Bài giảng chỉ định và tai biến truyền máu

ĐiỀU TRỊ TRUYỀN MÁU KHỐI LƯỢNG LỚNKhôi phục khối lượng tuần hòan Xét nghiệm Theo dõi Truyền yếu tố đông máu Tìm tác nhân Dược lý Phòng ngừa DIC... MÁU TP & Hồng cầu lắngTrong vòng 30 p

An toàn truyền máu

ThS Hồ thị Tuyết Trường Đại học Y-Dược Cần Thơ

LỊCH SỬ TRUYỀN MÁU

How to store blood longer?

CHIẾN TRANH THẾ GiỚI

Tiểu cầu 20-24 độ C

B¹ch cÇu

ChÕt vµ ph©n huû

sau 48 - 72 giê.

Thời gian cửa sổ

HIV : 11 ngày HCV : 10-30 ngày HBV : 31 ngày

TRUYỀN MÁU KHỐI LƯỢNG LỚN

ĐiỀU TRỊ TRUYỀN MÁU KHỐI LƯỢNG LỚN

Khôi phục

khối lượng

tuần hòan

Xét nghiệm Theo dõi

Truyền yếu tố đông máu

Tìm tác nhân Dược lý Phòng ngừa

DIC

• Phải truyền nhiều máu

• Phối hợp nhiều nơi để điều trị

– BS chuyên khoa lâm sàng

Phòng giảm thể tích tuần hoàn và tổn thương các cơ quan bằng cách:

– Làm ấm các dịch truyền trước khi truyền cho BN– Giữ ấm BN

– Làm ấm bọc máu.

British Journal of Haematology, 2006;135:634-641

Sự thay đổi của nồng độ hemoglobin liên quan tới huyết tương

MÊt m¸u cÊp

CHỈ ĐỊNH TRUYỀN HCL?

MÊt m¸u m·n

HCL

• 1 unit = 1 g/dl (Hgb) hoặc 3% (Hct)

Thể tích

• 150 ml/unit

• 250 ml/unit

• 350 ml/unit

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

TRUYỀN HCL?

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

– Thiếu máu thiếu sắt, Vitamine B12… – Hemoglobin > 10 g/dl

MÁU TP & Hồng cầu lắng

Trong vòng 30 phút sau

khi bỏ ra khỏi tủ lạnh Trong vòng ít hơn nếu nhiệt độ 4 giờ (hoặc

bệnh phòng cao hơn)

LÀM ẤM MÁU ?

5

BN nhóm máu AB có thể nhận máu nào?

BN nữ, 24 tuổi, thiếu máu do chảy máu ổ loét dạ dày, Tiền sử: có điều trị giảm tiểu tiểu cầu do miễn dịch

Chọn máu nào để truyền cho BN:

a Máu tòan phần

b Tiểu cầu đậm đặc

c Huyết tương tươi đông lạnh

d Hồng cầu lắng.

BN có chỉ định truyền tiểu cầu,

cân nặng 58 kg, PLT 4 k/uL

Tính lượng tiểu cầu đậm đặc cần truyền

để nâng tiểu cầu lên > 20 k/uL

a 1 đv

b 2 đv

c 3 đv

d 5 đv

Một đơn vị tiểu cầu đậm đặc được chiết tách từ bao nhiêu ml máu tươi toàn phần

a 350

b 450

c 700

d 900

YT §M

Platelets

KHI NÀO CHỈ ĐỊNH TRUYỀN TIỂU CẦU?

TRUYỀN TIỂU CẦU ĐỂ ĐIỀU TRỊ

• Theo dõi sát tình trạng chảy máu lâm sàng và số lượng tiểu cầu.

+ Nếu XH tiến triển + số lượng tiểu cầu ngày càng giảm.

+ Duy trì SL tiểu cầu > 50 K/uL (75 K/uL).

