động 1, tôi đặc biệt chú ý vào công tác nhắc nhở - tuyên dương
và giáo dục cái “ích” của thành quả lao động
- Khi học sinh vi phạm thì tiến hành giáo dục chung mà không được phân luồng để các em ý thức được tinh thần tập thể và không để các em cá biệt cảm nhận mình là “nhóm riêng” Giáo dục bằng cách phân tích cái tốt cái xấu, cái đúng cái chưa đúng, không chỉ rõ ai đúng ai sai mà để các em tự nhận biết đúng sai theo định hướng của mình Định hướng đó có thể là một câu chuyện vui, một lời dạy của Bác Hồ trong buổi phát thanh măng non, một câu chuyện người thật việc thật hay một câu chuyện về Bác trong buổi sinh hoạt dưới cờ, hoặc một tình huống để các em giải quyết có thưởng dưới cờ
- Giáo dục riêng với đối tượng Bằng cách tìm cơ hội hỏi công việc, hỏi hoàn cảnh của đối tượng rồi động viên khuyến khích
- Tìm ra những cái tiến bộ nhỏ nhất của đối tượng cá biệt về đạo đức để tuyên dương trong giờ sinh hoạt lớp, sinh hoạt dưới cờ
- Tổ chức các buổi lao động công ích nhẹ, đơn giản mà có ý nghĩa và kết quả ngay như tổ chức trồng, chăm sóc cây xanh – hoa kiễng trong trường Chọn những cây mà ĐTCB thích để giao việc chăm sóc và bảo vệ; Tổ chức vệ sinh lao chùi phòng truyền thống, tượng - ảnh Bác, khu vực cột cờ Và sao mỗi lần lao động - giao việc trên, chúng ta cần tập trung 10 – 15 phút thư giản uống nước, ca hát, vui chơi và tuyên truyền ý nghĩa của cộng việc
* Hoạt động 2: Các hoạt động theo chủ điểm tháng gồm các đợt hoạt động tập trung mang tính toàn trường như hội trại, thể dục thể thao, văn nghệ, trò chơi dân gian, sinh hoạt đội
Đối với hoạt động 2, tôi đặc biệt chú ý vào chủ ý “Giao việc cho các em thi tài” trong các hoạt động lớn Tức đồng loạt giao việc cho cả các đối tượng cá biệt
Trang 4về đạo đức để các em có và thấy được trách nhiệm của mình Bởi lẽ, các em cá biệt
vè đạo đức có một ý thức về trách nhiệm tiềm ẩn bên trong nội tâm Cho nên, khi được tập thể tinh tưởng giao việc thì các em luôn làm hết mình để có kết quả tốt nhất cho tập thể Từ đó, ý thức về lòng tin, trách nhiệm, đoàn kết sẽ bộc phát trong suốt quá trình làm nhiệm vụ, giúp các đối tượng này quên mất những bản chất cá biệt của mình mà hòa nhập với tập thể và dần nhận ra cái hay cái đẹp xung quanh mình sau mỗi đợt hoạt động trên
* Hoạt động 3: Các hoạt động theo chủ đề đặc biệt như 20/11, 8/3; hỗ trợ quà – học bổng; hướng dẫn kỹ năng sống; thành lập đội nhóm
Đây là là các hoạt động với nội dung giáo dục trực tiếp theo từng khía cạnh tâm lý riêng Vì mỗi một đối tượng cá biệt luôn có nhiều đặc điểm cá biệt riêng biệt nhưng trong những đặc điểm cá biệt đó sẽ có đặc điểm chủ đạo chi phối tính cách – tâm lý của các em Đặc điểm chủ đạo này hình thành do yếu tố tác động mạnh nhất và trực diện thường xuyên nhất với đối tượng
Ví dụ: Học sinh A sống chung với ông bố luôn thích đá gà và thường xuyên tham gia đá gà Thì học sinh A này sẽ có đặc điểm chủ đạo chi phối tính cách là những ngôn ngữ và hành vi của người đam mê chơi gà vì cha em là nhân tố noi gương mạnh nhất với em
Và ở hoạt động 3 này, tôi chỉ chú ý tập trung giáo dục ba tính cách đạo đức quan trọng sau:
- “Tôn sư trọng đạo” tức luôn biết vâng lời thầy cô dạy bảo Để làm được
vấn đề này thì một mặt tôi phải kết hợp với BGH – Công đoàn – Chi đoàn đồng loạt phát động thi đua trong toàn thể CBGV, CNV Thi đua dạy tốt, thi đua làm việc tốt, thi đua chấp hành tốt, thi đua sống tốt để làm tấm gương sáng cho các
em noi theo Vì "Trẻ em hay bắt chước cho nên thầy giáo, cán bộ phụ trách đến cha mẹ, người lớn luôn phải gương mẫu, từ lời nói đến việc làm Dạy các cháu thì nói với các cháu chỉ một phần, cái chính là phải cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấm gương thực tế là rất quan trọng Muốn dạy cho trẻ em thành người tốt thì trước hết các cô, các chú phải là người tốt – Hồ Chí Minh”. Mặt khác, tôi thường xuyên phát động nhiều phong trào và hoạt động cụ thể để giáo dục các em,
để cho các em hiểu sự khó khăn vất vả của thầy cô và để các em thông cảm mà yêu quý thầy cô Đó là phong trào:
+ Chăm học (Kiểm tra bài vỡ trước khi GV lên lớp)
+ Đôi bạn cùng tiến (Đăng ký đôi bạn cùng nhau giúp đỡ trong học tập) + Hoa điểm 10 – đóa hoa tặng thầy (Thi đua học tốt đê được điểm 8, 9, 10 tặng thầy cô)
+ Vở sạch – chữ đẹp (Rèn luyện sự cẩn thận, chữ viết và nết người )
+ Tổ chức tuyên truyền ý nghĩa ngày 20/11
- “Vâng lời ông bà, cha mẹ” bằng các buổi hoạt động kể chuyện gia đình
trong các tiết sinh hoạt lớp; Đưa tình huống giả định nhưng có tính thực tế cao về hành vi ứng xử của gia đình trong các buổi chào cờ hoặc những phút thư giản trong các buổi sinh hoạt Đội – sinh hoạt tập trung Các tình huống này sẽ được các em thảo luận nhóm để giải quyết, và trong nhóm có đối tượng cá biệt về đạo đức thì tôi luôn tạo điều kiện cho đối tượng này làm nhóm trưởng
Trang 5- “Tuân thủ và thực hiện”
Để hình thành tính cách này trong các đối tượng cá biệt về đạo đức đòi hỏi chúng ta phải nắm được năng lực riêng – sở thích riêng của đối tượng để đặt đối tượng vào một vị trí điều hành công việc trong các đội, nhóm Tuy nhiên, chúng
ta không được bỏ mặt hoặc không giám sát – hướng dẫn cụ thể “nắm tay chỉ việc
ân cần” cho các đối tượng này thì vô tình chúng ta đã cướp đi cái phao cứu sinh làm các em hụt hẫng, bối rối, mất định hướng Đặc biệt nhất là chúng ta sẽ tạo điều kiện cho các đối tượng cá biệt về đạo đức này lôi kéo thêm các em khác gia nhập nhóm
Dựa trên ba nhóm hoạt động trên, tôi tiến hành triển khai sâu rộng trong toàn trường để các em thuộc nhóm cá biệt đạo đức không bị tự ti và mặc cảm Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đồng loạt 3 nhóm trên thì trong mỗi nhóm tôi luôn
có những định hướng giáo dục dành riêng cho các em cá biệt trên mà không để cho các em khác nhận ra – đây là việc rất quan trọng và cần sự khéo léo linh động Bởi
lẽ nó rất dễ làm rạng nức thêm mối quan hệ giữa các em chăm ngoan với các em cá biệt và cũng rất dễ làm các em chăm ngoan ranh đua – các cá biệt mặc cảm
III Hiệu quả và khả năng áp dụng:
1 Hiệu quả:
Trong thư gửi Hội nghị cán bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc, ngày
25/8/1950, Bác Hồ có viết: "Giáo dục nhi đồng là một khoa học Cách dạy trẻ, cần làm cho chúng biết yêu Tổ quốc, thương đồng bào, yêu lao động, biết giữ gìn vệ sinh, giữ gìn kỷ luật, học văn hóa Đồng thời phải giữ toàn vẹn tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng, chớ nên làm cho chúng hóa ra già cả".