+ Nếu có đa chấn thương + tổn thương CNS: duy trì TC > 100 K/uL

TRUYỀN TIỂU CẦU ĐỂ PHÒNG NGỪA

or > 10 k/uL + XH + nguy cơ.

or < 20 k/uL + XH + sốt

TRUYỀN TIỂU CẦU ĐỂ PHÒNG NGỪA

- Thủ thuật: chọc dò ổ bụng, chọc dò màng phổi, soi

dạ dày/ sinh thiết, soi phế quản/sinh thiết, sinh thiết gan…TC > 50 k/uL.

- Phẫu thuật : > 75 k/uL ( Phẫu thuật não > 100 k/uL)

GIẢM CHẤT LƯỢNG TIỂU CẦU

• Do thuốc: Aspirine, kháng viêm non-steroide.

CHỐNG CHỈ ĐỊNH TRUYỀN TIỂU CẦU?

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

– Giảm tiểu cầu do miễn dịch

UNLESS THERE IS LIFE THREATENING BLEED

TRUYỀN KHỐI TC

B¾t ®Çu truyÒn Hoµn thµnh truyÒn

TruyÒn ngay Trong vßng 20 phót

(60-70 gi t)ọ

Nhiệt độ bảo quản các yếu tố đông máu:

a – 18 đến - 200C

b 2 đến 60C

c 20 đến 240C

d Tất cả câu trên

Nhiệt độ bảo quản hồng cầu:

a – 18 đến - 200C

b 2 đến 60C

c 20 đến 240C

d Tất cả câu trên

Nhiệt độ bảo quản tiểu cầu:

a – 18 đến - 200C

b 2 đến 60C

c 20 đến 240C

d Tất cả câu trên

Máu tòan phần để trong tủ lạnh,

thành phần nào sau đây bị bất họat:

Tiểu cầu 20-24 độ C

B¹ch cÇu

ChÕt vµ ph©n huû

sau 48 - 72 giê.

Túi máu phải truyền xong trong vòng 4 giờ

để tránh vi trùng phát triển trong túi máu

Bắt đầu truyền HCL sau khi lấy túi máu khỏi ngân hàng máu ít nhất 30 phút

Bắt đầu truyền tiểu cầu đậm đặc sau

khi lấy túi tiểu cầu khỏi ngân hàng máu tối đa 30 phút

Tiểu cầu - Platelets

• Bảo quản 20 đến 24 O C

• Lắc liên tục.

• 50 ml

Platelets

KHI NÀO

CÓ CHỈ ĐỊNH HUYẾT TƯƠNG TƯƠI

ĐÔNG LẠNH?

CHỈ ĐỊNH FFP

– Bổ sung YTĐM (V or XI)

– Chảy máu do suy gan hay giảm YTĐM

• PT > tăng trên 1.5 so với Bt

• PTT > 1.5 tăng trên 1.5 so với Bt

– Phẫu thuật cho Bn đang sử dụng

Warfarin

– Thay huyết tương

– Fibrinogen < 1g

CHỐNG CHỈ ĐỊNH HUYẾT TƯƠNG TƯƠI

ĐÔNG LẠNH?

CHỐNG CHỈ ĐỊNH

– Tăng thể tích tuần hoàn

– Rối loạn đông máu do thiếu Viatmine K – Hồi phục đường đông máu nội nhưng o

có chảy máu

Bắt đầu truyền HTT đông lạnh sau khi lấy khỏi ngân hàng máu bao lâu?

truyền Huyết tương tươi đông lạnh

Bắt đầu truyền Hoàn thành truyền

Trong vòng 30 phút Trong vòng 60 phút

Thành phần nào có trong

Sản phẩm từ plasma

• Immunoglobulin

Hepatitis B Immunoglobulin (HBIG)

Human Rabies

Immunoglobulin (HRIG)

 Dự trữ 2 đến 8 O C

• Human Albumin 20% 50 mL

C¸c tai biÕn tm

vµ xö trÝ

8

PHÂN LOẠI NHỮNG PHẢN ỨNG TRUYỀN MÁU

NGUY CƠ DO TRUYỀN MÁU

TRANSFUSION-RELATED ACUTE LUNG INJURY

Guidelines for the Blood Transfusion Services in the UK, 2001

SO SÁNH TÁN HUYẾT CẤP VÀ MÃN SAU TM

CẤP MÃN

Thời gian xuất hiện Vài phút Nhiều ngày/tuần

Kháng nguyên ABO K, Jk, Fy

Nơi xuất hiện tán huyết Trong lòng mạch Ngoài lòng mạch

Triệu chứng Nặng Nhẹ hoặc o có triệu chứng Biến chứng Nặng Nhẹ hoặc o có triệu chứng Hậu quả Có thể tử vong Hồi phục

NGUY CƠ NHIỄM TRÙNG

HIV (antibody + RNA) 9 < 1/ 10 triệu

HCV (antibody + RNA) 5.4 < 1/ 10 triệu

Malaria (antibody) N/A < 1/ 10 triệu

Australian Red Cross Blood Service (ARCBS) data from 1 January to 31 December 2005.

NGUY CƠ NHIỄM HIV, HBV, HCV, VÀNHIỄM TRÙNG TẠI MỸ, 1984 -2005

MA Blajchman, EC Vamvakas NEJM 2006;355:1303-1305

HIV testing

test for non-A non-B hepatitis

HCV antibody testing

p24 antigen testing

Goodnough et al NEJM 1999;340:438-447

Bacterial Contamination

Bacterial Contamination of Platelets

S Aureus 17.3%

Klebsiella 17.3%

Thời gian cửa sổ

HIV : 11 ngày HCV : 10-30 ngày HBV : 31 ngày

QUI TẮC HEINRICH

1 TB NẶNG

30 TAI BIẾN NHẸ

300 NGUY CƠ TIỀM ẨN

Nguyên nhân gây tử vong

nhiều nhất

do truyền máu?

HÀNH CHÁNH

1

Tán huyết

do bất đồng nhóm máu

thường xảy ra thời gian nào?

Các phản ứng TM nghiêm trọng

thường xảy ra trong vòng 15 phút đầu

Theo dõi trong thời gian này và trong

15 phút đầu của mỗi đơn vị máu tiếp theo

 Trước khi bắt đầu TM,

 15 phút sau khi bắt đầu TM,

 ít nhất mỗi giờ trong quá trình TM,

 Khi TM xong,

 4 giờ sau khi TM xong.

KHOÂNG NEÂN

7

d©y truyÒn m¸u

D©y truyÒn m¸u míi, v« trïng cã kÌm phin läc, 6 giờ thay dây mới

Lo¹i 1: C¸c ph¶n øng qu¸ mÉn

nhÑ: DÞ øng, næi mµy ®ay

Loại 2: Phản ứng mức độ trung bình

1 Ngừng truyền máu

2 Thay bộ dây truyền và

3 Giữ đường truyền tĩnh mạch bằng dung

dịch nước muối sinh lý

5 Gửi ngân hàng máu và phòng xét nghiệm:

• Túi máu cùng với

• Bộ dây truyền máu,

• Nước tiểu và

• 2 ống máu (1chống đông và 1 không chống

đông) lấy từ tĩnh mạch đối diện với tĩnh mạch dùng truyền máu,

NÕu nh­ TM lµ cho b¶n th©n m×nh, hoÆc cho

Các tai biến truyền máu

thường gặp và xử trí

BỆNH HỌC CỦA TÁN HUYẾT DO TM

Truyền máu không phú hợp nhóm máu ABO IgM anti A, anti B và anti AB của người nhận gắn vào HC bọc máu

Kích họat các bổ thể Tiết ra các chất C3a and C5a Kích thích phóng thích cytokines TNF, IL1 IL8

Kích thích sản sinh TB mast sản xuất chất trung gian

ĐiỀU TRỊ TAI BiẾN TM SỚM

Biểu hiện sốt, mề đai, hạ HA, tim nahnh

…

Ngưng truyền

• Kiểm tra lại tên tuổi BN và bọc máu

Sốt nhẹ hoặc mề đai mề đai• Antihistamine

có

Tầm sóat và điều trị Tán huyết hay nhiễm khuẩn huyết

• Tầm soát và điều trị nhiễm trùng