Và qua thực tế đã chứng minh, hoạt động ngoài giờ lên lớp với sự linh hoạt – sinh động về hình thức, đa dạng – dễ biến hóa về nội dung đã kế thừa được rất nhiều nội dung lời dạy của Bác trong công tác giáo dục thiếu niên nhi đồng, đem lại nhiều cảm hứng mới lạ hấp dẫn với các em thiếu niên nhi đồng nói chung và với các em thuộc đối tượng đội viên cá biệt nói riêng… Từ đó đem lại hiệu quả đáng khích lệ trong việc dẫn dắt các đối tượng cá biệt đạo đức dần dần hòa nhập trở lại với những mục tiêu chung của ngôi trường tiểu học
Đặc biệt hơn, với việc Liên đội bắt đầu đẩy mạnh triển khai các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp từ cuối năm học 2012 -2013 cho đến nay (kết thúc học
kỳ I, năm học 2013 -2014), số lượng đội viên cá biệt về đạo đức giảm rõ rệt Vấn nạn về nói tục, chửi thề xảy ra 2 vụ; đánh nhau 1 vụ - giởn quá trớn làm đau bạn (giảm 4 vụ về hành vi chửi thề - đánh nhau so với cùng kỳ năm học trước); Tình trạng vô lễ với giáo viên là 0 (năm 2011-2012 có 3 trường hợp); Không có trường hợp phản ánh nào về vi phạm đạo đức từ phía gia đình học sinh…
* Cụ thể trong năm học 2013 – 2014:
- Căn cứ kết quả phiếu khảo sát đầu năm:
1 Nói tục, chửi thề 5
Trang 63 Vô lễ, không vâng lời 3
- Kết quả cuối học kỳ I:
1 Nói tục, chửi thề 1
3 Vô lễ, không vâng lời 0
2 Khả năng áp dụng:
Với tính linh hoạt của hoạt động ngoài giờ lên lớp, thì giải pháp sử dụng hoạt động này trong công tác giáo dục thay đổi hành vi đạo đức đội viên cá biệt có thể áp dụng rộng rải trong các nhóm đối tượng thiếu niên nhi đồng khác như: Nhóm cá biệt trong học tập…Và nếu làm tốt, có thể áp dụng cho cả đối tượng là thanh niên, đoàn viên, sinh viên
Tuy nhiên, với sự phong phú và đa dạng của hoạt động ngoài giờ lên lớp Chúng ta cần chọn lọc hoạt động phù hợp với đối tượng, với hoàn cảnh, với điều kiện thực tế thì mới áp dụng có hiệu quả Đối tượng càng lớn thì nội dung phải càng được chọn lựa kỉ hơn và sinh động hơn…
Hòa Bình, ngày 20 tháng 02 năm 2014
Người viết SKKN
Trang 7ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH
LIÊN ĐỘI TIỂU HỌC HÒA BÌNH A
***
PHIẾU KHẢO SÁT ĐỘI VIÊN CHI ĐỘI:……….
Chửi thề Đánh nhau vâng lời Không
1
2
3
Giáo viên đánh dấu “X” vào các cột “Nội dung cá biệt” và ghi rõ hoàn cảnh gia đình (Mồ côi, nghèo, cận nghèo, cha mẹ làm ăn xa)
Hòa Bình, ngày….tháng….năm….
Mẫu 01